—

το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ)

—

το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)

—

το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ)

—

το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ)

—

το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης (ΤΑΜΕ)

—

το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ)

—

το Μέσο για τη διαχείριση των συνόρων και των θεωρήσεων (ΜΔΣΘ)

—

Για τα τρία ταμεία συνοχής και το ΕΤΘΑ δεν υπάρχουν εξηγήσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο οι προτεραιότητες της ΕΕ που καθορίζονται στη Συνθήκη (14) μεταφράζονται στους πέντε (χαμηλότερου επιπέδου) στόχους πολιτικής του σχεδίου ΚΚΔ (άρθρο 4).

—

Οι εν λόγω πέντε στόχοι πολιτικής διατυπώνονται με μη συγκεκριμένους όρους σε πολύ υψηλό και φιλόδοξο επίπεδο (άρθρο 4) (15). Ενώ οι ειδικοί για κάθε Ταμείο κανονισμοί παρέχουν περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τους τομείς των δαπανών που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε καθέναν από τους στόχους πολιτικής, δεν αποτελούν ένα σύνολο μετρήσιμων και ποσοτικοποιημένων επιχειρησιακών στόχων.

—

Οι στόχοι πολιτικής αφορούν μόνο τέσσερα ταμεία: οι ειδικοί για κάθε ταμείο κανονισμοί ορίζουν ξεχωριστούς στόχους πολιτικής για το ΤΑΜΕ, το ΤΕΑ και το ΜΔΣΘ (αιτιολογική σκέψη 8 του προοιμίου και άρθρο 1, παράγραφος 3).

—

Σε πρόσφατα ενημερωτικά έγγραφα επισημαίνεται η σημασία της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ για την κατανομή των πόρων και τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των προγραμμάτων δαπανών (16). Ελλείψει ορισμού της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ στον τροποποιημένο δημοσιονομικό κανονισμό, είναι δύσκολο για την Επιτροπή να υλοποιεί αυτήν την έννοια όταν θέτει σε εφαρμογή το πλαίσιο του ΚΚΔ.

1)

Το ζήτημα της παρουσίασης σαφών προτεραιοτήτων της ΕΕ -με συναφείς στόχους- στις οποίες πρέπει να συμβάλλουν τα ταμεία και, κατά τον τρόπο αυτό, να εξετάσουν τα θέματα που εγείρουμε στο σημείο 21 (άρθρο 4 του σχεδίου ΚΚΔ).

—

Ενώ οι δημοσιονομικοί κανόνες ισχύουν και για τα επτά ταμεία, οι κοινές διατάξεις ισχύουν μόνο για τέσσερα από τα ταμεία αυτά (άρθρο 1, παράγραφος 1) — ΤΣ, ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+ και ΕΤΘΑ.

—

Ο τίτλος VIII για το δημοσιονομικό πλαίσιο δεν ισχύει για το ΕΤΘΑ (άρθρο 1, παράγραφος 4).

—

Τα ταμεία έχουν διαφορετικές ρυθμίσεις παρακολούθησης των προγραμμάτων: ετήσια έκθεση επιδόσεων για το ΕΤΘΑ, το ΤΑΜΕ, το ΤΕΑ και το ΜΔΣΘ (άρθρο 36, παράγραφος 6) και τελική έκθεση επιδόσεων έως τις 15 Φεβρουαρίου 2031 (άρθρο 38) για το ΕΤΠΑ, το ΤΣ και το ΕΚΤ+.

2)

Το ζήτημα της αποσαφήνισης των όρων για τη μεταφορά κεφαλαίων και της διασφάλισης της αναγκαίας εστίασης στα αποτελέσματα (άρθρα 19 και 21 του σχεδίου ΚΚΔ).

3)

Το ζήτημα της επανεξέτασης της προτεινόμενης προσέγγισης προγραμματισμού δύο σταδίων (άρθρο 17, παράγραφος 6, του σχεδίου ΚΚΔ) λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους για τη διοικητική επιβάρυνση.

4)

Σύμφωνα και με την προηγούμενη σύστασή μας, το ζήτημα της διασφάλισης ότι οι ΣΑΧ από το 2019 και μετά θα είναι σαφείς, μονοσήμαντες και λειτουργικές, ώστε να αξιοποιούνται κατάλληλα οι διατάξεις που προβλέπονται στο άρθρο 15.

5)

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης διατάξεων σχετικά με τους μηχανισμούς παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή των μέτρων που συνδέονται με τη χρηστή οικονομική διακυβέρνηση (άρθρο 15 του σχεδίου ΚΚΔ).

6)

Εάν οι αναστολές θα πρέπει να αφορούν μόνο τις πληρωμές και όχι τις αναλήψεις υποχρεώσεων, καθώς και το ζήτημα της αποσαφήνισης του πότε πρέπει να αίρονται οι αναστολές (άρθρο 15 του σχεδίου ΚΚΔ).

—

Ορισμένα από τα προτεινόμενα κριτήρια ενδέχεται να μην επηρεάζουν την αποδοτική και αποτελεσματική εφαρμογή του σχετικού ειδικού στόχου, σε αντίθεση με την προηγούμενη σύστασή μας (25). Για παράδειγμα, ο θεματικός αναγκαίος πρόσφορος όρος «Εφαρμόζεται εθνική στρατηγική για την ένταξη των Ρομά» (παράρτημα IV του σχεδίου ΚΚΔ) μπορεί να συμβάλει εν μέρει μόνο στην επίτευξη του σχετικού ειδικού στόχου που υποστηρίζει μια ευρύτερη ομάδα περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, και όχι μόνο τους Ρομά.

—

Σε πρόσφατη έκθεση, συνιστούσαμε η νομοθεσία μετά το 2020 να ορίζει σαφή κριτήρια για την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των όρων, συμπεριλαμβανομένων μετρήσιμων στόχων, όπου αυτό είναι εφικτό, ώστε να διασφαλίζεται κοινή αντίληψη περί του τι πρέπει να επιτευχθεί (26). Ωστόσο, κατά την άποψή μας, ορισμένα από τα κριτήρια είναι διφορούμενα. Ειδικότερα, οι προτεινόμενοι θεματικοί όροι σχετικά με την ανάπτυξη στρατηγικών και στρατηγικών πλαισίων πολιτικής δεν περιέχουν λεπτομερή στοιχεία σχετικά με το πώς θα πρέπει να καθορίζονται οι στρατηγικές, ποιες οντότητες θα πρέπει να είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή τους, τι δυνατότητες απαιτούνται για την ολοκλήρωση και την εφαρμογή τους και, στις περισσότερες περιπτώσεις, πώς θα πρέπει να παρακολουθούνται.

—

Συνιστούσαμε, επίσης, η νομοθεσία για την περίοδο προγραμματισμού μετά το 2020 να διασφαλίζει, κατά την αξιολόγηση των κριτηρίων για την εκπλήρωση των όρων, συνάφεια με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο (27). Σημειώνουμε ότι η σύσταση αυτή δεν αντανακλάται στην πρόταση.

7)

Το ζήτημα του επαναπροσδιορισμού των αναγκαίων πρόσφορων όρων, ώστε αυτοί να οδηγούν πραγματικά στην αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση συγκεκριμένων στόχων (παραρτήματα III και IV του σχεδίου ΚΚΔ).

8)

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης σαφών κριτηρίων για την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των αναγκαίων πρόσφορων όρων, μηχανισμών παρακολούθησης και, κατά περίπτωση, μετρήσιμων τιμών-στόχου και στόχων, ώστε να διασφαλίζεται κοινή κατανόηση του τι πρέπει να επιτευχθεί (παραρτήματα III και IV του σχεδίου ΚΚΔ).

9)

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης διατάξεων που διασφαλίζουν την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των κριτηρίων σύμφωνα με τις σχετικές ανά χώρα συστάσεις και τις ανά χώρα εκθέσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (άρθρο 11, παράγραφοι 2 και 4, του σχεδίου ΚΚΔ).

10)

Το ζήτημα της διευκρίνισης ότι οι δαπάνες που πραγματοποιούνται πριν από την εκπλήρωση των αναγκαίων πρόσφορων όρων και δεν συνάδουν με τις στρατηγικές και τα έγγραφα σχεδιασμού που καθορίζονται για την εκπλήρωση των αναγκαίων πρόσφορων όρων δεν θα πρέπει να περιλαμβάνονται σε αιτήσεις πληρωμής (άρθρο 11, παράγραφος 6 του σχεδίου ΚΚΔ).

11)

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης διατάξεων που προβλέπουν αποτελεσματική παρακολούθηση του κατά πόσον οι αναγκαίοι πρόσφοροι όροι εξακολουθούν να πληρούνται (άρθρο 11 του σχεδίου ΚΚΔ).

12)

Το ζήτημα του καθορισμού μέτρων που να είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση στο πλαίσιο της τεχνικής βοήθειας, έτσι ώστε ο ΚΚΔ να συμπληρώνει τον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με τη θέσπιση του προγράμματος στήριξης μεταρρυθμίσεων (άρθρα 29-30 του σχεδίου ΚΚΔ).

13)

Το ζήτημα της διευκρίνισης των συνθηκών βάσει των οποίων πρέπει να χρησιμοποιείται η κατ’ αποκοπήν χρηματοδότηση ή η χρηματοδότηση που δεν συνδέεται με δαπάνες (άρθρα 29-32 του σχεδίου ΚΚΔ).

—

Θα περιορίζεται κυρίως στις αναφερόμενες τιμές των δεικτών εκροής, και όχι των δεικτών αποτελέσματος υπό οιαδήποτε μορφή, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα ορόσημα για τους δείκτες αποτελέσματος στο πλαίσιο επιδόσεων (άρθρο 12).

—

Η ενδιάμεση επανεξέταση ενδέχεται να λαμβάνει χώρα σε πολύ πρώιμο στάδιο της περιόδου προγραμματισμού για να κριθεί η πρόοδος, ιδίως εάν τα προγράμματα παρουσιάζουν καθυστερήσεις στην εφαρμογή, όπως συνέβαινε σε προηγούμενα προγράμματα (για τις περιόδους προγραμματισμού 2000-2006, 2007-2013 και 2014-2020, μόνο το 20 % περίπου των κεφαλαίων είχε απορροφηθεί κατά τα πρώτα τέσσερα έτη της περιόδου προγραμματισμού).

—

Είναι ασαφής η μεθοδολογία που πρόκειται να εφαρμοστεί για αυτή την επανεξέταση, αλλά και η σύνδεσή της με τις επιδόσεις. Ειδικότερα, η πρόταση δεν ορίζει εάν οι αρχικές τιμές-στόχος θα καθοριστούν με βάση τα χρηματοδοτικά κονδύλια μόνο για την περίοδο 2021-2025 ή για το σύνολο της περιόδου.

—

Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο θα αξιολογηθούν οι επιδόσεις και ποιες θα είναι οι συνέπειες της αξιολόγησης αυτής. Όπως και για την περίοδο 2014-2020, δεν υπάρχει κίνδυνος τα κράτη μέλη να χάσουν κεφάλαια, ανεξάρτητα από τις επιδόσεις τους.

14)

Το ζήτημα της διασφάλισης ότι η ενδιάμεση επανεξέταση δεν θα επικεντρώνεται μόνο στις εισροές και στις εκροές αλλά, στο μέτρο του δυνατού, και στα αποτελέσματα (άρθρο 14 και παράρτημα V του σχεδίου ΚΚΔ). Εάν είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα, το ζήτημα θα μπορούσε να αντισταθμιστεί με τη θέσπιση οροσήμων στα προγράμματα.

15)

Το ζήτημα της διευκρίνισης της μεθοδολογίας που θα χρησιμοποιηθεί για την ενδιάμεση επανεξέταση: παραδείγματος χάριν, τι θα συνιστά ικανοποιητική επίδοση και πώς αυτή μπορεί να επηρεάσει το χρηματοδοτικό κονδύλιο (άρθρο 14 του σχεδίου ΚΚΔ).

16)

Το ζήτημα της απαίτησης περιγραφής, στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης (άρθρο 8 και παράρτημα II του σχεδίου ΚΚΔ) ή στα προγράμματα (άρθρο 17 και παράρτημα V του σχεδίου ΚΚΔ), των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη προς αντιμετώπιση του διοικητικού φόρτου, μαζί με δείκτες για τη μέτρηση της προόδου ως προς την επίτευξη του εν λόγω στόχου, καθώς και το ζήτημα της απαίτησης από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν σχετικές εκθέσεις.

—

Έχουμε ήδη αναγνωρίσει τον ρόλο που διαδραματίζουν οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης για την επίτευξη ικανοποιητικών αποτελεσμάτων, με τον καθορισμό σαφούς λογικής της παρέμβασης (39), ήτοι με τον προσδιορισμό των αναγκών προτού αναλυθεί με ποιον τρόπο και για ποιον σκοπό θα μπορούσαν να δαπανηθούν τα κονδύλια της ΕΕ. Αυτό δεν ισχύει στην πρόταση. Η προτεινόμενη συμφωνία εταιρικής σχέσης επικεντρώνεται στις επιλογές πολιτικής (άρθρο 8), δεν απαιτεί όμως σαφή διάρθρωση των αναγκών που πρέπει να αντιμετωπίζονται από την πολιτική. Επιπλέον, ενώ υπάρχει απαίτηση για τα κράτη μέλη να συμπεριλαμβάνουν στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης τα κύρια αναμενόμενα αποτελέσματα (άρθρο 8), αυτά δεν είναι απαραίτητο να προσδιορίζονται ποσοτικά, ούτε και σχεδιάζονται ώστε να μετατρέπουν τους υψηλού επιπέδου πολιτικούς στόχους ή τους στόχους πολιτικής σε επιχειρησιακούς στόχους. Ως εκ τούτου, θα είναι δύσκολο να κριθεί κατά πόσον οι προτεινόμενοι στόχοι και τα αποτελέσματα είναι ρεαλιστικά και, συνεπώς, αν οι προτεινόμενες δράσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων είναι οι κατάλληλες.

—

Σε αντίθεση με την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, το σχέδιο ΚΚΔ δεν προβλέπει παρακολούθηση ή υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα αποτελέσματα που ορίζονται στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης. Θεωρούμε ότι η τακτική υποβολή εκθέσεων και η διαφάνεια σχετικά με τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων της ΕΕ είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της δημόσιας λογοδοσίας και για την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των πολιτών (40).

17)

Το ζήτημα της υποβολής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χρονοδιαγράμματος για την έγκριση του ΚΚΔ, των ειδικών για κάθε Ταμείο κανονισμών και των κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικών πράξεων, με στόχο τη διασφάλιση ότι η υλοποίηση του προγράμματος αρχίζει εγκαίρως κατά την έναρξη της περιόδου προγραμματισμού.

18)

Το ζήτημα του καθορισμού υποχρεωτικής προθεσμίας για την υποβολή συμφωνιών εταιρικής σχέσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη υποβολή των προγραμμάτων (άρθρο 7 του σχεδίου ΚΚΔ).

19)

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης στη συμφωνία εταιρικής σχέσης (άρθρο 8 και παράρτημα II του σχεδίου ΚΚΔ) ανάλυσης των αναγκών σε σχέση με κάθε στόχο πολιτικής, καθώς και ενότητας στην οποία τα κράτη μέλη οφείλουν να προσδιορίζουν τα ποσοτικά αποτελέσματα που επιθυμούν να επιτύχουν, καθώς και με ποιον τρόπο αυτά ευθυγραμμίζονται αυτά με τις προτεραιότητες της ΕΕ.

20)

Το ζήτημα της απαίτησης από τα κράτη μέλη να παρακολουθούν και να υποβάλλουν εκθέσεις για τα αποτελέσματα αυτά, τουλάχιστον πριν από τις αξιολογήσεις της Επιτροπής το 2024 και το 2031 (άρθρο 8 του σχεδίου ΚΚΔ).

21)

Το ζήτημα της καθιέρωσης υποχρεωτικής εκ των προτέρων αξιολόγησης των προγραμμάτων και το ζήτημα της απαίτησης από τα κράτη μέλη να καθορίζουν στα προγράμματά τους στρατηγική για τη συνεισφορά του προγράμματος όσον αφορά τα αναμενόμενα αποτελέσματα που προβλέπονται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης (άρθρο 16 του σχεδίου ΚΚΔ), σύμφωνα με τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού.

22)

Το ζήτημα της ευθυγράμμισης του προτεινόμενου ορισμού των δεικτών αποτελέσματος στον ΚΚΔ (άρθρο 2) και στους ειδικούς για κάθε ταμείο κανονισμούς (κανονισμός ΕΚΤ+, άρθρο 2 και παραρτήματα, κανονισμός ΕΤΠΑ/ΤΣ, παράρτημα I).

—

Ο ΚΚΔ καταργεί τους γενικούς εκ των προτέρων όρους που ισχύουν κατά την περίοδο 2014-2020 σχετικά με την ύπαρξη συστήματος που διασφαλίζει την έγκαιρη συλλογή και ομαδοποίηση των στατιστικών στοιχείων.

—

Η συνάφεια των προτεινόμενων κοινών δεικτών με τον στόχο πολιτικής δεν είναι πάντοτε εμφανής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον στόχο πολιτικής 5 («μια Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες της»), όπου οι προτεινόμενοι δείκτες είναι γενικοί.

—

Όσον αφορά τα προγράμματα ΕΤΠΑ/ΤΣ/ΕΚΤ+/ΕΤΘΑ, δεν είναι σαφές ποιους κοινούς δείκτες θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη ανά συγκεκριμένο στόχο. Για όλα αυτά τα ταμεία, είναι επίσης ασαφές αν τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συγκεντρώνουν και να αναφέρουν στοιχεία σχετικά με όλους τους κοινούς δείκτες. Έχουμε αναφέρει στο παρελθόν ότι δεν χρησιμοποιούνταν με συνέπεια όλοι οι κοινοί δείκτες για τα προγράμματα που υποστηρίζονται από το ΕΤΠΑ κατά την περίοδο 2014-2020 και ότι αυτό παρεμπόδιζε την ουσιαστική ομαδοποίηση των δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ (52).

—

Εκτός από τα προγράμματα συνοχής (ΕΤΠΑ/ΤΣ, ΕΚΤ+), τα σχέδια ειδικών για κάθε ταμείο κανονισμών δεν κάνουν διάκριση μεταξύ δεικτών εκροής και δεικτών αποτελέσματος. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη ενδέχεται να μην χρησιμοποιούν με συνέπεια τους δείκτες αποτελέσματος.

—

Το σύστημα των χρηματοδοτικών κατηγοριών παρέμβασης που προτείνεται για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027 καθιερώνει μια άμεση σχέση μεταξύ της χρηματοδότησης και των ειδικών στόχων των προγραμμάτων (παράρτημα V). Πρόκειται για βελτίωση σε σχέση με τις διατάξεις της περιόδου 2014-2020. Ωστόσο, τα πεδία παρέμβασης (53) (παράρτημα I) που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την ανάλυση των οικονομικών στοιχείων από τα κράτη μέλη είναι πολυάριθμα, διφορούμενα και δεν συνδέονται με τις εκροές και τα αποτελέσματα.

23)

Το ζήτημα της αξιολόγησης του κατά πόσον οι προτεινόμενοι κοινοί δείκτες για το ΕΤΠΑ/ΤΣ (σχέδιο κανονισμού ΕΤΠΑ/ΤΣ, παράρτημα I) πληρούν τα κριτήρια ποιότητας («RACER») που ορίζονται στον δημοσιονομικό κανονισμό, καθώς και το ζήτημα της διενέργειας των αναγκαίων προσαρμογών (54).

24)

Το ζήτημα της διευκρίνισης κατά πόσον οι κοινοί δείκτες για τα ΕΤΠΑ/ΤΣ και ΕΚΤ+ είναι υποχρεωτικοί προς χρήση από τα κράτη μέλη (σχέδιο κανονισμού ΕΚΤ+, άρθρα 2 και 15 και παραρτήματα, σχέδιο κανονισμού ΕΤΠΑ/ΤΣ, άρθρο 7 και παράρτημα I).

25)

Το ζήτημα του εξορθολογισμού και της αποσαφήνισης της ονοματολογίας των οικονομικών στοιχείων σύμφωνα με το παράρτημα I του σχεδίου ΚΚΔ.

—

Το σχέδιο ΚΚΔ προτείνει η επιτροπή παρακολούθησης να επιβλέπει την εφαρμογή του προγράμματος (άρθρο 33). Ενώ υπάρχει απαίτηση η επιτροπή παρακολούθησης να εξετάζει και να εγκρίνει τις ετήσιες εκθέσεις και τις τελικές εκθέσεις επιδόσεων που υποβάλλονται στην Επιτροπή, αυτό δεν ισχύει για τα δεδομένα που αφορούν τις επιδόσεις.

—

Δεν υπάρχουν διατάξεις σχετικά με τον ρόλο της Επιτροπής ως προς την επαλήθευση της ποιότητας των διαβιβαζόμενων δεδομένων.

26)

Το ζήτημα της αποσαφήνισης των ρυθμίσεων για τη διασφάλιση της ποιότητας των δεδομένων που διαβιβάζονται από τις αρχές του προγράμματος, ιδίως του ρόλου της Επιτροπής και της επιτροπής παρακολούθησης (άρθρο 37 του σχεδίου ΚΚΔ).

—

Έχουμε συστήσει στο παρελθόν στα κράτη μέλη να διακόψουν τη χρήση των περιττών ειδικών δεικτών (56). Σημειώνουμε ότι ο ΚΚΔ εξακολουθεί να περιλαμβάνει τη δυνατότητα καθορισμού ειδικών ανά πρόγραμμα δεικτών για τα προγράμματα (57).

—

Το σχέδιο ΚΚΔ υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διαβιβάζουν κάθε δύο μήνες, μέσω ηλεκτρονικού συστήματος (άρθρο 37), πληροφορίες σχετικά με τη δημοσιονομική εκτέλεση και τις επιδόσεις υλοποίησης κάθε προγράμματος, κάτι το οποίο συνιστά σημαντική αύξηση των απαιτήσεων υποβολής στοιχείων για την περίοδο 2014-2020. Ωστόσο, οι συνεδριάσεις επανεξέτασης των επιδόσεων μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών και οι συνεδριάσεις των επιτροπών παρακολούθησης θα πραγματοποιούνται μόνο μία ή δύο φορές τον χρόνο.

—

Δεν υπάρχει απαίτηση για τα κράτη μέλη να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των συμφωνιών εταιρικής σχέσης, ούτε υποχρέωση να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις εφαρμογής (58). Το σχέδιο ΚΚΔ εισάγει αντιθέτως ετήσιες συνεδριάσεις επανεξέτασης των επιδόσεων μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, στο πλαίσιο των οποίων θα εξετάζεται η εκτέλεση των προγραμμάτων (άρθρο 36) (59). Αν και επικροτούμε την πρόταση για εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, οι προτεινόμενες διατάξεις δεν είναι σαφείς όσον αφορά τους συμμετέχοντες, το περιεχόμενο και τις συνέπειες αυτών των συνεδριάσεων.

—

Οι αξιολογήσεις που θα πραγματοποιηθούν από τα κράτη μέλη ή την Επιτροπή (άρθρα 39 και 40) δεν απαιτείται να εξετάζουν την «οικονομία» — την ιδέα σύμφωνα με την οποία οι πόροι διατίθενται σε εύθετο χρόνο, στην κατάλληλη ποσότητα και ποιότητα και στην καλύτερη τιμή. Έχουμε επισημάνει στο παρελθόν, στη γνώμη μας σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού κανονισμού (60), τη σημασία της ενσωμάτωσης της έννοιας της «οικονομίας» στις αξιολογήσεις.

27)

Το ζήτημα του περιορισμού της χρήσης ειδικών ανά πρόγραμμα δεικτών εκροής και αποτελέσματος με στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου (άρθρο 7 του σχεδίου κανονισμού ΕΤΠΑ/ΤΣ, άρθρο 15 του σχεδίου κανονισμού ΕΚΤ+).

28)

Το ζήτημα της μείωσης της συχνότητας διαβίβασης δεδομένων (άρθρο 37 του σχεδίου ΚΚΔ), λαμβάνοντας υπόψη την επακόλουθη χρήση των δεδομένων από την Επιτροπή και τη σχετική διοικητική επιβάρυνση.

29)

Για τις ετήσιες συνεδριάσεις επανεξέτασης των επιδόσεων, το ζήτημα της αποσαφήνισης των απαιτήσεων σχετικά με τους συμμετέχοντες, το περιεχόμενο και τις συνέπειες (άρθρο 36 του σχεδίου ΚΚΔ).

30)

Το ζήτημα της απαίτησης οι αξιολογήσεις να καλύπτουν την οικονομία (άρθρα 39 και 40 του σχεδίου ΚΚΔ).

31)

Το ζήτημα της εισαγωγής της απαίτησης επιλογής των ενδιάμεσων χρηματοδοτικών οργανισμών μέσω ανοικτής, διαφανούς και αμερόληπτης διαδικασίας και της παροχής περαιτέρω διευκρινίσεων σχετικά με τα είδη φορέων που μπορούν να αναλάβουν την εκτέλεση των χρηματοδοτικών μέσων και τις απαιτήσεις που πρέπει να πληρούν (άρθρο 52 του σχεδίου ΚΚΔ).

32)

Το ζήτημα της απαίτησης ανάλυσης των κενών της αγοράς στο επίπεδο των χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο της εκ των προτέρων αξιολόγησης (άρθρο 52, παράγραφος 3, του σχεδίου ΚΚΔ).

33)

Το ζήτημα της διατήρησης του συστήματος αναφοράς στοιχείων της περιόδου 2014-2020 και της βελτίωσης της έγκαιρης εφαρμογής του, καθώς αυτό διευκολύνει την υποβολή εκθέσεων σε επίπεδο χρηματοδοτικού μέσου και επιτρέπει την εκτίμηση των επιδόσεών του (άρθρο 53 του σχεδίου ΚΚΔ).

34)

Το ζήτημα της επισήμανσης ότι, στο πλαίσιο συμφωνιών ελέγχου ή επαλήθευσης εντός της ΕΤΕπ και με εξωτερικούς ελεγκτές, το ΕΕΣ πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που κρίνει αναγκαίες για τον έλεγχο των ταμείων της ΕΕ (άρθρο 75, παράγραφος 4, του σχεδίου ΚΚΔ).

35)

Το ζήτημα της αποσαφήνισης των επιχειρησιακών πτυχών στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που αναφέρεται στο άρθρο 73 σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα αποτελέσματα του ελέγχου της ΕΤΕπ και άλλων διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (άρθρο 75, παράγραφος 4, του σχεδίου ΚΚΔ) θα συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό των ποσοστών σφάλματος και στην ελεγκτική γνώμη των ελεγκτικών αρχών.

36)

Το ζήτημα της παροχής στον ΚΚΔ της δυνατότητας διεξαγωγής ελέγχων στο επίπεδο των τελικών αποδεκτών, ώστε να εξακριβώνεται εάν πληρούνται οι όροι επιλεξιμότητας (άρθρο 75, παράγραφος 4, του σχεδίου ΚΚΔ).

37)

Το ζήτημα της αποσαφήνισης του πολλαπλασιαστικού/μοχλευτικού αποτελέσματος των χρηματοδοτικών μέσων έτσι ώστε οι επιδόσεις ενός μέσου να μπορούν να εκτιμηθούν με βάση την εθνική δημόσια συνεισφορά (άρθρο 2 του σχεδίου ΚΚΔ).

38)

Το ζήτημα της εκπόνησης, πριν από τον προγραμματισμό, κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, όπως αναφέρεται στα άρθρα 88 και 89 του σχεδίου ΚΚΔ, αφενός, σχετικά με τη στήριξη που δεν συνδέεται με δαπάνες, με έτοιμες προς χρήση λύσεις με σκοπό να διευκολυνθεί η απορρόφηση αυτής της μορφής στήριξης και, αφετέρου, σχετικά με απλουστευμένες μορφές στήριξης προς τους δικαιούχους. Ένας στόχος θα πρέπει να είναι η διασφάλιση μεγαλύτερης εστίασης στα αποτελέσματα.

39)

Το ζήτημα της επαναξιολόγησης του κατά πόσον οι σταθεροί κατ’ αποκοπή συντελεστές που ορίζονται στο σχέδιο ΚΚΔ είναι κατάλληλοι όσον αφορά τον τομέα χρηματοδότησης, τον τύπο των έργων ή/και το μέγεθος του έργου (άρθρα 49, 50, παράγραφος 1, και 51 του σχεδίου ΚΚΔ).

40)

Το ζήτημα της εξαίρεσης των άμεσων δαπανών προσωπικού από την κατ’ αποκοπή απλουστευμένη επιλογή κόστους (άρθρο 50, παράγραφος 1, του σχεδίου ΚΚΔ).

41)

Το ζήτημα της απαίτησης από τις ελεγκτικές αρχές να ελέγχουν τη συμμόρφωση με τους κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων κατά τους ελέγχους συστημάτων τους (άρθρο 88, παράγραφος 3, του σχεδίου ΚΚΔ).

—

Το σχέδιο ΚΚΔ δεν εξετάζει το ζήτημα του ότι, όπως καταδείξαμε στο παρελθόν, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες για την επιστροφή του ΦΠΑ, η χρηματοδότηση που λαμβάνουν οι δικαιούχοι θα μπορούσε να υπερβαίνει το κόστος με το οποίο επιβαρύνονται (88).

—

Η πρόταση θα μπορούσε να ενθαρρύνει τις αρχές να κατατέμνουν τεχνητά τα έργα ώστε να μειώνουν την αξία τους κάτω του ορίου των 5 εκατομμυρίων ευρώ. Δεν γνωρίζουμε κανένα λόγο για τον οποίο το τεχνητό αυτό όριο έπρεπε να τεθεί στο συγκεκριμένο επίπεδο.

—

Η πρόταση δεν συνάδει με τους κανόνες που ισχύουν στο πλαίσιο της άμεσης διαχείρισης, όπου όλος ο ΦΠΑ που είναι ανακτήσιμος εξακολουθεί να είναι μη επιλέξιμος (89). Έχουμε αναφέρει ότι οι διαφορές μεταξύ των κανόνων αποτελεί ένα από τα στοιχεία που επιτείνουν την πολυπλοκότητα για τους δικαιούχους και περιορίζουν τις συνεργίες μεταξύ των ταμείων (90).

42)

Το ζήτημα της ενσωμάτωσης διατάξεων που καθορίζουν με σαφήνεια το είδος της ανάλυσης που πρέπει να διενεργούν οι διαχειριστικές αρχές, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι επιλεγμένες πράξεις διαθέτουν ένα ελάχιστο επίπεδο αξίας και πληρούν τις απαιτήσεις του άρθρου 67, παράγραφος 3, στοιχείο γ), του σχεδίου ΚΚΔ.

43)

Το ζήτημα της εισαγωγής στον ΚΚΔ ή σε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη των κύριων κριτηρίων βάσει των οποίων πρέπει να ζητείται η γνώμη της Επιτροπής σχετικά με τα κριτήρια επιλογής (άρθρο 67, παράγραφος 2, του σχεδίου ΚΚΔ).

44)

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση για το 2017 (91) , το ζήτημα της μη επιστροφής του ΦΠΑ στους δημόσιους φορείς από πόρους της ΕΕ (άρθρο 58, παράγραφος 1, στοιχείο α), του σχεδίου ΚΚΔ).

45)

Το ζήτημα της επανεισαγωγής στον ΚΚΔ υποχρεωτικής ανεξάρτητης αξιολόγησης και κοινών υποχρεωτικών προτύπων αξιολόγησης, όπως η ανάλυση κόστους-οφέλους, για την επιλογή των οικονομικά σημαντικών πράξεων που αντιπροσωπεύουν την καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής.

46)

Το ζήτημα του περιορισμού της συνεισφοράς της ΕΕ σε έργα που παράγουν έσοδα στα απαραίτητα, με την επανεισαγωγή ενιαίων συντελεστών ανώτατου ορίου για το σύνολο των επιλέξιμων δαπανών ή με τη χρήση χρηματοδοτικών μέσων ως προτιμώμενης επιλογής για τη συγχρηματοδότηση έργων που παράγουν έσοδα.

47)

Το ζήτημα του σαφούς προσδιορισμού των αλλαγών στα συστήματα οι οποίες απαιτούν υποχρεωτικό έλεγχο συστημάτων από τις ελεγκτικές αρχές (άρθρο 72 του σχεδίου ΚΚΔ). Βλέπε επίσης λεπτομερείς προτάσεις στο παράρτημα.

48)

Το ζήτημα της προσθήκης στην περιγραφή των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου (παράρτημα XIV του σχεδίου ΚΚΔ) περιγραφής των επαληθεύσεων διαχείρισης και των σχετικών κριτηρίων που θα επιτρέπουν στις ελεγκτικές αρχές να επαληθεύουν αν πληρούνται οι βασικές απαιτήσεις ελέγχου που ορίζονται στο παράρτημα X του σχεδίου ΚΚΔ.

49)

Το ζήτημα της αποσαφήνισης των ασαφών ορισμών και των αόριστων ή μη ρεαλιστικών χρονοδιαγραμμάτων (π.χ. «νεοδιορισμένες αρχές» και «πρώτο έτος λειτουργίας» στην περιγραφή του συστήματος (παράρτημα XIV του σχεδίου ΚΚΔ) και στο άρθρο 72 του σχεδίου ΚΚΔ.

50)

Το ζήτημα της αποσαφήνισης μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης ή καθοδήγησης των απαιτήσεων για την προσέγγιση βάσει κινδύνου των διαχειριστικών επαληθεύσεων διαχείρισης. Βλέπε επίσης λεπτομερείς παρατηρήσεις σχετικά με το άρθρο 68, παράγραφος 2, του σχεδίου ΚΚΔ στο παράρτημα.

51)

Το ζήτημα της θέσπισης κριτηρίων για την ομαδοποίηση των προγραμμάτων (συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων εμπιστοσύνης) και για τους μικρούς πληθυσμούς, ώστε να διασφαλίζεται αντιπροσωπευτική δειγματοληψία μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 73, παράγραφος 4, του σχεδίου ΚΚΔ. Το προς εξέταση αυτό ζήτημα ισχύει και για τη δειγματοληψία ελέγχου βάσει των ενισχυμένων ρυθμίσεων (σημείο 115 κατωτέρω).

52)

Το ζήτημα της εισαγωγής πολλών δειγμάτων για τις ομάδες των προγραμμάτων Interreg, ή ενός διαστρωματωμένου δείγματος που θα εμφανίζει τα ίδια χαρακτηριστικά (άρθρο 48 του σχεδίου κανονισμού ΕΕΣ).

53)

Το ζήτημα της διευκρίνισης στο άρθρο 73 του σχεδίου ΚΚΔ ότι οι έλεγχοι πράξεων σε σχέση με τα χρηματοδοτικά μέσα θα πρέπει να καλύπτουν τις επιλέξιμες δαπάνες που ορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 62 και να αποκλείουν τις προκαταβολές προς τα χρηματοδοτικά μέσα.

54)

Το ζήτημα της διασφάλισης ότι υπάρχουν σαφή δικαιώματα ελέγχου για τις δαπάνες εκτός ΕΕ και της διασαφήνισης αυτού στο άρθρο 57, παράγραφος 4, του σχεδίου ΚΚΔ.

—

Δεν υπάρχει εγγύηση ότι το σύστημα που είχε προηγουμένως αξιολογηθεί ότι λειτουργούσε αποτελεσματικά θα είναι το ίδιο με το σύστημα που θα εφαρμόζεται στο πλαίσιο των νέων ενισχυμένων ρυθμίσεων, ιδίως δεδομένης της μετάβασης από τη μία περίοδο προγραμματισμού στην επόμενη. Σημειώνουμε ότι οι ελεγκτικές αρχές δεν αναμένεται να διενεργούν ελέγχους συστημάτων πριν από την εφαρμογή των ενισχυμένων ρυθμίσεων, με κίνδυνο το σύστημα να μην συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις της ΕΕ.

—

Δεν είναι σαφές από το κείμενο του σχεδίου ΚΚΔ αν το ποσοστό σφάλματος που θα χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της πιστοποίησης των ενισχυμένων ρυθμίσεων θα έχει υποβληθεί στους ελέγχους νομιμότητας και κανονικότητας της Επιτροπής. Το ποσοστό σφάλματος που αναφέρεται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας της Επιτροπής είναι αυτό που αναφέρουν οι ελεγκτικές αρχές. Αυτό το ποσοστό σφάλματος μπορεί να έχει υποεκτιμηθεί, δεδομένου ότι δεν λαμβάνει υπόψη μεταγενέστερες διορθώσεις, μετά τους ελέγχους νομιμότητας και κανονικότητας της Επιτροπής (118). Η αξιολόγηση του κατά πόσον ένα πρόγραμμα μπορεί να είναι επιλέξιμο για ενισχυμένες ρυθμίσεις, βάσει μιας αναξιόπιστης μέτρησης, απλώς και μόνο ενισχύει τους σχετικούς κινδύνους.

—

Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο θα εφαρμοστεί το πρόσθετο κριτήριο που αφορά τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

55)

Κατά πόσον αυτοί οι σύμφυτοι με τις ενισχυμένες ρυθμίσεις κίνδυνοι υπερκαλύπτονται από τα πιθανά οφέλη της απλούστευσης (άρθρα 77-79 του σχεδίου ΚΚΔ).

56)

Το ζήτημα της εισαγωγής σαφών χρονοδιαγραμμάτων για την ολοκλήρωση των ελέγχων νομιμότητας και κανονικότητας των λογαριασμών από την Επιτροπή (άρθρα 93-96 του σχεδίου ΚΚΔ). Η Επιτροπή θα πρέπει να διεξαγάγει επαρκείς ελέγχους κανονικότητας ώστε να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με την κανονικότητα των δαπανών το αργότερο στην ετήσια έκθεση δραστηριότητας της ΓΔ μετά το έτος αποδοχής των λογαριασμών.

57)

Το ζήτημα της προσθήκης στους λόγους μη αποδοχής των υποβληθέντων λογαριασμών από την Επιτροπή αρνητικής ή με επιφύλαξη γνώμης από την ελεγκτική αρχή όσον αφορά την αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων, αλλά και τη νομιμότητα και την κανονικότητα (άρθρα 95 και 96 του σχεδίου ΚΚΔ).

58)

Το ζήτημα της εκ νέου εισαγωγής της δυνατότητας καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων για σοβαρές ελλείψεις στη λειτουργία του συστήματος (άρθρο 98, παράγραφοι 1 και 4, του σχεδίου ΚΚΔ).

i.

Υπάρχει ένα υπολειπόμενο ποσοστό σφάλματος, την ορθότητα του οποίου μπορούμε να βεβαιώσουμε.

ii.

Το εν λόγω ποσοστό σφάλματος ανταποκρίνεται στον σκοπό του (τεκμηριωμένο και αξιόπιστο).

iii.

Η Επιτροπή παρέχει εγκαίρως τις απαιτούμενες για τον σκοπό μας πληροφορίες.

iv.

Πληρούνται οι προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες προκειμένου να μπορούμε να χρησιμοποιούμε τις εργασίες άλλων ελεγκτών (ανεξαρτησία, επαγγελματική ικανότητα, πεδίο αναφοράς των εργασιών, οικονομική αποδοτικότητα, συμπεράσματα ελέγχου βάσει επαρκών αποδεικτικών στοιχείων).

—

Μείωση του κινδύνου δειγματοληψίας, προτείνοντας στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη έτοιμες προς χρήση μεθόδους στατιστικής δειγματοληψίας που θα εφαρμόζονται με συνέπεια από τις ελεγκτικές αρχές υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η πρόταση αυτή θα μπορούσε επίσης να απαιτεί από την Επιτροπή να επικυρώνει τη μέθοδο δειγματοληψίας των ελεγκτικών αρχών πριν από την εξαγωγή του τελικού δείγματος.

—

Προσαρμογή του άρθρου 73 ώστε να διασφαλίζεται ότι, στην περίπτωση των χρηματοδοτικών μέσων, οι έλεγχοι πράξεων καλύπτουν μόνον τις δαπάνες που έχουν πραγματοποιηθεί και όχι τις προκαταβολές προς χρηματοδοτικά μέσα.

—

Παροχή στις ελεγκτικές αρχές των ελάχιστων απαιτήσεων σχετικά με το αντικείμενο των ελεγκτικών εργασιών που πρέπει να πραγματοποιηθούν και τον τρόπο τεκμηρίωσής τους — σε διαβούλευση με το ΕΕΣ.

—

Σύμφωνα και με τη σύσταση που διατυπώσαμε στην ετήσια έκθεση για το 2017 (127), η Επιτροπή θα πρέπει να εστιάσει την υποβολή εκθέσεων συμμόρφωσης στις δαπάνες που έχουν διανύσει ολόκληρο τον κύκλο ελέγχου. Ο ΚΚΔ θα πρέπει να απαιτεί από την Επιτροπή να διενεργεί επαρκείς ελέγχους ώστε να διαπιστώνεται η αποτελεσματικότητα των εργασιών των ελεγκτικών αρχών και να διασφαλίζεται εύλογα η κανονικότητα των δαπανών, το αργότερο στις ετήσιες εκθέσεις ελέγχου που δημοσιεύει μετά το έτος αποδοχής των λογαριασμών.