Ασφάλιση και αντασφάλιση

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πεδίο εφαρμογής

Η οδηγία καλύπτει ασφαλιστικές εταιρείες ζημιών, ζωής και αντασφάλισης.

Αδειοδότηση

Οι ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να ασκούν τις δραστηριότητές τους αφού λάβουν άδεια λειτουργίας από την εποπτική αρχή του κράτους μέλους της ΕΕ. Η εν λόγω άδεια λειτουργίας είναι έγκυρη σε όλη την ΕΕ.

Κεφαλαιακές απαιτήσεις

Οι ασφαλιστικές εταιρείες πρέπει να διαθέτουν κεφάλαιο σε συνάρτηση με τα προφίλ κινδύνου προκειμένου να διασφαλίζεται ότι έχουν επαρκείς χρηματοοικονομικούς πόρους για την αντιμετώπιση οικονομικών δυσκολιών. Πρέπει να συμμορφωθούν με τις ακόλουθες κεφαλαιακές απαιτήσεις.

• Οι ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις. Το ελάχιστο επίπεδο κεφαλαίου, κάτω από το οποίο οι ασφαλισμένοι θα εκτεθούν σε υψηλό επίπεδο κινδύνου.
• Η κεφαλαιακή απαίτηση φερεγγυότητας. Το κεφάλαιο που χρειάζεται μια ασφαλιστική εταιρεία σε περιπτώσεις που πρέπει να απορροφηθούν σημαντικές ζημίες. Το ποσό του κεφαλαίου υπολογίζεται εάν λάβουμε υπόψη διάφορους κινδύνους όπως:
  • τον κίνδυνο αγοράς — τον κίνδυνο ζημιάς ή μεταβολής στην χρηματοοικονομική κατάσταση που απορρέει από τις διακυμάνσεις των αγορών·
  • τον ασφαλιστικό κίνδυνο — τον κίνδυνο έλλειψης επαρκών χρημάτων για την αποπληρωμή μελλοντικών ασφαλιστικών αξιώσεων ή παροχών·
  • τον λειτουργικό κίνδυνο — τον κίνδυνο εμφάνισης ζημιών λόγω ακατάλληλων ή προβληματικών εσωτερικών διαδικασιών, προσωπικού ή συστημάτων ή εξωτερικών παραγόντων.

Εάν μια ασφαλιστική εταιρεία δεν συμμορφώνεται με κανένα από τα δύο ποσά κεφαλαίων που απαιτούνται, η αρχή εποπτείας πρέπει να αναλάβει δράση.

Όροι που διέπουν τον ασφαλιστικό τομέα

• Κατάλληλο σύστημα διακυβέρνησης. Οι ασφαλιστικές εταιρείες οφείλουν να εφαρμόζουν κατάλληλο και διάφανο σύστημα διακυβέρνησης με σαφή επιμερισμό αρμοδιοτήτων. Πρέπει να διαθέτουν τη διοικητική ικανότητα αντιμετώπισης διάφορων ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης κινδύνων, της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία και των εσωτερικών λογιστικών ελέγχων.
• Εκτίμηση ιδίου κινδύνου και φερεγγυότητας. Οι ασφαλιστικές εταιρείες πρέπει να διεξάγουν τη δική τους εσωτερική εκτίμηση κινδύνου και φερεγγυότητας σε τακτικά χρονικά διαστήματα. Αυτή περιλαμβάνει τις συνολικές ανάγκες τους από άποψη φερεγγυότητας σε σχέση με τα προφίλ κινδύνου τους, καθώς επίσης και τη συνεχή συμμόρφωσή τους με τα απαιτούμενα χρηματοπιστωτικά μέσα.

Εποπτεία

• Αξιολόγηση από επόπτες. Η νομοθεσία θεσπίζει μια διαδικασία εποπτικής αξιολόγησης που καθιστά δυνατό στους επόπτες να εξετάζουν και να αξιολογούν τη συμμόρφωση των ασφαλιστικών εταιρειών με τους κανόνες. Για αυτόν τον σκοπό, οι ασφαλιστικές εταιρείες πρέπει να αναφέρουν λεπτομερείς πληροφορίες για τις επιχειρηματικές δραστηριότητές τους και τους κινδύνους στους επόπτες. Στόχος είναι η συνδρομή των εποπτικών αρχών στην επισήμανση των εταιρειών που μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Επιπλέον, οι ασφαλιστικές εταιρείες οφείλουν να δημοσιοποιούν πληροφορίες.
• Επόπτης ομίλου. Κάθε όμιλος ασφαλιστικών εταιρειών πρέπει να έχει έναν επόπτη ομίλου με συγκεκριμένες αρμοδιότητες και να συνεργάζεται στενά με τις οικείες εθνικές εποπτικές αρχές.

Τροποποιήσεις της οδηγίας 2009/138/EΚ

Η οδηγία 2009/138/EΚ έχει τροποποιηθεί αρκετές φορές.

• Για να εξασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ ιδρυμάτων, η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2016/2341 για τις δραστηριότητες και την εποπτεία των ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών (βλέπε σύνοψη) παρέτεινε τη μεταβατική περίοδο επιτρέποντας στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις που υπόκεινται στην οδηγία 2009/138/ΕΚ να ασκήσουν τις επιχειρηματικές δραστηριότητές τους που σχετίζονται με επαγγελματικές συνταξιοδοτικές παροχές μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
• Ο κανονισμός (ΕΕ) 2017/2402 (βλέπε σύνοψη) τροποποιεί την οδηγία 2009/138/ΕΚ προκειμένου να διασφαλίσει τη συνέπεια με τους κανόνες του κανονισμού σχετικά με την τιτλοποίηση, κύριος στόχος των οποίων είναι η καθιέρωση και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ιδίως διασφαλίζοντας ισότιμους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά για όλους τους θεσμικούς επενδυτές.
• Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2018/843 απαιτεί από τις ασφαλιστικές εταιρείες να αναφέρουν υπόνοιες για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για χρηματοδότηση της τρομοκρατίας στις δημόσιες αρχές με σκοπό την πρόληψη της χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για αυτούς τους σκοπούς δυνάμει της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (βλέπε σύνοψη).
• Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2019/2177 δίνει στην Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΕΑΕΣ) μεγαλύτερο ρόλο ώστε να συνεισφέρει στη σύγκλιση των εποπτικών πρακτικών στον τομέα των εσωτερικών υποδειγμάτων. Θεσπίζει αυστηρότερες απαιτήσεις ειδοποίησης σε περίπτωση σημαντικής διασυνοριακής ασφαλιστικής δραστηριότητας ή σε κρίσεις, καθώς και τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία πλατφορμών συνεργασίας¹ όταν η προβλεπόμενη διασυνοριακή ασφαλιστική δραστηριότητα είναι σημαντική.
• Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2022/2556 εναρμονίζει τις διατάξεις της οδηγίας και αρκετών άλλων σχετικών οδηγιών με τις απαιτήσεις για την αντιμετώπιση των κινδύνων της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών για τις χρηματοοικονομικές οντότητες, οι οποίες ορίζονται στον κανονισμό σχετικά με την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα του χρηματοοικονομικού τομέα [κανονισμός (ΕΕ) 2022/2554, βλέπε σύνοψη].
• Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2023/2864 εισάγει ένα άρθρο στην οδηγία 2009/138/ΕΚ που υποχρεώνει τα κράτη μέλη, από τις 10 Ιανουαρίου 2030, να διασφαλίζουν ότι, κατά τη δημοσίευση ρυθμιζόμενων πληροφοριών, οι εταιρείες διαχείρισης και οι επενδυτικές εταιρείες υποβάλουν τις εν λόγω πληροφορίες ταυτόχρονα στο όργανο συλλογής, και ειδοποιούν την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών σχετικά με τη δημοσίευση αυτών προκειμένου να καταστούν διαθέσιμες στο ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης, που θεσπίστηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/2859.
• Η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2025/2 αποσκοπεί στη βελτίωση της ευαισθησίας στον κίνδυνο, στην ενίσχυση της ικανότητας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων να πραγματοποιούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, στη βελτίωση της διαχείρισης των κινδύνων που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα, στην αύξηση της αναλογικότητας και στην ενίσχυση της εποπτείας των διασυνοριακών δραστηριοτήτων και της μακροπροληπτικής επίβλεψης. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις διατάξεις αυτές από τις 30 Ιανουαρίου 2027.

Κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις

• Η οδηγία Φερεγγυότητα II εκχωρεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το δικαίωμα έγκρισης κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικών πράξεων. Αυτές οι πράξεις αφορούν ζητήματα όπως τεχνικά πρότυπα και πληροφορίες για τον υπολογισμό των τεχνικών διατάξεων και των βασικών ιδίων πόρων.
• Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2015/35 (που είναι γνωστός ως κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός Φερεγγυότητα II και έχει τροποποιηθεί πολλές φορές) καθορίζει λεπτομερείς απαιτήσεις για την εφαρμογή του πλαισίου Φερεγγυότητα II και αποτελεί το ενιαίο προληπτικό εγχειρίδιο κανόνων για εταιρείες ασφάλισης και αντασφάλισης. Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός Φερεγγυότητα II καλύπτει:
  • την αποτίμηση των στοιχείων ενεργητικού και των υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων των μακροπρόθεσμων μέτρων εγγύησης·
  • τον τρόπο καθορισμού του επιπέδου του απαιτούμενου κεφαλαίου για κατηγορίες στοιχείων του ενεργητικού που μπορεί να επενδύσει ένας ασφαλιστής·
  • την επιλεξιμότητα των στοιχείων ιδίων πόρων των ασφαλιστών για την κάλυψη κεφαλαιακών απαιτήσεων·
  • τον ενδεδειγμένο τρόπο διαχείρισης και διακυβέρνησης των ασφαλιστικών εταιρειών·
  • την αξιολόγηση της ισοδυναμίας των καθεστώτων φερεγγυότητας τρίτων χωρών με τους κανόνες της ΕΕ·
  • τους κανόνες για τη χρήση εσωτερικών υποδειγμάτων για τον υπολογισμό της απαίτησης κεφαλαίου αφερεγγυότητας·
  • ειδικούς κανόνες σχετικά με τους ασφαλιστικούς ομίλους· και
  • απλοποιημένες μεθόδους και εξαιρέσεις για να γίνει ευκολότερη η εφαρμογή της Φερεγγυότητας II για μικρότερους και λιγότερο πολύπλοκους ασφαλιστές.