Συσκευασίες και απορρίμματα συσκευασίας (από το 2026)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Ο κανονισμός αφορά όλες τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, ανεξάρτητα από το υλικό ή την προέλευση (βιομηχανία, εμπόριο λιανικής, νοικοκυριά κ.λπ.), συμπληρώνοντας τις ισχύουσες νομοθετικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τη διαχείριση των αποβλήτων.
• Οι συσκευασίες που συμμορφώνονται με τον κανονισμό μπορούν να διατίθενται ελεύθερα στην αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προβάλλουν πρόσθετες εθνικές απαιτήσεις που αντιβαίνουν στον κανονισμό, εκτός εάν προβλέπεται σαφώς διαφορετικά.
• Οι συσκευασίες πρέπει να είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται η παρουσία επιβλαβών ουσιών, για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Πρέπει να είναι όλες ανακυκλώσιμες, κάτι που σημαίνει ότι πρέπει:
• • να έχουν σχεδιαστεί για ανακύκλωση υλικών·
  • να είναι δυνατή η συλλογή, η διαλογή και η ανακύκλωσή τους σε ευρεία κλίμακα όταν μετατρέπονται σε απόβλητα —η απαίτηση για ανακύκλωση των συσκευασιών σε ευρεία κλίμακα αρχίζει να ισχύει το 2035.
• Ο κανονισμός δημιουργεί ένα σύστημα βαθμίδων επιδόσεων ανακυκλωσιμότητας, το οποίο θα εφαρμόζεται από το 2030, και θεσπίζει αυστηρότερες υποχρεώσεις όσον αφορά την ανακυκλωσιμότητα από το 2038.

Βιωσιμότητα

• Οι πλαστικές συσκευασίες πρέπει να έχουν ελάχιστο ανακυκλωμένο περιεχόμενο που έχει ανακτηθεί από πλαστικά απορρίμματα μετά την κατανάλωση, με ορισμένες εξαιρέσεις για τις συσκευασίες φαρμάκων, τις συσκευασίες τροφίμων για βρέφη και μικρά παιδιά, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων και τα λιπασματοποιήσιμα πλαστικά υλικά.
• Οι λιπασματοποιήσιμες συσκευασίες πρέπει να πληρούν τα πρότυπα βιομηχανικής λιπασματοποίησης. Τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν τη λιπασματοποιησιμότητα για συγκεκριμένους τύπους συσκευασίας, εάν υπάρχουν κατάλληλες υποδομές.
• Οι συσκευασίες πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να ελαχιστοποιούνται το βάρος και ο όγκος τους και να διατηρείται παράλληλα η λειτουργικότητά τους. Ωστόσο, η εμπορία ή η αποδοχή από τους καταναλωτές δεν δικαιολογούν αύξηση του βάρους ή του όγκου της συσκευασίας.
• Απαγορεύονται οι συσκευασίες που έχουν ως στόχο την αύξηση του αντιληπτού όγκου του προϊόντος (π.χ. διπλά τοιχώματα, διπλοί πυθμένες), εκτός εάν προστατεύονται από δικαιώματα επί σχεδίων ή υποδειγμάτων ή από εμπορικά σήματα.
• Οι επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες πρέπει:
• • να έχουν σχεδιαστεί για περισσότερους κύκλους χρήσης σε κανονικές συνθήκες χρήσης·
  • να ικανοποιούν τις απαιτήσεις ασφάλειας, υγιεινής και ανακυκλωσιμότητας·
  • να επιτρέπουν την επισήμανση και την επαναπλήρωση χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ποιότητα των προϊόντων.

Υποχρεώσεις

• Οι παραγωγοί είναι υπεύθυνοι για ολόκληρο τον κύκλο ζωής των συσκευασιών τους, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης αποβλήτων. Στο πλαίσιο της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού πρέπει:
• • να καλύπτονται οι αναγκαίες δαπάνες συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης·
  • να παρέχονται κίνητρα για τον οικολογικό σχεδιασμό και την ανακυκλωσιμότητα μέσω διαφοροποιημένων τελών·
  • να διασφαλίζονται η χρηματοοικονομική διαφάνεια και η λογοδοσία.
• Τα κράτη μέλη πρέπει:
• • να μειώσουν σταδιακά την ποσότητα των απορριμμάτων συσκευασίας που παράγονται κατά κεφαλήν, θέτοντας στόχους για το 2030, το 2035 και το 2040·
  • να εξασφαλίσουν επαρκείς υποδομές για τη χωριστή συλλογή, διαλογή και ανακύκλωση όλων των απορριμμάτων συσκευασίας·
  • να επιτύχουν ποσοστό ανακύκλωσης 65 % έως το 2025 για όλα τα απορρίμματα συσκευασίας, που θα αυξηθεί σε 70 % έως το 2030, θέτοντας ειδικούς στόχους για τα διάφορα υλικά·
  • να φροντίσουν για τη δημιουργία συστημάτων παρακράτησης ποσού έναντι επιστροφής για πλαστικούς ή μεταλλικούς περιέκτες ποτών μίας χρήσης έως το 2029, εκτός εάν έχουν ήδη επιτύχει υψηλό ποσοστό χωριστής συλλογής.
• Οι κατασκευαστές και οι εισαγωγείς πρέπει:
• • να κάνουν αξιολογήσεις της συμμόρφωσης (οι κατασκευαστές) ή να ελέγχουν αν έχει προηγηθεί αξιολόγηση της συμμόρφωσης (οι εισαγωγείς) και να φυλάσσουν τον τεχνικό φάκελο για περίοδο πέντε ετών, ή 10 ετών στην περίπτωση των επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών·
  • να εκδίδουν δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ (ο κατασκευαστής), στην οποία να δηλώνεται ότι η συσκευασία ικανοποιεί τις απαιτήσεις του κανονισμού·
  • να εξασφαλίζουν την κατάλληλη επισήμανση και τεκμηρίωση·
  • να εφαρμόζουν διορθωτικά μέτρα (π.χ. ανάκληση ή απόσυρση) σε περίπτωση υπόνοιας μη συμμόρφωσης και να ενημερώνουν τις αρχές.
• Οι προμηθευτές πρέπει να παρέχουν στους κατασκευαστές όλες τις πληροφορίες και την τεκμηρίωση που απαιτούνται για την απόδειξη της συμμόρφωσης.
• Οι διανομείς πρέπει να επαληθεύουν ότι οι συσκευασίες συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ και ότι οι κατασκευαστές/εισαγωγείς έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους, παρέχοντας σχετικές πληροφορίες στις αρχές μετά από αίτημά τους.
• Οι πάροχοι υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών πρέπει να φροντίζουν ώστε οι διαδικασίες χειρισμού, αποθήκευσης και αποστολής να μη θέτουν σε κίνδυνο τη συμμόρφωση των συσκευασιών.
• Οι φορείς διαχείρισης απορριμμάτων συσκευασίας πρέπει να υποβάλλουν κάθε χρόνο στοιχεία για τα απορρίμματα συσκευασίας στις αρχές και στους παραγωγούς για την υποστήριξη των υποχρεώσεων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού.

Μείωση των υπερβολικών συσκευασιών

• Έως το 2030 οι οικονομικοί φορείς πρέπει να διασφαλίσουν ότι ο κενός χώρος στις ομαδοποιημένες συσκευασίες, στις συσκευασίες μεταφοράς και στις συσκευασίες ηλεκτρονικού εμπορίου που γεμίζουν δεν θα υπερβαίνει το 50 %.
• Στις συσκευασίες προς πώληση πρέπει να ελαχιστοποιείται ο κενός χώρος και να διατηρείται παράλληλα η λειτουργικότητα.
• Από το 2030 απαγορεύονται ορισμένες μορφές συσκευασίας που απαριθμούνται στο παράρτημα V. Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν περιορισμούς που θεσπίστηκαν πριν από το 2025 για τα υλικά που δεν απαριθμούνται. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορούν να εξαιρούνται από την απαγόρευση των συσκευασιών μίας χρήσης για τρόφιμα και ποτά που καταναλώνονται εντός των εγκαταστάσεων, εάν δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις.
• Οι νέοι κανόνες εισάγουν περιορισμούς σχετικά με τις πλαστικές συσκευασίες μίας χρήσης για:
• • ταινίες ή μεμβράνες μίας χρήσης που χρησιμοποιούνται για την ομαδοποίηση προϊόντων στο σημείο πώλησης και έχουν ως στόχο να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να αγοράσουν περισσότερα από ένα προϊόντα·
  • προσυσκευασμένα οπωροκηπευτικά βάρους κάτω του 1,5 kg·
  • τρόφιμα και ποτά των οποίων η πλήρωση και η κατανάλωση πραγματοποιείται μέσα σε ξενοδοχεία, μπαρ και εστιατόρια·
  • ατομικές μερίδες για αρτύματα, σάλτσες, κρέμα για καφέ και ζάχαρη·
  • μικρού μεγέθους καλλυντικά προϊόντα και προϊόντα ατομικής καθαριότητας μίας χρήσης που χρησιμοποιούνται σε ξενοδοχεία·
  • τις (περισσότερες) πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς.
• Οι επιχειρήσεις που θέτουν για πρώτη φορά σε κυκλοφορία επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες πρέπει να διασφαλίζουν την εφαρμογή συστήματος για τη συλλογή και την επαναχρησιμοποίησή τους.
• Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες πρέπει να συμμετέχουν σε συστήματα επαναχρησιμοποίησης και να φροντίζουν ώστε οι συσκευασίες να υποβάλλονται σε διαδικασία αποκατάστασης πριν από την περαιτέρω επαναχρησιμοποίηση.
• Οι επιχειρήσεις που προσφέρουν επιλογές επαναπλήρωσης πρέπει να ενημερώνουν τους καταναλωτές σχετικά με τους τύπους περιεκτών που μπορούν να χρησιμοποιούν, τα πρότυπα υγιεινής και τους κανόνες ασφάλειας. Από το 2030 και μετά οι μεγάλες επιχειρήσεις λιανικής πώλησης θα πρέπει να προσπαθούν να διαθέσουν το 10 % του χώρου πωλήσεων σε σταθμούς επαναπλήρωσης.
• Έως το 2030 το 40 % των συσκευασιών μεταφοράς πρέπει να είναι επαναχρησιμοποιήσιμες, ποσοστό που αυξάνεται στο φιλόδοξο 70 % έως το 2040.
• Έως το 2030 το 10 % των ομαδοποιημένων συσκευασιών πρέπει να είναι επαναχρησιμοποιήσιμες, ποσοστό που αυξάνεται στο φιλόδοξο 25 % έως το 2040.
• Έως το 2030 οι διανομείς ποτών πρέπει να διασφαλίσουν ότι για το 10 % των προϊόντων θα χρησιμοποιούνται επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες, ποσοστό που θα αυξηθεί σε 40 % έως το 2040.
• Εξαιρέσεις ισχύουν για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, τους μικρούς διανομείς ποτών και συγκεκριμένους τομείς. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να εξαιρούν πρόσθετους τομείς, να επιτρέπουν στους διανομείς να σχηματίζουν ομάδες και να εξαιρούν όσους δραστηριοποιούνται σε μικρά νησιά ή σε περιοχές χαμηλής πληθυσμιακής πυκνότητας.
• Τα εστιατόρια και οι καφετέριες που παρέχουν τρόφιμα ή ποτά σε πακέτο πρέπει:
• • να επιτρέπουν στους καταναλωτές να φέρνουν τους δικούς τους περιέκτες για τρόφιμα και ποτά, χωρίς πρόσθετο κόστος, κάτι που θα αρχίσει να ισχύει από το 2027 το αργότερο·
  • να προσφέρουν επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες για προϊόντα σε πακέτο, χωρίς επιπλέον κόστος, με ισχύ από το 2028 το αργότερο.

Πλαστικές σακούλες μεταφοράς

Τα κράτη μέλη πρέπει έως το 2025 να διασφαλίσουν ότι η ετήσια κατανάλωση λεπτών πλαστικών σακουλών μεταφοράς δεν θα υπερβαίνει τις 40 σακούλες ανά κάτοικο.

• Τα μέτρα για την επίτευξη αυτού του στόχου μπορεί να περιλαμβάνουν περιορισμούς όσον αφορά την εμπορία, οικονομικά κίνητρα και εθνικούς στόχους μείωσης.
• Οι πολύ λεπτές σακούλες απαγορεύονται, εκτός εάν χρησιμοποιούνται για λόγους υγιεινής ή για την αποφυγή της σπατάλης τροφίμων. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν αν αυτές οι πολύ λεπτές σακούλες πρέπει να είναι λιπασματοποιήσιμες στην επικράτειά τους.