Μείωση των αερίων του θερμοκηπίου έως το 2020: απόφαση επιμερισμού των προσπαθειών

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Οι στόχοι εκπομπών για το 2020 είχαν οριστεί στη βάση του σχετικού πλούτου των κρατών μελών (που υπολογίζεται βάσει του ακαθάριστου εγχώριου κατά κεφαλή προϊόντος). Κυμαίνονταν από μείωση των εκπομπών κατά 20 % έως το 2020 (από τα επίπεδα του 2005) για τα πλουσιότερα κράτη μέλη της ΕΕ, έως αύξηση 20 % για τη λιγότερο πλούσια χώρα, τη Βουλγαρία.
• Προκειμένου να διασφαλιστεί σταθερή πρόοδος προς τον στόχο του 2020, η απόφαση 2013/162/ΕΕ καθόρισε όρια εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για κάθε κράτος μέλος και για κάθε έτος. Αυτά τα όρια αποκαλούνται ετήσια δικαιώματα εκπομπής.
• Ταυτόχρονα, επετράπη κάποια ευελιξία όσον αφορά την επίτευξη των στόχων και δόθηκε η δυνατότητα στα κράτη μέλη να προβούν σε μειώσεις των εκπομπών με οικονομικά αποδοτικό τρόπο: Τα κράτη μέλη μπορούσαν να δανειστούν το 5 % των ετήσιων δικαιωμάτων εκπομπής τους από το επόμενο έτος και να αγοράσουν ετήσια δικαιώματα εκπομπής από άλλα κράτη μέλη ή να αγοράσουν μονάδες από ορισμένα έργα, για παράδειγμα από ένα έργο που βοηθούσε τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες να μειώσουν τις εκπομπές τους. Εάν ένα κράτος μέλος της ΕΕ μείωνε τις εκπομπές του περισσότερο από αυτό που όφειλε, υπερβαίνοντας έτσι τον στόχο του για το δεδομένο έτος, μπορούσε να αποταμιεύσει τα πλεονασματικά ετήσια δικαιώματα εκπομπής και να τα χρησιμοποιήσει αργότερα (έως το 2020) ή να τα πουλήσει σε άλλα κράτη μέλη.
• Κάθε χρόνο, κάθε κράτος μέλος έπρεπε να αναφέρει τις εκπομπές του και την πρόοδο προς την επίτευξη του στόχου του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω εθνικών εκθέσεων απογραφής, οι οποίες εξετάζονταν από τεχνικούς εμπειρογνώμονες.
• Μετά την επανεξέταση των καταλόγων των κρατών μελών για τα αέρια του θερμοκηπίου, η Επιτροπή εξέδιδε κάθε χρόνο εκτελεστική πράξη (απόφαση) με την οποία καθορίζονταν οι τελικές εκπομπές στο πλαίσιο της απόφασης για τον επιμερισμό των προσπαθειών ανά κράτος μέλος, αφού λαμβάνονταν υπόψη οι τεχνικές διορθώσεις και οι αναθεωρημένες εκτιμήσεις που υπολογίζονταν κατά την επανεξέταση. Οι εν λόγω αποφάσεις παρατίθενται στην ενότητα «Συναφή κείμενα» κατωτέρω.
• Κάθε 2 χρόνια, τα κράτη μέλη δημοσίευαν εκθέσεις σχετικά με τις πολιτικές και τα μέτρα τους, καθώς και προβλέψεις για τη μελλοντική τους πρόοδο. Οι κανόνες για την εν λόγω υποβολή εκθέσεων καθορίστηκαν στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 525/2013 —ο οποίος στη συνέχεια καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1999 σχετικά με τη διακυβέρνηση της ενεργειακής ένωσης (βλ. σύνοψη).
• Εάν ένα κράτος μέλος εξέπεμπε μέσα σε 1 έτος περισσότερα αέρια θερμοκηπίου από το επιτρεπόμενο όριο, όφειλε να ενημερώσει την Επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίον σχεδίαζε να επανέλθει εντός του ορίου, και όφειλε να πληρώσει ένα «τέλος» με τη μορφή αυστηρότερου στόχου εκπομπών για το επόμενο έτος.

Πρόοδος στο πλαίσιο της απόφασης επιμερισμού των προσπαθειών

Το 2020, οι καταγεγραμμένες εκπομπές που καλύπτονταν από την απόφαση για τον επιμερισμό των προσπαθειών ήταν κατά 16,3 % χαμηλότερες από ό,τι το 2005, υπερβαίνοντας τον στόχο της ΕΕ κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες. Όλα τα κράτη μέλη εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά τον επιμερισμό προσπαθειών σε όλα τα έτη της περιόδου μεταξύ 2013 και 2020.