Ρύπανση από τα πλοία και ποινικές κυρώσεις

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι οι απορρίψεις ρυπογόνων ουσιών από πλοία συνιστούν κατ' αρχήν ποινικό αδίκημα. Σύμφωνα με την οδηγία, αυτό σχετίζεται με απορρίψεις πετρελαίου ή άλλων ρυπογόνων ουσιών από πλοία. Οι ήσσονος σημασίας απορρίψεις δεν θεωρούνται αυτόματα ως αδικήματα, εκτός από την περίπτωση επαναλαμβανόμενων απορρίψεων που οδηγούν σε υποβάθμιση της ποιότητας του ύδατος.
• Τα πρόσωπα που ευθύνονται για απορρίψεις ρυπογόνων ουσιών δύνανται να υπόκεινται σε ποινικές κυρώσεις, εφόσον ενήργησαν με δόλο, από αμέλεια¹ ή βαρεία αμέλεια. Η πράξη υποκίνησης ή συνδρομής και συνέργειας προς ένα πρόσωπο για να απορρίψει μια ρυπογόνο ουσία μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ποινικές κυρώσεις.
• Η οδηγία ισχύει για όλους τους τύπους των πλοίων, ανεξαρτήτως σημαίας.
• Οι απορρίψεις ρυπογόνων ουσιών απαγορεύονται:
  • στα εσωτερικά ύδατα, συμπεριλαμβανομένων των λιμένων, μιας χώρας της ΕΕ·
  • στα χωρικά ύδατα μιας χώρας της ΕΕ·
  • στα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και υπόκεινται στο δικαίωμα πλου διέλευσης, όπως ορίζεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το δίκαιο της θάλασσας·
  • στην αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ)² μιας χώρας της ΕΕ·
  • στην ανοικτή θάλασσα.

Εξαιρέσεις

• Αυτό το καθεστώς δεν εφαρμόζεται σε απορρίψεις από πολεμικά πλοία ή άλλα πλοία που ανήκουν στο κράτος ή τα εκμεταλλεύεται το κράτος και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για κρατική μη εμπορική υπηρεσία.
• Εξαιρέσεις στην απαγόρευση των απορρίψεων ρυπογόνων ουσιών δύνανται να εφαρμοστούν όταν βρίσκεται σε κίνδυνο η ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής ή του πλοίου.

Νομικά πρόσωπα

Η οδηγία 2009/123/ΕΚ τροποποίησε την οδηγία 2005/35/ΕΚ προκειμένου να βελτιωθούν οι κανόνες σχετικά με τη ρύπανση από τα πλοία και να διασφαλιστεί ότι οι υπεύθυνοι για τις απορρίψεις ρυπογόνων ουσιών υπόκεινται σε κατάλληλες κυρώσεις. Απαιτεί οι χώρες της ΕΕ να θεσπίσουν κανόνες σχετικά με την ευθύνη των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου³ όπως εταιρείες.

• Οι εταιρείες δύνανται να υπόκεινται σε ποινικές κυρώσεις εάν ένα άτομο με ηγετική θέση μέσα στην εταιρεία έχει διαπράξει ποινικό αδίκημα προς όφελός του, ανεξαρτήτως εάν το πρόσωπο αυτό ενήργησε είτε ατομικά είτε ως μέρος της εταιρείας.
• Η εταιρεία είναι επίσης υπεύθυνη για αδικήματα που διαπράττονται από ένα άτομο στο πλαίσιο δραστηριοτήτων εποπτείας, ειδικά λόγω έλλειψης εποπτείας ή ελέγχου.
• Η ευθύνη της εταιρείας δεν πρέπει να αποκλείει την ποινική δίωξη των εμπλεκόμενων ατόμων.

Εφαρμογή των κυρώσεων

Η οδηγία 2009/123/ΕΚ απαιτεί επίσης από τις εθνικές αρχές των χωρών της ΕΕ να διασφαλίσουν ότι εφαρμόζονται αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές κυρώσεις, μεταξύ άλλων και για ήσσονος σημασίας περιπτώσεις. Πρέπει να συνεργάζονται όταν ένα πλοίο αποδεικνύεται ότι προβαίνει σε παράνομη απόρριψη στην περιοχή ευθύνης τους, προτού το πλοίο φτάσει στο λιμάνι άλλης χώρας της ΕΕ.