Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Άρθρο 288 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) — οδηγίες

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ;

Ορίζει τα διάφορα είδη νομικών πράξεων που μπορεί να εγκρίνει η ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των οδηγιών.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η οδηγία ανήκει στο παράγωγο δίκαιο της ΕΕ. Επομένως, εγκρίνεται από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ βάσει των ιδρυτικών συνθηκών. Από τη στιγμή που εγκρίνεται σε επίπεδο ΕΕ ενσωματώνεται ή μεταφέρεται στο εθνικό δίκαιο από τις χώρες της ΕΕ και αποκτά αξία νόμου στις χώρες τους.

Για παράδειγμα, η οδηγία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας καθορίζει υποχρεωτικές περιόδους ανάπαυσης και όριο όσον αφορά τον επιτρεπόμενο χρόνο εργασίας ανά εβδομάδα στην ΕΕ.

Ωστόσο, εναπόκειται στην κάθε χώρα να εκπονήσει τους δικούς της νόμους για να καθορίσει πώς θα εφαρμόσει αυτούς τους κανόνες.

Δεσμευτική πράξη γενικής ισχύος

Το άρθρο 288 της ΣΛΕΕ αναφέρει ότι η οδηγία είναι δεσμευτική για τις χώρες στις οποίες απευθύνεται (μία ή περισσότερες ή όλες τους) όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αλλά δεν θίγει την αρμοδιότητα των εθνικών αρχών ως προς τον τύπο και τα μέσα.

Ωστόσο, η οδηγία διαφέρει από έναν κανονισμό ή από μια απόφαση:

Υιοθεσία

Η οδηγία εκδίδεται βάσει νομοθετικής διαδικασίας. Πρόκειται για νομοθετική πράξη που θεσπίζεται από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο υπό την τυπική νομοθετική διαδικασία ή μόνο από το Συμβούλιο υπό τις ειδικές νομοθετικές διαδικασίες, στην οποία περίπτωση το Κοινοβούλιο πρέπει να συμφωνήσει ή να διαβουλευθεί.

Υποχρεωτική μεταφορά στο εθνικό δίκαιο

Για να ισχύσει μια οδηγία σε εθνικό επίπεδο, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να εγκρίνουν νόμο για τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο. Αυτό το εθνικό μέτρο οφείλει να επιτύχει τους στόχους που ορίζονται στην οδηγία. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να κοινοποιούν αυτά τα μέτρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η μεταφορά μιας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο πρέπει να πραγματοποιείται εντός της προθεσμίας που καθορίζεται κατά την έκδοσή της (συνήθως εντός 2 ετών).

Σε περίπτωση που μια χώρα δεν μεταφέρει μια οδηγία στο εθνικό της δίκαιο, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει και να προσφύγει εναντίον αυτής της χώρας στο Δικαστήριο της ΕΕ (η μη εκτέλεση της δικαστικής απόφασης στην περίπτωση αυτή μπορεί να επιφέρει νέα καταδίκη, η οποία μπορεί να καταλήξει στην επιβολή προστίμων).

Μέγιστα και ελάχιστα επίπεδα εναρμόνισης

Είναι σημαντικό να γίνεται διάκριση μεταξύ απαιτήσεων ελάχιστου και μέγιστου (ή πλήρους) επιπέδου εναρμόνισης στις οδηγίες.

Σε περίπτωση ελάχιστου επιπέδου εναρμόνισης, μια οδηγία θεσπίζει ελάχιστα πρότυπα, συχνά σε αναγνώριση του γεγονότος ότι τα νομικά συστήματα ορισμένων χωρών της ΕΕ έχουν ήδη καθορίσει αυστηρότερα πρότυπα. Σε αυτήν την περίπτωση, οι χώρες της ΕΕ έχουν δικαίωμα να καθορίσουν αυστηρότερα πρότυπα από τα πρότυπα που καθορίζονται στην οδηγία.

Σε περίπτωση μέγιστης εναρμόνισης, οι χώρες της ΕΕ μπορούν να μην προβλέψουν κανόνες που να είναι αυστηρότεροι από τους κανόνες που θεσπίζει η οδηγία.

Προστασία ατόμων στην περίπτωση εσφαλμένης μεταφοράς οδηγιών

Κατ’ αρχήν, η οδηγία τίθεται ισχύ μόνον αφού μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο. Ωστόσο, το Δικαστήριο θεωρεί ότι οδηγία που δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μπορεί να παράγει άμεσα ορισμένα αποτελέσματα, όταν:

Όταν πληρούνται αυτοί οι όροι, τα άτομα μπορούν να επικαλεστούν την οδηγία κατά μιας χώρας της ΕΕ ενώπιον των δικαστηρίων. Ωστόσο, εάν μια οδηγία δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο, οι ιδιώτες δεν μπορούν να την επικαλεστούν για υποβολή αξιώσεων κατά άλλων ιδιωτών σχετικά με το άμεσο αποτέλεσμά της (βλέπε απόφαση στην υπόθεση C-91/92 Paola Faccini Dori κατά Recreb Srl).

Επίσης, το Δικαστήριο παρέχει, υπό ορισμένους όρους, στους ιδιώτες τη δυνατότητα αποζημίωσης σε περίπτωση εσφαλμένης ή υπερήμερης μεταφοράς οδηγιών (βλέπε απόφαση στις υποθέσεις C-6/90 και C-9/90 Francovich και Bonifaci).

Καταπολέμηση της υπερήμερης μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο

Η υπερήμερη μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο από τις χώρες της ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί επίμονο πρόβλημα, το οποίο εμποδίζει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από το να αποκομίσουν τα απτά οφέλη του δικαίου της ΕΕ.

Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση του ελλείμματος μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο στο 1%. Σύμφωνα με τον πίνακα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των οδηγιών της ΕΕ για την ενιαία αγορά, που δημοσίευσε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2016, 20 χώρες δεν κατάφεραν να επιτύχουν αυτόν τον στόχο και 1 χώρα κατάφερε να επιτύχει έλλειμμα συμμόρφωσης της εθνικής νομοθεσίας κάτω του 0,5%, το οποίο είχε προταθεί στην πράξη για την ενιαία αγορά του Απριλίου του 2011.

ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στα εξής:

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Μέρος έκτο — Θεσμικές και δημοσιονομικές διατάξεις — Τίτλος I — Θεσμικές διατάξεις — Κεφάλαιο 2 — Νομικές πράξεις της Ένωσης, διαδικασίες θέσπισης και άλλες διατάξεις — Τμήμα 1 — Οι νομικές πράξεις της Ένωσης — Άρθρο 288 (πρώην άρθρο 249 της ΣΕΚ) (ΕΕ C 202 της 7.6.2016, σ. 171–172)

τελευταία ενημέρωση 11.07.2018