Εισαγωγή και νομική βάση

Στις 11 Σεπτεμβρίου και στις 31 Οκτωβρίου 2023 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έλαβε αιτήματα από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντίστοιχα, για τη διατύπωση γνώμης σχετικά με πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ (1) (εφεξής ο «προτεινόμενος κανονισμός»). Στις 11 και στις 18 Σεπτεμβρίου 2023 η ΕΚΤ έλαβε αιτήματα από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντίστοιχα, για τη διατύπωση γνώμης αναφορικά με πρόταση κανονισμού σχετικά με την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ από παρόχους υπηρεσιών πληρωμών που έχουν συσταθεί σε κράτη μέλη που δεν έχουν νόμισμα το ευρώ και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1230 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) (εφεξής ο «προτεινόμενος κανονισμός για την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ εκτός ζώνης ευρώ» και, μαζί με το προτεινόμενο κανονισμό, οι «προτεινόμενοι κανονισμοί»).

Η αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατύπωση γνώμης σχετικά με τον προτεινόμενο κανονισμό βασίζεται στο άρθρο 133 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο ορίζει ότι, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων της ΕΚΤ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, θεσπίζουν τα μέτρα που είναι αναγκαία για τη χρήση του ευρώ ως ενιαίου νομίσματος και ότι τα μέτρα αυτά θεσπίζονται μετά από διαβούλευση με την ΕΚΤ. Η αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατύπωση γνώμης σχετικά με τους προτεινόμενους κανονισμούς βασίζεται επίσης στο άρθρο 127 παράγραφος 4 πρώτη περίπτωση και στο άρθρο 282 παράγραφος 5 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), καθώς οι προτεινόμενοι κανονισμοί περιέχουν διατάξεις που αφορούν: 1) τον πρωταρχικό στόχο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών σύμφωνα με το άρθρο 127 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ· 2) το βασικό καθήκον του ΕΣΚΤ να χαράζει και να εφαρμόζει τη νομισματική πολιτική σύμφωνα με το άρθρο 127 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση ΣΛΕΕ· 3) το βασικό καθήκον του ΕΣΚΤ να προωθεί την ομαλή λειτουργία των συστημάτων πληρωμών σύμφωνα με το άρθρο 127 παράγραφος 2 τέταρτη περίπτωση ΣΛΕΕ· 4) το αποκλειστικό δικαίωμα της ΕΚΤ να επιτρέπει την έκδοση τραπεζογραμματίων σε ευρώ μέσα στην Ένωση σύμφωνα με το άρθρο 128 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ· και 5) το καθήκον του ΕΣΚΤ να συμβάλλει στην εκ μέρους των αρμόδιων αρχών ομαλή άσκηση πολιτικών που αφορούν τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος σύμφωνα με το άρθρο 127 παράγραφος 5 ΣΛΕΕ. Η παρούσα γνώμη εκδόθηκε από το διοικητικό συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 17.5 πρώτη πρόταση του εσωτερικού κανονισμού της ΕΚΤ.

Γενικές παρατηρήσεις

1.    Ένα ψηφιακό ευρώ που λειτουργεί ως νομισματικό σημείο αναφοράς και ωφελεί τους πολίτες στην ψηφιακή εποχή

1.1.

H ΕΚΤ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της για τον σκοπό των προτεινόμενων κανονισμών, ήτοι τη θέσπιση πλαισίου που θα διευκολύνει την πιθανή καθιέρωση ενός ψηφιακού ευρώ το οποίο θα διασφαλίσει ότι το χρήμα κεντρικής τράπεζας θα εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, από κοινού με τις πληρωμές σε χρήμα εμπορικής τράπεζας, στη διατήρηση του λειτουργικού συστήματος πληρωμών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και, εν τέλει, της εμπιστοσύνης στο ευρώ, δηλαδή τον ρόλο «νομισματικού σημείου αναφοράς» του χρήματος κεντρικής τράπεζας.

1.2.

Για να διατηρηθούν ο ενιαίος χαρακτήρας του ευρώ και η αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής και, επομένως, για να είναι σε θέση η ΕΚΤ να επιτύχει τον πρωταρχικό στόχο της διατήρησης της σταθερότητας των τιμών (3), το ευρώ πρέπει να συνεχίσει να επιτελεί όλες τις λειτουργίες του χρήματος ως λογιστικής μονάδας, ως μέσου ανταλλαγής και ως μέσου αποθήκευσης αξίας. Η διάθεση του χρήματος κεντρικής τράπεζας στο κοινό όχι μόνο σε φυσική μορφή, μέσω των μετρητών, αλλά και σε ψηφιακή μορφή, θα δώσει τη δυνατότητα στο χρήμα κεντρικής τράπεζας να συνεχίσει να διαδραματίζει τον ρόλο του ως νομισματικό σημείο αναφοράς (4) και ως αποτελεσματικό μέσο πληρωμής, σε ένα πλαίσιο στο οποίο οι ηλεκτρονικές πληρωμές επιλέγονται όλο και περισσότερο αντί των μετρητών (5). Συνεπώς, το ψηφιακό ευρώ θα συνεισφέρει στην ενίσχυση της σταθερότητας του νομισματικού συστήματος και του συστήματος πληρωμών και στη διατήρηση της ακεραιότητας του ευρώ σε όλες τις μορφές του. Αυτό, με τη σειρά του, αποτελεί προϋπόθεση για τη διαρκή αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ η οποία αποσκοπεί στη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών.

1.3.

Οι προτεινόμενοι κανονισμοί είναι απαραίτητοι προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το χρήμα κεντρικής τράπεζας, ως νομισματικό σημείο αναφοράς, εξελίσσεται ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις τεχνολογικές μεταβολές και τις μεταβολές στη συμπεριφορά πληρωμών, που οδηγούν σε αύξηση των ψηφιακών πληρωμών και, επομένως, να συνεισφέρει στη διασφάλιση της σταθερότητας του νομισματικού συστήματος σε μια ψηφιοποιημένη οικονομία και κοινωνία.

1.4.

Η δυνατότητα χρήσης του χρήματος κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή για τις συναλλαγές λιανικής θα έχει επίσης ευρύτερα οφέλη, ιδίως παρέχοντας ένα καθολικά αποδεκτό ψηφιακό μέσο πληρωμής δυνάμενο να χρησιμοποιηθεί σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ για πληρωμές σε καταστήματα, επιγραμμικά (online) και μεταξύ προσώπων.

1.5.

Περαιτέρω, το ψηφιακό ευρώ θα διασφαλίσει τη στρατηγική αυτονομία του οικοσυστήματος πληρωμών της Ένωσης, στηρίζοντας παράλληλα τον ανταγωνισμό και την καινοτομία στις πληρωμές προς όφελος τόσο των καταναλωτών όσο και των εμπόρων. Θα διευκολύνει την ανάπτυξη λύσεων πληρωμών διεπόμενων από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς διακυβέρνησης και θα παρέχει μια πανευρωπαϊκή πλατφόρμα στην οποία θα είναι δυνατή η ανάπτυξη καινοτομικών υπηρεσιών. Έτσι θα ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος πληρωμών στο σύνολό του, μειώνοντας το κόστος, προάγοντας την καινοτομία και διασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα έναντι πιθανών επιθέσεων στον κυβερνοχώρο ή τεχνικών δυσχερειών, όπως διακοπών ρεύματος.

2.    Διασφάλιση της ανταπόκρισης του ψηφιακού ευρώ στις ανάγκες και προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών

2.1.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του νομισματικού σημείου αναφοράς, το ψηφιακό ευρώ πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τις προτιμήσεις των ατόμων. Όλοι στη ζώνη του ευρώ θα πρέπει να είναι σε θέση να το χρησιμοποιούν για τις καθημερινές πληρωμές: στα καταστήματα, επιγραμμικά ή μεταξύ προσώπων (6). Ως εκ τούτου, η ΕΚΤ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της για το προτεινόμενο υποχρεωτικής αποδοχής καθεστώς νόμιμου χρήματος για το ψηφιακό ευρώ. Επίσης, η ΕΚΤ υποστηρίζει σθεναρά τη θέσπιση στη νομοθεσία της Ένωσης του δικαιώματος των ατόμων να αποκτούν το ψηφιακό ευρώ από τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών (ΠΥΠ) στον οποίο διατηρούν τη δεδομένη στιγμή λογαριασμό, χωρίς να χρειάζεται να αλλάξουν ΠΥΠ για να ξεκινήσουν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες σε ψηφιακό ευρώ.

2.2.

Για τον ίδιο λόγο η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι προτεινόμενοι κανονισμοί αποσκοπούν να διασφαλίσουν ότι τα άτομα θα είναι σε θέση να χρησιμοποιούν δωρεάν τις βασικές υπηρεσίες σε ψηφιακό ευρώ για τους βασικούς σκοπούς της καθημερινότητας. Παράλληλα, η ΕΚΤ επικροτεί τη θέσπιση στη νομοθεσία της Ένωσης των κατάλληλων οικονομικών κινήτρων για τους μεσάζοντες του ιδιωτικού τομέα που διανέμουν το ψηφιακό ευρώ. Οι έμποροι λαμβάνουν μια χρεώσιμη υπηρεσία από τους ΠΥΠ, αλλά θα βρίσκονταν σε ασθενή θέση εάν η επιβαλλόμενη σε αυτούς υποχρέωση αποδοχής του ψηφιακού ευρώ δεν αντισταθμιζόταν από την εφαρμογή ανώτατου ορίου στην επιβάρυνσή τους για την παρεχόμενη υπηρεσία.

2.3.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός αποσκοπεί να διασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων για τους χρήστες του ψηφιακού ευρώ, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τους κινδύνους της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (7). Σε κάθε περίπτωση το Ευρωσύστημα πρέπει να διασφαλίζει ότι δεν θα είναι δυνατή η ταυτοποίηση των φυσικών προσώπων. Όσον αφορά το μη επιγραμμικό (offline) μοντέλο του ψηφιακού ευρώ η ΕΚΤ επικροτεί το γεγονός ότι το σκοπούμενο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων θα είναι παρόμοιο με εκείνο των πληρωμών σε μετρητά. Η ΕΚΤ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός περιλαμβάνει ρητές διατάξεις για επέκταση της κρατικής στήριξης ατόμων με μειωμένες ψηφιακές δεξιότητες που ενδέχεται να χρειάζονται εξατομικευμένη βοήθεια κατά τις συναλλαγές σε ψηφιακό ευρώ.

3.    Στάθμιση θεσμικών αρμοδιοτήτων στο οικοσύστημα του ψηφιακού ευρώ

3.1.

Το ψηφιακό ευρώ αποτελεί κοινό ευρωπαϊκό σχέδιο. Οι προτεινόμενοι κανονισμοί είναι σημαντικό να λάβουν δεόντως υπόψη τις ακόλουθες τρεις γενικές αρχές.

3.2.

Πρώτον, στο εν λόγω κοινό ευρωπαϊκό σχέδιο οι ρόλοι τους οποίους οι προτεινόμενοι κανονισμοί καθορίζουν για την Επιτροπή, τους συννομοθέτες, τις εθνικές αρμόδιες αρχές (ΕΑΑ) και το Ευρωσύστημα σχετικά με την καθιέρωση και τη ρύθμιση του ψηφιακού ευρώ πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις αντίστοιχες αρμοδιότητές που τους ανατίθενται σύμφωνα με τις Συνθήκες. Αφενός, η αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης για τη νομισματική πολιτική των κρατών μελών με νόμισμα το ευρώ σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 σημείο γ) ΣΛΕΕ ενέχει μια κανονιστική διάσταση που αποσκοπεί στη διασφάλιση του καθεστώτος του ενιαίου νομίσματος (8), ιδίως την αρμοδιότητα του νομοθέτη να θεσπίζει τα μέτρα που είναι αναγκαία για τη χρήση του ευρώ ως ενιαίου νομίσματος δυνάμει του άρθρου 133 ΣΛΕΕ (9). Ως εκ τούτου, ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει τα εν λόγω μέτρα που είναι αναγκαία για τη χρήση του ευρώ στην ψηφιακή μορφή του και καθορίζει τις επιπτώσεις του καθεστώτος νόμιμου χρήματος που του αποδίδεται. Αφετέρου, οι αρμοδιότητες που θεσπίζονται δυνάμει του άρθρου 133 ΣΛΕΕ προβλέπεται ρητά ότι παρέχονται με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων της ΕΚΤ. Ο προτεινόμενος κανονισμός αντικατοπτρίζει τη διάταξη αυτή του πρωτογενούς δικαίου, καθόσον προβλέπει ότι το Ευρωσύστημα μπορεί να εκδίδει το ψηφιακό ευρώ «[σ]ύμφωνα με τις Συνθήκες» (10), ήτοι βάσει της αρμοδιότητας που αναθέτει στο Ευρωσύστημα το πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης.

3.3.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αναγνώριση της αρμοδιότητάς της να εκδίδει το ψηφιακό ευρώ και να επιτρέπει την έκδοση του ψηφιακού ευρώ από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες (ΕθνΚΤ) των κρατών μελών με νόμισμα το ευρώ, ασκώντας τις εξουσίες της δυνάμει των Συνθηκών. Βάσει της εν λόγω αναγνωρισμένης αρμοδιότητας, η ΕΚΤ θα πρέπει να είναι σε θέση να αποφασίζει εάν, πότε και σε τι ποσά θα επιτρέπει την έκδοση του ψηφιακού ευρώ, και επίσης να αποφασίζει άλλα ειδικά μέτρα που συνδέονται άρρηκτα με την έκδοσή του. Δυνάμει του άρθρου 133 ΣΛΕΕ, οι συννομοθέτες ρυθμίζουν τα βασικά στοιχεία χρήσης του ψηφιακού ευρώ, ενώ η ΕΚΤ αποφασίζει εάν και πότε θα εκδίδει το ψηφιακό ευρώ και ποια θα πρέπει να είναι τα εγγενή τεχνικά χαρακτηριστικά του. Κατ’ αναλογία προς τα τραπεζογραμμάτια, μόνο το Ευρωσύστημα θα πρέπει να είναι σε θέση να αποφασίζει τι είναι το ψηφιακό ευρώ, δεδομένου ότι αυτό αποτελεί ευθύνη του Ευρωσυστήματος.

3.4.

Δεύτερον, οι προτεινόμενοι κανονισμοί πρέπει να σέβονται την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 130 ΣΛΕΕ, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που είναι απαραίτητα για τη σύσταση, τη ρύθμιση και την εποπτεία του ψηφιακού ευρώ. Δεδομένου ότι εναπόκειται στο Ευρωσύστημα να αναπτύσσει, να σχεδιάζει, να εκδίδει και να εποπτεύει το ψηφιακό ευρώ δυνάμει των αρμοδιοτήτων του, αυτά τα καθήκοντα πρέπει να ασκούνται υπό συνθήκες ανεξαρτησίας (11), αποφεύγοντας τυχόν υποδείξεις και περιορισμούς κατά την άσκηση οποιουδήποτε καθήκοντος αποδίδεται στο Ευρωσύστημα από τις Συνθήκες.

3.5.

Τρίτον, η αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας (12) υπαγορεύει ότι οι προτεινόμενοι κανονισμοί δεν θα πρέπει να λαμβάνουν θέση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το ψηφιακό ευρώ θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των χρηστών και σχετικά με την εξέλιξη των λειτουργικών χαρακτηριστικών και των χαρακτηριστικών τεχνικού σχεδιασμού του. Η συμπερίληψη διατάξεων που απαιτούν ή απαγορεύουν συγκεκριμένα σχέδια ή τεχνικά χαρακτηριστικά ενδέχεται να περιορίζει όλες ή κάποιες από τις ακόλουθες πτυχές: την ομαλή λειτουργία, την εξέλιξη και τη ζήτηση του ψηφιακού ευρώ, καθώς και τη δυνατότητα του Ευρωσυστήματος να χαράζει και να εφαρμόζει τη νομισματική πολιτική υπό συνθήκες ανεξαρτησίας. Νομοθεσία η οποία περιέχει διατάξεις σχετικά με αυτά τα ζητήματα ενδέχεται να διατρέχει τον κίνδυνο να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις τεχνολογικές εξελίξεις στον ταχύτατα μεταβαλλόμενο τομέα της ψηφιοποίησης του χρήματος και των υπηρεσιών πληρωμής.

Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τον προτεινόμενο κανονισμό για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ

4.    Ορισμοί

4.1.

Η ΕΚΤ προτείνει την τροποποίηση του ορισμού του συγκρίσιμου ψηφιακού μέσου πληρωμής (13) προκειμένου να συμπεριληφθεί κάθε μέσο πληρωμών δυνάμενο να χρησιμοποιηθεί σε ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου η πληρωμή θα πραγματοποιείται στο σημείο αλληλεπίδρασης και όπου ο χρήστης θα βλέπει την άμεση χρέωση στον καταθετικό του λογαριασμό (εξαιρούνται οι πληρωμές που πραγματοποιούνται μέσω πιστωτικών καρτών, οι οποίες περιλαμβάνουν ένα ευρύτερο φάσμα υπηρεσιών που παρέχονται μαζί με την υπηρεσία πληρωμής). Εν προκειμένω αναμένεται ότι θα περιλαμβάνονται περιπτώσεις όπου οι μεταφορές πίστωσης και οι άμεσες χρεώσεις θα πραγματοποιούνται στο σημείο αλληλεπίδρασης, αλλά θα συνεχίσουν να εξαιρούνται οι περιπτώσεις όπου οι μεταφορές πίστωσης και οι άμεσες χρεώσεις δεν θα πραγματοποιούνται στο σημείο αλληλεπίδρασης (για παράδειγμα, για τις «επαναλαμβανόμενες πληρωμές» η άμεση χρέωση φαίνεται να είναι το καλύτερο συγκρίσιμο ψηφιακό μέσο πληρωμής).

4.2.

Η ΕΚΤ προτείνει την παράλειψη της χρήσης του όρου «αναγνωριστικός κωδικός λογαριασμού» σε ολόκληρο τον προτεινόμενο κανονισμό (14) και την αντικατάστασή του με τον όρο «αριθμός λογαριασμού πληρωμών ψηφιακού ευρώ» (15) και, κατά περίπτωση, με τον όρο «ψευδώνυμο χρήστη» (16).

4.3.

Επίσης, η ΕΚΤ προτείνει την τροποποίηση του ορισμού του όρου «ψευδώνυμο χρήστη» (17) με σκοπό την περαιτέρω αποσαφήνιση της σημασίας του όρου με παράθεση συγκεκριμένου παραδείγματος.

5.    Αντικείμενο, θέσπιση και έκδοση του ψηφιακού ευρώ

5.1.

Ο προτεινόμενος κανονισμός αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ ως ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας και στον καθορισμό κανόνων που αφορούν ιδίως τα βασικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού του (18).

5.2.

Το ευρώ, ως ενιαίο νόμισμα, θεσπίζεται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) (19). Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΚΤ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός αναγνωρίζει ότι αρμοδιότητες έκδοσης της ΕΚΤ και των ΕθνΚΤ εδράζονται στις Συνθήκες (20). Η «θέσπιση» του ψηφιακού ευρώ πρέπει, επομένως, να νοείται ως αναφορά στη θέσπιση των βασικών νομικών απαιτήσεων, ήτοι των απαιτήσεων που είναι αναγκαίες για τη χρήση αυτής της νέας μορφής του ευρώ από το Ευρωσύστημα (διακριτής σε σχέση με τα κρυπτοστοιχεία και τυχόν άλλες υποχρεώσεις ιδιωτικών φορέων).

6.    Νομική φύση του ψηφιακού ευρώ

6.1.

Η ΕΚΤ σημειώνει ότι ο προτεινόμενος κανονισμός καθορίζει τη νομική φύση του ψηφιακού ευρώ ως άμεση ευθύνη κεντρικής τράπεζας του Ευρωσυστήματος έναντι των χρηστών ψηφιακού ευρώ, μολονότι η συμβατική σχέση για την παροχή των υπηρεσιών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ συνάπτεται μόνο μεταξύ των ΠΥΠ που διανέμουν το ψηφιακό ευρώ και των πελατών τους. Η διαφύλαξη της πλήρους ευθύνης των ΠΥΠ για τη διαχείριση των σχέσεών τους με τους πελάτες τους είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση του νομισματικού συστήματος δύο βαθμίδων, τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την αποτροπή της αποδιαμεσολάβησης των ΠΥΠ. Συναφώς, η ΕΚΤ σημειώνει ότι ο προτεινόμενος κανονισμός διευκρινίζει (21) ότι δεν υφίσταται λογαριασμός ή άλλη συμβατική σχέση μεταξύ κεντρικής τράπεζας του Ευρωσυστήματος και του χρήστη ψηφιακού ευρώ.

6.2.

Λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου της παραγράφου6.1, η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται ότι οι χρήστες θα είναι και θα παραμένουν οι μόνοι κύριοι ή κάτοχοι των περιουσιακών δικαιωμάτων που αντιπροσωπεύουν τα ψηφιακά ευρώ, ακόμη και αν έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης και χρήσης των διακρατούμενων διαθεσίμων τους μόνο μέσω ΠΥΠ. Με άλλα λόγια, ο ΠΥΠ παρέχει υπηρεσίες πληρωμών που δίνουν στον χρήστη τη δυνατότητα να διακρατεί και να μεταφέρει τα παρεχόμενα ψηφιακά ευρώ, αλλά τα υποκείμενα κεφάλαια αποτελούν ευθύνη της κεντρικής τράπεζας. Οι ΠΥΠ διατηρούν την αρμοδιότητα και την ευθύνη διαφύλαξης της ασφάλειας των υπηρεσιών πληρωμών που παρέχουν και σε σχέση με το ψηφιακό ευρώ. Η ένταξη στον προτεινόμενο κανονισμό ειδικότερης διάταξης που να ορίζει ρητά αυτές τις αρχές θα είναι χρήσιμη προκειμένου να αποτραπεί η αβεβαιότητα κατά την εθνική εφαρμογή των διατάξεών του από όλα τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ.

7.    Εφαρμοστέο πλαίσιο για το ψηφιακό ευρώ

7.1.

Ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει ότι το ψηφιακό ευρώ θα διέπεται από τις διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού και τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις της Επιτροπής και ότι, στο πλαίσιο του προτεινόμενου κανονισμού, θα διέπεται επίσης από τα λεπτομερή μέτρα, τους κανόνες και τα πρότυπα που μπορεί να εγκρίνει η ΕΚΤ στο πλαίσιο των δικών της αρμοδιοτήτων σύμφωνα με τις Συνθήκες (22).

7.2.

Η ΕΚΤ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή του νομοθέτη της Ένωσης στο γεγονός ότι τα λεπτομερή μέτρα, οι κανόνες και τα πρότυπα της ΕΚΤ τα οποία θα διέπουν την ανάπτυξη, τον σχεδιασμό και την έκδοση του ψηφιακού ευρώ, καθόσον εγκρίνονται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της ΕΚΤ δυνάμει των Συνθηκών (23), δεν θα περιορίζονται από πράξη παράγωγου δικαίου, όπως ο προτεινόμενος κανονισμός. Συνεπώς, δεν ενδείκνυται να γίνει ειδική μνεία στον εν λόγω κανονισμό και η επιλεγείσα διατύπωση ενδέχεται να παρερμηνευθεί ως περιοριστική της ανεξαρτησίας του Ευρωσυστήματος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που του αναθέτουν οι Συνθήκες.

7.3.

Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα αποσαφήνισης των ορισμών του προτεινόμενου κανονισμού προκειμένου να καταστεί σαφές ότι ο ορισμός των πράξεων πληρωμής σε ψηφιακό ευρώ εναρμονίζεται με τον ορισμό των πράξεων πληρωμής σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2015/2366 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (24). Με τον τρόπο αυτό θα αποσαφηνιστεί η αδειοδότηση των ΠΥΠ στο πλαίσιο της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2366 όσον αφορά τους κανόνες προστασίας της ασφάλειας και των καταναλωτών.

7.4.

Η αιτιολογική σκέψη 66 πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να διευκρινίζεται ότι, λόγω της ιδιαιτερότητας του διακανονισμού σε ψηφιακό ευρώ που προβλέπεται στον ίδιο τον προτεινόμενο κανονισμό, δεν εφαρμόζεται η οδηγία 98/26/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (25). Κι αυτό, ανεξάρτητα από τυχόν κατάταξη του κινδύνου από το Ευρωσύστημα κατά την άσκηση του καθήκοντός του να επιβλέπει το σύστημα του ψηφιακού ευρώ και την υποδομή διακανονισμού σε ψηφιακό ευρώ, δεδομένης της σημασίας του για το σύστημα πληρωμών.

8.    Καθεστώς νόμιμου χρήματος του ψηφιακού ευρώ

Καθεστώς νόμιμου χρήματος και εδαφικό πεδίο εφαρμογής

8.1.

Η ΕΚΤ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της για τη θέσπιση κοινών κανόνων σχετικά με το πεδίο εφαρμογής και τα αποτελέσματα του καθεστώτος νόμιμου χρήματος του ψηφιακού ευρώ σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ. Ο ορισμός των στοιχείων του νόμιμου χρήματος βασίζεται στα στέρεα θεμέλια προγενέστερων εκθέσεων της Επιτροπής σχετικά με το καθεστώς νόμιμου χρήματος των μετρητών και των μη δεσμευτικών πράξεων στις οποίες συνέβαλε το Ευρωσύστημα (26), καθώς και στη συναφή νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27).

8.2.

Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η έννοια του νόμιμου χρήματος στην οποία αναφέρεται το άρθρο 128 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ συνιστά έννοια του δικαίου της Ένωσης η οποία πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο σε ολόκληρη την Ένωση (28). Το άρθρο 133 ΣΛΕΕ παρέχει εξουσία μόνον στον νομοθέτη της Ένωσης να διευκρινίσει το νομικό καθεστώς της ιδιότητας του νόμιμου χρήματος που αναγνωρίζεται στα τραπεζογραμμάτια σε ευρώ, στο μέτρο που τούτο παρίσταται αναγκαίο για τη χρήση του ευρώ ως ενιαίου νομίσματος. Μια τέτοια αποκλειστική αρμοδιότητα αποκλείει κάθε αρμοδιότητα των κρατών μελών να διευκρινίσουν το νομικό καθεστώς στον τομέα αυτόν, εκτός αν ενεργούν δυνάμει εξουσιοδότησης της Ένωσης ή αν οι εν λόγω ενέργειες είναι αναγκαίες προκειμένου να θέσουν σε εφαρμογή τις πράξεις της Ένωσης στο εθνικό δίκαιο (29).

8.3.

Το προτεινόμενο καθεστώς νόμιμου χρήματος του ψηφιακού ευρώ αποτελεί, συνεπώς, βασικό στοιχείο για τη διασφάλιση τόσο της ελευθερίας των ατόμων κατά την επιλογή των μέσων πληρωμών όσο και της νομισματικής κυριαρχίας της Ένωσης. Διασφαλίζει ότι τα άτομα και οι επιχειρήσεις μπορούν να επωφεληθούν από την ευρεία αποδοχή του ψηφιακού ευρώ ως μέσου πληρωμής, παρέχοντας στα άτομα την πραγματική επιλογή να πληρώσουν ηλεκτρονικά με χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ. Επίσης, διευκολύνει την εμφάνιση πανευρωπαϊκών λύσεων πληρωμών και επιτρέπει τη δημιουργία μιας ισχυρής βάσης για την ανάπτυξη υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας.

8.4.

Οι διατάξεις για το νόμιμο χρήμα συνεισφέρουν και στη νομισματική κυριαρχία και την ακεραιότητα του ευρώ, διασφαλίζοντας ότι η μορφή χρήματος που στηρίζει την αξία του ευρώ ως νομίσματος (ήτοι το χρήμα κεντρικής τράπεζας σε μετρητά σε ευρώ ή σε ψηφιακή μορφή) χρησιμοποιείται ευρέως σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

8.5.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει το γεγονός ότι το καθεστώς νόμιμου χρήματος συνεπάγεται την υποχρέωση αποδοχής του ψηφιακού ευρώ τόσο επιγραμμικά όσο και μη επιγραμμικά, καθώς αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να είναι δυνατή η χρήση και των δύο μοντέλων του ψηφιακού ευρώ. Περαιτέρω, η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το εδαφικό πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος νόμιμου χρήματος του ψηφιακού ευρώ λαμβάνει σκοπίμως υπόψη τις ιδιαιτερότητες των επιγραμμικών και μη επιγραμμικών μέσων πληρωμής.

8.6.

Για τους χρήστες ψηφιακού ευρώ η συνεχής δυνατότητα να πραγματοποιούν τις πληρωμές τους σε ψηφιακό ευρώ είναι πολύτιμο χαρακτηριστικό (30): κανένας δεν θα υποχρεούται να διακρατεί ψηφιακό ευρώ ή να πραγματοποιεί πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ, αλλά όταν ένα άτομο επιλέξει να πληρώσει σε ψηφιακό ευρώ θα είναι πάντα σε θέση να το κάνει σε όλα τα καταστήματα που δέχονται ψηφιακές πληρωμές (ήτοι τα φυσικά καταστήματα και τα καταστήματα ηλεκτρονικού εμπορίου).

8.7.

Για τους εμπόρους οι προτεινόμενες διατάξεις για το καθεστώς νόμιμου χρήματος αποτελούν ευκαιρία για βελτίωση της διαπραγματευτικής ισχύος τους έναντι των διεθνών συστημάτων καρτών, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλίζεται ένα ευρύ δίκτυο διανομής για το ψηφιακό ευρώ (31) και ότι θα θεσπιστούν νομοθετικά εχέγγυα προς αποτροπή καταχρήσεων προερχόμενων από την υποχρεωτική αποδοχή (32).

8.8.

Οι διατάξεις για το καθεστώς νόμιμου χρήματος δίνουν στους ΠΥΠ την ευκαιρία να παρέχουν στους πελάτες τους υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ με την ευρύτερη δυνατή εμβέλεια στη ζώνη του ευρώ, λαμβάνοντας παράλληλα συγκρίσιμη αποζημίωση για παρόμοιες υπηρεσίες εθνικής εμβέλειας. Αυτό, με τη σειρά του, μειώνει την τρέχουσα εξάρτηση των ΠΥΠ από μη ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών. Το γεγονός ότι η ΕΚΤ πρέπει να μεριμνήσει για να επιτραπεί, στο μέτρο του δυνατού και κατά περίπτωση, η χρήση των ιδιωτικών ψηφιακών μέσων πληρωμών σύμφωνα με τους κανόνες, τα πρότυπα και τις διαδικασίες που διέπουν τις υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ (33) αναμένεται ότι θα συμβάλει στην άρση των τεχνικών εμποδίων, προκειμένου και οι τοπικές λύσεις του ιδιωτικού τομέα να επιτύχουν πανευρωπαϊκή εμβέλεια.

Εξαιρέσεις από την υποχρέωση αποδοχής του ψηφιακού ευρώ, απαγόρευση του μονομερούς αποκλεισμού πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ και πρόσθετες εξαιρέσεις που εμπίπτουν στο νομισματικό δίκαιο

8.9.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει τις εξαιρέσεις από την υποχρέωση αποδοχής του ψηφιακού ευρώ (34), καθώς φαίνονται ανάλογες και νόμιμες.

8.10.

Η ΕΚΤ συμφωνεί ότι τα φυσικά πρόσωπα που ενεργούν αποκλειστικά στο πλαίσιο προσωπικής ή οικιακής δραστηριότητας μπορούν να αρνηθούν την πληρωμή σε ψηφιακό ευρώ, ενώ οι πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορούν να την αρνηθούν όταν δέχονται μόνο μετρητά. Αυτό, στην ουσία, αντιστοιχεί σε απαίτηση μη εισαγωγής διακρίσεων, σύμφωνα με την οποία έμπορος ο οποίος δέχεται ήδη ψηφιακά μέσα πληρωμής πρέπει να είναι πρόθυμος να δεχτεί το ψηφιακό ευρώ σε περίπτωση που το προσφέρει πληρωτής. Αυτή η απαίτηση, ωστόσο, πρέπει να περιλαμβάνει τους δικαιούχους πληρωμών που εμπίπτουν στο άρθρο 9 στοιχείο α) του προτεινόμενου κανονισμού. Σε αντίθετη περίπτωση αυτή η διάταξη θα επιτρέπει στις εν λόγω οντότητες να διεξάγουν ψηφιακές επιχειρηματικές δραστηριότητες στη ζώνη του ευρώ χωρίς να δέχονται το ψηφιακό ευρώ.

8.11.

Η ΕΚΤ υποστηρίζει πλήρως την προτεινόμενη απαγόρευση του μονομερούς αποκλεισμού πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ (35), η οποία διασφαλίζει ότι οι πάροχοι αγαθών και υπηρεσιών δεν θα μπορούν να εμποδίσουν τη δυνατότητα των ατόμων να πραγματοποιούν πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ με το να περιορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές σε άλλα ψηφιακά μέσα πληρωμής που ενδέχεται να κατέχουν ή να υποστηρίζουν.

Αλληλεπίδραση ψηφιακού ευρώ και τραπεζογραμματίων και κερμάτων σε ευρώ

8.12.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θέσπιση της πλήρους ανταλλαξιμότητας μεταξύ του ψηφιακού ευρώ και των μετρητών σε ευρώ με αντιστοιχία ένα προς ένα. Αυτή η πλήρης ανταλλαξιμότητα αποτελεί φυσική συνέπεια του κοινού καθεστώτος νόμιμου χρήματος που τους αποδίδεται. Οι συννομοθέτες πρέπει να διασφαλίσουν ότι αυτή η διάταξη στην πρόταση κανονισμού σχετικά με το καθεστώς νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και κερμάτων σε ευρώ (36) παραμένει εναρμονισμένη καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας.

9.    Διανομή του ψηφιακού ευρώ

Ρόλος των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών

9.1.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει τις διατάξεις για τη διανομή του ψηφιακού ευρώ από ΠΥΠ (37), οι οποίες καθορίζουν τα ειδικά καθήκοντα που πρέπει να ασκούν οι ΠΥΠ προκειμένου το ευρώ να χρησιμοποιείται ως ενιαίο νόμισμα σε ολόκληρη την Ένωση. Ήδη σήμερα οι ΠΥΠ έχουν απευθείας σχέσεις με τους πελάτες τους και, επομένως, είναι οι πλέον κατάλληλοι να ενεργούν ως άμεσοι αντισυμβαλλόμενοι των ιδιωτών, εμπόρων και επιχειρήσεων που θα χρησιμοποιούν το ψηφιακό ευρώ (38).

9.2.

Ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει ότι οι χρήστες ψηφιακού ευρώ μπορούν να τηρούν έναν ή περισσότερους λογαριασμούς πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ στον ίδιο ή σε διαφορετικούς ΠΥΠ (39). Η ΕΚΤ καλεί τους συννομοθέτες να εξετάσουν εάν αυτό αποτελεί μέτρο αναγκαίο για τη χρήση του ψηφιακού ευρώ που θα πρέπει να ορίζεται ειδικότερα στον προτεινόμενο κανονισμό. Συναφώς, ένας σχεδιασμός με πολλαπλούς λογαριασμούς πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ θα συνεπάγεται τεχνικές δυσκολίες ειδικά όσον αφορά την αλληλεπίδραση αυτών των λογαριασμών με τη διαχείριση ενός ενοποιημένου ορίου διακράτησης. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το ψηφιακό ευρώ μπορεί να περιοριστεί σε έναν λογαριασμό, καθώς θα αποτελεί δωρεάν δημόσια υπηρεσία. Η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται ότι η διάταξη για τους πολλαπλούς λογαριασμούς αποσκοπεί στην αποτροπή περιορισμών των θεμελιωδών ελευθεριών, οι οποίοι μπορούν να επιβληθούν μόνο στη βάση της αναλογικότητας.

9.3.

Η ΕΚΤ προτίθεται να εκπονήσει και να κοινοποιήσει στους συννομοθέτες εμπεριστατωμένη τεχνική ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των πολλαπλών λογαριασμών και της διαχείρισης ενός ατομικού ορίου διακράτησης. Περαιτέρω, η ΕΚΤ προτείνει στους συννομοθέτες να εξετάσουν δύο στοιχεία σχετικά με την αναλογικότητα τυχόν περιορισμού του αριθμού των λογαριασμών. Πρώτον, η ελευθερία των ΠΥΠ να παρέχουν υπηρεσίες σε ψηφιακό ευρώ δεν θα περιοριστεί από τον περιορισμό σε έναν λογαριασμό ανά χρήστη. Η μεταφορά λογαριασμού πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ θα είναι ευκολότερη από τη μεταφορά λογαριασμού πληρωμών σήμερα, καθώς o διεθνής αριθμός τραπεζικού λογαριασμού (IBAN) δεν είναι δυνατόν να μεταφερθεί. Δεύτερον, η πολυπλοκότητα για τον χρήστη όσον αφορά τη διαχείριση ενός ενοποιημένου ορίου διακράτησης σε επίπεδο πολλαπλών λογαριασμών ενδέχεται να απαιτεί την εφαρμογή διαφορετικής προσέγγισης κατά την κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ, όταν ακόμη τα άτομα δεν θα έχουν εξοικειωθεί με αυτό.

9.4.

Οι αιτιολογικές σκέψεις του προτεινόμενου κανονισμού θα επωφεληθούν από περαιτέρω αποσαφήνιση της θέσης των πολιτών της Ένωσης στη Βόρεια Ιρλανδία και από το κατά πόσον η πρόσβασή τους στο ψηφιακό ευρώ θα υπόκειται σε συμφωνία με τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου.

9.5.

Ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα που παρέχουν υπηρεσίες πληρωμών λιανικής υποχρεούνται να παρέχουν, κατόπιν αιτήματος των πελατών τους, τις βασικές υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ (40). Η ΕΚΤ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της για την εν λόγω προτεινόμενη υποχρέωση, καθώς θα στηρίξει την καθολική πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ (41), το οποίο θα έχει χαρακτηριστικά δημόσιου αγαθού, για τα φυσικά πρόσωπα που διαμένουν ή είναι εγκατεστημένα σε κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ. Τα πρόσωπα που έχουν ήδη λογαριασμό δεν θα πρέπει να υποχρεωθούν να αλλάξουν ΠΥΠ προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ (42). Η καθολική πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ από το ευρύ κοινό στη ζώνη του ευρώ θα συμπληρώσει την ευρεία χρηστικότητα η οποία διευκολύνεται από το καθεστώς νόμιμου χρήματος του ψηφιακού ευρώ. Η προθυμία των εμπόρων να δεχτούν τα ψηφιακά ευρώ ως νόμιμο χρήμα βασίζεται στην παράλληλη υποχρέωση των αντίστοιχων ΠΥΠ, συμπεριλαμβανομένων των πιστωτικών ιδρυμάτων, να διαθέσουν το ψηφιακό ευρώ στους πελάτες τους. Έπειτα, αυτές οι διατάξεις θα παρέχουν στο ψηφιακό ευρώ τη δυνατότητα να ενεργεί ως νομισματικό σημείο αναφοράς στην ψηφιακή εποχή. Τα κανονιστικά μέτρα αποδεικνύονταν πάντοτε αναγκαία για τη διασφάλιση του συντονισμού του ιδιωτικού τομέα όσον αφορά τις πληρωμές στη ζώνη του ευρώ (π.χ. θέσπιση του IBAN και των πληρωμών στον ενιαίο χώρο πληρωμών σε ευρώ καθώς και διάθεση των άμεσων πληρωμών).

9.6.

Ωστόσο, θα είναι ανάλογο και επομένως προτιμητέο, εάν η υποχρέωση για την παροχή ψηφιακών ευρώ κατόπιν ζήτησης επεκταθεί σε εκείνους τους ΠΥΠ στη ζώνη του ευρώ που παρέχουν μέσα πληρωμών λιανικής (ήτοι εκείνους που παρέχουν τις υπηρεσίες που ορίζονται στα σημεία 1, 2 ή 3 του παραρτήματος I της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2366, παρέχοντας με αυτόν τον τρόπο τη δυνατότητα στον χρήστη να αποκτήσει έναν IBAN). Αυτό (1) θα καθιερώσει την αρχή ότι οι ιδιώτες που έχουν ήδη λογαριασμό πληρωμών για τις καθημερινές πληρωμές τους δεν χρειάζεται να αλλάξουν πάροχο για να αποκτήσουν ψηφιακά ευρώ, ανεξάρτητα από τον ΠΥΠ που παρέχει ήδη τον συγκεκριμένο λογαριασμό πληρωμών και (2) θα διασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλες τις οντότητες που δικαιούνται να παρέχουν τις υπηρεσίες που ορίζονται στα σημεία 1, 2 ή 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2015/2366. Προκειμένου να παρέχονται σε όλες αυτές τις οντότητες ίσα δικαιώματα επιρροής στο εγχειρίδιο για το ψηφιακό ευρώ, είναι ανάλογο να υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις. Αντιθέτως, η αναλογικότητα της υποχρέωσης των πιστωτικών ιδρυμάτων που είναι εγκατεστημένα σε κράτη μέλη εκτός ζώνης ευρώ να διανέμουν ψηφιακά ευρώ ενδέχεται να τεθεί υπό εξέταση εάν η συντριπτική πλειοψηφία των υφιστάμενων πελατών τους δεν είναι σε θέση να διακρατεί ψηφιακά ευρώ.

Βασικές υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ

9.7.

Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει την υποχρέωση των ΠΥΠ να μην χρεώνουν τέλη σε φυσικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα στα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ για την παροχή βασικών υπηρεσιών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ (43). Η ΕΚΤ υποστηρίζει πλήρως αυτή την προσέγγιση η οποία αντικατοπτρίζει τη φύση του ψηφιακού ευρώ ως δημόσιου αγαθού και επιτρέπει στους χρήστες να το χρησιμοποιούν δωρεάν για τους βασικούς σκοπούς της καθημερινότητας. Ωστόσο, ο προτεινόμενος κατάλογος που απαριθμεί τις βασικές υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ δεν περιλαμβάνει την αυτοματοποιημένη προσθήκη και αφαίρεση χρηματικών ποσών (44).

9.8.

Η ΕΚΤ συνιστά την επέκταση του καταλόγου βασικών υπηρεσιών, ώστε να περιλαμβάνει την αυτοματοποιημένη προσθήκη και αφαίρεση χρηματικών ποσών, καθώς η εξαίρεσή τους θα συνοδεύεται από σειρά επιπτώσεων όταν οι ΠΥΠ επιλέξουν να επιβάλουν χρεώσεις για αυτή την υπηρεσία. Πρώτον, τα άτομα θα έρθουν αντιμέτωπα με απροσδόκητες επιβαρύνσεις (45), οι οποίες σχετίζονται με την παρουσία των ορίων διακράτησης τα οποία υφίστανται μόνο στην περίπτωση του ψηφιακού ευρώ, και δεν θα κατανοούν την ανάγκη καταβολής τους. Το επίπεδο των επιβαρύνσεων που θα επιβληθούν θα οδηγήσει στον προσανατολισμό προς ή στην αποχή τους από συγκεκριμένη μέθοδο πληρωμής (46). Οι ομάδες εστίασης δείχνουν ότι τα άτομα που είναι πιο πιθανόν να χρησιμοποιήσουν τακτική αυτοματοποιημένη προσθήκη χρηματικών ποσών είναι εκείνα με τη μεγαλύτερη ανάγκη να διατηρήσουν τον προϋπολογισμό τους υπό έλεγχο, επειδή η αυτοματοποιημένη προσθήκη χρηματικών ποσών είναι το ιδανικότερο εργαλείο προσθήκης χρηματικών ποσών για αυτόν τον σκοπό (47). Δεύτερον, λιγότερα άτομα θα πρόσθεταν χρηματικά ποσά στον λογαριασμό πληρωμών τους σε ψηφιακό ευρώ αν έπρεπε να υποβάλουν ρητό αίτημα προκειμένου να αποφύγουν τα τέλη κάθε φορά που επιθυμούσαν να προβούν σε αυτή την ενέργεια. Η διευκόλυνση της τακτικής προσθήκης χρηματικών ποσών σε ψηφιακό ευρώ είναι επιθυμητή προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας με αποτροπή των φαινομένων «κατακρήμνισης» (48) και, συνεπώς, να διασφαλιστεί επίσης η ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.

9.9.

Η ΕΚΤ προτείνει την επέκταση του καταλόγου βασικών υπηρεσιών ώστε να περιλαμβάνει τη μεταφορά λογαριασμού σε ψηφιακό ευρώ από έναν ΠΥΠ σε άλλον. Σκοπός αυτής της επέκτασης είναι να διασφαλιστεί ότι ΠΥΠ τον οποίον ένας καταναλωτής αποφασίζει να παύσει να χρησιμοποιεί δεν θα μπορεί να χρεώσει ένα αποτρεπτικό «τέλος αποχώρησης» το οποίο στοχεύει στην επιλογή του καταναλωτή να μεταφέρει τον λογαριασμό του σε ψηφιακό ευρώ σε νέο ΠΥΠ. Η ΕΚΤ προτείνει, επίσης, να εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης μέτρων προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ελεύθερη προσθήκη και αφαίρεση χρηματικών ποσών σε ψηφιακό ευρώ μέσω μετρητών δεν θα οδηγήσει σε περιορισμό των υπηρεσιών των αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών (ATM). Περαιτέρω, οι υπηρεσίες διαχείρισης διαφορών πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται στον κατάλογο βασικών υπηρεσιών, καθώς συμβάλλουν στην εμπιστοσύνη στο ψηφιακό ευρώ και, επομένως, στην υιοθέτηση και τη χρήση του.

9.10.

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο κατάλογος υπηρεσιών σε ψηφιακό ευρώ παραμένει ενημερωμένος και σύμφωνος με τις πρακτικές της αγοράς και τις ανάγκες των χρηστών με την πάροδο του χρόνου, η ΕΚΤ προτείνει να εξεταστεί από τον συννομοθέτη η δυνατότητα χορήγησης εξουσίας στην Επιτροπή για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης σχετικά με την προσθήκη νέων βασικών υπηρεσιών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ και την ερμηνεία της εμβέλειας των υφιστάμενων υπηρεσιών όταν απαιτείται.

Στήριξη σε άτομα με αναπηρία, λειτουργικούς περιορισμούς ή περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες, καθώς και σε ηλικιωμένους

9.11.

Τα πρόσωπα που κατοικούν στη ζώνη του ευρώ σήμερα έχουν δωρεάν πρόσβαση σε ένα ασφαλές και καθολικά αποδεκτό μέσο πληρωμής με τη μορφή μετρητών, το οποίο είναι σημαντικό για τη χρηματοοικονομική ένταξη. Αυτό θα πρέπει να επίσης να ισχύει, στο μέτρο του δυνατού, για τις ψηφιακές, επιγραμμικές και μη επιγραμμικές πληρωμές.

9.12.

Όσον αφορά την ψηφιακή ένταξη η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει ότι ειδικές αρχές θα παρέχουν βασικές ψηφιακές υπηρεσίες πληρωμών και στήριξη για ψηφιακή ένταξη διά ζώσης σε μικρή φυσική απόσταση σε άτομα με αναπηρία, λειτουργικούς περιορισμούς ή περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες, καθώς και σε ηλικιωμένους. Τα στοιχεία ανατροφοδότησης που έχουν ληφθεί από ενώσεις καταναλωτών καταδεικνύουν ότι η διά ζώσης σε μικρή φυσική απόσταση στήριξη είναι ιδιαίτερα πολύτιμη (49).

9.13.

Επιπλέον, η ΕΚΤ επικροτεί τη διευκόλυνση της ψηφιακής ένταξης μέσω του ορισμού ειδικών αρχών ή γραφείων ταχυδρομικών επιταγών από τα κράτη μέλη για εκείνα τα άτομα τα οποία δεν τηρούν ή δεν επιθυμούν την τήρηση ιδιωτικού λογαριασμού πληρωμών.

9.14.

Περαιτέρω, ο προτεινόμενος κανονισμός αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών και στην αρχή για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες την από κοινού έκδοση κατευθυντήριων γραμμών που να προσδιορίζουν την αλληλεπίδραση μεταξύ, αφενός, των απαιτήσεων καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και, αφετέρου, της παροχής βασικών υπηρεσιών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ, με ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική ένταξη ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο ή των δικαιούχων διεθνούς προστασίας, των ατόμων χωρίς σταθερή διεύθυνση ή των υπηκόων τρίτων χωρών που δεν έχουν λάβει άδεια διαμονής, αλλά των οποίων η απέλαση είναι αδύνατη για νομικούς ή πραγματικούς λόγους (50). Η ΕΚΤ επικροτεί την εν λόγω διάταξη, αλλά επισημαίνει τον κίνδυνο οι κοινές κατευθυντήριες γραμμές να παρέχουν απλώς καθοδήγηση στις ΕΑΑ κατά την έκδοσή τους, χωρίς να αποκλείουν εντελώς το ενδεχόμενο αποσπασματικής εφαρμογής. Μια διάταξη που θα θεσπίζει ελάχιστα κριτήρια για τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές θα ευνοήσει περισσότερο την εναρμόνιση σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

10.    Χρήση του ψηφιακού ευρώ ως μέσου αποθήκευσης αξίας και ως μέσου πληρωμής – τέλη για υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ

Αρχές και περιορισμοί στη χρήση του ψηφιακού ευρώ με σκοπό τον μετριασμό των κινδύνων για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ  (51)

10.1.

Σήμερα οι καταθέτες έχουν το δικαίωμα να μετατρέπουν τις καταθέσεις όψεώς τους σε μετρητά ανά πάσα στιγμή. Ωστόσο, υφίστανται πρακτικά εμπόδια στη διακράτηση μεγάλων ποσών μετρητών, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου απώλειας ή κλοπής. Προκειμένου να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ των τραπεζικών καταθέσεων και του χρήματος κεντρικής τράπεζας, στο πλαίσιο της μειωμένης χρήσης μετρητών και της διαθεσιμότητας του ψηφιακού ευρώ, είναι αναγκαίο να τεθούν ορισμένα όρια στα ποσά ψηφιακών ευρώ που μπορούν να διακρατούν τα άτομα.

10.2.

Η ΕΚΤ έχει γνωστοποιήσει με σαφήνεια την πρόθεσή της να σχεδιάσει και να θέσει σε εφαρμογή αποτελεσματικά εργαλεία για τον έλεγχο του μέγιστου ποσού του ψηφιακού ευρώ σε κυκλοφορία (52). Συνεπώς, προτείνεται να συμπεριληφθεί ρητή αναφορά στις σαφείς προθέσεις της ΕΚΤ σε αυτό το ζήτημα στην αιτιολογική σκέψη 31 του προτεινόμενου κανονισμού. Μεταξύ αυτών των εργαλείων η ΕΚΤ έχει ειδικά τονίσει την σκοπούμενη από την ίδια θέσπιση ορίων στις διακρατήσεις ψηφιακού ευρώ από τα φυσικά και νομικά πρόσωπα (53). Η απουσία τέτοιων των ορίων ενδέχεται να συνιστά απειλή για την κατεύθυνση και μετάδοση της νομισματικής πολιτικής της, καθώς και για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ. Τυχόν ανεπιθύμητες επιπτώσεις που ενδέχεται να προκύψουν από την έκδοση του ψηφιακού ευρώ για την κατεύθυνση και μετάδοση της νομισματικής πολιτικής της, καθώς και για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, πρέπει να ελαχιστοποιηθούν εκ των προτέρων κατά τον σχεδιασμό.

10.3.

Μολονότι η βαθμονόμηση των ορίων διακράτησης θα είναι το αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης οικονομικής αξιολόγησης, η λειτουργική και τεχνική εφαρμογή τους θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην καλύτερη εμπειρία χρήστη και την αποτελεσματική εφαρμογή για όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες (54). Η απόφαση για τον συνδυασμό και τη βαθμονόμηση τυχόν εργαλείων που ελέγχουν εκ των προτέρων το ποσό του ψηφιακού ευρώ σε κυκλοφορία πρέπει να ληφθεί χρονικά εγγύτερα στην πιθανή μελλοντική θέσπιση του ψηφιακού ευρώ και να επανεξετάζεται τακτικά, λαμβάνοντας υπόψη το αντίστοιχο οικονομικό και χρηματοπιστωτικό περιβάλλον (55).

10.4.

Αφενός, ο προτεινόμενος κανονισμός προτείνει η δυνατότητα θέσπισης ορίων στις διακρατήσεις να είναι προαιρετικό χαρακτηριστικό της χρήσης του ψηφιακού ευρώ, ορίζοντας, κατά περίπτωση, ότι η χρήση του ψηφιακού ευρώ ως μέσου αποθήκευσης αξίας μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς (56). Αφετέρου, ο προτεινόμενος κανονισμός επιβάλλει επίσης στην ΕΚΤ την υποχρέωση να αναπτύξει μέσα για τον περιορισμό της χρήσης του ψηφιακού ευρώ ως μέσου αποθήκευσης αξίας (57). Περαιτέρω, ο προτεινόμενος κανονισμός παραθέτει κατάλογο υποχρεωτικών προϋποθέσεων για αυτά τα μέσα (58). Σύμφωνα με αυτόν τον κατάλογο η χρηματοπιστωτική σταθερότητα αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο, εις βάρος τόσο της χάραξης και της εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής που αποτελούν το βασικό καθήκον του ΕΣΚΤ σύμφωνα με τον πρωταρχικό στόχο της διατήρησης της σταθερότητας των τιμών, όσο και της παροχής σε φυσικά και νομικά πρόσωπα της δυνατότητας πρόσβασης και χρήσης του ψηφιακού ευρώ.

10.5.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει την αναγνώριση της αρμοδιότητάς της να θεσπίζει περιορισμούς της χρήσης του ψηφιακού ευρώ ως μέσου αποθήκευσης αξίας και να τους βαθμονομεί με την πάροδο του χρόνου (59). Η ίδια είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει και να διατηρήσει όρια διακράτησης ως ακρογωνιαίο λίθο του σχεδιασμού του ψηφιακού ευρώ. Πράγματι, η ΕΚΤ είναι αρμόδια να αποφασίζει για το ποσό έκδοσης του ψηφιακού ευρώ, καθώς αυτό επηρεάζει το μέγεθος του ισολογισμού του Ευρωσυστήματος και την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής του. Η θέσπιση και η βαθμονόμηση ατομικών ορίων διακράτησης έχουν ως αποτέλεσμα την επιβολή ανώτατου ορίου στο συνολικό ποσό του ψηφιακού ευρώ που μπορεί να εκδοθεί και πρέπει να εκτελούνται από το Ευρωσύστημα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του δυνάμει των Συνθηκών και όχι ως αποτέλεσμα υποχρέωσης βάσει του προτεινόμενου κανονισμού.

10.6.

Όσον αφορά τον προτεινόμενο κατάλογο υποχρεωτικών προϋποθέσεων της παραγράφου 10.4 η ΕΚΤ συμφωνεί με τους τρεις επιδιωκόμενους στόχους κατά τη βαθμονόμηση των ορίων διακράτησης, αλλά επισημαίνει ότι η θέση σε προτεραιότητα ενός εξ αυτών (της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας) μπορεί να θεωρηθεί ότι περιορίζει το υφιστάμενο βασικό καθήκον (τη χάραξη και την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής) μέσω του καθορισμού παραμέτρων για τη δράση της ΕΚΤ, αποκλίνοντας έτσι από την πρωταρχική αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών σύμφωνα με τη Συνθήκη. Επειδή σε κάθε περίπτωση η χάραξη και η εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής διευκολύνονται από τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, η ΕΚΤ δεν προβλέπει οποιαδήποτε σύγκρουση μεταξύ αυτών των δύο καθηκόντων κατά τον καθορισμό των ορίων διακράτησης.

10.7.

Ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα παράγει τόκους στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεών του (60). Δεν μπορεί να τονιστεί επαρκώς ότι η ΕΚΤ δεν αναπτύσσει ένα έντοκο ψηφιακό ευρώ. Πράγματι, όπως συμβαίνει με τα τραπεζογραμμάτια σε ευρώ, η ΕΚΤ δεν αποσκοπεί στον τοκισμό του ψηφιακού ευρώ ούτε κατά την κυκλοφορία του ούτε στο άμεσο μέλλον. Τα τραπεζογραμμάτια δεν τοκίζονταν ποτέ, επειδή κάτι τέτοιο δεν είναι πρακτικά δυνατό, παρόλο που αυτός ο τοκισμός δεν είναι θεωρητικά αδύνατος ούτε απαγορεύεται ρητά από τον νόμο. Λαμβανομένης υπόψη της αρμοδιότητάς της για διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και του συνακόλουθου βασικού καθήκοντος χάραξης και εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής της ζώνης του ευρώ, η ΕΚΤ δεν μπορεί να αποκλείσει μελλοντικά σενάρια που ενδεχομένως να δικαιολογούν τον τοκισμό του ψηφιακού ευρώ. Επίσης, για την προώθηση της αρμοδιότητάς της όσον αφορά τη νομισματική πολιτική η ΕΚΤ πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο του τοκισμού όλων των στοιχείων παθητικού στον ισολογισμό της. Ακόμη και αν αυτή η διάταξη ερμηνευόταν ως πλήρης αποκλεισμός τυχόν τοκισμού, δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να περιορίσει την αρμοδιότητα του Ευρωσυστήματος να χαράζει και να εφαρμόζει τη νομισματική πολιτική της ζώνης του ευρώ ανεξάρτητα βάσει του πρωτογενούς δικαίου, καθώς οι αρμοδιότητες που θεσπίζονται δυνάμει του άρθρου 133 ΣΛΕΕ προβλέπεται ρητά ότι παρέχονται με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων της ΕΚΤ. Για τον λόγο αυτό προτείνεται τροποποίηση με σκοπό την αποσαφήνιση της υπεροχής της αρμοδιότητας της ΕΚΤ για διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και του συνακόλουθου βασικού καθήκοντος χάραξης και διεξαγωγής της νομισματικής πολιτικής της ζώνης του ευρώ.

Τέλη για τις υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ  (61)

10.8.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το μοντέλο αποζημίωσης που προβλέπεται από τον προτεινόμενο κανονισμό, το οποίο επιδιώκει να θεσπίσει μια ισορροπία κατά την οποία 1) το ψηφιακό ευρώ θα είναι δωρεάν για τη βασική χρήση, 2) οι ΠΥΠ θα έχουν επαρκή κίνητρα για τη διανομή του ψηφιακού ευρώ προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία προσβασιμότητα σε αυτό, και 3) οι έμποροι θα έχουν επαρκείς διασφαλίσεις για την αποφυγή υπερβολικών επιβαρύνσεων. Οι έμποροι θα λαμβάνουν χρεώσιμη υπηρεσία από τους ΠΥΠ αλλά θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση εάν η επιβαλλόμενη σε αυτούς υποχρέωση αποδοχής του ψηφιακού ευρώ δεν αντισταθμιστεί από την εφαρμογή ανώτατου ορίου στην επιβάρυνσή τους για την παρεχόμενη υπηρεσία. Με τη σειρά της, η ρητή αναγνώριση των τελών μεταξύ ΠΥΠ θα παρέχει τη δυνατότητα στους ΠΥΠ που πραγματοποιούν τη διανομή του ψηφιακού ευρώ να αποκτούν έσοδα συγκρίσιμα με τα αποκτώμενα κατά τη διανομή συγκρίσιμων μέσων πληρωμών, τονώνοντας την ενεργή διανομή του ψηφιακού ευρώ και την παροχή ποιοτικά υψηλού επιπέδου υπηρεσιών για τους τελικούς χρήστες. Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αρχή σύμφωνα με την οποία τα τέλη και οι χρεώσεις δεν θα πρέπει να είναι υψηλότερα εκείνων που ζητούνται για συγκρίσιμα (ιδιωτικά) ψηφιακά μέσα πληρωμής, λαμβανομένης υπόψη και της ανάγκης για διατήρηση της αποτελεσματικής χρήσης του ψηφιακού ευρώ ως νόμιμου χρήματος. Στο ίδιο πνεύμα η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για την απαγόρευση στους ΠΥΠ να χρεώνουν τέλη σε φυσικά πρόσωπα για τις βασικές υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ (62) και την απαγόρευση πρόσθετων επιβαρύνσεων για εξόφληση οφειλής με χρήση του ψηφιακού ευρώ (63).

10.9.

Περαιτέρω, η ρύθμιση των επιπέδων τελών αναφορικά με τις υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ δεν θα πρέπει να περιορίζεται στον ιδιωτικό τομέα, αλλά να εφαρμόζεται και στον δημόσιο τομέα. Συναφώς, οι σχετικές διατάξεις πρέπει να παραπέμπουν τόσο στους εμπόρους όσο και στις οντότητες του δημόσιου τομέα που δέχονται το ψηφιακό ευρώ. Η ΕΚΤ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την αιτιολογική σκέψη 41 του προτεινόμενου κανονισμού, η οποία υποδεικνύει την πρόθεση του Ευρωσυστήματος να επιβαρύνεται με το δικό του κόστος, όπως συμβαίνει και με την παραγωγή και έκδοση τραπεζογραμματίων. Οι ΠΥΠ θα επιβαρύνονται με το δικό τους κόστος σχετικά με τις υπηρεσίες διανομής του ψηφιακού ευρώ που παρέχουν, αλλά δεν θα χρεώνονται από το Ευρωσύστημα, γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζει τον χαρακτήρα δημόσιου αγαθού του ψηφιακού ευρώ και ακολουθεί παρόμοια λογική με τα μετρητά.

10.10.

Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει ότι η επιβάρυνση εμπόρου θα είναι η μόνη επιβάρυνση ανά συναλλαγή που μπορούν να επιβάλλουν οι ΠΥΠ στους εμπόρους (64). Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για αυτή τη διάταξη, καθώς είναι αναγκαία προκειμένου να τεθούν σε ισχύ τα ανώτατα όρια. Ωστόσο, αυτός ο στόχος δεν θα επιτευχθεί εάν είναι δυνατή η επιβάρυνση με κατ’ αποκοπή τέλη χωρίς κανέναν περιορισμό. Εάν είναι δυνατή η χρήση του ίδιου τερματικού πληρωμής για πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ και άλλες μορφές πληρωμών, το οποίο αποτελεί στόχο που επιδιώκει να επιτύχει η ΕΚΤ, η ΕΚΤ συνιστά τον αποκλεισμό περαιτέρω κατ’ αποκοπή τελών τα οποία θα εφαρμόζονται μόνο σε σχέση με την αποδοχή του ψηφιακού ευρώ. Τα κατ’ αποκοπή τέλη που ισχύουν για το σύνολο των υπηρεσιών αποδοχής πληρωμών, όπως την παροχή τερματικού πληρωμής, μπορούν να συνεχίσουν να εφαρμόζονται χωρίς περιορισμούς.

10.11.

Ο προτεινόμενος κανονισμός επιβάλλει στην ΕΚΤ την υποχρέωση να παρακολουθεί τακτικά τις πληροφορίες που είναι σημαντικές για τους σκοπούς των παραπάνω χρεώσεων και τελών και να δημοσιεύει περιοδικά τα ποσά που προκύπτουν από την εν λόγω παρακολούθηση με επεξηγηματική έκθεση (65). Η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται ότι η δραστηριότητα υποβολής εκθέσεων που πραγματοποιείται όσον αφορά τα ποσά που θεσπίζονται στον προτεινόμενο κανονισμό δεν θα συνεπάγεται τη δημοσίευση των δαπανών, τελών και χρεώσεων μεμονωμένων ΠΥΠ και ότι τα εν λόγω ποσά δεν θα πρέπει να μπορούν να συναχθούν από αυτή τη διαδικασία υποβολής εκθέσεων. Η ΕΚΤ επισημαίνει, επίσης, την αναγκαιότητα σταθερών μηχανισμών επιβολής σε σχέση με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους ΠΥΠ για την υποβολή εκθέσεων στην αρμόδια αρχή, ιδίως στις περιπτώσεις στις οποίες οι ΠΥΠ αρνούνται να εκπληρώσουν τα καθήκοντα υποβολής εκθέσεων που έχουν. Η ΕΚΤ προτείνει την περαιτέρω διευκρίνιση, για λόγους νομικής σαφήνειας, αυτών των πτυχών στον προτεινόμενο κανονισμό.

10.12.

Ο προτεινόμενος κανονισμός υποχρεώνει επίσης την ΕΚΤ να αναπτύξει μεθοδολογία υπολογισμού των ποσών και θεσπίζει παραμέτρους για αυτόν τον σκοπό (66). Ο προτεινόμενος κανονισμός επιδιώκει να περιορίσει τη διακριτική ευχέρεια της αρμόδιας αρχής κατά τον καθορισμό των ποσών τελών προσδιορίζοντας τις σχετικές παραμέτρους που πρέπει να εφαρμόζονται. Ωστόσο, αυτός ο στόχος δεν επιτυγχάνεται πλήρως, καθώς ορισμένες παράμετροι, όπως το «εύλογο περιθώριο κέρδους» και οι «πλέον οικονομικά αποδοτικοί πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών», αποτελούν υποκειμενικές έννοιες των οποίων η ερμηνεία εξαρτάται από τους κανόνες λογιστικής, τις επιχειρηματικές στρατηγικές μεταξύ διάφορων ΠΥΠ, διάφορα επιχειρηματικά μοντέλα και τομείς δραστηριότητας. Επομένως, η ΕΚΤ προτείνει την περαιτέρω διευκρίνιση αυτών των παραμέτρων στον προτεινόμενο κανονισμό ή στην προτεινόμενη μεθοδολογία.

10.13.

Ειδικότερα, η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι «πλέον οικονομικά αποδοτικοί πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών» χρησιμοποιούνται ως αναφορά. Αυτή η διάταξη επιδιώκει την αποτροπή καταστάσεων στα κράτη μέλη στα οποία οι ΠΥΠ είναι ιδιαίτερα αποδοτικοί στην παροχή των υπηρεσιών πληρωμών, όπου οι έμποροι ενδέχεται να έρθουν αντιμέτωποι με υψηλότερα κόστη για την αποδοχή του ψηφιακού ευρώ λόγω των ανώτατων ορίων που υπολογίζονται με χρήση του μέσου όρου στη ζώνη του ευρώ. Το μερίδιο που πρόκειται να ληφθεί από τους «πλέον οικονομικά αποδοτικούς» ΠΥΠ είναι, επομένως, ουσιώδες στοιχείο που πρέπει να θεσπιστεί από τον προτεινόμενο κανονισμό. Ωστόσο, ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει αυτό το μερίδιο για έναν από τους παράγοντες που μπορούν να καθορίσουν το ανώτατο όριο τιμών (το σχετικό κόστος με το οποίο επιβαρύνονται οι ΠΥΠ για την παροχή υπηρεσιών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ, συμπεριλαμβανομένου εύλογου περιθωρίου κέρδους), αλλά όχι για τον άλλο παράγοντα (τέλη ή χρεώσεις που ζητούνται για συγκρίσιμα ψηφιακά μέσα πληρωμής). Η ΕΚΤ συνιστά την εφαρμογή του μεριδίου που προτείνεται στην πρώτη περίπτωση («πλέον οικονομικά αποδοτικοί πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών που αντιπροσωπεύουν συλλογικά το ένα τέταρτο του ψηφιακού ευρώ που διανέμεται σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ σε ένα δεδομένο έτος») και στη δεύτερη περίπτωση.

10.14.

Στο πλαίσιο των Συνθηκών οι νομοθέτες, και όχι η ΕΚΤ, φέρουν τόσο την ουσιαστική όσο και την τυπική ευθύνη για τη ρύθμιση των τελών. Για να αποφευχθούν ο κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς και οι σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μέσω αποκλινόντων νόμων και διοικητικών αποφάσεων, οι νομοθέτες άσκησαν στο παρελθόν αυτή την εξουσία προκειμένου να λάβουν μέτρα αντιμετώπισης του προβλήματος των υψηλών και αποκλινουσών διατραπεζικών προμηθειών, για να μπορούν οι ΠΥΠ να παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε διασυνοριακή βάση και οι καταναλωτές και οι έμποροι να χρησιμοποιούν διασυνοριακές υπηρεσίες (67).

10.15.

Η ΕΚΤ είναι πρόθυμη να παρέχει την τεχνική υποστήριξη και εμπειρογνωσία της κατά τον υπολογισμό των σχετικών ποσών. Στερείται, ωστόσο, της νομικής αρμοδιότητας για τον καθορισμό των ανώτατων ορίων και τελών, οπότε δεν θα πρέπει η δημοσίευση των ποσών από την ΕΚΤ να ισοδυναμεί de jure με καθορισμό τελών. Σε αντίθετη περίπτωση, οι εν λόγω πράξεις της ΕΚΤ ενδέχεται να προσβληθούν και να υποβληθούν σε δικαστικό έλεγχο με την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως.

10.16.

Η ΕΚΤ είναι πρόθυμη να συνδράμει τους συννομοθέτες στην άσκηση της αρμοδιότητάς τους μέσω συμβουλευτικού και τεχνικού ρόλου ή να συνδράμει την Επιτροπή εάν αυτός ο ρόλος ανατεθεί σε αυτήν. Ειδικότερα, η ΕΚΤ είναι πρόθυμη 1) να παρέχει την αναγκαία τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη της μεθοδολογίας για τον υπολογισμό των ποσών, 2) να παρακολουθεί τακτικά τις εξελίξεις και 3) να δημοσιεύει τα δεδομένα που είναι αναγκαία για τον καθορισμό των ανώτατων ορίων. Ωστόσο, ο τελικός καθορισμός αυτών των ποσών και η θέσπιση της μεθοδολογίας εναπόκεινται στους συννομοθέτες ή στην Επιτροπή εάν αυτός ο ρόλος έχει ανατεθεί σε αυτήν.

10.17.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει σαφή ευθύνη των ΕΑΑ για την επιβολή της συμμόρφωσης των ΠΥΠ με τις υποχρεώσεις τους περί μη εφαρμογής τελών για τις βασικές υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ που παρέχονται στα φυσικά πρόσωπα και την εφαρμογή τελών για τους εμπόρους εντός των ορίων που καθορίζονται στον προτεινόμενο κανονισμό (68). Ένα καθεστώς επιβολής που λειτουργεί ομαλά είναι ουσιώδες για την προστασία των χρηστών των υπηρεσιών πληρωμών και την προαγωγή του θεμιτού ανταγωνισμού.

11.    Προϋποθέσεις διανομής του ψηφιακού ευρώ εκτός ζώνης ευρώ

11.1.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός καθιστά το ψηφιακό ευρώ αρχικά προσβάσιμο στα πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα στη ζώνη του ευρώ. Αυτό εναρμονίζεται με την πρόταση του Ευρωσυστήματος για εστίαση της αρχικής κυκλοφορίας του ψηφιακού ευρώ στους κατοίκους, τους εμπόρους και τις κυβερνήσεις στη ζώνη του ευρώ. Η ΕΚΤ συμφωνεί ότι η πρόσβαση των επισκεπτών, σε συνδυασμό με την πρόσβαση των καταναλωτών και εμπόρων στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και σε επιλεγμένες τρίτες χώρες, μπορεί να αποτελέσει μέρος επακόλουθων εκδόσεων (69). Το ψηφιακό ευρώ πρέπει να θεσπιστεί πρώτα για τα πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα στη ζώνη του ευρώ πριν από τη σταδιακή εισαγωγή του σε άλλα πρόσωπα. Αυτή η αρχική θέσπιση του ψηφιακού ευρώ, και η σχετική χρήση του, δημιουργούν μια βάση για την επακόλουθη χρήση του από πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα εκτός ζώνης ευρώ.

11.2.

Η ΕΚΤ καλεί τους συννομοθέτες να αναλύσουν περαιτέρω την έννοια του επισκέπτη, προκειμένου να διευκρινιστεί ότι η προσωρινή διαμονή στη ζώνη του ευρώ ενός κατοίκου κράτους μέλους εκτός ζώνης ευρώ ή τρίτης χώρας δεν μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ, καθώς αυτό θα καταστρατηγούσε τις αρχές που αντικατοπτρίζονται στον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με την ανάγκη συμφωνίας πριν από την ευρεία πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ στο εν λόγω κράτος μέλος εκτός ζώνης ευρώ ή την τρίτη χώρα (70).

Διανομή του ψηφιακού ευρώ σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα σε κράτη μέλη που δεν έχουν νόμισμα το ευρώ και σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα σε τρίτες χώρες

11.3.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει το ότι ο προτεινόμενος κανονισμός αναγνωρίζει τη θεμελιώδη σημασία της ύπαρξης συμφωνίας μεταξύ του Ευρωσυστήματος και μιας κεντρικής τράπεζας εκτός ζώνης ευρώ αναφορικά με τη λειτουργικότητα του ψηφιακού ευρώ προκειμένου για φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα σε κράτη μέλη που δεν έχουν νόμισμα το ευρώ. Εντούτοις, η ΕΚΤ καλεί τους συννομοθέτες να καθορίσουν τη διαφορά μεταξύ της συμφωνίας που έχει υπογραφεί από την ΕΚΤ και την ΕθνΚΤ του οικείου κράτους μέλους και τυχόν λειτουργικών διευθετήσεων που απαιτούνται προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η οικεία ΕθνΚΤ συμμορφώνεται με οποιουσδήποτε κανόνες, κατευθυντήριες γραμμές, οδηγίες ή αιτήματα εκδίδει η ΕΚΤ και ότι παρέχει όλες τις πληροφορίες τις οποίες μπορεί να ζητήσει η ΕΚΤ. Περαιτέρω, η ΕΚΤ υποστηρίζει την επιβολή υποχρέωσης στις ΕθνΚΤ και τους ΠΥΠ των κρατών μελών εκτός ζώνης ευρώ δυνάμει του εθνικού δικαίου να της παρέχουν πληροφορίες και να συμμορφώνονται με τις οδηγίες της, ιδίως όσον αφορά την επιβολή των ορίων διακράτησης (71).

11.4.

Η ΕΚΤ τάσσεται υπέρ της προσθήκης δύο στοιχείων στη διάταξη που διέπει τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη διεθνών συμφωνιών μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών για τη διανομή του ψηφιακού ευρώ σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα σε τρίτες χώρες.

11.5.

Πρώτον, πρέπει να διατυπωθεί σαφώς ότι η σύναψη συμφωνίας υψηλού επιπέδου που βασίζεται στις αρχές μεταξύ του Συμβουλίου και τρίτης χώρας πρέπει να συμπληρώνεται από επιχειρησιακή συμφωνία μεταξύ του Ευρωσυστήματος και της κεντρικής τράπεζας της εν λόγω τρίτης χώρας. Η επιχειρησιακή ικανότητα της κεντρικής τράπεζας τρίτης χώρας και η ικανότητά της να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του Ευρωσυστήματος πρέπει να επαληθεύονται στην πράξη και δεν πρέπει να επιτρέπεται η έναρξη διανομής του ψηφιακού ευρώ πριν από την εν λόγω επαλήθευση.

11.6.

Δεύτερον, πρέπει να υπάρχει ένα στοιχείο επαλήθευσης από την Ένωση σε σχέση με την τρίτη χώρα, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι μεσάζοντες που είναι εγκατεστημένοι ή δραστηριοποιούνται στην τρίτη χώρα και διανέμουν το ψηφιακό ευρώ υπόκεινται σε εποπτικές και κανονιστικές απαιτήσεις τουλάχιστον ισοδύναμες με εκείνες που ισχύουν για τους ΠΥΠ που είναι εγκατεστημένοι στην Ένωση. Για τη διασφάλιση της ακεραιότητας του ψηφιακού ευρώ κατά τη διανομή του εκτός της Ένωσης ενδείκνυται η έκδοση απόφασης περί ισοδυναμίας με τη μορφή κατ’ εξουσιοδότηση πράξης από την Επιτροπή.

Διανομή του ψηφιακού ευρώ σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα σε τρίτες χώρες ή εδάφη που διέπονται από νομισματική συμφωνία με την Ένωση

11.7.

Ομοίως με τη διανομή του ψηφιακού ευρώ σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα σε κράτη μέλη που δεν έχουν νόμισμα το ευρώ ή σε τρίτες χώρες, η ΕΚΤ επιθυμεί να τονίσει τη θεμελιώδη σημασία της σύναψης συμφωνίας μεταξύ του Ευρωσυστήματος και της κεντρικής τράπεζας ή της νομισματικής αρχής τρίτης χώρας ή εδάφους που διέπεται από νομισματική συμφωνία με την Ένωση για τη διανομή του ψηφιακού ευρώ σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή είναι εγκατεστημένα στις εν λόγω τρίτες χώρες ή εδάφη, ως προϋπόθεσης για τη διανομή του.

12.    Διασυναλλαγματικές πληρωμές

12.1.

H ΕΚΤ επικροτεί την πρόταση, οι διασυναλλαγματικές πληρωμές (72) μεταξύ ψηφιακού ευρώ και άλλων ψηφιακών νομισμάτων κεντρικών τραπεζών κρατών μελών εκτός ζώνης ευρώ ή τρίτων χωρών να υπόκεινται σε προηγούμενες συμφωνίες μεταξύ, αφενός, της ΕΚΤ και, αφετέρου, των ΕθνΚΤ των εν λόγω κρατών μελών και των τρίτων χωρών (73). Το Ευρωσύστημα προτίθεται να υποστηρίξει τη διάταξη για τις διασυναλλαγματικές λειτουργίες και διερευνά προσεγγίσεις που μπορούν να στηρίξουν την εν λόγω διάταξη στις περιπτώσεις που υφίστανται αμοιβαία συμφέροντα με άλλες χώρες ή νομισματικές ζώνες (74).

12.2.

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι οι σχετικές διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού για τις διασυναλλαγματικές πληρωμές και τη συνεργασία με τις κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών εκτός ζώνης ευρώ προκειμένου να καταστούν δυνατές οι διαλειτουργικές πληρωμές (75) έχουν αναγνωριστικό χαρακτήρα, καθώς η ΕΚΤ ασκεί ήδη αυτή την αρμοδιότητα δυνάμει του πρωτογενούς δικαίου (76). Σε αυτή τη διάταξη μπορεί, επομένως, να προστεθεί ωφέλιμα αναφορά στην αρμοδιότητα της ΕΚΤ δυνάμει των Συνθηκών, δεδομένου ότι το Ευρωσύστημα έχει ήδη αρμοδιότητα δυνάμει του πρωτογενούς δικαίου για τη σύναψη τέτοιου είδους συμφωνιών και τον καθορισμό του περιεχομένου τους, καθώς και για τη συμμετοχή σε διεθνείς διακανονισμούς, προκειμένου να καταστούν δυνατές οι διαλειτουργικές πληρωμές.

13.    Μη επιγραμμική και επιγραμμική χρήση του ψηφιακού ευρώ

13.1.

Η ΕΚΤ δεσμεύεται να επιτρέψει δύο μοντέλα πληρωμών για το ψηφιακό ευρώ: το «επιγραμμικό» (77) και το «μη επιγραμμικό». Το τελευταίο έχει σχεδιαστεί ώστε να αξιοποιεί στο μέγιστο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των πληρωμών που ισοδυναμούν με πληρωμές με μετρητά (78). Συνεπώς, η ΕΚΤ συμφωνεί ότι η ύπαρξη δύο μοντέλων του ψηφιακού ευρώ που προβλέπεται στον προτεινόμενο κανονισμό συνοδεύεται από διακριτά πλεονεκτήματα όσον αφορά την προσαρμοσιμότητα σε διαφορετικές προτιμήσεις χρηστών. Ενώ το επιγραμμικό μοντέλο του ψηφιακού ευρώ καθιστά το χρήμα κεντρικής τράπεζας διαθέσιμο όπου δεν είναι δυνατές οι πληρωμές με μετρητά, το μη επιγραμμικό μοντέλο μπορεί να στηρίξει την αυξημένη διαθεσιμότητα, και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (π.χ. όταν δεν υπάρχει συνδεσιμότητα του δικτύου ή στη διάρκεια δυσλειτουργίας του ηλεκτρικού δικτύου). Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ένα μη επιγραμμικό μοντέλο ψηφιακού ευρώ ομοιάζει ουσιαστικά με τα μετρητά, ιδίως για τις καθημερινές συναλλαγές μικρής αξίας, στον τρόπο μεταφοράς του και στη διασφάλιση υψηλότερου επιπέδου προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων που παρέχει για τους χρήστες των πληρωμών, ενώ διατηρεί παράλληλα τη δυνατότητα διαφύλαξης της ασφάλειας και ακεραιότητας του ψηφιακού ευρώ. Το μη επιγραμμικό μοντέλο του ψηφιακού ευρώ θα διασφαλίζει ότι δεν επικυρώνονται απαραίτητα όλες οι πράξεις από τρίτους, ικανοποιώντας με αυτόν τον τρόπο τις απαιτήσεις αναλογικότητας και αναγκαιότητας όσον αφορά την προστασία δεδομένων.

13.2.

Ο προτεινόμενος κανονισμός απαιτεί τη διάθεση τόσο των επιγραμμικών όσο και των μη επιγραμμικών πράξεων πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ από την πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ (79). Παράλληλα, θα καταστεί αναγκαίος ο περαιτέρω δοκιμαστικός έλεγχος από το Ευρωσύστημα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλα τα σχετικά μοντέλα του ψηφιακού ευρώ παρέχουν επαρκή ασφάλεια και διάρκεια.

13.3.

Η ΕΚΤ δεσμεύεται να παρέχει τόσο το επιγραμμικό όσο και το μη επιγραμμικό μοντέλο του ψηφιακού ευρώ κατά την πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ (80) και στην προσέγγιση της σκοπούμενης διεκπεραίωσης από την ΕΚΤ ήδη προβλέπεται αυτή η δέσμευση. Παράλληλα, η κατοχύρωση της πρόθεσης της ΕΚΤ σε νομικά δεσμευτική διάταξη θα περιορίσει την ικανότητά της να αποκρίνεται στο υψηλότερο επίπεδο αβεβαιότητας που ενέχει το μη επιγραμμικό μοντέλο του ψηφιακού ευρώ, καθώς και να αντιδρά σε εξαιρετικές περιπτώσεις που απαιτούν άμεση έκδοση σε οποιοδήποτε διαθέσιμο μοντέλο. Εάν προκύψουν συμβιβασμοί οι οποίοι δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί, η αναβολή της συνολικής έκδοσης του ψηφιακού ευρώ θα είναι η μόνη διαθέσιμη επιλογή της ΕΚΤ.

13.4.

Για αυτούς τους λόγους η ΕΚΤ καλεί τους συννομοθέτες να εξετάσουν τη δυνατότητα επιβολής στην ΕΚΤ υποχρέωσης να παρέχει τόσο επιγραμμική όσο και μη επιγραμμική έκδοση του ψηφιακού ευρώ, σε συνδυασμό με διάταξη περί «μέγιστης δυνατής προσπάθειας» στη βάση της οποίας η ΕΚΤ θα διαθέσει τόσο το επιγραμμικό όσο και το μη επιγραμμικό μοντέλο κατά την πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ. Σε κάθε περίπτωση η ΕΚΤ θα ενημερώνει εγκαίρως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, καθώς και τους συμμετέχοντες στην αγορά και το κοινό, για τυχόν τεχνικούς παράγοντες που παρεμποδίζουν την ταυτόχρονη παρουσίαση του επιγραμμικού και του μη επιγραμμικού μοντέλου, καθώς και για τυχόν εξαιρετικές περιπτώσεις που απαιτούν την άμεση έκδοση του ψηφιακού ευρώ. Η ΕΚΤ προτείνει ότι αυτές οι ρυθμίσεις ουσίας θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται και σε τροποποίηση της αιτιολογικής σκέψης 34 του προτεινόμενου κανονισμού.

14.    Υπό όρους πληρωμές και προγραμματιζόμενο χρήμα

14.1.

Ο προτεινόμενος κανονισμός απαγορεύει την έκδοση του ψηφιακού ευρώ ως προγραμματιζόμενου χρήματος, το οποίο ορίζεται ως μονάδες ψηφιακού χρήματος με εγγενή λογική που περιορίζει την πλήρη ανταλλαξιμότητα κάθε μονάδας (81). Αυτή η διάταξη συνάδει πλήρως με όσα έχει ήδη επιβεβαιώσει δημοσίως η ΕΚΤ σε διάφορες περιστάσεις (82): ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα είναι ποτέ προγραμματιζόμενο χρήμα. Η παρουσία οποιουδήποτε περιορισμού σχετικά με το πού, πότε και ποιους μπορούν να πληρώνουν οι χρήστες πληρωμών χρησιμοποιώντας το ψηφιακό ευρώ θα το εξομοίωνε με κουπόνι. Αυτό θα προσέκρουε στο καθεστώς νόμιμου χρήματος, ιδίως, στην αποδοχή του στην ονομαστική αξία (83) και θα σήμαινε ότι δεν είναι ανταλλάξιμο ούτε με άλλες μονάδες ψηφιακού ευρώ ούτε με τραπεζογραμμάτια και κέρματα ευρώ με αντιστοιχία ένα προς ένα (84). Η ΕΚΤ δεν είναι αρμόδια για την έκδοση κουπονιών. Ως εκ τούτου, ακόμη και αν τέτοιου είδους περιορισμός συμπεριληφθεί στο παράγωγο δίκαιο, η έκδοση προγραμματιζόμενου χρήματος από την ΕΚΤ θα αντιβαίνει στις Συνθήκες. Η ΕΚΤ, επομένως, θα εκτιμούσε ιδιαίτερα την εισαγωγή φράσης στις αιτιολογικές σκέψεις και στα άρθρα του προτεινόμενου κανονισμού που θα αναφέρει ότι η απαγόρευση της έκδοσης προγραμματιζόμενου χρήματος εδράζεται στις Συνθήκες.

Υπό όρους πληρωμές

14.2.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει τη δυνατότητα των ΠΥΠ να παρέχουν υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, όπως υπό όρους πληρωμές, ήτοι πληρωμές οι οποίες ενεργοποιούνται αυτόματα με την πλήρωση όρου (85). Μολονότι οι ΠΥΠ είναι οι πλέον κατάλληλοι για την ανάπτυξη υπηρεσιών πληρωμών υπό όρους, το Ευρωσύστημα προτίθεται να στηρίξει την παροχή τέτοιων υπηρεσιών πληρωμών από την αγορά με την ανάπτυξη κοινών προτύπων συστήματος μέσω του εγχειριδίου του συστήματος για το ψηφιακό ευρώ (εάν ζητηθεί από την αγορά) και με την παροχή πρόσθετων λειτουργιών διακανονισμού στις υποδομές παρασκηνίου για το ψηφιακό ευρώ (86).

15.    Διανομή

Απαίτηση διαλειτουργικότητας  (87)

15.1.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αναφορά στη διαλειτουργικότητα των προτύπων που διέπουν τις υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ με τα σχετικά πρότυπα που διέπουν τα ιδιωτικά ψηφιακά μέσα πληρωμής. Η ΕΚΤ προτίθεται να κάνει εκ νέου χρήση των υφιστάμενων προτύπων στον μέγιστο δυνατό βαθμό, προκειμένου να μειώσει το κόστος προσαρμογής, επισημαίνοντας ότι οι ανταγωνιστικές λύσεις πληρωμών ενδέχεται να εφαρμόζουν διαφορετικά πρότυπα στον τομέα αποδοχής πληρωμών και να ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές χρήστη. Αυτές οι αποφάσεις χρειάζονται, συνεπώς, στήριξη στη βάση της μέγιστης δυνατής συναίνεσης της αγοράς από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης, καθώς και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων της ΕΚΤ όταν δεν είναι δυνατή η πλήρης συναίνεση. Έχουν ήδη ξεκινήσει εργασίες προς αυτόν τον σκοπό. Η ΕΚΤ αποσκοπεί να διασφαλίσει, στον βαθμό που είναι δυνατό και σκόπιμο, ότι τα ιδιωτικά ή/και τοπικά μέσα πληρωμής μπορούν να χρησιμοποιούν τα πρότυπα, τους κανόνες και τις διαδικασίες του ψηφιακού ευρώ (ήτοι, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 10.10, να καταστήσουν δυνατή την παροχή όλων των μέσων πληρωμής από ένα τερματικό πληρωμής), προκειμένου να επεκτείνουν την εμβέλειά τους.

Υπηρεσίες προσκηνίου για την πρόσβαση και τη χρήση του ψηφιακού ευρώ

15.2.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός εξετάζει τις προτιμήσεις των χρηστών επιτρέποντας στους χρήστες ψηφιακού ευρώ να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ μέσω υπηρεσιών προσκηνίου που αναπτύσσονται είτε από ΠΥΠ είτε από την ΕΚΤ (88). Αυτό σημαίνει ότι ο χρήστης θα έχει πάντα την επιλογή να χρησιμοποιήσει μια τυπική διεπαφή διενέργειας πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ, το οποίο καθιστά δυνατή μια πλήρως εναρμονισμένη, κοινή εμπειρία πληρωμών σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και θα αποτρέπει την εμφάνιση ζητημάτων αναγνώρισης και αποδοχής του ψηφιακού ευρώ από τους εμπόρους. Επίσης, οι υπηρεσίες προσκηνίου που αναπτύσσονται από την ΕΚΤ θα μειώσουν σημαντικά την επιβάρυνση ανάπτυξης για τους ΠΥΠ που θα επιλέξουν να χρησιμοποιούν αποκλειστικά την υπηρεσία της ΕΚΤ, παρέχοντας εξαιρετικά οφέλη στους μικρότερους ΠΥΠ που ενδέχεται να μην έχουν την εμπειρία ή τους αναγκαίους πόρους για την ανάπτυξη μιας υπηρεσίας προσκηνίου για τη διενέργεια πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ.

15.3.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός απαιτεί από τους ΠΥΠ που διανέμουν το ψηφιακό ευρώ να διασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ χρησιμοποιούν τον επίσημο λογότυπο του ψηφιακού ευρώ και ότι οι λογαριασμοί πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ είναι γρήγορα και εύκολα προσβάσιμοι και είναι δυνατό να χρησιμοποιούνται από τους χρήστες ψηφιακού ευρώ (89). Είναι απαραίτητο ο πληρωτής και ο δικαιούχος πληρωμής να γνωρίζουν την επιλεγμένη μέθοδο πληρωμής και να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτήν. Όταν αυτή η μέθοδος πληρωμής είναι το χρήμα κεντρικής τράπεζας (μετρητά ή ψηφιακό ευρώ), υποστηρίζεται η δυνατότητα του χρήματος κεντρικής τράπεζας να ενεργεί ως νομισματικό σημείο αναφοράς: οι συναλλασσόμενοι απολαμβάνουν τη δυνατότητα μετατροπής των τραπεζικών καταθέσεων σε χρήμα κεντρικής τράπεζας πιο συχνά και αισθάνονται ήρεμοι ότι το ένα ευρώ θα ισοδυναμεί με ένα ευρώ σε κάθε περίπτωση.

Μεταφορά λογαριασμών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ

15.4.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού που διευκολύνουν τη μεταφορά λογαριασμών πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ (90), η οποία ανταποκρίνεται στις προτιμήσεις των χρηστών και στηρίζει την ανθεκτικότητα του οικοσυστήματος του ψηφιακού ευρώ (91). Σε αυτά τα μέτρα περιλαμβάνονται επίσης η δυνατότητα του χρήστη να μεταφέρει τον λογαριασμό πληρωμών του σε ψηφιακό ευρώ σε άλλον ΠΥΠ σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι χρήστες θα διατηρούν πάντα την πρόσβαση στις διακρατήσεις τους σε ψηφιακό ευρώ και όταν, για παράδειγμα, ένας ΠΥΠ δεν είναι διαθέσιμος για παρατεταμένο χρονικό διάστημα ή έχει απολέσει τα σχετικά δεδομένα.

Γενικός μηχανισμός εντοπισμού και πρόληψης της απάτης

15.5.

Η ΕΚΤ επικροτεί τις διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού που διευκολύνουν τη θέσπιση γενικού μηχανισμού εντοπισμού και πρόληψης της απάτης για τις επιγραμμικές πράξεις πληρωμής σε ψηφιακό ευρώ, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή και αποδοτική λειτουργία του ψηφιακού ευρώ (92). Η ΕΚΤ προτείνει να διευκρινιστεί ρητά ότι η διασφάλιση των πληροφοριών πληρωμής αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του γενικού μηχανισμού εντοπισμού και πρόληψης της απάτης. Η διασφάλιση των πληροφοριών πληρωμής (π.χ. του αριθμού λογαριασμού σε ψηφιακό ευρώ) κατά την ανταλλαγή τους μεταξύ της συσκευής διενέργειας πληρωμών και της συσκευής αποδοχής πληρωμών είναι αναγκαία για την προστασία των χρηστών ψηφιακού ευρώ από τον κίνδυνο απάτης και επιθέσεων στον κυβερνοχώρο, μέσω, για παράδειγμα, της υποκατάστασης των πληροφοριών πληρωμής με υποκατάστατη τιμή.

16.    Προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων

16.1.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για το υψηλό επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων που προβλέπεται στον προτεινόμενο κανονισμό (93), το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης στο μελλοντικό ψηφιακό ευρώ και, ιδίως, τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων σχετικά με την προστασία δεδομένων (εφεξής η «ευθύνη επεξεργασίας»).

16.2.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει επίσης την ανάθεση του καθήκοντος επεξεργασίας δεδομένων που δεν σχετίζεται με τα βασικά της καθήκοντα στην ίδια ή στους παρόχους υπηρεσιών υποστήριξης, κάτι που πρέπει ωστόσο να λάβει χώρα σε επίπεδο μεσαζόντων προκειμένου να διασφαλίζεται η ασφάλεια των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των χρηστών ψηφιακού ευρώ (94). Η σαφής ανάθεση της αρμοδιότητας επεξεργασίας (95) στην ΕΚΤ (και, κατά περίπτωση, στις ΕθνΚΤ) ή σε πάροχο υπηρεσιών υποστήριξης, σύμφωνα με τις αυστηρές κανονιστικές διατάξεις που περιλαμβάνονται στον προτεινόμενο κανονισμό, εξασφαλίζει ότι οι χρήστες ψηφιακού ευρώ θα γνωρίζουν πάντα σε ποιον να απευθυνθούν για να ασκήσουν τα δικαιώματά τους ως υποκείμενα των δεδομένων (π.χ. το δικαίωμα πρόσβασης) σε σχέση με τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους που υπόκεινται σε επεξεργασία κατά την εκτέλεση των υπηρεσιών υποστήριξης.

16.3.

Περαιτέρω, η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξουσιοδότηση της Επιτροπής να αντιμετωπίζει τους κινδύνους της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που απορρέουν από τη χρήση του μη επιγραμμικού ψηφιακού ευρώ, θέτοντας κατάλληλα λειτουργικά όρια. Όσον αφορά το επιγραμμικό μοντέλο του ψηφιακού ευρώ, μολονότι η υφιστάμενη πρόταση προβλέπει επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής συγκρίσιμο με εκείνο των υφιστάμενων μέσων πληρωμής χωρίς μετρητά, η ΕΚΤ προτείνει επίσης την εξέταση του ενδεχομένου παροχής αυξημένης προστασίας της ιδιωτικής ζωής για συγκεκριμένες πληρωμές χαμηλού κινδύνου και χαμηλού ποσού σε ψηφιακό ευρώ.

17.    Δίκαιη, εύλογη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση σε κινητές συσκευές

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσθήκη διάταξης η οποία επιδιώκει να αντιμετωπίσει τα ζητήματα πρόσβασης σε σχέση με ορισμένα χαρακτηριστικά των κινητών συσκευών τα οποία είναι αναγκαία για φιλικές προς τον χρήστη, απρόσκοπτες και ασφαλείς πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ σε κινητές συσκευές (96). Η πρόσβαση στα αναγκαία χαρακτηριστικά επικοινωνίας κοντινού πεδίου είναι ζωτικής σημασίας για τις ανεπαφικές πληρωμές μέσω κινητών συσκευών και η πρόσβαση στο ασφαλές στοιχείο είναι ζωτικής σημασίας για τις μη επιγραμμικές πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ βάσει κινητών συσκευών. Η εν λόγω πρόσβαση πρέπει να είναι ανοικτή και να μην εξαρτάται από άλλες εφαρμογές λειτουργικού συστήματος για κινητές συσκευές. Η ΕΚΤ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδώσει μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για τον περαιτέρω προσδιορισμό των απαιτήσεων για την αποτελεσματική επίτευξη αυτής της χωρίς διακρίσεις πρόσβασης, καθώς με αυτόν τον τρόπο μπορεί να υποστηριχθεί η έγκαιρη διάθεση των μη επιγραμμικών υπηρεσιών σε ψηφιακό ευρώ.

18.    Απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων

18.1.

Ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει ότι στην έκδοση και χρήση του ψηφιακού ευρώ θα εφαρμόζονται οι ρυθμίσεις περί λογοδοσίας του άρθρου 15 παράγραφοι 1 και 3 του καταστατικού του ΕΣΚΤ (97). Αυτή η διάταξη συνάδει με την αναγνώριση από τον προτεινόμενο κανονισμό του γεγονότος ότι το Ευρωσύστημα θα εκδίδει το ψηφιακό ευρώ σύμφωνα με τις Συνθήκες (98), ήτοι βάσει προϋπάρχουσας δικής του αρμοδιότητας.

18.2.

Επίσης, ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει πρόσθετες, αναλυτικές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων (99). Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι εάν η έγκριση της έκδοσης και η έκδοση του ψηφιακού ευρώ αποτελούν καθήκοντα της ΕΚΤ και του Ευρωσυστήματος, αρκεί η αναφορά στις ρυθμίσεις περί λογοδοσίας της ΕΚΤ δυνάμει του άρθρου 15 παράγραφοι 1 και 3 του καταστατικού του ΕΣΚΤ. Περαιτέρω, οι υφιστάμενοι θεσμικοί μηχανισμοί παρέχουν ήδη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή τη δυνατότητα να ζητήσουν πρόσθετες πληροφορίες από την ΕΚΤ, όταν αυτό καταστεί αναγκαίο.

18.3.

Επιπλέον, ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει υποχρέωση της ΕΚΤ να παρέχει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή πληροφορίες «εκ των προτέρων» σχετικά με τα μέσα για τον περιορισμό της χρήσης του ψηφιακού ευρώ και ανάλυση του τρόπου με τον οποίο τα μέσα και οι παράμετροι που ορίζει αναμένεται να επιτύχουν τον στόχο της διαφύλαξης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (100). Μολονότι η ΕΚΤ είναι πρόθυμη να παρέχει πληροφορίες στα λοιπά θεσμικά όργανα της Ένωσης σχετικά με τις προθέσεις της για την προαγωγή της διαφάνειας και της προβλεψιμότητας, οποιοδήποτε καθεστώς λογοδοσίας πρέπει να τηρεί τους όρους του άρθρου 15 του καταστατικού του ΕΣΚΤ το οποίο διευκρινίζει ότι οι πράξεις λογοδοσίας της ΕΚΤ διενεργούνται εκ των υστέρων. Η υποχρέωση εκ των προτέρων κοινοποίησης πληροφοριών δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως διάταξη η οποία επιτρέπει στους αποδέκτες να τροποποιήσουν τη μελλοντική δράση του Ευρωσυστήματος, παραβιάζοντας την ανεξαρτησία της ΕΚΤ σύμφωνα με το άρθρο 130 ΣΛΕΕ.

18.4.

Εάν η ΕΚΤ διατηρήσει το δικαίωμά της να αποφασίζει για την πολιτική της χωρίς να δέχεται υποδείξεις, δεν θα υφίσταται σύγκρουση μεταξύ των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων της ΕΚΤ δυνάμει του προτεινόμενου κανονισμού και του άρθρου 130 ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΚΤ θεωρεί ότι οι αναφορές στον ρόλο της να παρέχει γνώμες, εκθέσεις, παρακολούθηση και συνδρομή στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορούν να προσδιοριστούν περαιτέρω ώστε να αποτυπώνονται με ακρίβεια τα καθήκοντα και η ανεξαρτησία της ίδιας βάσει των Συνθηκών και η σαφής κατανομή των αρμοδιοτήτων τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης και των ευθυνών σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης (101).

19.    Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τον προτεινόμενο κανονισμό για την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ εκτός ζώνης ευρώ

19.1.

Η ΕΚΤ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον προτεινόμενο κανονισμό για την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ εκτός ζώνης ευρώ, ο οποίος είναι καθοριστικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι οι ΠΥΠ, είτε έχουν συσταθεί σε κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ είτε σε κράτη μέλη που δεν έχουν νόμισμα το ευρώ, μπορούν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ και, ως εκ τούτου, να ασκούν την ελευθερία τους να παρέχουν υπηρεσίες στην Ένωση. Πράγματι, εκτός από την ιδιότητα του ψηφιακού ευρώ ως μέσου πληρωμής με καθεστώς νόμιμου χρήματος εντός της ζώνης του ευρώ, οι πράξεις πληρωμής σε ψηφιακό ευρώ, καθώς και οι ΠΥΠ που τις διευκολύνουν, πρέπει να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία περί πληρωμών της Ένωσης, η οποία εν γένει βασίζεται στο άρθρο 114 ΣΛΕΕ. Στις περιπτώσεις που η ΕΚΤ συνιστά την τροποποίηση των προτεινόμενων κανονισμών, συγκεκριμένες προτάσεις διατύπωσης περιλαμβάνονται σε τεχνικό κείμενο εργασίας και συνοδεύονται από τη σχετική αιτιολογία. Το τεχνικό κείμενο εργασίας διατίθεται στην αγγλική γλώσσα στον δικτυακό τόπο EUR-Lex.

---

(1)  COM(2023) 369 final.

(2)  COM(2023) 368 final.

(3)  Βλέπε άρθρο 127 παράγραφος 1 και άρθρο 282 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ.

(4)  Η εμπιστοσύνη προς το ιδιωτικό χρήμα ενισχύεται από τη δυνατότητα μετατροπής του, με αντιστοιχία ένα προς ένα, στην ασφαλέστερη μορφή χρήματος στην οικονομία, ήτοι το χρήμα κεντρικής τράπεζας (το νομισματικό σημείο αναφοράς) και, επομένως, σε άλλες ρυθμισμένες μορφές χρήματος. Βλέπε Panetta, F., «Central bank digital currencies: a monetary anchor for digital innovation», ομιλία του Fabio Panetta, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στο Elcano Royal Institute, Μαδρίτη, 5 Νοεμβρίου 2021. Διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(5)  Βλέπε «Study on the payment attitudes of consumers in the euro area» (Μελέτη σχετικά με τη στάση των καταναλωτών όσον αφορά τις πληρωμές στη ζώνη του ευρώ) (SPACE), ΕΚΤ (2022), η οποία επισημαίνει ως προς την αξία των πληρωμών πως οι κάρτες (46 %) αντιπροσώπευαν υψηλότερο μερίδιο συναλλαγών σε σύγκριση με τις πληρωμές σε μετρητά (42 %). Διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(6)  Βλέπε Panetta, F., «A digital euro: widely available and easy to use», εισαγωγική δήλωση από τον Fabio Panetta, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 2023. Διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(7)  Σε δημόσια διαβούλευση που διεξήχθη από την ΕΚΤ το 2020 το 43 % των συμμετεχόντων κατέταξε την προστασία της ιδιωτικής ζωής ως τη σημαντικότερη πτυχή του ψηφιακού ευρώ (πολύ πιο πάνω από τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά) για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στις πληρωμές στην ψηφιακή εποχή. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα εστίασης ανέφεραν, επίσης, ότι θα εκτιμούσαν δυνατότητες που θα τους παρείχαν τον έλεγχο στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους. Βλέπε «Έκθεση του Ευρωσυστήματος σχετικά με τη δημόσια διαβούλευση για το ψηφιακό ευρώ», ΕΚΤ, Απρίλιος 2021· και «Study on New Digital Payment Methods» (Μελέτη σχετικά με τις νέες ψηφιακές μεθόδους πληρωμής), Kantar Public/ΕΚΤ, 2022. Διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(8)  Όπως επιβεβαιώθηκε πρόσφατα στην απόφαση του Δικαστηρίου της 26ης Ιανουαρίου 2021 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-422/19 και C-423/19, Hessischer Rundfunk, EU:C:2021:63 (εφεξής η «απόφαση στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-422/19 και C-423/19»), σκέψη 38.

(9)  Βλέπε την απόφαση στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-422/19 και C-423/19, σκέψη 42.

(10)  Βλέπε άρθρο 4 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(11)  Βλέπε άρθρο 130 ΣΛΕΕ.

(12)  Η τεχνολογική ουδετερότητα αποτελεί κατευθυντήρια αρχή της νομοθεσίας της Ένωσης. Βλέπε, για παράδειγμα, την αιτιολογική σκέψη 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαΐου 2023, για τις αγορές κρυπτοστοιχείων και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 και των οδηγιών 2013/36/ΕΕ και (ΕΕ) 2019/1937 (ΕΕ L 150 της 9.6.2023, σ. 40).

(13)  Βλέπε άρθρο 2 σημείο 25 του προτεινόμενου κανονισμού.

(14)  Βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 67 και 74, άρθρο 2 σημείο 26 και άρθρο 31 παράγραφος 1 του προτεινόμενου οργανισμού.

(15)  Στην αιτιολογική σκέψη 67, το άρθρο 2 σημείο 26, το άρθρο 31 παράγραφος 1 και το παράρτημα V σημείο (i).

(16)  Στην αιτιολογική σκέψη 74.

(17)  Βλέπε άρθρο 2 σημείο 28 του προτεινόμενου κανονισμού.

(18)  Βλέπε άρθρο 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(19)  Βλέπε άρθρο 3 παράγραφος 4 ΣΕΕ.

(20)  Βλέπε άρθρο 4 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού, το οποίο ορίζει ότι σύμφωνα με τις Συνθήκες, η ΕΚΤ έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπει την έκδοση του ψηφιακού ευρώ και η ΕΚΤ και οι ΕθνΚΤ μπορούν να εκδίδουν το ψηφιακό ευρώ.

(21)  Βλέπε αιτιολογική σκέψη 9 του προτεινόμενου κανονισμού.

(22)  Βλέπε άρθρο 5 παράγραφοι 1 και 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(23)  Βλέπε άρθρο 4 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(24)  Βλέπε άρθρο 2 σημείο 5 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/2366 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2015 σχετικά με υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά, την τροποποίηση των οδηγιών 2002/65/ΕΚ, 2009/110/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και την κατάργηση της οδηγίας 2007/64/ΕΚ (ΕΕ L 337 της 23.12.2015, σ. 35).

(25)  Οδηγία 98/26/ΕK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Μαΐου 1998 σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων (ΕΕ L 166 της 11.6.1998, σ. 45).

(26)  Σύσταση της Επιτροπής 2010/191/ΕΕ, της 22ας Μαρτίου 2010, σχετικά με το πεδίο εφαρμογής και τις έννομες συνέπειες του καθεστώτος νομίμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και των κερμάτων σε ευρώ (ΕΕ L 83 της 30.3.2010, σ. 70).

(27)  Βλέπε την απόφαση στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-422/19 και C-423/19.

(28)  Βλέπε την απόφαση στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-422/19 και C-423/19, σκέψη 45.

(29)  Βλέπε την απόφαση στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-422/19 και C-423/19, σκέψεις 50 έως 52.

(30)  Βλέπε ΕΚΤ, Απρίλιος 2021 και «Study on New Digital Payment Methods» (Μελέτη σχετικά με τις νέες ψηφιακές μεθόδους πληρωμής), Kantar Public/ΕΚΤ, 2022.

(31)  Αυτό συνδέεται με τα άρθρα 13 και 14 του προτεινόμενου κανονισμού (σχετικά με τη διανομή από ΠΥΠ).

(32)  Αυτό συνδέεται με το άρθρο 17 του προτεινόμενου κανονισμού («Τέλη για τις υπηρεσίες πληρωμών με ψηφιακό ευρώ»).

(33)  Βλέπε άρθρο 26 του προτεινόμενου κανονισμού.

(34)  Βλέπε άρθρο 9 του προτεινόμενου κανονισμού.

(35)  Βλέπε άρθρο 10 του προτεινόμενου κανονισμού.

(36)  COM(2023) 364.

(37)  Βλέπε άρθρο 13 του προτεινόμενου κανονισμού.

(38)  Βλέπε Panetta, F., «Building on our strengths: the role of the public and private sectors in the digital euro ecosystem», εισαγωγική δήλωση από τον Fabio Panetta, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Βρυξέλλες, 29 Σεπτεμβρίου 2022.

(39)  Βλέπε άρθρο 13 παράγραφος 7 του προτεινόμενου κανονισμού.

(40)  Βλέπε άρθρο 14 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(41)  Βλέπε Panetta, F., «A digital euro: widely available and easy to use», εισαγωγική δήλωση στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 24 Απριλίου 2023.

(42)  Εάν, αντιθέτως, η διανομή ήταν εθελοντική για τους μεσάζοντες, οι ιδιώτες θα αντιμετώπιζαν σημαντικά εμπόδια στην απόκτηση ψηφιακών ευρώ. Για παράδειγμα, ενδέχεται να αναγκάζονταν να ανοίξουν λογαριασμό σε νέο μεσάζοντα εάν η τράπεζά τους δεν τους παρείχε πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, ενδέχεται να μην αντιλαμβάνονταν για ποιον λόγο θα έπρεπε να ανοίξουν άλλο λογαριασμό και να έκαναν τον κόπο να αποκτήσουν ψηφιακά ευρώ από άλλον μεσάζοντα. Επίσης, τα προηγούμενα παραδείγματα πανευρωπαϊκών πρωτοβουλιών πληρωμών αποδεικνύουν ότι για τη διασφάλιση της ευρείας πρόσβασης των καταναλωτών στις σχετικές υπηρεσίες πληρωμών σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ απαιτείται πάντα η θέσπιση κανονιστικών μέτρων.

(43)  Βλέπε άρθρο 17 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(44)  Βλέπε παράρτημα II στοιχείο γ) του προτεινόμενου κανονισμού.

(45)  Οι χρήστες ψηφιακού ευρώ δεν θα αναμένουν εύλογα να υποστούν χρεώσεις για την προσθήκη χρημάτων σε λογαριασμό πληρωμών με ψηφιακό ευρώ (π.χ. προσθήκη 1 000 ευρώ στις αρχές κάθε μήνα), δεδομένου ότι σπάνια επιβάλλονται χρεώσεις για τις πάγιες εντολές (π.χ. για την πληρωμή του μισθώματος στις αρχές κάθε μήνα).

(46)  Βλέπε αιτιολογική σκέψη 10 της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 260/2012 και (ΕΕ) 2021/1230 όσον αφορά τις άμεσες μεταφορές πίστωσης σε ευρώ (COM(2022) 546 final).

(47)  Βλέπε «Study on Digital Wallet Features» (Μελέτη σχετικά με τα χαρακτηριστικά του ψηφιακού πορτοφολιού), έκθεση ομάδας εστίασης, Kantar, Απρίλιος 2023, η οποία είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(48)  Η αυτοματοποιημένη προσθαφαίρεση χρηματικών ποσών προάγει μια εμπειρία με πρακτικό όφελος για τον τελικό χρήστη, που θα υποστηρίξει την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ και τα πλεονεκτήματα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας που παρέχει, ιδίως επειδή αυτή η λειτουργικότητα θα συνδυαστεί με καλά σχεδιασμένα όρια διακράτησης. Εάν μεγάλος αριθμός χρηστών διακρατεί τακτικά υπόλοιπο σε ψηφιακό ευρώ, ο αντίκτυπος στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα είναι μικρότερος σε περίπτωση που ένα γεγονός προκαλέσει αύξηση των διακρατήσεών τους αυτών, επειδή ο αιφνίδιος αντίκτυπος στις τραπεζικές καταθέσεις θα είναι χαμηλότερος.

(49)  Βλέπε, για παράδειγμα, την απάντηση του Ευρωπαϊκού Γραφείου Ενώσεων Καταναλωτών (ΕΓΕΚ) στη γραπτή διαδικασία κατόπιν της τεχνικής συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Πληρωμών Μικρής Αξίας σε Ευρώ (ERPB) για το ψηφιακό ευρώ της 12ης Μαΐου 2023, η οποία είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(50)  Βλέπε άρθρο 14 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(51)  Βλέπε άρθρο 15 του προτεινόμενου κανονισμού.

(52)  Βλέπε Panetta, F., «Shaping Europe’s digital future: the path towards a digital euro» (Διαμορφώνοντας το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης: ο δρόμος προς το ψηφιακό ευρώ), εισαγωγική δήλωση του Fabio Panetta, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Βρυξέλλες, 4 Σεπτεμβρίου 2023.

(53)  Βλέπε ΕΚΤ (2022), «Progress on the investigation phase of a digital euro» (Πρόοδος στο στάδιο της έρευνας για το ψηφιακό ευρώ), το οποίο είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(54)  Βλέπε, επίσης, Panetta, F., «The digital euro and the evolution of the financial system» (Το ψηφιακό ευρώ και η εξέλιξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος), εισαγωγική δήλωση του Fabio Panetta, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 15 Ιουνίου 2022. Διαθέσιμη στον ιστότοπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(55)  Βλέπε Panetta, F., «The digital euro and the evolution of the financial system» (Το ψηφιακό ευρώ και η εξέλιξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος), εισαγωγική δήλωση στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2022.

(56)  Βλέπε άρθρο 15 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(57)  Βλέπε άρθρο 16 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(58)  Βλέπε άρθρο 16 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(59)  Βλέπε άρθρο 16 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(60)  Βλέπε άρθρο 16 παράγραφος 8 του προτεινόμενου κανονισμού.

(61)  Βλέπε άρθρο 17 του προτεινόμενου κανονισμού.

(62)  Βλέπε άρθρο 17 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(63)  Βλέπε άρθρο 7 παράγραφος 4 του προτεινόμενου κανονισμού.

(64)  Βλέπε άρθρο 17 παράγραφος 6 του προτεινόμενου κανονισμού.

(65)  Βλέπε άρθρο 17 παράγραφος 3 του προτεινόμενου κανονισμού.

(66)  Βλέπε άρθρο 17 παράγραφος 5 του προτεινόμενου κανονισμού.

(67)  Βλέπε αιτιολογική σκέψη 13 του κανονισμού (ΕΕ) 2015/751 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2015, σχετικά με τις διατραπεζικές προμήθειες για πράξεις πληρωμών με κάρτες (ΕΕ L 123 της 19.5.2015, σ. 1)· άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 260/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2012, σχετικά με την καθιέρωση τεχνικών απαιτήσεων και επιχειρηματικών κανόνων για τις μεταφορές πίστωσης και τις άμεσες χρεώσεις σε ευρώ και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 924/2009 (ΕΕ L 94 της 30.3.2012, σ. 22)· και άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1230 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Ιουλίου 2021 για τις διασυνοριακές πληρωμές στην Ένωση (ΕΕ L 274 της 30.7.2021, σ. 20).

(68)  Βλέπε άρθρο 17 του προτεινόμενου κανονισμού.

(69)  Βλέπε ΕΚΤ (2023), «Progress on the investigation phase of a digital euro – third report» (Πρόοδος στο στάδιο της έρευνας για το ψηφιακό ευρώ – τρίτη έκδοση), διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(70)  Βλέπε άρθρο 18 παράγραφος 1 και άρθρο 19 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(71)  Βλέπε άρθρο 16 του προτεινόμενου κανονισμού.

(72)  Οι διασυναλλαγματικές πληρωμές λιανικής είναι πράξεις μεταξύ πληρωτή και δικαιούχου πληρωμής που περιλαμβάνουν διασυναλλαγματική μετατροπή στο πλαίσιο της αλυσίδας πληρωμών. Κάτι τέτοιο θα εξυπηρετούσε, για παράδειγμα, περιπτώσεις πράξεων διεθνούς λιανικού εμπορίου και εμβάσματα.

(73)  Βλέπε άρθρο 23 του προτεινόμενου κανονισμού.

(74)  Βλέπε ΕΚΤ (2023), «Progress on the investigation phase of a digital euro – third report» (Πρόοδος στο στάδιο της έρευνας για το ψηφιακό ευρώ – τρίτη έκδοση).

(75)  Βλέπε άρθρο 21 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(76)  Βλέπε άρθρο 23 του καταστατικού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (εφεξής το «καταστατικό του ΕΣΚΤ»).

(77)  Ένα επιγραμμικό μοντέλο θα παρέχει τη δυνατότητα χρήσης χρήματος κεντρικής τράπεζας 1) για πληρωμές πραγματοποιούμενες από απόσταση (ο όγκος των οποίων αυξάνεται με την αυξανόμενη ψηφιοποίηση), 2) για τη διασφάλιση της κάλυψης όλων των περιπτώσεων χρήσης στις περισσότερες περιστάσεις πληρωμών, και 3) από άτομα χωρίς να εξαρτώνται μόνο από έναν τίτλο στον κομιστή (ο οποίος μπορεί να απολεσθεί ή να κλαπεί) προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα διακράτησης χρήματος κεντρικής τράπεζας.

(78)  Ένα μη επιγραμμικό μοντέλο θα αποτελεί μέσο πληρωμών στον κομιστή που δεν εξαρτάται από επιγραμμική σύνδεση, αλλά περιορίζεται σε πληρωμές εγγύτητας και την ανάγκη προχρηματοδότησής τους. Συνεπώς, θα είναι δυνατή η παροχή παρόμοιου επιπέδου προστασίας της ιδιωτικής ζωής με αυτό που ισχύει κατά τη χρήση μετρητών.

(79)  Βλέπε άρθρο 23 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(80)  Βλέπε ΕΚΤ (2023), «Progress on the investigation phase of a digital euro – fourth report» (Πρόοδος στο στάδιο της έρευνας για το ψηφιακό ευρώ – τέταρτη έκδοση), διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(81)  Βλέπε άρθρο 24 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(82)  Βλέπε, για παράδειγμα, Panetta, F., «The digital euro: our money wherever, whenever we need it», εισαγωγική δήλωση από τον Fabio Panetta, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 23 Ιανουαρίου 2023. Διατίθεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (www.ecb.europa.eu).

(83)  Βλέπε άρθρο 7 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(84)  Βλέπε άρθρο 12 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(85)  Βλέπε ΕΚΤ (2023), «Progress on the investigation phase of a digital euro – third report» (Πρόοδος στο στάδιο της έρευνας για το ψηφιακό ευρώ – τρίτη έκδοση).

(86)  Ιδίως τη λειτουργία «κράτησης χρηματικών ποσών» η οποία είναι αναγκαία για την ασφαλή παροχή ορισμένων υπηρεσιών πληρωμών υπό όρους στους τελικούς χρήστες και αποτελεί χαρακτηριστικό υποστήριξης πολλαπλών περιπτώσεων χρήσης ενδεχομένως υπό όρους πληρωμών, όπως η παράδοση έναντι πληρωμής και η πληρωμή ανάλογα με τη χρήση.

(87)  Βλέπε άρθρο 26 του προτεινόμενου κανονισμού.

(88)  Βλέπε άρθρο 28 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(89)  Βλέπε άρθρο 28 παράγραφος 3 του προτεινόμενου κανονισμού.

(90)  Βλέπε άρθρο 31 του προτεινόμενου κανονισμού.

(91)  Βλέπε σημεία 8.2 και 8.3 της γνώμης.

(92)  Βλέπε άρθρο 32 του προτεινόμενου κανονισμού.

(93)  Βλέπε άρθρα 32 και 34 έως 36 του προτεινόμενου κανονισμού.

(94)  Βλέπε άρθρα 35 και 36 του προτεινόμενου κανονισμού.

(95)  Βλέπε άρθρο 35 παράγραφος 5 και άρθρο 36 παράγραφος 5 του προτεινόμενου κανονισμού.

(96)  Βλέπε άρθρο 33 του προτεινόμενου κανονισμού.

(97)  Βλέπε άρθρο 40 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο του προτεινόμενου κανονισμού.

(98)  Βλέπε άρθρο 4 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(99)  Βλέπε άρθρο 40 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(100)  Βλέπε άρθρο 40 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(101)  Βλέπε παράγραφο 1.3 της γνώμης CON/2018/20 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, της 11ης Απριλίου 2018, σχετικά με πρόταση κανονισμού για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου (ΕΕ C 220 της 25.6.2018, σ. 2). Όλες οι γνώμες της ΕΚΤ είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο EUR-Lex.