![]() |
Επίσημη Εφημερίδα |
EL Σειρά C |
C/2023/1504 |
18.12.2023 |
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Ένωση (« κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ»)
(C/2023/1504)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Περιεχόμενα
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ | 3 |
ΟΡΙΣΜΟΙ | 3 |
ΕΙΣΑΓΩΓΗ | 4 |
I. |
ΒΑΣΙΚΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΧ | 4 |
II. |
ΔΕΣΠΟΖΟΜΕΝΑ ΧΟΙΡΟΕΙΔΗ | 5 |
1. |
Γενικά | 5 |
2. |
Πρόσθετα μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε δεσποζόμενα χοιροειδή | 5 |
2.1. |
Ευαισθητοποίηση | 6 |
2.2. |
Μέτρα βιοπροφύλαξης | 6 |
2.3. |
Υπαίθρια εκτροφή χοιροειδών σε απαγορευμένες ζώνες ΙΙ και ΙΙΙ | 6 |
2.4. |
Τακτικές επισκέψεις επίσημων κτηνιάτρων | 6 |
2.5. |
Εκτίμηση κινδύνου σχετικά με τις ζωοτροφές | 6 |
2.6. |
Δειγματοληψία και δοκιμές | 7 |
III. |
ΑΓΡΙΑ ΧΟΙΡΟΕΙΔΗ | 7 |
1. |
Γενικά | 7 |
2. |
Πρόσθετα μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή | 8 |
2.1. |
Προσέλκυση | 8 |
2.2. |
Μέτρα βιοπροφύλαξης σε πληττόμενες περιοχές και κατά τη διάρκεια της θήρας | 8 |
2.3. |
Συλλογή των βασικών δεδομένων | 9 |
2.4. |
Συνεργασία | 9 |
2.5. |
Θανάτωση | 9 |
2.6. |
Καθορισμός «λευκών ζωνών» | 9 |
2.7. |
Περίφραξη | 9 |
2.8. |
Θήρα | 10 |
2.9. |
Παθητική επιτήρηση, συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης νεκρών άγριων χοιροειδών και του χειρισμού πτωμάτων | 10 |
2.10. |
Περιορισμένη πρόσβαση σε μολυσμένες ζώνες | 10 |
2.11. |
Περιορισμοί της συνεχούς σίτισης | 10 |
2.12. |
Δειγματοληψία και δοκιμές | 11 |
2.13. |
Παγίδευση | 11 |
3. |
Εφαρμογή μέτρων σε διάφορες περιοχές ή απαγορευμένες ζώνες. | 11 |
3.1. |
Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει ΑΠΧ και οι οποίες δεν συνορεύουν με τις απαγορευμένες ζώνες | 11 |
3.2. |
Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει ΑΠΧ (συμπεριλαμβανομένης της απαγορευμένης ζώνης Ι), οι οποίες συνορεύουν με τις απαγορευμένες ζώνες που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του κανονισμού για την ΑΠΧ | 12 |
3.3. |
Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα για την εκρίζωση της ΑΠΧ | 12 |
3.4. |
Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε ευρείες μολυσμένες ζώνες για τον έλεγχο της ΑΠΧ | 14 |
IV. |
Αρχές και κριτήρια για τον γεωγραφικό καθορισμό της περιφερειοποίησης λόγω ΑΠΧ στην ΕΕ. | 14 |
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
Παράρτημα I — |
Βασικά μηνύματα για εκστρατείες ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη | 18 |
Παράρτημα II — |
Μέτρα βιοπροφύλαξης για τους κυνηγούς και για όλο το προσωπικό που αναζητεί και χειρίζεται πτώματα άγριων χοιροειδών | 21 |
Παράρτημα III — |
Δειγματοληψία άγριων χοιροειδών και απομάκρυνση των πτωμάτων άγριων χοιροειδών στα οικεία κράτη μέλη | 22 |
Παράρτημα IV — |
Περίληψη των συστάσεων σχετικά με τα άγρια χοιροειδή, όπως περιγράφονται στο κεφάλαιο III | 23 |
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
Ab |
Αντισώματα |
ΝΥΖ |
Κανονισμός (ΕΕ) 2016/429 |
ΑΠΧ |
Αφρικανική πανώλη των χοίρων |
Κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ |
Κατευθυντήριες γραμμές για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Ένωση |
Ιός της ΑΠΧ |
Ιός της αφρικανικής πανώλης των χοίρων |
Κανονισμός για την ΑΠΧ |
Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/594 της Επιτροπής (1) για τη θέσπιση ειδικών μέτρων ελέγχου νόσων για την αφρικανική πανώλη των χοίρων και για την κατάργηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2021/605 |
ΕΑΑΤ |
Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων |
Δοκιμή ELISA |
Ενζυμική ανοσοπροσροφητική δοκιμασία |
ΕΕ |
Ευρωπαϊκή Ένωση |
ΕΑΕΕ |
Εργαστήριο αναφοράς ΕΕ για την ΑΠΧ (2) |
EUVET |
Κτηνιατρική ομάδα έκτακτης ανάγκης της ΕΕ (3) |
FAO |
Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών |
GF-TAD |
Παγκόσμιο πλαίσιο για τον προοδευτικό έλεγχο των διασυνοριακών νόσων των ζώων |
IPT |
Δοκιμή ανοσοϋπεροξειδάσης |
ΕΣΔ |
Εθνικά σχέδια δράσης για τα άγρια χοιροειδή προκειμένου να αποφευχθεί η εξάπλωση της αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Ένωση, όπως ορίζονται στο άρθρο 56 και στο παράρτημα IV του κανονισμού για την ΑΠΧ. |
WOAH |
Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων |
PAFF |
Μόνιμη επιτροπή φυτών, ζώων, τροφίμων και ζωοτροφών |
PCR |
Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης |
ΜΟΕ για την ΑΠΧ |
Μόνιμη ομάδα εμπειρογνωμόνων για την αφρικανική πανώλη των χοίρων |
ΟΡΙΣΜΟΙ
Για τους σκοπούς αυτών των κατευθυντήριων γραμμών χρησιμοποιούνται οι ακόλουθοι ορισμοί:
Προσέλκυση: η πρακτική της χρήσης περιορισμένων ποσοτήτων ζωοτροφών (π.χ. αραβόσιτος) ή άλλων προσελκυστικών για την προσέλκυση άγριων χοιροειδών σε μια συγκεκριμένη περιοχή (καθορισμένη περιοχή όπου τοποθετούνται ζωοτροφές ή άλλα προσελκυστικά), όπου στη συνέχεια είναι δυνατή η θήρα ή η σύλληψή τους.
Θανάτωση: θανάτωση άγριων χοιροειδών με σκοπό τη διάθεση του πτώματος χωρίς καθαρισμό.
Παγίδευση: η σύλληψη άγριων χοιροειδών με παγίδες.
Συνεχής σίτιση άγριων χοιροειδών: η πρακτική της παροχής ζωοτροφών σε άγρια χοιροειδή σε μια συγκεκριμένη περιοχή για παρατεταμένο χρονικό διάστημα με σκοπό την υποστήριξη της επιβίωσης ή της τεχνητής ανάπτυξης του πληθυσμού των εν λόγω ζώων.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ καταρτίζονται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη και δεν θίγουν την εφαρμοστέα ενωσιακή νομοθεσία. Μόνο το Δικαστήριο της ΕΕ είναι αρμόδιο να ερμηνεύει έγκυρα το δίκαιο της Ένωσης. |
Το παρόν έγγραφο αποσκοπεί στην παροχή καθοδήγησης στα κράτη μέλη και/ή στα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τα διαθέσιμα εργαλεία για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ για την αντιμετώπιση της επιδημιολογικής κατάστασης της εν λόγω νόσου στην ΕΕ και παγκοσμίως.
Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ αναφέρονται στον κανονισμό για την ΑΠΧ:
— |
αιτιολογική σκέψη 5 (σε σχέση με τις αρχές και τα κριτήρια για τον γεωγραφικό καθορισμό της περιφερειοποίησης λόγω αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην ΕΕ)· |
— |
άρθρο 59 παράγραφος 3 στοιχείο β) (σε σχέση με τις ειδικές υποχρεώσεις ενημέρωσης σε όλα τα κράτη μέλη σχετικά με την ΑΠΧ)· |
— |
παράρτημα IV στοιχείο γ) (σε σχέση με τις ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά τα εθνικά σχέδια δράσης για τα άγρια χοιροειδή προκειμένου να αποφευχθεί η εξάπλωση της ΑΠΧ στην Ένωση). |
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ:
— |
παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις ισχύουσες διατάξεις του δικαίου της ΕΕ· |
— |
παρουσιάζουν και ενθαρρύνουν τις βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση της ΑΠΧ· |
— |
παρέχουν συμβουλές σχετικά με ειδικά μέτρα (που δεν προβλέπονται στη νομοθεσία της ΕΕ) για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ στην Ένωση· |
— |
προβλέπουν τις αρχές και τα κριτήρια για τον γεωγραφικό καθορισμό της περιφερειοποίησης λόγω ΑΠΧ στην ΕΕ. |
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ μπορούν να προσαρμοστούν, αφενός. στις ανάγκες των κρατών μελών ή των περιφερειών, με στόχο την αντιμετώπιση διαφορετικών επιπέδων κινδύνων, όπως ορίζονται στις εκτιμήσεις κινδύνου (4) που διενεργούνται από κάθε κράτος μέλος, και, αφετέρου, στη δομή των αρμόδιων κτηνιατρικών και άλλων αρχών, στην εθνική νομοθεσία και σε άλλες ιδιαιτερότητες σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο.
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ καταρτίστηκαν και επικαιροποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες, με βάση:
— |
τα διεθνή πρότυπα (5)· |
— |
επιστημονικές αξιολογήσεις (κυρίως όπως παρουσιάζονται από την EFSA (6))· |
— |
βέλτιστες πρακτικές και εμπειρίες από τα κράτη μέλη και άλλες χώρες, καθώς και αποστολές και συστάσεις της EUVET· |
— |
άλλες συναφείς πληροφορίες. |
I. ΒΑΣΙΚΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΧ
Οι σημαντικότερες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης σχετικά με την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα που ακολουθεί:
Αριθ. |
Τίτλος |
Κύριος σκοπός της νομικής πράξης |
Παρατηρήσεις |
1. |
Κανονισμός (EE) 2016/429 (7) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2016, σχετικά με τις μεταδοτικές νόσους των ζώων και για την τροποποίηση και την κατάργηση ορισμένων πράξεων στον τομέα της υγείας των ζώων |
Οριζόντιο νομικό πλαίσιο για την υγεία των ζώων εντός της Ένωσης. |
«Νόμος για την υγεία των ζώων» (ΝΥΖ) Σύνδεσμος για περισσότερες πληροφορίες στον ιστότοπο της Επιτροπής: https://ec.europa.eu/food/animals/health/regulation_el Η Επιτροπή έχει εκδώσει διάφορες κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις (8) για να καταστήσει εφαρμοστέους τους νέους κανόνες. |
2. |
Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2020/687 της Επιτροπής (9), της 17ης Δεκεμβρίου 2019, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους κανόνες για την πρόληψη και τον έλεγχο ορισμένων καταγεγραμμένων νόσων |
Προβλέπει μέτρα σε περίπτωση επίσημης υπόνοιας ή επιβεβαίωσης των νόσων, τον καθορισμό απαγορευμένων ζωνών (ζώνες προστασίας/επιτήρησης) και μολυσμένων ζωνών, απαγορεύσεις και προϋποθέσεις για τις εγκεκριμένες μετακινήσεις από τις εν λόγω ζώνες. |
Συμπλήρωση των κανόνων για την πρόληψη και τον έλεγχο των νόσων. Σύνδεσμος για περισσότερες πληροφορίες στον ιστότοπο της Επιτροπής: https://ec.europa.eu/food/animals/animal-diseases/diseases-and-control-measures_el |
3. |
Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/594 της Επιτροπής (10), της 16ης Μαρτίου 2023, για τη θέσπιση ειδικών μέτρων ελέγχου νόσων για την αφρικανική πανώλη των χοίρων και για την κατάργηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2021/605 |
Προβλέπει ειδικά μέτρα ελέγχου νόσων για την ΑΠΧ (μέτρα για τη διαίρεση σε ζώνες της ΕΕ που σχετίζονται με την ΑΠΧ), απαριθμεί, σε επίπεδο Ένωσης, τις απαγορευμένες ζώνες I, II και III (παράρτημα I) και τις απαγορευμένες ζώνες, οι οποίες περιλαμβάνουν ζώνες προστασίας και επιτήρησης, και μολυσμένες ζώνες (παράρτημα II), προβλέπει εναρμονισμένα μέτρα βιοπροφύλαξης για ορισμένες εγκαταστάσεις (παράρτημα III) και ελάχιστες απαιτήσεις για τα ΕΣΔ (παράρτημα IV). |
Ειδικά μέτρα ελέγχου της ΑΠΧ (μέτρα της Ένωσης για τη διαίρεση σε ζώνες λόγω της ΑΠΧ). Σύνδεσμος για περισσότερες πληροφορίες στον ιστότοπο της Επιτροπής: https://ec.europa.eu/food/animals/animal-diseases/control-measures/asf_el |
II. ΔΕΣΠΟΖΟΜΕΝΑ ΧΟΙΡΟΕΙΔΗ
1. Γενικά
Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε δεσποζόμενα χοιροειδή καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ που αναφέρεται στο τμήμα Ι.
2. Πρόσθετα μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε δεσποζόμενα χοιροειδή
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο καλύτερης εφαρμογής των μέτρων για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε δεσποζόμενα χοιροειδή, τα οποία θα πρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση.
2.1. Ευαισθητοποίηση
Εκτός από τις γενικές υποχρεώσεις που ορίζονται στον ΝΥΖ, ο κανονισμός για την ΑΠΧ προβλέπει ειδικές υποχρεώσεις ως εξής:
— |
ειδικές υποχρεώσεις ενημέρωσης και κατάρτισης στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη (άρθρα 57 και 58 του κανονισμού για την ΑΠΧ)· |
— |
ειδικές υποχρεώσεις ενημέρωσης σε όλα τα κράτη μέλη (άρθρο 59 του κανονισμού για την ΑΠΧ). |
Το παράρτημα Ι των κατευθυντήριων γραμμών προβλέπει βασικά μηνύματα και στρατηγικές επικοινωνίας προσαρμοσμένα σε διαφορετικές ομάδες-στόχους. Αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για τη διοργάνωση εθνικών εκστρατειών ευαισθητοποίησης σε όλα τα κράτη μέλη.
Ένα αποθετήριο υλικού επικοινωνίας για την ΑΠΧ που χρησιμοποιείται σε διάφορες χώρες είναι επίσης διαθέσιμο στον ιστότοπο (11) της ΜΟΕ για την ΑΠΧ στην Ευρώπη (πρωτοβουλία GF-TAD).
2.2. Μέτρα βιοπροφύλαξης
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2016/429 προβλέπει μια γενική έννοια και έναν ορισμό της βιοπροφύλαξης και περιέχει ορισμένες οριζόντιες διατάξεις (12) σχετικά με αυτήν.
Το άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο β) σημείο i) και το παράρτημα III του κανονισμού για την ΑΠΧ προβλέπουν ενισχυμένα μέτρα βιοπροφύλαξης για τις εγκαταστάσεις δεσποζόμενων χοιροειδών που βρίσκονται στις απαγορευμένες ζώνες I, II και III στα οικεία κράτη μέλη στην περίπτωση μετακινήσεων ορισμένων φορτίων, τα οποία έχουν εγκριθεί από την αρμόδια αρχή σύμφωνα με τον κανονισμό για την ΑΠΧ.
Τα μέτρα βιοπροφύλαξης που προβλέπονται στο παράρτημα III του κανονισμού για την ΑΠΧ θα πρέπει επίσης να προωθούνται σε όλα τα κράτη μέλη και μπορούν να εφαρμόζονται σε άλλες εγκαταστάσεις (οι οποίες δεν υπόκεινται σε υποχρεώσεις σύμφωνα με τον κανονισμό για την ΑΠΧ) δεσποζόμενων χοιροειδών (εκτός των σφαγείων, κατά περίπτωση) με σκοπό την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ.
2.3. Υπαίθρια εκτροφή χοιροειδών σε απαγορευμένες ζώνες ΙΙ και ΙΙΙ
Λόγω κινδύνου μετάδοσης του ιού της ΑΠΧ, συνιστάται ο περιορισμός της υπαίθριας εκτροφής χοιροειδών τουλάχιστον σε απαγορευμένες ζώνες II και III. Κατόπιν εκτίμησης κινδύνου που διενεργείται από την αρμόδια αρχή, η αρμόδια αρχή μπορεί να αποφασίζει σχετικά με την υπαίθρια εκτροφή χοιροειδών στις απαγορευμένες ζώνες II και III κατά περίπτωση (13) με βάση:
— |
τα κατάλληλα μέτρα βιοπροφύλαξης (π.χ. διπλή περίφραξη ή ενιαία συμπαγής περίφραξη)· |
— |
τακτική εφαρμογή ανεξάρτητων και αντικειμενικών αξιολογήσεων βιοπροφύλαξης στην εκμετάλλευση ή σε άλλες εγκαταστάσεις (π.χ. εγκαταστάσεις υπό περιορισμό, συμπεριλαμβανομένων των ζωολογικών κήπων) με τη χρήση ολοκληρωμένων τυποποιημένων πρωτοκόλλων· |
— |
πιθανή αξιολόγηση ή έγκριση, κατά περίπτωση, των υπαίθριων χοιροτροφικών εκμεταλλεύσεων με βάση τον κίνδυνο που διατρέχουν όσον αφορά τη βιοπροφύλαξη σε επίσημο σύστημα που διαχειρίζονται οι αρμόδιες αρχές. |
2.4. Τακτικές επισκέψεις επίσημων κτηνιάτρων
Το άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού ΑΠΧ προβλέπει τη συχνότητα των τακτικών επισκέψεων σε εγκαταστάσεις που υπόκεινται σε εγκεκριμένες μετακινήσεις ορισμένων φορτίων εντός και εκτός των απαγορευμένων ζωνών. Τακτικές επισκέψεις επίσημων κτηνιάτρων θα πρέπει επίσης να πραγματοποιούνται σε εγκαταστάσεις στις οποίες τα χοιροειδή εκτρέφονται μόνο για ιδία κατανάλωση βάσει εκτίμησης κινδύνου που επικεντρώνεται στην ΑΠΧ και διενεργείται από την αρμόδια αρχή του οικείου κράτους μέλους και σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ.
2.5. Εκτίμηση κινδύνου σχετικά με τις ζωοτροφές
Ο κίνδυνος από τις ζωοτροφές θεωρείται χαμηλότερος (14) από διάφορες άλλες οδούς (π.χ. επαφή με μολυσμένα ζώντα ζώα και σίτιση με υπολείμματα τροφών). Παρότι η EFSA προσδιορίζει ορισμένα είδη ζωοτροφών, τα οποία ενδέχεται να ενέχουν κίνδυνο για τη μεταφορά της ΑΠΧ σε εγκατάσταση χοίρων, ιδίως σε περιοχές όπου παρατηρείται μόλυνση άγριων χοιροειδών, άλλες οδοί κινδύνου είναι πιθανότερο να απαιτούν διαχείριση κινδύνου, όπως η μετακίνηση ζώντων οικόσιτων χοίρων, η σίτιση με υπολείμματα από προϊόντα χοιροειδών ή η δυνατότητα επαφής μεταξύ άγριων χοιροειδών και δεσποζόμενων χοιροειδών.
Το σανό, το άχυρο ή τα σιτηρά τοπικής παραγωγής, που συγκομίζονται από περιοχή όπου υπάρχει ΑΠΧ στα άγρια χοιροειδή, η χρήση εξοπλισμού γεωργικής εκμετάλλευσης από παρόμοια περιοχή ή η παροχή νωπών χορτονομών σε χοίρους έχουν προσδιοριστεί ως δυνητικές πηγές ΑΠΧ για οικόσιτους χοίρους, ιδίως σε εγκαταστάσεις όπου τα χοιροειδή εκτρέφονται για ιδία κατανάλωση.
Αποτελεσματικά συστήματα ιχνηλασιμότητας και μέτρα βιοπροφύλαξης για την ασφάλεια του εφοδιασμού με συστατικά ζωοτροφών θα πρέπει να εφαρμόζονται ορθά από τους υπευθύνους επιχειρήσεων ζωοτροφών για την αντιμετώπιση των κινδύνων μετάδοσης του ιού της ΑΠΧ.
Κατά περίπτωση, η αποθήκευση (σε θερμοκρασίες άνω των 0 °C) των προϊόντων ζωοτροφών και των υλικών εμπλουτισμού ή στρωμνής που προέρχονται από περιοχές που πλήττονται από την ΑΠΧ πριν από τη χρήση τους θα μειώσει τον κίνδυνο επιβίωσης του ιού της ΑΠΧ στον υλικό φορέα. Σε ειδικές περιπτώσεις, η αρμόδια αρχή θα πρέπει να εξετάζει τις σχετικές διαδικασίες απολύμανσης και αποθήκευσης (π.χ. χρόνος αποθήκευσης, επεξεργασία, θερμοκρασία) που οδηγούν σε μείωση της πιθανής μόλυνσης από τον ιό στις ζωοτροφές που μεταφέρονται από περιοχές που πλήττονται από την ΑΠΧ σε περιοχές που δεν πλήττονται από αυτήν.
Εάν η χρήση σπόρων, χόρτου και άχυρου που συγκομίζονται θεωρείται ότι συνιστά κίνδυνο (κατόπιν εκτίμησης κινδύνου που διενεργείται από την αρμόδια αρχή του οικείου κράτους μέλους) υπό τις επικρατούσες τοπικές συνθήκες (ιδίως για εγκαταστάσεις όπου τα χοιροειδή εκτρέφονται μόνο για ιδία κατανάλωση), η αρμόδια αρχή θα πρέπει να εξετάζει το ενδεχόμενο λήψης των ακόλουθων μέτρων:
α) |
απαγόρευση της σίτισης δεσποζόμενων χοιροειδών με νωπό χόρτο ή σπόρους (15), εκτός εάν έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία για την αδρανοποίηση του ιού της ΑΠΧ ή έχουν αποθηκευτεί μακριά από άγρια χοιροειδή για τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη χρήση. |
β) |
απαγόρευση της χρήσης άχυρου (16) για στρωμνή δεσποζόμενων χοιροειδών, εκτός εάν έχει υποβληθεί σε επεξεργασία για την αδρανοποίηση του ιού της ΑΠΧ ή έχει αποθηκευτεί μακριά από άγρια χοιροειδή για τουλάχιστον 90 ημέρες πριν από τη χρήση. |
2.6. Δειγματοληψία και δοκιμές
Οι απαιτήσεις για τη δειγματοληψία και τις δοκιμές για ΑΠΧ σε δεσποζόμενα χοιροειδή καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ που αναφέρεται στο τμήμα I.
Σε περίπτωση σφαγής δεσποζόμενων χοιροειδών για ιδία κατανάλωση στην ίδια εγκατάσταση, η δειγματοληψία και οι δοκιμές για ΑΠΧ θα πρέπει να διενεργούνται σύμφωνα με τις οδηγίες της αρμόδιας αρχής, τουλάχιστον εντός των απαγορευμένων ζωνών.
Η συλλογή δειγμάτων, καθώς και οι τεχνικές, η επικύρωση και η ερμηνεία των διαγνωστικών μεθόδων θα πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 6 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2020/689 (17) και, κατά περίπτωση, θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη:
— |
τις οδηγίες που διατίθενται στον ιστότοπο του ΕΑΕΕ (18)· και |
— |
το Εγχειρίδιο για τις διαγνωστικές δοκιμές και τα εμβόλια χερσαίων ζώων του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH) (19). |
III. ΑΓΡΙΑ ΧΟΙΡΟΕΙΔΗ
1. Γενικά
Τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ που αναφέρεται στο τμήμα Ι.
Τα άγρια χοιροειδή διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξάπλωση και τη διατήρηση της ΑΠΧ. Η κατάλληλη διαχείριση (20) των άγριων χοιροειδών, όπως συνιστάται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, θα πρέπει να πραγματοποιείται σε:
— |
περιοχές που δεν πλήττονται από τη νόσο — με έμφαση στις βέλτιστες πρακτικές πρόληψης, την έγκαιρη ανίχνευση και την ετοιμότητα για πιθανή εμφάνιση ΑΠΧ· και |
— |
περιοχές που πλήττονται από τη νόσο — με στόχο τον έλεγχο και την εκρίζωση της νόσου. |
Η πυκνότητα των άγριων χοιροειδών θεωρείται ο παράγοντας κινδύνου με τη μεγαλύτερη επίδραση για την εμφάνιση ΑΠΧ στα εν λόγω ζώα. Τα προληπτικά μέτρα για τη μείωση και τη σταθεροποίηση των πληθυσμών άγριων χοιροειδών, πριν από την εισαγωγή της ΑΠΧ, είναι επωφελή για τον περιορισμό τόσο i) της πιθανότητας έκθεσης του πληθυσμού στην ΑΠΧ όσο και ii) των προσπαθειών που απαιτούνται για πιθανές ενέργειες αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης (δηλαδή απομάκρυνση λιγότερων πτωμάτων) σε περίπτωση εμφάνισης της ΑΠΧ.
Το ενδεχόμενο υιοθέτησης μιας μακροπρόθεσμης προσέγγισης της διαχείρισης των άγριων χοιροειδών θα πρέπει να εξεταστεί από τα κράτη μέλη με βάση τα ΕΣΔ.
2. Πρόσθετα μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ προβλέπουν πρόσθετες ενδείξεις και καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της εφαρμογής των μέτρων για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά περίπτωση.
Τα μέτρα που σχετίζονται με την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ θα μπορούσαν να διαφέρουν (εντός των ορίων που επιτρέπονται από τη νομοθεσία, κατά περίπτωση) και θα πρέπει να προσαρμόζονται από περιοχή σε περιοχή ή από ζώνη σε ζώνη. Θα πρέπει να βασίζονται:
— |
στον χρόνο ανάπτυξης της νόσου σε μια περιοχή ή ζώνη (οι διάφορες φάσεις της μόλυνσης μπορούν να προσδιοριστούν μέσω ενός συνεχούς συστήματος παθητικής επιτήρησης για την έγκαιρη ανίχνευση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή σε συνδυασμό με δοκιμές σε άγρια χοιροειδή που θανατώθηκαν διά πυροβολισμού)· |
— |
στη δυναμική του υφιστάμενου πληθυσμού, την κατανομή και την πυκνότητα των άγριων χοιροειδών· |
— |
στην ύπαρξη φυσικών ή τεχνητών φραγμών· |
— |
στις περιβαλλοντικές και κλιματικές διαφορές· |
— |
στις γεωργικές πρακτικές. |
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ καλύπτουν τα μέτρα που σχετίζονται με την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή, όπως περιγράφονται λεπτομερώς στα σημεία 4.1 έως 4.14. Τα μέτρα αυτά παρουσιάζονται συνοπτικά στο παράρτημα IV των κατευθυντήριων γραμμών για την ΑΠΧ.
2.1. Προσέλκυση
Η προσέλκυση δεν θα πρέπει να αποτελεί πηγή σίτισης άγριων χοιροειδών για τη διατήρηση του πληθυσμού τους (π.χ. κατά τη διάρκεια του χειμώνα).
Αφού διενεργήσει εκτίμηση κινδύνου για πιθανή εισαγωγή ή εξάπλωση της ΑΠΧ και λαμβάνοντας υπόψη τη δυνατότητα εφαρμογής πρόσθετων μέτρων μετριασμού του κινδύνου, η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους θα μπορούσε να αποφασίσει σχετικά με τις ποσότητες ζωοτροφών που επιτρέπονται για προσέλκυση, λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα:
— |
την επιδημιολογική κατάσταση της ΑΠΧ σε κράτος μέλος ή ζώνη· |
— |
τις γνώσεις σχετικά με τον υφιστάμενο πληθυσμό άγριων χοιροειδών σε κράτος μέλος ή ζώνη· και |
— |
τις θηρευτικές πρακτικές σε κράτος μέλος ή ζώνη. |
2.2. Μέτρα βιοπροφύλαξης σε πληττόμενες περιοχές και κατά τη διάρκεια της θήρας
Τα μέτρα βιοπροφύλαξης σχετικά με τα άγρια χοιροειδή θα πρέπει να ενισχυθούν στα κράτη μέλη και να ακολουθούν το εγχειρίδιο που καταρτίστηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GF-TAD «Αφρικανική πανώλη των χοίρων σε αγριόχοιρους — οικολογία και βιοπροφύλαξη» (21), και συγκεκριμένα:
— |
το κεφάλαιο 5 «Βιοπροφύλαξη σε πληττόμενα δάση», και |
— |
το κεφάλαιο 6 «Βιοπροφύλαξη κατά τη διάρκεια της θήρας». |
Ελάχιστες απαιτήσεις βιοπροφύλαξης για τους κυνηγούς και για όλο το προσωπικό που αναζητεί και χειρίζεται τα πτώματα άγριων χοιροειδών παρέχονται επίσης στο παράρτημα II των κατευθυντήριων γραμμών για την ΑΠΧ.
2.3. Συλλογή των βασικών δεδομένων
Η εξέταση άγριων χοιροειδών για ΑΠΧ στα κράτη μέλη παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την επιδημιολογική κατάσταση της ΑΠΧ και την εξέλιξη της νόσου. Μαζί με άλλα σχετικά δεδομένα, αυτό επιτρέπει την προσαρμογή συγκεκριμένων μέτρων για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ, ανάλογα με τις ανάγκες.
Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών θα πρέπει να συλλέγουν και να παρέχουν επιδημιολογικά δεδομένα σχετικά με την ΑΠΧ και άλλες σχετικές πληροφορίες για τη νόσο στην EFSA (22), κατά περίπτωση. Η εν λόγω ανταλλαγή πληροφοριών επιτρέπει την ανάπτυξη επιστημονικών γνώσεων σχετικά με την ΑΠΧ (23) με σκοπό την προσέγγιση βάσει κινδύνου και τη λήψη αποφάσεων διαχείρισης.
2.4. Συνεργασία
Η διαχείριση των άγριων χοιροειδών απαιτεί τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών, όπως οι φορείς διαχείρισης των δασών, οι περιβαλλοντικές αρχές και οι κυνηγοί. Η αποτελεσματική και αποδοτική συνεργασία είναι απαραίτητη για την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ. Τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών θα πρέπει να είναι συμβατά με τη σχετική ενωσιακή και/ή εθνική νομοθεσία για το περιβάλλον και τη θήρα και την κτηνιατρική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων για την προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας, και να αξιολογούνται δεόντως ως προς την επιστημονική βάση, τον αντίκτυπο και την αποτελεσματικότητα.
Ένα αποθετήριο σχετικού ενημερωτικού υλικού για την ΑΠΧ με βέλτιστες πρακτικές που χρησιμοποιούνται σε διάφορες χώρες είναι επίσης διαθέσιμο στον ιστότοπο (24) της μόνιμης ομάδας εμπειρογνωμόνων για την ΑΠΧ στην Ευρώπη (πρωτοβουλία GF-TAD).
2.5. Θανάτωση
Η θανάτωση θα πρέπει να εξετάζεται για τη μείωση του πληθυσμού άγριων χοιροειδών, ιδίως σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα ή σε περιοχές που διατρέχουν κίνδυνο.
2.6. Καθορισμός «λευκών ζωνών»
Ο έλεγχος της ΑΠΧ περιλαμβάνει μέτρα μείωσης του πληθυσμού άγριων χοιροειδών, όπως η προληπτική θανάτωση ή, κατά περίπτωση, η θήρα, σε οριοθετημένες ζώνες, οι οποίες ονομάζονται «λευκές ζώνες» (25). Προηγούμενες εμπειρίες ορισμένων κρατών μελών επιβεβαιώνουν ότι ο καθορισμός τέτοιων λευκών ζωνών μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό εργαλείο για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου στον πληθυσμό άγριων χοιροειδών. Οι εν λόγω «λευκές ζώνες» θα μπορούσαν να καθοριστούν σε περιοχή η οποία γειτνιάζει γεωγραφικά με τη σχετική απαγορευμένη ζώνη λόγω της ΑΠΧ ή εντός αυτής, όπου ο ιός της ΑΠΧ κυκλοφορεί σε άγρια χοιροειδή. Τα διάφορα μέτρα (π.χ. περίφραξη, σημαντική και ταχεία μείωση του πληθυσμού των άγριων χοιροειδών κ.λπ.) θα πρέπει να εφαρμόζονται συνδυαστικά σε «λευκές ζώνες» για την ανάσχεση της εξάπλωσης της ΑΠΧ.
2.7. Περίφραξη
Η περίφραξη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον περιορισμό του πληθυσμού των άγριων χοιροειδών, κατά περίπτωση, με στόχο την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ, ιδίως στις ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα (με στόχο την εκρίζωση της ΑΠΧ). Η περίφραξη θα πρέπει να εφαρμόζεται σε περιορισμένες βασικές μολυσμένες περιοχές για την προληπτική θανάτωση άγριων χοιροειδών σε οριοθετημένη ζώνη («λευκή ζώνη»), για τον περιορισμό ή την επιβράδυνση της μετακίνησης άγριων χοιροειδών από περιοχές που μολύνθηκαν πρόσφατα σε μη μολυσμένες περιοχές, και σε συνδυασμό με άλλα μέτρα (π.χ. θήρα, «λευκές ζώνες», παγίδευση κ.λπ.) για την ανάσχεση ή την επιβράδυνση της εξάπλωσης της ΑΠΧ. Μπορούν να χρησιμοποιούνται διάφοροι τύποι περιφράξεων (π.χ. συμπαγείς, ηλεκτρικές), με βάση τις τοπικές συνθήκες και την επιδημιολογική κατάσταση της ΑΠΧ σε συγκεκριμένη περιοχή και λαμβανομένων υπόψη των ακόλουθων (26):
— |
κανένας σχεδιασμός ηλεκτρικής περίφραξης δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι 100 % αποτελεσματικός για τον περιορισμό των άγριων χοιροειδών σε μεγάλη κλίμακα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα· |
— |
στο παρελθόν, η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι μεγάλες περιφράξεις ήταν αποτελεσματικές για τον περιορισμό των άγριων χοιροειδών. Ωστόσο, θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη νέες εμπειρίες των κρατών μελών σχετικά με την περίφραξη (ως μέτρο για τον περιορισμό ή την ανάσχεση της εξάπλωσης της ΑΠΧ) περιορισμένων βασικών μολυσμένων περιοχών· |
— |
από αρκετές μελέτες σχετικά με τη χρήση απωθητικών οσμών για την απομάκρυνση των άγριων χοιροειδών προέκυψαν αποκλίνοντα αποτελέσματα (αρκετές δοκιμές που αναφέρονται στη σχετική έκθεση της EFSA δεν μπόρεσαν να καταδείξουν καμία επίδραση του απωθητικού στην είσοδο άγριων χοιροειδών ή στη ζημία στις καλλιέργειες). |
Φυσικοί φραγμοί, όπως μεγάλοι ποταμοί ή στενά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν, κατά περίπτωση, για την οριοθέτηση των απαγορευμένων ζωνών, καθώς έχει αποδειχθεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά τη μείωση, αλλά όχι την πλήρη παρεμπόδιση, των μετακινήσεων άγριων χοιροειδών.
2.8. Θήρα
Οι κυνηγοί θα πρέπει να λαμβάνουν εκπαίδευση σε όλα τα κράτη μέλη ώστε να γνωρίζουν τους κινδύνους που ενέχει η ΑΠΧ και τις βέλτιστες πρακτικές σε περίπτωση εντοπισμού νεκρών άγριων χοιροειδών ή οποιασδήποτε άλλης υπόνοιας κρούσματος ΑΠΧ.
Οι κυνηγετικές πρακτικές θα πρέπει να προσαρμόζονται στην επιδημιολογική εξέλιξη της νόσου λόγω των επιπτώσεών τους στους πληθυσμούς άγριων χοιροειδών. Σύμφωνα με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί πρόσθετος τεχνικός εξοπλισμός για τη θήρα προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές για την ΑΠΧ και στα ΕΣΔ.
Θα πρέπει να εξασφαλίζεται στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών, κατά περίπτωση (27), ιδίως όταν η διαχείριση της θήρας στο πλαίσιο της ΑΠΧ δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της αρμόδιας κτηνιατρικής αρχής του κράτους μέλους.
2.9. Παθητική επιτήρηση, συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης νεκρών άγριων χοιροειδών και του χειρισμού πτωμάτων (28)
Η παθητική επιτήρηση (και όταν υποστηρίζεται από ενεργητική αναζήτηση νεκρών άγριων χοιροειδών) είναι το αποτελεσματικότερο εργαλείο για την ανίχνευση της ΑΠΧ και την παρακολούθηση της εξάπλωσής της. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η διενέργεια δειγματοληψίας και δοκιμών σε πτώματα νεκρών άγριων χοιροειδών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον εντοπισμό των πτωμάτων σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα και πλησίον των εν λόγω ζωνών.
Συνήθως, τα πτώματα, τα οποία εντοπίζονται πρώτα, δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τα πρώτα κρούσματα της νόσου στην περιοχή αυτή. Ως εκ τούτου, η παθητική επιτήρηση (με στόχο επίσης την ταυτοποίηση και τον εντοπισμό των παλαιότερων πτωμάτων) και η διενέργεια δοκιμών σε όλα τα πτώματα θα πρέπει να ενισχυθούν, ιδίως σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα και πλησίον των εν λόγω ζωνών.
2.10. Περιορισμένη πρόσβαση σε μολυσμένες ζώνες
Η πρόσβαση σε μολυσμένες ζώνες (ιδίως σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα, όπου ο στόχος είναι η εκρίζωση της ΑΠΧ το συντομότερο δυνατόν) θα πρέπει να περιορίζεται δεόντως λόγω των κινδύνων μετάδοσης της ΑΠΧ μέσω ανθρώπων, εξοπλισμού, οχημάτων κ.λπ. Η αρμόδια αρχή θα πρέπει να διαχειρίζεται τους εν λόγω περιορισμούς με βάση την εκτίμηση κινδύνου και λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές τοπικές συνθήκες και περιστάσεις.
2.11. Περιορισμοί της συνεχούς σίτισης
Η συνεχής σίτιση άγριων χοιροειδών θα πρέπει να περιορίζεται στα κράτη μέλη με στόχο τον περιορισμό ή τη μείωση, κατά περίπτωση, της επιβίωσης και της τεχνητής αύξησης του πληθυσμού άγριων χοιροειδών.
Οι χώροι σίτισης ή οι διατάξεις σίτισης για άλλα άγρια είδη (π.χ. άγρια μηρυκαστικά) δεν θα πρέπει να είναι προσβάσιμα στα άγρια χοιροειδή και οι ζωοτροφές που χρησιμοποιούνται σε αυτά δεν θα πρέπει να είναι ελκυστικές για τα άγρια χοιροειδή (π.χ. σανό).
Σε ειδικές περιπτώσεις, κατόπιν εκτίμησης κινδύνου, η αρμόδια αρχή θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιτρέψει τη συνεχή σίτιση άγριων χοιροειδών για περιορισμένο χρονικό διάστημα με σκοπό τον περιορισμό των άγριων χοιροειδών σε ζώνη που μολύνθηκε πρόσφατα όπου ο στόχος είναι η εκρίζωση της ΑΠΧ από την εν λόγω ζώνη.
2.12. Δειγματοληψία και δοκιμές
Η δειγματοληψία και οι δοκιμές σε άγρια χοιροειδή που βρέθηκαν νεκρά θα πρέπει να βασίζονται:
— |
στην εκτίμηση κινδύνου που διενήργησε η αρμόδια αρχή· και |
— |
στην παθητική επιτήρηση. |
Κατά περίπτωση, τα πτώματα που εντοπίζονται, τα θανατωμένα άγρια χοιροειδή (π.χ. στη ζώνη που μολύνθηκε πρόσφατα ή στη «λευκή ζώνη») και τα άρρωστα άγρια χοιροειδή θα πρέπει να υποβάλλονται σε δοκιμή για ΑΠΧ με τη χρήση της PCR. Τα δείγματα για εργαστηριακές δοκιμές θα πρέπει να παραδίδονται το συντομότερο δυνατόν στο εργαστήριο (τουλάχιστον εντός 72 ωρών από τη δειγματοληψία, εκτός από ήδη απαγορευμένες ζώνες όπου ο στόχος είναι ο έλεγχος της ΑΠΧ).
Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα:
— |
Η PCR (ανίχνευση του ιού) θα πρέπει να είναι η δοκιμή επιλογής σε περιοχές όπου δεν υπάρχει ΑΠΧ και στις απαγορευμένες ζώνες λόγω της ΑΠΧ· |
— |
Μια θετική ορολογική δοκιμή από μόνη της μπορεί να μην υποδηλώνει την κυκλοφορία του ιού· |
— |
Η ανίχνευση αντισωμάτων (Ab) δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την έγκαιρη ανίχνευση του ιού της ΑΠΧ, αλλά ως εργαλείο (ως συμπληρωματική δοκιμή της δοκιμής PCR) για την καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης της επιδημιολογίας της ΑΠΧ σε ορισμένες περιοχές και/ή συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως:
|
Πρόσθετες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη δειγματοληψία άγριων χοιροειδών και την απομάκρυνση των πτωμάτων στα οικεία κράτη μέλη (τα κράτη μέλη που απαριθμούνται ή έχουν περιοχές που απαριθμούνται στα παραρτήματα I και II του κανονισμού για την ΑΠΧ) παρέχονται στο παράρτημα III των κατευθυντήριων γραμμών για την ΑΠΧ.
2.13. Παγίδευση
Η παγίδευση θα πρέπει να θεωρείται αποτελεσματικό μέτρο για τον περιορισμό ή τη μείωση του πληθυσμού άγριων χοιροειδών στο πλαίσιο της ΑΠΧ σε περιορισμένη περιοχή (π.χ. σε «λευκή ζώνη»), σε συνδυασμό με άλλα μέτρα, με στόχο την εκρίζωση της ΑΠΧ, ιδίως στις ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα.
3. Εφαρμογή μέτρων σε διάφορες περιοχές ή απαγορευμένες ζώνες.
Τα πρόσθετα μέτρα για την πρόληψη, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή που προβλέπονται στο κεφάλαιο III σημείο 2 θα πρέπει να βασίζονται στην επιδημιολογική κατάσταση της ΑΠΧ και να είναι προσαρμοσμένα στις διάφορες περιοχές ή απαγορευμένες ζώνες (όπως ορίζονται στον κανονισμό για την ΑΠΧ) που κατηγοριοποιούνται για τους σκοπούς των κατευθυντήριων γραμμών για την ΑΠΧ ως εξής:
3.1. |
περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει ΑΠΧ και οι οποίες δεν συνορεύουν με τις απαγορευμένες ζώνες |
3.2. |
περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει ΑΠΧ (συμπεριλαμβανομένης της απαγορευμένης ζώνης I), οι οποίες συνορεύουν με τις απαγορευμένες ζώνες που απαριθμούνται στο παράρτημα I (εκτός από την απαγορευμένη ζώνη I) και στο παράρτημα II του κανονισμού για την ΑΠΧ· |
3.3. |
περιορισμένες απαγορευμένες ζώνες που αντιστοιχούν σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα, όπου η ΑΠΧ υπάρχει σε άγρια χοιροειδή για σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα (π.χ. λαμβανομένης υπόψη της επιδημιολογικής εξέλιξης της νόσου) και όπου ο κύριος στόχος στην εν λόγω ζώνη είναι η βραχυπρόθεσμη εκρίζωση της ΑΠΧ· |
3.4. |
ευρείες απαγορευμένες ζώνες που αντιστοιχούν σε σημαντικές μολυσμένες ζώνες (π.χ. ολόκληρη η επικράτεια ή σημαντικό μέρος αυτής στο κράτος μέλος), όπου η ΑΠΧ υπάρχει σε άγρια χοιροειδή για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα και όπου ο κύριος στόχος στην εν λόγω ζώνη είναι ο έλεγχος της νόσου (δεδομένου ότι η εκρίζωση της ΑΠΧ μπορεί να μην είναι εφικτή βραχυπρόθεσμα). |
Οι γενικές συστάσεις σχετικά με τα διάφορα μέτρα για διάφορες περιοχές και απαγορευμένες ζώνες παρέχονται από το σημείο 3.1 έως το σημείο 3.4 και παρουσιάζονται συνοπτικά στο παράρτημα IV.
3.1. Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει ΑΠΧ και οι οποίες δεν συνορεύουν με τις απαγορευμένες ζώνες
Για τους σκοπούς της πρόληψης της ΑΠΧ, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα:
α) |
η προσέλκυση με περιορισμένες ποσότητες ζωοτροφών θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο για την προσέλκυση άγριων χοιροειδών για θήρα, παγίδευση και, κατά περίπτωση, θανάτωση· |
β) |
θα πρέπει να προωθηθούν και να εφαρμοστούν μέτρα βιοπροφύλαξης κατά τη θήρα· |
γ) |
η υψηλή πυκνότητα των άγριων χοιροειδών μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΑΠΧ και, εάν εισαχθεί ο ιός της ΑΠΧ, σε ταχεία μετάδοση και μακροχρόνια επίμονη παρουσία της ΑΠΧ στις πληγείσες περιοχές. Ως εκ τούτου, για να εξασφαλιστεί αποτελεσματική ετοιμότητα για την αντιμετώπιση της ΑΠΧ, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών θα πρέπει πρωτίστως να αποσκοπούν στη σημαντική μείωση της πυκνότητας του πληθυσμού άγριων χοιροειδών, ανάλογα με την περίπτωση (29) και όπου χρειάζεται. Η θήρα θα πρέπει να επικεντρώνεται στην επίτευξη συνεχούς μείωσης του πληθυσμού των άγριων χοιροειδών. Συνεπώς, θα πρέπει να ενθαρρύνεται η στοχευμένη θήρα (ή θανάτωση, κατά περίπτωση) ενήλικων και νεαρών θηλυκών άγριων χοιροειδών. Όσον αφορά τον συνολικό κυνηγετικό σάκο, θα πρέπει να διατηρείται ισορροπία μεταξύ αρσενικών και θηλυκών ζώων (50 % από κάθε κατηγορία)· |
δ) |
επιτήρηση: η δειγματοληψία θα πρέπει να βασίζεται σε παθητική επιτήρηση· τα νεκρά και τα άρρωστα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται θα πρέπει να υποβάλλονται σε δοκιμές για ΑΠΧ με PCR· |
ε) |
η συνεχής σίτιση των άγριων χοιροειδών θα πρέπει να είναι περιορισμένη. |
3.2. Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει ΑΠΧ (συμπεριλαμβανομένης της απαγορευμένης ζώνης Ι), οι οποίες συνορεύουν με τις απαγορευμένες ζώνες που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του κανονισμού για την ΑΠΧ
Εκτός από τα μέτρα που προβλέπονται στο τμήμα 3.1, λόγω αυξημένων κινδύνων εμφάνισης ΑΠΧ, θα πρέπει να εφαρμοστούν πρόσθετα μέτρα με στόχο την πρόληψη της εισαγωγής της ΑΠΧ, την εξασφάλιση της ταχείας ανίχνευσης της ΑΠΧ, κατά περίπτωση, και την αποτελεσματική ετοιμότητα για την αντιμετώπιση της ΑΠΧ.
α) |
η προσέλκυση με περιορισμένες ποσότητες ζωοτροφών θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο για την προσέλκυση άγριων χοιροειδών για θήρα, παγίδευση και, κατά περίπτωση, θανάτωση· |
β) |
θα πρέπει να πραγματοποιείται εντατική θήρα (θα μπορούσε να επιτραπεί το κυνήγι με οδηγό και το ατομικό κυνήγι) για να επιτευχθεί μείωση της πυκνότητας των άγριων χοιροειδών, η οποία θα επέτρεπε, κατόπιν πιθανής εμφάνισης της μόλυνσης, τον περιορισμό του ιού της ΑΠΧ ή τη σημαντική επιβράδυνση της εξάπλωσης της ΑΠΧ· |
γ) |
η μακροπρόθεσμη στρατηγική διαχείρισης των άγριων χοιροειδών θα πρέπει να εξεταστεί και να ενθαρρυνθεί (με τη συμμετοχή του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα) για την επίτευξη των στόχων μείωσης του πληθυσμού· οι κυνηγοί θα πρέπει να θεωρούνται μέρος αυτής της στρατηγικής· |
δ) |
η αρμόδια αρχή θα πρέπει να διαχειρίζεται τη θανάτωση, τη θήρα και την παγίδευση σε συνεργασία με άλλες σχετικές αρχές και ενδιαφερόμενα μέρη· |
ε) |
κατά περίπτωση, η χρήση περίφραξης θα πρέπει να εξετάζεται από την αρμόδια αρχή σε συνεργασία με άλλες σχετικές αρχές και ενδιαφερόμενα μέρη· |
στ) |
επιτήρηση:
|
ζ) |
όλα τα νεκρά άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται θα πρέπει να απορρίπτονται, όπως προβλέπεται από την αρμόδια αρχή. |
3.3. Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα για την εκρίζωση της ΑΠΧ
Λόγω της παρουσίας ΑΠΧ, ο κύριος στόχος είναι ο περιορισμός της νόσου σε περιορισμένη περιοχή, η εξασφάλιση ακριβούς οριοθέτησης μιας μολυσμένης ζώνης και η εφαρμογή μέτρων εκρίζωσης της ΑΠΧ το συντομότερο δυνατόν.
Στην ΕΕ υπάρχουν αρκετά επιτυχημένα παραδείγματα (30) εκρίζωσης της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή υπάρχουν, τα οποία θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την ανάπτυξη εξατομικευμένων μέτρων για την εκρίζωση της ΑΠΧ. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα:
α) |
η προσέλκυση θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο για παγίδευση και θανάτωση· |
β) |
επιτήρηση:
|
γ) |
η απαγόρευση της θήρας (όλα τα είδη) και άλλων δραστηριοτήτων στο δάσος θα πρέπει να εξετάζεται, κατά περίπτωση, από την αρμόδια αρχή ως μέτρο για την πρόληψη της εξάπλωσης της ΑΠΧ, τουλάχιστον μέχρι τη μείωση της επιδημικής φάσης. Η επιχειρησιακή ομάδα εμπειρογνωμόνων (31) θα πρέπει να επικουρεί την αρμόδια αρχή στην αξιολόγηση της επιδημιολογικής κατάστασης και στον καθορισμό του τέλους της επιδημικής φάσης χρησιμοποιώντας τα αποτελέσματα της συνεχούς παθητικής επιτήρησης· |
δ) |
κυνήγι με οδηγό θα πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις κατά τις οποίες έχουν εφαρμοστεί σχετικά μέτρα (π.χ. περίφραξη) για την πρόληψη της μετακίνησης των άγριων χοιροειδών· |
ε) |
όλα τα πρόσωπα που αναζητούν και χειρίζονται πτώματα άγριων χοιροειδών θα πρέπει να εφαρμόζουν μέτρα βιοπροφύλαξης για την αποφυγή πιθανής μόλυνσης των οχημάτων, των σφαγείων και των στάβλων· |
στ) |
κατά περίπτωση, η πρόσβαση στη μολυσμένη ζώνη θα πρέπει να είναι περιορισμένη και να επιτρέπεται μόνο στο εξουσιοδοτημένο προσωπικό ή βάσει παρεκκλίσεων που χορηγεί η αρμόδια αρχή· |
ζ) |
θα πρέπει να παρασχεθεί ειδική κατάρτιση για τους κυνηγούς ώστε να μειωθεί η πιθανότητα περαιτέρω εξάπλωσης του ιού στο περιβάλλον και εκτός της μολυσμένης ζώνης· |
η) |
θα πρέπει να εξασφαλίζονται περιέκτες για την αποθήκευση των πτωμάτων άγριων χοιροειδών τουλάχιστον εντός της μολυσμένης ζώνης, εάν δεν υπάρχει εναλλακτικό σύστημα για τη συλλογή νεκρών ζώων· τα μέσα καθαρισμού και απολύμανσης θα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε κάθε χώρο αποθήκευσης· όλα τα νεκρά άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται θα πρέπει να διατίθενται, όπως προβλέπεται από την αρμόδια αρχή· |
θ) |
θα μπορούσε να επιτρέπεται η παγίδευση για θανάτωση (και διενέργεια δοκιμών στη συνέχεια)· |
ι) |
θα μπορούσε να επιτρέπεται η θανάτωση από εκπαιδευμένους κυνηγούς με στόχο την εξάλειψη (ή τουλάχιστον τη σημαντική μείωση) του πληθυσμού άγριων χοιροειδών, μόνο όταν έχει ξεκινήσει η ενδημική φάση (μετά την επιδημική φάση) ή έχουν εφαρμοστεί άλλα μέτρα (π.χ. περίφραξη) για την πρόληψη της μετακίνησης άγριων χοιροειδών και υπό την επίβλεψη της αρμόδιας αρχής· |
ια) |
δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται καθαρισμός άγριων χοιροειδών (όχι εκσπλαχνισμός)· τα άγρια χοιροειδή που θανατώθηκαν διά πυροβολισμού θα πρέπει να τοποθετούνται σε υδατοστεγείς περιέκτες ή σάκους ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος διασποράς των υγρών του ζώου· |
ιβ) |
οι περιφράξεις (32) μπορούν να περιορίσουν τις μετακινήσεις άγριων χοιροειδών, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στον περιορισμό ή τουλάχιστον στην επιβράδυνση της εξάπλωσης της νόσου. Η περίφραξη θα πρέπει να πραγματοποιείται σε καθορισμένες περιοχές. Οι περιφράξεις θα πρέπει να κατασκευάζονται εγκαίρως (και σε συνδυασμό με άλλα μέτρα) για την επιβράδυνση της εξάπλωσης του ιού της ΑΠΧ και την προετοιμασία ενόψει του επιδημικού κύματος της νόσου. |
3.4. Μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε ευρείες μολυσμένες ζώνες για τον έλεγχο της ΑΠΧ
Κύριος στόχος είναι ο έλεγχος της ΑΠΧ στη ζώνη, η εξασφάλιση ότι η νόσος δεν εξαπλώνεται περαιτέρω σε περιοχές όπου δεν υπάρχει ΑΠΧ ή, εάν αυτό δεν είναι εφικτό, ο περιορισμός της ταχύτητας εξάπλωσης του ιού της ΑΠΧ σε άλλες περιοχές στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
Λόγω της παρουσίας του ιού της ΑΠΧ σε μολυσμένες ζώνες για σημαντικό χρονικό διάστημα (33) και εντός σημαντικής, ευρείας επικράτειας, θα πρέπει να εξετάζονται τα ακόλουθα μέτρα για τον έλεγχο της ΑΠΧ:
α) |
η προσέλκυση με περιορισμένες ποσότητες ζωοτροφών θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο για την προσέλκυση άγριων χοιροειδών για θήρα, παγίδευση και, κατά περίπτωση, θανάτωση· |
β) |
επιτήρηση:
|
γ) |
η θήρα και η παγίδευση θα πρέπει να επικεντρώνονται στη συλλογή δειγμάτων για δοκιμές· |
δ) |
θα πρέπει να εφαρμόζονται ελάχιστες απαιτήσεις βιοπροφύλαξης κατά τη θήρα, την παγίδευση και την απομάκρυνση των πτωμάτων· |
ε) |
η θανάτωση άγριων χοιροειδών θα πρέπει να πραγματοποιείται από εκπαιδευμένους κυνηγούς· |
στ) |
όλα τα άγρια χοιροειδή που εντοπίστηκαν νεκρά, καθώς και τα πτώματα άγριων χοιροειδών που παγιδεύτηκαν ή θηρεύτηκαν και τα οποία βρέθηκαν θετικά στην ΑΠΧ, θα πρέπει να διατίθενται, όπως προβλέπεται από την αρμόδια αρχή· |
ζ) |
γενικά, δεν θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο περίφραξης σε ευρείες περιοχές (34). Ωστόσο, σε ειδικές περιπτώσεις, θα μπορούσε να εξεταστεί και να εφαρμοστεί στρατηγική περίφραξη με βάση την εκτίμηση κινδύνου που διενεργείται από την αρμόδια αρχή. |
IV. ΑΡΧΈΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΉΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΌ ΚΑΘΟΡΙΣΜΌ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΠΟΊΗΣΗΣ ΛΌΓΩ ΑΠΧ ΣΤΗΝ ΕΕ.
Ο κανονισμός για την ΑΠΧ θεσπίζει κανόνες για τη συμπερίληψη, σε επίπεδο Ένωσης, στα παραρτήματα I και II απαγορευμένων ζωνών μετά την εκδήλωση εστιών ΑΠΧ. Οι εν λόγω απαγορευμένες ζώνες θα πρέπει να απαριθμούνται στα παραρτήματα I και II του κανονισμού για την ΑΠΧ, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που παρέχονται από τις αρμόδιες αρχές των οικείων κρατών μελών όσον αφορά την κατάσταση της νόσου και των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, καθώς και του επιπέδου κινδύνου εξάπλωσης της ΑΠΧ και της συνολικής επιδημιολογικής κατάστασης της ΑΠΧ στο οικείο κράτος μέλος και στα γειτονικά κράτη μέλη ή σε τρίτες χώρες, κατά περίπτωση (όπως προβλέπεται στην αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού για την ΑΠΧ).
1. |
Νομοθεσία της ΕΕ. Οι κανόνες για τη συμπερίληψη απαγορευμένων ζωνών μετά την εκδήλωση εστιών ΑΠΧ και τα μέτρα που εφαρμόζονται στις σχετικές απαγορευμένες ζώνες καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ που αναφέρεται στο κεφάλαιο I των κατευθυντήριων γραμμών για την ΑΠΧ. Ο κανονισμός για την ΑΠΧ θεσπίζει ειδικά μέτρα ελέγχου της νόσου για την ΑΠΧ, τα οποία συνδέονται με τις απαγορευμένες ζώνες που απαριθμούνται στα παραρτήματα I και II του εν λόγω κανονισμού. Ο κανονισμός για την ΑΠΧ προβλέπει επίσης μια προσέγγιση περιφερειοποίησης, η οποία εφαρμόζεται επιπλέον των μέτρων ελέγχου νόσων που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2016/429 και στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2020/687. Ο κανονισμός για την ΑΠΧ απαριθμεί τις απαγορευμένες ζώνες των κρατών μελών που επηρεάζονται από εστίες ΑΠΧ ή διατρέχουν κίνδυνο λόγω της εγγύτητάς τους με τις εν λόγω εστίες. |
2. |
Κριτήρια για τη γεωγραφική οριοθέτηση των απαγορευμένων ζωνών λόγω της ΑΠΧ για τη συμπερίληψη, την τροποποίηση και τη διαγραφή απαγορευμένων ζωνών ΑΠΧ από το παράρτημα I ή II του κανονισμού για την ΑΠΧ. Οι απαγορευμένες ζώνες λόγω της ΑΠΧ διαφοροποιούνται ανάλογα με την επιδημιολογική κατάσταση της ΑΠΧ και το επίπεδο κινδύνου εξάπλωσης. Ταξινομούνται ως i) απαγορευμένες ζώνες I, II και III, με την απαγορευμένη ζώνη III να υποδεικνύει το υψηλότερο επίπεδο κινδύνου εξάπλωσης της ΑΠΧ και τη δυναμικότερη κατάσταση όσον αφορά τη νόσο σε δεσποζόμενα χοιροειδή, και, έπειτα από εκδήλωση εστίας ΑΠΧ σε κράτος μέλος ή ζώνη που ήταν προηγουμένως απαλλαγμένο/-η από τη νόσο, ως ii) απαγορευμένες ζώνες, οι οποίες περιλαμβάνουν ζώνες προστασίας και επιτήρησης (σε περίπτωση εκδήλωσης εστίας ΑΠΧ σε δεσποζόμενα χοιροειδή) και ως μολυσμένες ζώνες (σε περίπτωση εκδήλωσης εστίας της εν λόγω νόσου σε άγρια χοιροειδή). Επιπλέον, οι εν λόγω απαγορευμένες ζώνες θα πρέπει να περιληφθούν, να τροποποιηθούν ή να διαγραφούν από τον κατάλογο στα παραρτήματα I ή II του κανονισμού για την ΑΠΧ, λαμβανομένων υπόψη, κατά περίπτωση:
|
3. |
Με βάση ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων από τα κράτη μέλη που πλήττονται από τον γονότυπο II του ιού της ΑΠΧ, η EFSA παρουσιάζει τα ακόλουθα πορίσματα σχετικά με την περιφερειοποίηση στις εκθέσεις της (35) για την ΑΠΧ:
|
4. |
Χρονοδιάγραμμα των περιορισμών. Οι περιοχές που απαριθμούνται στο παράρτημα I ή II του κανονισμού για την ΑΠΧ θα πρέπει να διατηρηθούν υπό περιορισμούς έως ότου η επιδημιολογική κατάσταση ικανοποιήσει τα κριτήρια τροποποίησης ή διαγραφής των απαγορευμένων ζωνών λόγω της ΑΠΧ. Οι αρχές του κώδικα υγείας χερσαίων ζώων του WOAH (37), σε συνδυασμό με επιδημιολογικές παραμέτρους σχετικά με τη νόσο, παρέχουν ορισμένη καθοδήγηση σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται για την ανάκτηση του καθεστώτος απαλλαγμένου από τη νόσο για περιοχή που υπόκειται σε περιορισμούς λόγω εμφάνισης της ΑΠΧ. |
5. |
Βασικά γενικά κριτήρια για την οριοθέτηση των απαγορευμένων ζωνών λόγω της ΑΠΧ που απαριθμούνται στο παράρτημα I ή II του κανονισμού για την ΑΠΧ. Προκειμένου να αποτραπεί η εξάπλωση της ΑΠΧ και να προστατευτούν η εσωτερική αγορά της ΕΕ και το διεθνές εμπόριο, θα πρέπει να ακολουθηθεί μια προσεκτική και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση για την τροποποίηση των απαγορευμένων ζωνών που απαριθμούνται. Λαμβάνοντας ως βάση αναφοράς τον κώδικα υγείας χερσαίων ζώων του WOAH και τις βέλτιστες διαθέσιμες γνώσεις, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα πριν από την τροποποίηση των απαγορευμένων ζωνών που απαριθμούνται στο παράρτημα I ή II του κανονισμού για την ΑΠΧ:
|
6. |
Βασικά ειδικά κριτήρια για τη μείωση ή την πλήρη διαγραφή της παρατιθέμενης απαγορευμένης ζώνης III και την επιστροφή, κατά περίπτωση, στην απαγορευμένη ζώνη II (σε περίπτωση παρουσίας του ιού της ΑΠΧ σε άγρια χοιροειδή στην εν λόγω ζώνη) ή στην απαγορευμένη ζώνη I (σε περίπτωση παρουσίας του ιού της ΑΠΧ σε μικρή απόσταση είτε σε δεσποζόμενα είτε σε άγρια χοιροειδή) ή σε περιοχή που δεν υπόκειται σε περιορισμούς:
|
7. |
Βασικά ειδικά κριτήρια για τη μείωση ή την πλήρη διαγραφή της απαριθμούμενης απαγορευμένης ζώνης ΙΙ και την επιστροφή στην απαγορευμένη ζώνη Ι ή σε περιοχή που δεν υπόκειται σε περιορισμούς:
|
8. |
Η μείωση ή η πλήρης διαγραφή της απαριθμούμενης απαγορευμένης ζώνης Ι θα πρέπει να βασίζεται:
|
(1) ΕΕ L 129 της 15.4.2021, σ. 1.
(2) https://asf-referencelab.info/asf/en/
(3) https://food.ec.europa.eu/animals/animal-diseases/veterinary-emergency-team_el
(4) EFSA Journal 2018·16(11):5494
(5) https://www.woah.org/en/what-we-do/standards/codes-and-manuals/
(6) https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/african-swine-fever
(7) EE L 84 της 31.3.2016, σ. 1.
(8) https://food.ec.europa.eu/animals/animal-health/animal-health-law/delegated-and-implementing-acts_el
(9) EE L 174 της 3.6.2020, σ. 64.
(10) EE L 79 της 17.3.2023, σ. 65.
(11) https://rr-europe.woah.org/en/Projects/gf-tads-europe/standing-groups-of-experts-on-african-swine-fever-in-europe/depository-on-african-swine-fever/
(12) Για παράδειγμα, άρθρα 10, 55, 65 κ.λπ.
(13) EFSA Journal 2021·19(6):6639
(14) EFSA Journal 2021·19(4):6558
(15) Προέρχονται από περιοχές στις οποίες έχει αναφερθεί ΑΠΧ.
(16) Προέρχονται από περιοχές στις οποίες έχει αναφερθεί ΑΠΧ.
(17) Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2020/689 της Επιτροπής, της 17ης Δεκεμβρίου 2019, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους κανόνες για την επιτήρηση, τα προγράμματα εκρίζωσης και το καθεστώς απαλλαγμένου από νόσο για ορισμένες καταγεγραμμένες και αναδυόμενες νόσους (ΕΕ L 174 της 3.6.2020, σ. 211).
(18) https://asf-referencelab.info/asf/en/
(19) https://www.woah.org/en/what-we-do/standards/codes-and-manuals/
(20) EFSA Journal 2018·16(11):5494.
(21) https://www.woah.org/app/uploads/2022/07/asf-in-wild-boar-ecology-and-biosecurity-2nd-ed.pdf
(22) Βάσει αιτημάτων της EFSA.
(23) https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/african-swine-fever
(24) https://rr-europe.woah.org/en/Projects/gf-tads-europe/standing-groups-of-experts-on-african-swine-fever-in-europe/depository-on-african-swine-fever/
(25) EFSA Journal 2021·18(5):EN-6573.
(26) EFSA Journal 2018·16(7):5344.
(27) EFSA Journal 2018·16(11):5494.
(28) Για τους σκοπούς των κατευθυντήριων γραμμών για την ΑΠΧ, ο όρος «πτώμα» καλύπτει τόσο i) τα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται νεκρά (συμπεριλαμβανομένων των άγριων χοιροειδών που θανατώνονται στον δρόμο) όσο και ii) τα άγρια χοιροειδή που θανατώνονται διά πυροβολισμού.
(29) Στις περιοχές που μολύνθηκαν πρόσφατα, θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά η διαχείριση των άγριων χοιροειδών με στόχο τη μη περαιτέρω εξάπλωση της ΑΠΧ.
(30) Τσεχία: https://ec.europa.eu/food/system/files/2019-02/ad_control-measures_asf_presentation-wild-boar-czech-rep.pdf· Βέλγιο: https://ec.europa.eu/food/system/files/2020-11/ad_control-measures_asf_erad-eu-bel.pdf.
(31) Όπως αναφέρεται στο άρθρο 43 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 και στο άρθρο 66 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2020/687.
(32) Επιστημονική έκθεση της EFSA: Επιδημιολογικές αναλύσεις για την αφρικανική πανώλη των χοίρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Νοέμβριος 2017 έως Νοέμβριος 2018)·
(33) Για διάστημα μεγαλύτερο των 24-36 μηνών, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης κατάστασης στη συγκεκριμένη ζώνη.
(34) Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι μεγάλες περιφράξεις είναι αποτελεσματικές για τον περιορισμό των αγριόχοιρων (EFSA, doi: 10.2903/j.efsa.2018.5344).
(35) https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/african-swine-fever
(36) Η μέση ταχύτητα της μόλυνσης στο Βέλγιο, την Τσεχία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία, όπως υπολογίστηκε με τη χρήση της ανάλυσης δικτύου, ήταν μεταξύ 2,9 και 11,7 km/έτος [Επιδημιολογικές αναλύσεις της αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Νοέμβριος 2018 έως Οκτώβριος 2019)]. EFSA Journal Volume 18, Issue 1Jan 2020.
(37) https://www.woah.org/en/what-we-do/standards/codes-and-manuals/terrestrial-code-online-access/?id=169&L=1&htmfile=chapitre_asf.htm
(38) Για παράδειγμα, το τελευταίο επιβεβαιωμένο κρούσμα ΑΠΧ αποδίδεται σε αποσυντεθειμένο ή αποσκελετωμένο πτώμα άγριου χοιροειδούς που βρέθηκε θετικό στη δοκιμή PCR, το οποίο υποδηλώνει θάνατο του εν λόγω ζώου μήνες πριν από την ημερομηνία επιβεβαίωσης.
(39) EFSA Journal 2021: τόμος 19, τεύχος 3, Μάρτιος 2021.
ΠΑΡΆΡΤΗΜΑ I
Βασικά μηνύματα για εκστρατείες ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη
Οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης θα πρέπει να ενημερώνουν, να εκπαιδεύουν και να παρέχουν κίνητρα σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να αυξηθεί η επιτήρηση και η υποβολή αναφορών, να ενισχυθεί η πρακτική της πρόληψης και να προληφθεί η περαιτέρω εξάπλωση και εισαγωγή της ΑΠΧ σε νέες περιοχές. Οι εκστρατείες αυτές θα πρέπει να τονίζουν ότι:
— |
Η ΑΠΧ σκοτώνει και τα δύο: δεσποζόμενα και άγρια χοιροειδή, |
— |
Η ΑΠΧ μπορεί να διακυβεύσει τα μέσα βιοπορισμού των κτηνοτρόφων, |
— |
Η ΑΠΧ μπορεί να μειώσει σημαντικά τον τοπικό πληθυσμό άγριων χοιροειδών (ή ακόμη και να οδηγήσει στον αφανισμό του), |
— |
Η ΑΠΧ μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη θήρα στις πληττόμενες περιοχές. |
Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στους λόγους και τα οφέλη για την ανάληψη δράσης από τα ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς και στα μειονεκτήματα σε περίπτωση που δεν ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση της ΑΠΧ. Οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης θα πρέπει να προσαρμόζονται ώστε να έχουν απήχηση στο στοχευόμενο κοινό. Η επικοινωνία θα πρέπει να είναι συχνή και θα πρέπει να επιλέγονται ορθώς πολλαπλοί δίαυλοι επικοινωνίας. Θα πρέπει να δημιουργούνται ευκαιρίες για ανατροφοδότηση και αξιολόγηση από το κοινό.
Όπου είναι αναγκαίο, μπορούν να χρησιμοποιούνται βέλτιστες πρακτικές και παραδείγματα από άλλες χώρες (1), (2).
Οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης θα πρέπει να επανεξετάζονται περιοδικά ώστε να λαμβάνονται υπόψη νέες πληροφορίες.
Σημασία της νόσου
Η ΑΠΧ είναι μια ολέθρια, συνήθως θανατηφόρα, λοιμώδης νόσος των δεσποζόμενων και άγριων χοιροειδών (οι λεγόμενοι «οικόσιτοι χοίροι» και «αγριόχοιροι»)· συνιστά σοβαρή απειλή για τους χοιροτρόφους παγκοσμίως· δεν προσβάλλει τον άνθρωπο ούτε άλλα είδη, αλλά δεν υπάρχει θεραπεία ή εμβόλιο για την ΑΠΧ. Η νόσος μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ζώων στις εκμεταλλεύσεις και να προκαλέσει διαταραχή του διεθνούς εμπορίου ζώων και ζωικών προϊόντων και μαζικές οικονομικές απώλειες.
Ο τομέας της χοιροτροφίας είναι ένας από τους σημαντικότερους οικονομικά κλάδους της αγροτικής οικονομίας για την ΕΕ:
— |
Αντιπροσωπεύει το 8,2 % της συνολικής παραγωγής του γεωργικού κλάδου της ΕΕ, το υψηλότερο ποσοστό σε σύγκριση με άλλους τομείς κρέατος (έτος 2022, πηγή ΓΔ AGRI). |
— |
Το χοίρειο κρέας αντιπροσωπεύει το 52 % της συνολικής παραγωγής κρέατος της ΕΕ (έτος 2022, πηγή δεδομένων ΓΔ AGRI). |
— |
Tο χοίρειο κρέας είναι αυτό που εξάγεται περισσότερο από όλα τα είδη κρέατος που παράγονται στην ΕΕ: αντιπροσωπεύει το 61 % των συνολικών εξαγωγών κρέατος της ΕΕ (έτος 2022, πηγή δεδομένων ΓΔ AGRI). |
Κατά τον σχεδιασμό των εκστρατειών ευαισθητοποίησης, θα πρέπει να τονίζεται η σημασία του τομέα του χοιρείου κρέατος σε τοπικό επίπεδο και όχι μόνο σε επίπεδο ΕΕ.
Βασικά μηνύματα και προτεινόμενα εργαλεία επικοινωνίας για τις κύριες ομάδες-στόχους
1. Κτηνίατροι (από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα):
Γιατί θα πρέπει να ανασχεθεί η ΑΠΧ;
— |
Η ΑΠΧ συνιστά σοβαρή απειλή για τη χοιροτροφία· |
— |
δεν υπάρχουν φαρμακευτικές αγωγές ή εμπορικά διαθέσιμα αποτελεσματικά εμβόλια για την ΑΠΧ· |
— |
η νόσος μπορεί να προκαλέσει τεράστιες οικονομικές απώλειες σε τοπικό, εθνικό και ενωσιακό επίπεδο· |
— |
Η νόσος προκαλεί σημαντική ταλαιπωρία τόσο στα δεσποζόμενα όσο και στα άγρια χοιροειδή. |
Ποιες κτηνιατρικές υπηρεσίες θα πρέπει να πραγματοποιούνται για την ανάσχεση της ΑΠΧ;
— |
διενέργεια επιτήρησης· |
— |
εξασφάλιση της διαφανούς και έγκαιρης αναφοράς των υπονοιών· |
— |
συμβολή στις εκστρατείες ευαισθητοποίησης και παρακολούθησή τους· |
— |
εφαρμογή μέτρων βιοπροφύλαξης μεταξύ και κατά τη διάρκεια των επισκέψεων σε εγκαταστάσεις· |
— |
εξασφάλιση της βιοπροφύλαξης και παροχή συμβουλών για την ενίσχυση της βιοπροφύλαξης στις εγκαταστάσεις. |
Προτεινόμενα εργαλεία επικοινωνίας:
— |
υλικό για τον Τύπο, άρθρα, μέσα ενημέρωσης κ.λπ. σε εξειδικευμένα περιοδικά και περιφερειακά/τοπικά μέσα ενημέρωσης· |
— |
έντυπα: αφίσες, φυλλάδια, ενημερωτικά δελτία κ.λπ. θα μπορούσαν να διανέμονται με στοχευμένη ταχυδρομική αποστολή σε ενώσεις κτηνιάτρων· |
— |
διοργάνωση εκδηλώσεων, σεμιναρίων κατάρτισης, συνεδρίων κ.λπ. για τον συγκεκριμένο στόχο· |
— |
διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης· |
— |
σύντομα βίντεο και κινούμενα σχέδια που διανέμονται στο στοχευόμενο κοινό. |
2. Κτηνοτρόφοι:
Γιατί θα πρέπει να ανασχεθεί η ΑΠΧ;
— |
Η ΑΠΧ συνιστά σοβαρή απειλή για τη χοιροτροφία· |
— |
η νόσος μπορεί να προκαλέσει τεράστιες οικονομικές απώλειες (άμεσες και έμμεσες)· |
— |
η ΑΠΧ μπορεί να απειλήσει τα μέσα βιοπορισμού του κτηνοτρόφου. |
Τι θα πρέπει να κάνουν οι κτηνοτρόφοι για την ανάσχεση της ΑΠΧ;
— |
να αναφέρουν κλινικά σημεία και συμπτώματα της ΑΠΧ ή οποιαδήποτε μη φυσιολογική θνησιμότητα· |
— |
να συμμετέχουν σε εθελοντικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου· |
— |
να διασφαλίζουν ότι όλα τα υπολείμματα τροφίμων τοποθετούνται σε σφραγισμένους περιέκτες απορριμμάτων και όχι σε ζωοτροφές για δεσποζόμενα ή άγρια χοιροειδή· |
— |
να διασφαλίζουν και να ενισχύουν τη βιοπροφύλαξη σε επίπεδο εκμετάλλευσης, όπως έχει συμφωνηθεί με την αρμόδια αρχή. |
Προτεινόμενα εργαλεία επικοινωνίας:
— |
υλικό για τον Τύπο, άρθρα, μέσα ενημέρωσης κ.λπ. σε εξειδικευμένα περιοδικά και περιφερειακά/τοπικά μέσα ενημέρωσης και υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε εκμεταλλεύσεις, κατά περίπτωση· |
— |
έντυπα: αφίσες, φυλλάδια, ενημερωτικά δελτία κ.λπ. θα μπορούσαν να διανέμονται με στοχευμένη ταχυδρομική αποστολή σε ενώσεις αγροτών· |
— |
διοργάνωση εκδηλώσεων, σεμιναρίων κατάρτισης, συνεδρίων κ.λπ. για τον συγκεκριμένο στόχο· |
— |
διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης· |
— |
σύντομα βίντεο και κινούμενα σχέδια που διανέμονται στο στοχευόμενο κοινό. |
3. Κυνηγοί:
Γιατί θα πρέπει να ανασχεθεί η ΑΠΧ;
— |
για να αποφευχθεί ο περιορισμός ή η απαγόρευση της θήρας, η επιβολή περιορισμών για τον κυνηγετικό τουρισμό και η πρόκληση σημαντικών οικονομικών απωλειών στον τομέα της θήρας σε μολυσμένες ζώνες και/ή γειτονικές περιοχές· |
— |
λόγω της ΑΠΧ, οι πληθυσμοί άγριων χοιροειδών μπορούν να μειωθούν σημαντικά ή ακόμη και να αφανιστούν· |
— |
τα μολυσμένα άγρια χοιροειδή μολύνουν το περιβάλλον, γεγονός που καθιστά πιο πιθανή την εμφάνιση δευτερογενών εστιών σε δεσποζόμενα χοιροειδή· |
— |
εάν η ΑΠΧ δεν περιοριστεί σε μια περιορισμένη περιοχή, ο ιός ενδέχεται να παραμείνει στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα με πολύ δύσκολη στρατηγική εξόδου. |
Τι θα πρέπει να κάνουν οι κυνηγοί για την ανάσχεση της ΑΠΧ;
— |
να συνεργάζονται με την αρμόδια αρχή για τον εντοπισμό, την ταχεία αναφορά και την ασφαλή απομάκρυνση από το περιβάλλον πτωμάτων άγριων χοιροειδών· |
— |
να καθαρίζουν και να απολυμαίνουν τον εξοπλισμό, τα ρούχα, τα οχήματα και τα τρόπαια επιτόπου και πάντοτε προτού φύγουν από την απαγορευμένη ζώνη· |
— |
να εκσπλαχνίζουν τα άγρια χοιροειδή που θανατώθηκαν διά πυροβολισμού στον καθορισμένο χώρο καθαρισμού στην περιοχή θήρας, κατά περίπτωση· |
— |
να συμβάλλουν στη σταδιακή μείωση των πληθυσμών άγριων χοιροειδών μέσω της μείωσης της πυκνότητας των εν λόγω ζώων στις περιοχές που δεν έχουν ακόμη προσβληθεί από τη νόσο (συμπεριλαμβανομένης της στοχευμένης θήρας ενήλικων και νεαρών θηλυκών)· |
— |
να μην σιτίζουν τα άγρια χοιροειδή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους· |
— |
να αποφεύγουν τα κυνηγετικά ταξίδια σε περιοχές που είναι γνωστό ότι πλήττονται από την ΑΠΧ στα άγρια χοιροειδή. |
Προτεινόμενα εργαλεία επικοινωνίας:
— |
υλικό για τον Τύπο, άρθρα, μέσα ενημέρωσης σε εξειδικευμένα περιοδικά και περιφερειακά/τοπικά μέσα ενημέρωσης· |
— |
έντυπα: αφίσες, φυλλάδια, ενημερωτικά δελτία κ.λπ. θα μπορούσαν να διανέμονται με στοχευμένη ταχυδρομική αποστολή σε ενώσεις κυνηγών, αλλά και σε αερολιμένες, σιδηροδρομικούς σταθμούς, άλλες εγκαταστάσεις μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των συνόρων και των περιοχών δίπλα στους οικοτόπους άγριων χοιροειδών (π.χ. δημόσια πάρκα)· |
— |
διοργάνωση εκδηλώσεων, σεμιναρίων κατάρτισης, συνεδρίων για τον συγκεκριμένο στόχο· |
— |
διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης· |
— |
σύντομα βίντεο και κινούμενα σχέδια που διανέμονται στο στοχευόμενο κοινό. |
4. Ευρύ κοινό (συμπεριλαμβανομένων των ταξιδιωτών και των μεταφορέων ζωοτροφών/τροφίμων)
Γιατί θα πρέπει να ανασχεθεί η ΑΠΧ;
— |
για την προστασία της υγείας των ζώων και των μέσων διαβίωσης των χοιροτρόφων· |
— |
για την αποτροπή της πρόκλησης τεράστιων οικονομικών απωλειών εξαιτίας της ΑΠΧ· |
— |
για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία. |
Τι θα πρέπει να κάνει το ευρύ κοινό για την ανάσχεση της ΑΠΧ;
— |
να μην εισάγει ζώντα χοιροειδή ή προϊόντα χοιροειδών (νωπό χοιρινό, υπό ψύξη ή κατεψυγμένο χοίρειο κρέας, λουκάνικα, αλατισμένο ζαμπόν, χοιρινό λίπος) από εδάφη εκτός της ΕΕ· |
— |
να μην εκτελούν μετακινήσεις χοίρειου κρέατος και άλλων προϊόντων χοιροειδών από απαγορευμένες ζώνες λόγω της ΑΠΧ, εάν αυτό απαγορεύεται από τη νομοθεσία· |
— |
να μην αφήνουν τρόφιμα ή απορρίμματα τροφίμων σε χώρους προσβάσιμους σε δεσποζόμενα ή άγρια χοιροειδή. |
Προτεινόμενα εργαλεία επικοινωνίας:
— |
διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης· |
— |
σύντομα βίντεο και κινούμενα σχέδια: να προβάλλονται όταν το ευρύ κοινό ταξιδεύει — αερολιμένες, σιδηροδρομικοί σταθμοί και άλλες εγκαταστάσεις μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των συνόρων· και των περιοχών δίπλα στους οικοτόπους άγριων χοιροειδών (π.χ. δημόσια πάρκα)· |
— |
υλικό για τον Τύπο, άρθρα, μέσα ενημέρωσης σε ταξιδιωτικά περιοδικά, περιοδικά γαστρονομίας ή περιοδικά σχετικά με το περιβάλλον· |
— |
έντυπα: αφίσες, φυλλάδια, ενημερωτικά δελτία: να διανέμονται σε εγκαταστάσεις μεταφορών, σουπερμάρκετ ή φυσικά πάρκα. |
(1) https://rr-europe.woah.org/en/Projects/gf-tads-europe/standing-groups-of-experts-on-african-swine-fever-in-europe/depository-on-african-swine-fever/awareness-material-on-asf/
(2) https://ec.europa.eu/food/animals/health/regulatory_committee/presentations_el
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
Μέτρα βιοπροφύλαξης για τους κυνηγούς και για όλο το προσωπικό που αναζητεί και χειρίζεται πτώματα άγριων χοιροειδών
Η αρμόδια αρχή για τη θήρα άγριων χοιροειδών ή τον χειρισμό των πτωμάτων τους σε απαγορευμένες ζώνες ή άλλες περιοχές (εάν η αρμόδια αρχή θεωρεί ότι υπάρχει κίνδυνος ΑΠΧ) θα πρέπει να εξετάζει το ενδεχόμενο λήψης των μέτρων βιοπροφύλαξης που παρατίθενται κατωτέρω.
α) |
Θα πρέπει να υπάρχει διαθέσιμος επαρκής αριθμός εγκαταστάσεων καθαρισμού. Όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον μία ειδική εγκεκριμένη εγκατάσταση καθαρισμού για κάθε περιοχή θήρας. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει χώρος καθαρισμού στην περιοχή θήρας, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιείται η πλησιέστερη περιοχή θήρας με εγκατάσταση καθαρισμού. Ο χώρος καθαρισμού θα πρέπει να προστατεύεται από μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση από ανθρώπους και ζώα, να διαθέτει νερό, επαρκή αποτελεσματικά απολυμαντικά και εξοπλισμό συλλογής απορριμμάτων. |
β) |
Για κάθε περιοχή θήρας, η εγκατάσταση θα πρέπει να διαθέτει ψυγείο (ή διαδικασίες που επιτυγχάνουν ισοδύναμα αποτελέσματα όσον αφορά τη διατήρηση του πτώματος έως ότου καταστούν διαθέσιμα τα εργαστηριακά αποτελέσματα). |
γ) |
Τα θηρευμένα άγρια χοιροειδή θα πρέπει να παραμένουν στις εγκαταστάσεις της περιοχής θήρας έως ότου υποβληθούν σε δοκιμές· θα πρέπει να ελευθερώνονται μόνο τα πτώματα για τα οποία το αποτέλεσμα των δοκιμών ήταν αρνητικό. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται η ατομική ταυτοποίηση των πτωμάτων. |
δ) |
Τα εντόσθια των θηρευμένων άγριων χοιροειδών δεν θα πρέπει να αφαιρούνται από το ζώο επιτόπου· τα άγρια χοιροειδή θα πρέπει να οδηγούνται σε ειδικές εγκεκριμένες εγκαταστάσεις καθαρισμού που περιορίζουν την απώλεια σωματικών υγρών (συμπεριλαμβανομένου του αίματος). |
ε) |
Μετά τον καθαρισμό του άγριου χοιροειδούς, ο χώρος και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκαν (συμπεριλαμβανομένων των μέσων μεταφοράς) θα πρέπει να πλένονται και να απολυμαίνονται με αποτελεσματικά απολυμαντικά. |
στ) |
Τα ζωικά υποπροϊόντα θα πρέπει να συλλέγονται και να υποβάλλονται σε επεξεργασία σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ (1). |
ζ) |
Θα πρέπει να εφαρμόζονται μέτρα βιοπροφύλαξης κατά την αναζήτηση και τον χειρισμό των πτωμάτων άγριων χοιροειδών ώστε να αποφεύγεται η πιθανή μόλυνση των μέσων μεταφοράς, των σφαγείων και των στάβλων. |
(1) https://ec.europa.eu/food/food/animal-products/eu-rules_en
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
Δειγματοληψία άγριων χοιροειδών και απομάκρυνση των πτωμάτων άγριων χοιροειδών στα οικεία κράτη μέλη (1)
1. Δειγματοληψία άγριων χοιροειδών.
α) |
Παθητική επιτήρηση. Η αρχή της δειγματοληψίας σε ολόκληρη τη χώρα (απαγορευμένες ζώνες και περιοχές που δεν υπόκεινται σε περιορισμούς του ίδιου οικείου κράτους μέλους) θα πρέπει να βασίζεται σε ενισχυμένη παθητική επιτήρηση. Βάσει εκτίμησης κινδύνου που διενεργείται από την αρμόδια αρχή, όλα τα νεκρά και άρρωστα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται, κατά περίπτωση, θα πρέπει να υποβάλλονται σε δοκιμές για ΑΠΧ με τη χρήση PCR. Στις απαγορευμένες ζώνες II και III, η δειγματοληψία σε περίπτωση ομάδας άγριων χοιροειδών που βρέθηκαν νεκρά ταυτόχρονα στο ίδιο σημείο θα μπορούσε να ομαδοποιηθεί για τη δοκιμή PCR από αντιπροσωπευτικό δείγμα της ομάδας, όπως προβλέπεται από το ΕΑΕΕ. |
β) |
Ενεργητική επιτήρηση. Θα μπορούσε να πραγματοποιείται πρόσθετη δειγματοληψία με βάση την ενεργητική επιτήρηση από θηρευμένα άγρια χοιροειδή, με βάση τις οδηγίες της αρμόδιας αρχής. Στις απαγορευμένες ζώνες, θα πρέπει να διενεργείται δειγματοληψία όλων των θηρευμένων και θανατωθέντων άγριων χοιροειδών και των άγριων χοιροειδών που βρέθηκαν νεκρά / άρρωστων άγριων χοιροειδών (δειγματοληψία και δοκιμές σε ποσοστό 100 % με PCR). Τα άγρια χοιροειδή που θηρεύονται σε απαγορευμένες ζώνες θα μπορούσαν να υποβάλλονται σε πρόσθετες δοκιμές για αντισώματα κατά του ιού της ΑΠΧ, κατά περίπτωση, με βάση τις οδηγίες της αρμόδιας αρχής. |
γ) |
Από τα θηρευμένα άγρια χοιροειδή ζητείται να λαμβάνονται μόνο δείγματα αίματος (θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν όργανα για δειγματοληψία σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμα δείγματα αίματος), όπως προβλέπεται από το ΕΑΕΕ. |
2. Απομάκρυνση των πτωμάτων άγριων χοιροειδών.
α) |
Η αναζήτηση και η ασφαλής διάθεση των πτωμάτων θα πρέπει να πραγματοποιούνται τουλάχιστον στις απαγορευμένες ζώνες και σε οποιαδήποτε περιοχή που διατρέχει κίνδυνο, όπως ορίζεται από την αρμόδια αρχή. Τα μολυσμένα πτώματα θα πρέπει να εντοπίζονται και να απομακρύνονται με ασφάλεια το συντομότερο δυνατόν, με στόχο τον περιορισμό της νόσου σε περιορισμένη περιοχή και την άμεση έναρξη εφαρμογής των σχετικών μέτρων ελέγχου και εκρίζωσης της ΑΠΧ. |
β) |
Σε περίπτωση ανίχνευσης ΑΠΧ σε μη πληττόμενες περιοχές, η παθητική αναζήτηση πτωμάτων θα πρέπει να συμπληρώνεται με ενεργητική αναζήτηση από επαγγελματίες σε συγκεκριμένα σημεία («κομβικά σημεία») που καθορίζονται από την αρμόδια αρχή. |
γ) |
Η διάθεση των πτωμάτων θα πρέπει να πραγματοποιείται είτε με τη μεταφορά των εν λόγω πτωμάτων στην εγκατάσταση επεξεργασίας ζωικών αποβλήτων, είτε με βαθιά ταφή, είτε με καύση (υπό την εποπτεία των αρμόδιων αρχών) σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ. |
δ) |
Θα πρέπει να πραγματοποιείται απολύμανση, κατά περίπτωση. |
(1) Τα κράτη μέλη που έχουν τις απαγορευμένες ζώνες I, II ή III που απαριθμούνται στο παράρτημα I και τις απαγορευμένες ζώνες που απαριθμούνται στο παράρτημα II του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2023/594.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV
Περίληψη των συστάσεων σχετικά με τα άγρια χοιροειδή, όπως περιγράφονται στο κεφάλαιο III
Μέτρα |
Επιδημιολογική κατάσταση |
||||||||||
Χωρίς κρούσματα ΑΠΧ (ετοιμότητα) |
Χωρίς κρούσματα ΑΠΧ (ετοιμότητα) |
Εμφάνιση ΑΠΧ (εκρίζωση) |
Ενδημία ΑΠΧ (έλεγχος) |
||||||||
Περιοχές και απαγορευμένες ζώνες που κατηγοριοποιούνται για τους σκοπούς των κατευθυντήριων γραμμών |
|||||||||||
|
|
|
|
||||||||
|
Περιορισμένη, για θήρα, παγίδευση και, κατά περίπτωση, θανάτωση |
Περιορισμένη, για παγίδευση και θανάτωση |
Περιορισμένη, για θήρα, παγίδευση και, κατά περίπτωση, θανάτωση |
||||||||
|
Τα μέτρα βιοπροφύλαξης κατά τη διάρκεια, κατά περίπτωση, της θήρας, της παγίδευσης και της θανάτωσης άγριων χοιροειδών θα πρέπει να ενισχυθούν, να προωθηθούν και να διατηρηθούν |
||||||||||
|
Τα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται νεκρά υποβάλλονται σε δειγματοληψία και δοκιμές |
Βάσει εκτίμησης κινδύνου: τα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται νεκρά υποβάλλονται σε δειγματοληψία και δοκιμές και τα θηρευμένα άγρια χοιροειδή υποβάλλονται σε δοκιμές για την ανίχνευση του ιού της ΑΠΧ. Όλα τα πτώματα υποβάλλονται σε δοκιμές εάν ο κίνδυνος που αξιολογείται είναι υψηλός. |
Όλα τα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται νεκρά και θανατώνονται: υποβάλλονται σε δειγματοληψία και δοκιμές. Όλα τα θηρευμένα άγρια χοιροειδή υποβάλλονται σε δοκιμές |
Όλα τα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται νεκρά και θανατώνονται: υποβάλλονται σε δειγματοληψία και δοκιμές. Τα θηρευμένα άγρια χοιροειδή υποβάλλονται σε δοκιμή με βάση την εκτίμηση κινδύνου και σύμφωνα με τον κανονισμό για την ΑΠΧ |
|||||||
|
Η αποτελεσματική και αποδοτική συνεργασία των αρμόδιων αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών (όπως οι φορείς διαχείρισης των δασών, οι περιβαλλοντικές αρχές και οι κυνηγοί) είναι ουσιαστικής σημασίας για την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΑΠΧ |
||||||||||
|
Εναπόκειται στην αρμόδια αρχή· η θανάτωση θα πρέπει να εξετάζεται για τη μείωση του πληθυσμού άγριων χοιροειδών |
Εναπόκειται στην αρμόδια αρχή· η θανάτωση θα πρέπει να εξετάζεται και να προωθείται για τη μείωση του πληθυσμού άγριων χοιροειδών |
Η θανάτωση θα πρέπει να εξετάζεται για την εκρίζωση της ΑΠΧ όταν έχει ξεκινήσει η ενδημική φάση (μετά την επιδημική φάση) και υπό την εποπτεία της αρμόδιας αρχής. Στην πράξη, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα έως ότου η μείωση της επιδημικής καμπύλης σταθεροποιηθεί και προσδιοριστεί μέσω ενός συνεχούς συστήματος παθητικής επιτήρησης ή άλλων μέτρων για την πρόληψη της μετακίνησης των άγριων χοιροειδών |
Εναπόκειται στην αρμόδια αρχή· η θανάτωση θα πρέπει να εξετάζεται και να προωθείται για τη μείωση του πληθυσμού άγριων χοιροειδών |
|||||||
|
Άνευ αντικειμένου |
Θα μπορούσε να εξεταστεί βάσει της εκτίμησης κινδύνου σε συνδυασμό με άλλα μέτρα |
Άνευ αντικειμένου, αλλά θα μπορούσε να εξεταστεί σε ειδικές περιπτώσεις, βάσει εκτίμησης κινδύνου και σε συνδυασμό με άλλα μέτρα |
||||||||
|
Άνευ αντικειμένου |
Άνευ αντικειμένου, αλλά θα μπορούσε να εξεταστεί για την οριοθέτηση μικρών περιοχών ώστε να διευκολυνθεί η εφαρμογή των μέτρων πρόληψης |
Σημαντική για την εκρίζωση της ΑΠΧ σε καθορισμένες περιορισμένες βασικές μολυσμένες περιοχές, εάν έχει κατασκευαστεί εγκαίρως και με στρατηγικό τρόπο για την επιβράδυνση της εξάπλωσης της νόσου |
Άνευ αντικειμένου, αλλά θα μπορούσε να εξεταστεί για την οριοθέτηση μικρών περιοχών ώστε να διευκολυνθεί η εφαρμογή των μέτρων ελέγχου |
|||||||
|
Σκοπός |
Αύξηση της κυνηγετικής προσπάθειας για τη μείωση του πληθυσμού |
Εντατική θήρα (μέγιστη κυνηγετική προσπάθεια) |
Σύσταση για πλήρη απαγόρευση των κυνηγετικών δραστηριοτήτων για όλα τα ζωικά είδη έως ότου επιβραδυνθεί η επιδημική φάση |
Θα πρέπει να πραγματοποιούνται μόνο στο πλαίσιο αυστηρών μέτρων βιοπροφύλαξης, κατά περίπτωση (π.χ. για ιδιωτική οικιακή χρήση των κυνηγών, προκειμένου να συλλεχθούν δείγματα για δοκιμές, με στόχο τη μείωση του συνολικού πληθυσμού άγριων χοιροειδών) |
||||||
Βαθμός προσπάθειας |
Αύξηση του κυνηγετικού σάκου (ποσοτική προσπάθεια) |
Κυνήγι με οδηγό και ατομικό κυνήγι |
Θανάτωση μόνο μετά την επιβράδυνση της επιδημικής φάσης |
Θανάτωση από εκπαιδευμένους κυνηγούς |
|||||||
Μέθοδοι |
Στόχευση θηλυκών και νεαρών ζώων (ποιοτική προσπάθεια) με τις συνήθεις μεθόδους θήρας |
Θήρα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο στην περιοχή αυτή. Συμμετοχή του ιδιωτικού/δημόσιου τομέα για την επίτευξη του στόχου της μείωσης του πληθυσμού |
Όχι κυνήγι με οδηγό Μετά την επιβράδυνση της επιδημικής φάσης, θήρα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο στην περιοχή αυτή. Συμμετοχή του ιδιωτικού/δημόσιου τομέα για την επίτευξη του στόχου της μείωσης του πληθυσμού |
Θήρα στο πλαίσιο αυστηρών μέτρων βιοπροφύλαξης για τη συλλογή δειγμάτων για δοκιμές |
|||||||
|
Ενισχυμένη παθητική επιτήρηση· τα άγρια χοιροειδή που εντοπίζονται νεκρά υποβάλλονται σε δειγματοληψία και δοκιμές βάσει εκτίμησης κινδύνου |
Ενισχυμένη παθητική επιτήρηση· εντατικές περιπολίες για τον εντοπισμό νεκρών άγριων χοιροειδών και την υποβολή τους σε δοκιμές |
Ενισχυμένη παθητική επιτήρηση· εντατικές περιπολίες για τον εντοπισμό νεκρών άγριων χοιροειδών και την υποβολή τους σε δοκιμές, καθώς και για την απομάκρυνση/διάθεση του πτώματος |
Ενισχυμένη παθητική επιτήρηση· εντατικές περιπολίες για τον εντοπισμό νεκρών άγριων χοιροειδών και την υποβολή τους σε δοκιμές, καθώς και για την απομάκρυνση/διάθεση του πτώματος |
|||||||
|
Άνευ αντικειμένου |
Άνευ αντικειμένου |
Η πρόσβαση σε μολυσμένες ζώνες θα πρέπει να περιορίζεται στον μέγιστο δυνατό βαθμό λόγω των κινδύνων μετάδοσης της ΑΠΧ μέσω ανθρώπων, εξοπλισμού, οχημάτων κ.λπ. |
Άνευ αντικειμένου, αλλά θα μπορούσε να εξεταστεί σε ειδικές περιπτώσεις |
|||||||
|
Θα πρέπει να περιορίζεται και δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται |
Σε ειδικές περιπτώσεις, κατόπιν εκτίμησης κινδύνου, η αρμόδια αρχή θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιτρέψει τη συνεχή σίτιση άγριων χοιροειδών για περιορισμένο χρονικό διάστημα με σκοπό τον περιορισμό των άγριων χοιροειδών σε ζώνη που μολύνθηκε πρόσφατα όπου ο στόχος είναι η εκρίζωση της ΑΠΧ από την εν λόγω ζώνη. |
Θα πρέπει να περιορίζεται και δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται |
||||||||
|
Δοκιμές PCR |
Δοκιμές PCR Η ανίχνευση Ab θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η διενέργεια δοκιμών σε άγρια χοιροειδή στην απαγορευμένη ζώνη I (ένα οροθετικό ζώο θα μπορούσε να είναι ενδεικτικό μιας εξελισσόμενης κατάστασης νόσου, όπως η εξάπλωση του ιού της ΑΠΧ εκτός των απαγορευμένων ζωνών II ή III) |
Δοκιμές PCR |
Δοκιμές PCR Η ανίχνευση Ab θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ειδικές περιπτώσεις σε περιοχές όπου υπάρχει ΑΠΧ για μεγάλο χρονικό διάστημα |
|||||||
|
Θήρα και διενέργεια δοκιμών |
Θήρα και διενέργεια δοκιμών |
Θανάτωση και διενέργεια δοκιμών Η παγίδευση θα πρέπει να θεωρείται αποτελεσματικό μέτρο για τον περιορισμό ή τη μείωση του πληθυσμού άγριων χοιροειδών στο πλαίσιο της ΑΠΧ σε περιορισμένη περιοχή (π.χ. σε «λευκή ζώνη»), σε συνδυασμό με άλλα μέτρα, με στόχο την εκρίζωση της ΑΠΧ, ιδίως στις ζώνες που μολύνθηκαν πρόσφατα. |
Θανάτωση και διενέργεια δοκιμών |
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2023/1504/oj
ISSN 1977-0901 (electronic edition)