Το διορθωτικό σκέλος: η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος περιλαμβάνει διάφορα στάδια.

Έναρξη της διαδικασίας

Τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει ορισμένες τιμές αναφοράς για το δημόσιο έλλειμμα και το χρέος που σχετίζεται με το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ), οι οποίες καθορίζονται στο Πρωτόκολλο (αριθ. 12) σχετικά με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος: ο λόγος του ελλείμματος δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3 % και ο λόγος του χρέους δεν πρέπει να υπερβαίνει το 60 %. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί τη δημοσιονομική πειθαρχία των κρατών μελών με βάση τα ακόλουθα δύο κριτήρια.

• Ο λόγος του ελλείμματος πρέπει να παραμένει κάτω από το 3 % της τιμής αναφοράς του ΑΕγχΠ, εκτός αν η υπέρβαση είναι έκτακτη ή προσωρινή και ο λόγος παραμένει περίπου στο 3 % του ΑΕγχΠ.
• Ο λόγος του χρέους πρέπει να παραμένει κάτω από το 60 % της τιμής αναφοράς του ΑΕγχΠ ή να μειωθεί επαρκώς και να πλησιάσει την εν λόγω τιμή με ικανοποιητικό ρυθμό. Ο λόγος του χρέους θεωρείται ότι μειώνεται επαρκώς αν το κράτος μέλος ακολουθεί τη δημοσιονομική πορεία που καθορίστηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να τεθεί το χρέος σε αξιόπιστα καθοδική πορεία, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1263 (βλ. σύνοψη). Ένα κράτος μέλος θεωρείται ότι αποκλίνει από την εν λόγω δημοσιονομική πορεία αν οι αποκλίσεις που καταγράφονται σε κάποιον λογαριασμό ελέγχου υπερβαίνουν ορισμένα ετήσια ή σωρευτικά όρια.

Αν τουλάχιστον ένα από τα κριτήρια αυτά φαίνεται να μην έχει ικανοποιηθεί, η Επιτροπή υποχρεούται να συντάξει μια έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

Η έκθεση θα περιλαμβάνει μια ισορροπημένη αξιολόγηση όλων των σχετικών παραγόντων, όπως:

• τον βαθμό των προκλήσεων του δημόσιου χρέους·
• τις εξελίξεις στη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική κατάσταση του κράτους μέλους και στην οικονομική κατάστασή του·
• την πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων·
• την αύξηση των κυβερνητικών επενδύσεων στην άμυνα·
• παράγοντες που προτείνονται από το κράτος μέλος.

Στάδια της διαδικασίας

• Όταν η Επιτροπή πιστεύει ότι απαιτείται μια διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, ενημερώνει το Συμβούλιο, το οποίο λαμβάνει υπόψη τυχόν παρατηρήσεις από το οικείο κράτος μέλος και εκδίδει μια απόφαση που περιλαμβάνει μια συνολική εκτίμηση για το αν υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα.
• Έπειτα, το Συμβούλιο εκδίδει μια σύσταση προς το οικείο κράτος μέλος, που περιλαμβάνει μια διορθωτική πορεία των καθαρών δαπανών, η οποία εκφράζεται με αριθμητικούς όρους, και μια προθεσμία. Η εν λόγω διορθωτική πορεία αναμένεται να φέρει τέλος στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος μέχρι την προθεσμία. Πιο συγκεκριμένα, πρέπει να μειώσει ή να διατηρήσει το έλλειμμα κάτω του 3 % της τιμής αναφοράς του ΑΕγχΠ και, στην περίπτωση που έχει κινηθεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος με βάση το κριτήριο σχετικά με το χρέος, να διορθώσει τις σωρευτικές αποκλίσεις.
• Στην περίπτωση που έχει κινηθεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος με βάση το κριτήριο σχετικά με το έλλειμμα, η διορθωτική πορεία πρέπει να συνάδει με μια ελάχιστη ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή της τάξης του 0,5 % του ΑΕγχΠ ως δείκτης αναφοράς.
• Στην περίπτωση που έχει κινηθεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος με βάση το κριτήριο σχετικά με το χρέος, η διορθωτική πορεία πρέπει να είναι τουλάχιστον τόσο απαιτητική όσο η πορεία των καθαρών δαπανών, που καθορίστηκε από το Συμβούλιο, από την οποία απέκλινε το κράτος μέλος.
• Το κράτος μέλος πρέπει να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα εντός έξι μηνών, παρόλο που αυτή η περίοδος μπορεί να συντομευθεί σε σοβαρές περιπτώσεις.
• Τα κράτη μέλη πρέπει να ενημερώνουν το Συμβούλιο και την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που αναλήφθηκαν έναντι της σύστασης του Συμβουλίου. H έκθεση πρέπει να περιλαμβάνει τους δημοσιονομικούς στόχους και πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη αυτών των στόχων.
• Το Συμβούλιο και η Επιτροπή παρακολουθούν τακτικά τα μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

Κυρώσεις

Εάν ένα κράτος μέλος της ευρωζώνης εμμένει στη μη εφαρμογή της σύστασης, το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει να του αποστείλει προειδοποιητική επιστολή για τη λήψη μέτρων σχετικά με τη μείωση του ελλείμματος εντός συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. Το Συμβούλιο μπορεί να επιβάλει πρόστιμο της τάξης έως και του 0,05 % της πιο πρόσφατης εκτίμησης του ΑΕγχΠ του προηγούμενου έτους, το οποίο πρέπει να καταβάλλεται κάθε έξι μήνες μέχρι το Συμβούλιο να κρίνει ότι το κράτος μέλος έχει λάβει αποτελεσματικά μέτρα έναντι της προειδοποίησης που εκδόθηκε.