Συντονισμός των οικονομικών πολιτικών και εποπτεία των δημοσιονομικών πολιτικών

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Οι κανόνες καλύπτουν τα εξής.

Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

Το Συμβούλιο και η Επιτροπή, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ασκούν πολυμερή εποπτεία με βάση ανεξάρτητες στατιστικές υψηλής ποιότητας.

Το Εξάμηνο περιλαμβάνει:

• τη διατύπωση και εφαρμογή της εποπτείας:
  • των ευρύτερων κατευθυντήριων γραμμών οικονομικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των κρατών μελών,
  • των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων,
  • των συστάσεων για την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ,
  • των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, καθώς και των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων·
• την υποβολή, αξιολόγηση και έγκριση των εθνικών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών διαρθρωτικών σχεδίων και την επακόλουθη παρακολούθησή τους μέσω ετήσιων εκθέσεων προόδου·
• την εποπτεία για την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών.

Τα κράτη μέλη:

• οφείλουν να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου, οι οποίες βασίζονται σε προτάσεις της Επιτροπής, κατά τη λήψη βασικών οικονομικών, κοινωνικών, εργασιακών, διαρθρωτικών και δημοσιονομικών αποφάσεων·
• μπορεί να λάβουν περαιτέρω συστάσεις ή να βρεθούν αντιμέτωπα με προειδοποίηση της Επιτροπής και με οικονομικές κυρώσεις, εφόσον αγνοήσουν την αρχική σύσταση και τις κατευθυντήριες γραμμές.

Πορείες αναφοράς¹

Όταν ένα κράτος μέλος με δημόσιο χρέος άνω του 60 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) ή με έλλειμμα άνω του 3 % του ΑΕΠ καταρτίζει εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό διαρθρωτικό σχέδιο, η Επιτροπή παρέχει στο κράτος μέλος και στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή εκ των προτέρων καθοδήγηση υπό μορφή πολυετούς δημοσιονομικής πορείας («πορεία αναφοράς»).

Η πορεία αναφοράς βασίζεται σε κινδύνους και είναι προσαρμοσμένη στις προκλήσεις βιωσιμότητας του κράτους μέλους, ώστε να διασφαλίζεται ότι:

• ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ:
  • τίθεται ή διατηρείται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή παραμένει μεσοπρόθεσμα σε συνετά επίπεδα κάτω του ορίου του 60 % του ΑΕΠ, έως το πέρας της τετραετούς περιόδου («περίοδος προσαρμογής»), χωρίς περαιτέρω δημοσιονομικά μέτρα,
  • μειώνεται κατά ελάχιστο ετήσιο μέσο ποσό 1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ εφόσον ο λόγος υπερβαίνει το 90 % και 0,5 εκατοστιαίας μονάδας όταν κυμαίνεται μεταξύ 60 % και 90 %·
• το έλλειμμα:
  • έχει μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ έως το πέρας της τετραετούς περιόδου προσαρμογής και παραμένει κάτω από αυτό το επίπεδο μεσοπρόθεσμα χωρίς περαιτέρω δημοσιονομικά μέτρα,
  • συνεχίζει να μειώνεται έως ότου παρέχει περιθώριο 1,5 % του ΑΕΠ σε διαρθρωτικούς όρους σε σχέση με την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ·
• η προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής είναι, κατά κανόνα, γραμμική·
• η περίοδος προσαρμογής μπορεί να παραταθεί από τα τέσσερα έως και στα επτά έτη, όταν υποστηρίζεται από ένα συγκεκριμένο σύνολο μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων –σε μια τέτοια περίπτωση, η προσπάθεια κατά τη διάρκεια του εθνικού μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ανάλογη της συνολικής προσπάθειας·
• υπάρχει συνέπεια με τη διορθωτική πορεία που συνιστάται στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, κατά περίπτωση.

Η Επιτροπή:

• χρησιμοποιεί μια προβλέψιμη και διαφανή μεθοδολογία η οποία είναι δυνατό να αναπαραχθεί για να προσδιορίσει αν ο λόγος χρέους ενός κράτους μέλους βρίσκεται σε καθοδική πορεία ή παραμένει σε συνετό επίπεδο·
• αποστέλλει τα ακόλουθα προς τα κράτη μέλη πριν υποβάλουν το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο τους και στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή:
  • μια πορεία αναφοράς (για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος άνω του 60 % του ΑΕΠ ή έλλειμμα άνω του 3 % του ΑΕΠ) και το αντίστοιχο διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο·
  • τις τεχνικές πληροφορίες και το αντίστοιχο διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο, εφόσον το ζητήσει κράτος μέλος με δημόσιο χρέος κάτω του 60 % του ΑΕΠ και έλλειμμα κάτω του 3 % του ΑΕΠ,
  • το υποκείμενο πλαίσιο μεσοπρόθεσμης πρόβλεψης του δημόσιου χρέους και τα αποτελέσματα·
  • τις μακροοικονομικές προβλέψεις και παραδοχές της.

Εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια

Τα κράτη μέλη, μετά από διαβούλευση με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, τις περιφερειακές αρχές και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, υποβάλλουν στο Συμβούλιο και την Επιτροπή ένα εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο, το οποίο καλύπτει περίοδο τεσσάρων ή πέντε ετών, ανάλογα με την συνήθη διάρκεια της νομοθετικής περιόδου του κράτους μέλους. Πριν από την υποβολή του σχεδίου, το κράτος μέλος διεξαγάγει τεχνικό διάλογο με την Επιτροπή.

Το σχέδιο:

• καθορίζει μια δημοσιονομική πορεία που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της ΕΕ όσον αφορά το χρέος και το έλλειμμα·
• περιλαμβάνει την πορεία αναφοράς της Επιτροπής (για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος άνω του 60 % του ΑΕΠ ή έλλειμμα άνω του 3 % του ΑΕΠ)·
• εξηγεί πώς το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση κατάλληλου συνόλου μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που στηρίζουν την παράταση της περιόδου προσαρμογής σε επτά έτη κατ’ ανώτατο όριο, εφόσον συντρέχει περίπτωση·
• εξηγεί πώς το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις που έχουν εντοπιστεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και πώς το κράτος μέλος θα αντεπεξέλθει στις προτεραιότητες της ΕΕ για μια δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, ενεργειακή ασφάλεια και, όπου είναι απαραίτητο, τη δημιουργία αμυντικών ικανοτήτων·
• περιέχει βασικές οικονομικές και δημοσιονομικές πληροφορίες.

Η Επιτροπή εξετάζει το εθνικό σχέδιο και συνιστά στο Συμβούλιο είτε να το εγκρίνει είτε να ζητήσει αναθεωρημένο σχέδιο. Το Συμβούλιο οφείλει να αιτιολογεί τη θέση του δημοσίως όταν δεν ακολουθήσει τη σύσταση της Επιτροπής («συμμόρφωση ή αιτιολόγηση»).

Υλοποίηση εθνικών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών-διαρθρωτικών σχεδίων

Τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή δημόσια διαθέσιμη ετήσια έκθεση προόδου. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά κατά πόσον τα κράτη μέλη ακολουθούν την πορεία των καθαρών δαπανών που καθορίζεται στο σχέδιο και έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο, την υλοποίηση του συνόλου των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που στηρίζουν την παράταση της περιόδου προσαρμογής (κατά περίπτωση) και την εφαρμογή των ευρύτερων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που αφορούν το Ευρωπαϊκό εξάμηνο. Κατόπιν αιτήματος του κράτους μέλους, τα ανεξάρτητα δημοσιονομικά όργανα παρέχουν επίσης αξιολόγηση της συμμόρφωσης με την πορεία των καθαρών δαπανών που έχει εγκρίνει το Συμβούλιο.

Το Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Συμβούλιο:

• παρέχει μια εκ των υστέρων αξιολόγηση της εφαρμογής του πλαισίου δημοσιονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ·
• παρέχει συμβουλές σχετικά με τον μελλοντικό δημοσιονομικό προσανατολισμό που ενδείκνυται για τη ζώνη του ευρώ και τις εθνικές οικονομίες·
• παρέχει συμβουλές, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής ή του Συμβουλίου, σχετικά με την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης·
• συνεργάζεται στενά με ανεξάρτητα δημοσιονομικά όργανα·
• διατυπώνει προτάσεις για τη μελλοντική εξέλιξη του δημοσιονομικού πλαισίου.

Το Συμβούλιο μπορεί να επιτρέψει αποκλίσεις από την πορεία των καθαρών δαπανών:

• για όλα τα κράτη μέλη σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης στη ζώνη του ευρώ ή στην Ένωση ως σύνολο, υπό τον όρο ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών («γενική ρήτρα διαφυγής»)·
• για ένα κράτος μέλος και σύστασης της Επιτροπής, όταν εξαιρετικές περιστάσεις οι οποίες εκφεύγουν του ελέγχου του κράτους μέλους έχουν σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά του, (εθνική ρήτρα διαφυγής), υπό τον όρο ότι η εν λόγω απόκλιση δεν θέτει σε κίνδυνο τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Διαφάνεια και λογοδοσία

Το Κοινοβούλιο συμμετέχει με τακτικό και δομημένο τρόπο στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου:

• λαμβάνοντας τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια·
• έχοντας τακτικές ενημερώσεις από τους προέδρους του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την πολυμερή εποπτεία και ετήσια έκθεση από τον πρόεδρο της Ευρωομάδας·
• λαμβάνοντας ευρείας κλίμακας οικονομικές και χρηματοοικονομικές πληροφορίες από την Επιτροπή,·
• έχοντας τη δυνατότητα να προσκαλεί τους προέδρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Συμβουλίου, της Επιτροπής και της Ευρωομάδας για να συζητήσει τις οικονομικές εξελίξεις.

Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε συνδυασμό με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 472/2013 για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών.

Η Επιτροπή:

• καθιερώνει έναν διαρκή διάλογο με τα κράτη μέλη·
• μπορεί να πραγματοποιεί αποστολές παρακολούθησης στα κράτη μέλη·
• πρέπει να δημοσιεύσει έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, και στη συνέχεια ανά πενταετία, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού.