Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Συνεπής εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ

Η ΕΑΤ:

• καταρτίζει ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα για να ορίσει την τραπεζική νομοθεσία προς έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις περιπτώσεις όπου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκχωρούν αυτήν την εξουσία στην Επιτροπή·
• έχει την εξουσία να εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις σχετικά με την εφαρμογή της συναφούς νομοθεσίας της ΕΕ· με τον τροποποιητικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/2175 οι εξουσίες αυτές επεκτάθηκαν στον τομέα της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ΚΞΧ/ΧΤ), αλλά ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1620 (βλέπε περίληψη) μετέφερε στη συνέχεια τις αρμοδιότητες αυτές στη νέα Αρχή για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (ΑΚΝΕΠΑΔ).

Προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων

Η ΕΑΤ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ με την οποία εκτιμάται η αντοχή των τραπεζών σε αντίξοες εξελίξεις της αγοράς και σε τυχόν συστημικούς κινδύνους στο χρηματοοικονομικό σύστημα της ΕΕ:

• δρομολογεί και συντονίζει προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων στην ΕΕ με τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την εποπτεία των τραπεζών·
• σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ), την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Επιτροπή, η ΕΑΤ ορίζει μια κοινή μεθοδολογία για κάθε έκδοση της άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων·
• Επίσης, παρακολουθεί και εκτιμά τάσεις της αγοράς και της πίστης.

Παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ

• Η ΕΑΤ έχει την εξουσία να διερευνά την εικαζόμενη εσφαλμένη εφαρμογή από εθνική εποπτική αρχή της τραπεζικής και χρηματοοικονομικής νομοθεσίας της ΕΕ (ιδίως, όταν η αρχή αυτή αδυνατεί να διασφαλίσει τη συμμόρφωση μιας τράπεζας με τις απαιτήσεις που ορίζονται στη νομοθεσία αυτή).
• Η ΕΑΤ μπορεί να απευθύνει σύσταση στη συγκεκριμένη εθνική εποπτική αρχή. Εάν η εποπτική αρχή δεν συμμορφώνεται με αυτό, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει επίσημη γνώμη λαμβάνοντας υπόψη τη σύσταση της ΕΑΤ.
• Εάν η εθνική εποπτική αρχή εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται με το δίκαιο, η ΕΑΤ μπορεί να εκδίδει αποφάσεις απευθυνόμενες άμεσα στην τράπεζα. Η εξουσία αυτή μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις.
• Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1620 αναθέτει στην ΑΚΝΕΠΑΔ την ευθύνη για ανάληψη άμεσης δράσης σε περιπτώσεις παραβιάσεων του δικαίου της Ένωσης σχετικά με την ΚΞΧ/ΧΤ. Ως αποτέλεσμα, οι μέχρι πρότινος εξουσίες άμεσης παρέμβασης της ΕΑΤ στον τομέα αυτό είναι πλέον άνευ αντικειμένου.

Ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική εποπτεία

Η ΕΑΤ είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας που δημιουργήθηκε το 2010 το οποίο, πέρα από το ΕΣΣΚ, περιλαμβάνει δύο ακόμη εποπτικούς οργανισμούς:

• την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων
• Την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών.

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/2175 ενισχύει τις εντολές, τη διακυβέρνηση και τη χρηματοδότηση των τριών ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών και, όσον αφορά την ΕΑΤ:

• ενισχύει τις εξουσίες της στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών προάγοντας τη μεγαλύτερη διαφάνεια και σαφήνεια όσον αφορά τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα και υπηρεσίες:
  • παρακολουθώντας τις τάσεις όσον αφορά το κόστος και τις επιβαρύνσεις για χρηματοπιστωτικά προϊόντα λιανικής,
  • καταρτίζοντας δείκτες κινδύνου λιανικής για τους καταναλωτές·
• αυξάνει τους πόρους της για να μπορέσει να εκτελέσει τα νέα της καθήκοντα.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1620 αναθέτει στην ΑΚΝΕΠΑΔ τα καθήκοντα ΚΞΧ/ΧΤ (στα οποία συμπεριλαμβάνονται η συλλογή πληροφοριών από τις εθνικές αρχές, η ανάπτυξη εποπτικών προτύπων, η διενέργεια εκτιμήσεων κινδύνου και η διεθνής συνεργασία σε διασυνοριακές υποθέσεις). Η ΕΑΤ διατηρεί τον ρόλο της στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών και της προληπτικής εποπτείας αλλά δεν φέρει πλέον συνολική ευθύνη σε επίπεδο ΕΕ για την ΚΞΧ/ΧΤ.

Κεντρική βάση δεδομένων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας

Η ΕΑΤ διαχειρίζεται μια κεντρική βάση δεδομένων της ΕΕ για τις αδυναμίες που σχετίζονται με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, όπως απαιτείται από το άρθρο 9α του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 και όπως αναλύεται λεπτομερέστερα στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2024/595 της Επιτροπής:

• καταχωρίζει σημαντικές αδυναμίες στη συμμόρφωση των φορέων του χρηματοοικονομικού τομέα με τους κανόνες για την ΚΞΧ/ΧΤ, με βάση κριτήρια όπως η σοβαρότητα, η επανάληψη ή ο αντίκτυπος στη σταθερότητα·
• οι εθνικές αρχές (προληπτικής εποπτείας, ΚΞΧ/ΧΤ, δεοντολογίας, εξυγίανσης, συστημάτων εγγύησης καταθέσεων), η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης πρέπει να υποβάλλουν χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση πληροφορίες σχετικά με τους φορείς, τις αδυναμίες και τα διορθωτικά μέτρα·
• η ΕΑΤ αναλύει και διαβιβάζει εμπιστευτικά τις πληροφορίες στις αρμόδιες αρχές, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών και την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων, σύμφωνα με αυστηρούς κανόνες απορρήτου και προστασίας δεδομένων της ΕΕ·
• οι εκθέσεις υποβάλλονται στα αγγλικά, με περιλήψεις εάν τα συνοδευτικά έγγραφα έχουν συνταχθεί σε άλλες γλώσσες.

Το εργαλείο αυτό ενισχύει τον έγκαιρο εντοπισμό των κινδύνων και διασφαλίζει την ομοιόμορφη παρακολούθηση σε ολόκληρη την ΕΕ.

Υπηρεσίες πληρωμών

Όσον αφορά τις υπηρεσίες πληρωμών στην ΕΕ, η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2015/2366 ενισχύει τον ρόλο της ΕΑΤ (βλέπε περίληψη) και απαιτεί από αυτήν:

• να αναπτύξει ένα δημόσια προσβάσιμο κεντρικό μητρώο των ιδρυμάτων πληρωμών που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας, το οποίο πρέπει να ενημερώνεται από τις εθνικές αρχές·
• να παρέχει συνδρομή στη διευθέτηση των διαφορών ανάμεσα στις εθνικές αρχές·
• να καταρτίζει και να εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές και σχέδια ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων σχετικά με:
  • την αυστηρή εξακρίβωση της ταυτότητας του πελάτη και τους ασφαλείς διαύλους επικοινωνίας με τους οποίους πρέπει να συμμορφώνονται όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών,
  • τη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εποπτικών αρχών.

Έδρα

Σύμφωνα με τον τροποποιητικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/1717, στο πλαίσιο της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, η έδρα της ΕΑΤ μεταφέρθηκε από το Λονδίνο στο Παρίσι στις 30 Μαρτίου 2019.