Κρατικές ενισχύσεις στους τομείς της γεωργίας και δασοκομίας

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2472 εφαρμόζεται στις ακόλουθες κατηγορίες κρατικών ενισχύσεων για:

• πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), όπως ορίζονται στο παράρτημα I, οι οποίες ασχολούνται με:
  • γεωργικές δραστηριότητες (παραγωγή, μεταποίηση και εμπορία),
  • μη γεωργικές δραστηριότητες σε αγροτικές περιοχές·
• την προστασία του περιβάλλοντος στη γεωργία·
• τη διατήρηση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις και δάση·
• την αποκατάσταση ζημιών που προκαλούνται από φυσικές καταστροφές στον γεωργικό τομέα·
• έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στη γεωργία και στη δασοκομία·
• άλλα μέτρα για τη δασοκομία.

Ο κανονισμός προβλέπει τα εξής:

• τα διάφορα μέγιστα όρια κάτω από τα οποία δεν χρειάζεται να κοινοποιούνται οι ενισχύσεις·
• κανόνες για τη μέγιστη ένταση της ενίσχυσης και τις επιλέξιμες δαπάνες·
• συγκεκριμένες προϋποθέσεις για κάθε κατηγορία ενισχύσεων.

Οι ενισχύσεις πρέπει:

• να είναι διαφανείς ώστε να επιτρέπουν τον ακριβή υπολογισμό του ακαθάριστου ισοδύναμου επιδότησης (επιδοτήσεις, δάνεια, εγγυήσεις και επιδοτήσεις επιτοκίου)·
• να παρέχουν κίνητρα για αλλαγή της συμπεριφοράς ενός υποψήφιου δικαιούχου (πρέπει κανονικά να υποβάλλεται γραπτό αίτημα για ενίσχυση πριν την έναρξη του έργου ή της δραστηριότητας)·
• να διασφαλίζουν την αναλογικότητα και να πληρούν ορισμένους όρους, σε περίπτωση που σωρεύονται με άλλες ενισχύσεις ή με άλλη δημόσια χρηματοδότηση,
• να δημοσιεύονται σε εθνικούς δικτυακούς τόπους και σε δικτυακούς τόπους της Επιτροπής (τα παραρτήματα II και III καθορίζουν τις απαιτήσεις).

Αυτός ο κανονισμός απαιτεί από τα κράτη μέλη:

• να αποστέλλουν στην Επιτροπή μια σύνοψη κάθε τύπου ενίσχυσης που χορηγούν και να υποβάλλουν ετήσια έκθεση·
• να τηρούν λεπτομερή αρχεία, με δικαιολογητικά έγγραφα, για τουλάχιστον 10 χρόνια·
• να αξιολογούνται τα καθεστώτα ενισχύσεων από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες μετά την εφαρμογή τους, αν οι δαπάνες υπερβαίνουν τα 150 εκατομμύρια σε έναν χρόνο ή τα 750 εκατομμύρια ευρώ καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής τού καθεστώτος.

Ο κανονισμός εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να ζητά από τα κράτη μέλη να κοινοποιούν μελλοντικές ενισχύσεις, αν διαπιστώσει ότι η ενίσχυση που έχει ήδη χορηγηθεί δεν πληροί τις προϋποθέσεις του κανονισμού.

Ο κανονισμός εφαρμόζεται για τις ακόλουθες κατηγορίες ενισχύσεων.

• ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγή, της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων και της εμπορίας γεωργικών προϊόντων:
  • επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις για τη βελτίωση των επιδόσεων των καλλιεργειών, καθώς και της βιωσιμότητας, των περιβαλλοντικών επιδόσεων και υποδομών·
  • αναδασμό·
  • μετεγκατάσταση κτιρίων γεωργικών εκμεταλλεύσεων·
  • επενδύσεις στη μεταποίηση και εμπορία των γεωργικών προϊόντων·
  • νεοφυείς επιχειρήσεις για γεωργούς νεαρής ηλικίας, ομάδες και οργανώσεις γεωργών και παραγωγών·
  • συμμετοχή σε συστήματα ποιότητας·
  • ανταλλαγή γνώσεων και πληροφοριών και συμβουλευτικών υπηρεσιών·
  • υπηρεσίες αντικατάστασης στη γεωργική εκμετάλλευση·
  • προώθηση γεωργικών προϊόντων·
  • επισκευή ζημιών από δυσμενείς καιρικές συνθήκες, όπως καταιγίδες ή έντονη ξηρασία·
  • πρόληψη, έλεγχος και εξάλειψη των ζωικών ασθενειών και των επιβλαβών οργανισμών και επισκευή ζημιών·
  • ζωικό κεφάλαιο και νεκρά ζώα·
  • πληρωμή ασφαλίστρων και εισφορών στα ταμεία αλληλοβοήθειας·
  • επισκευές ζημιών που προκλήθηκαν από προστατευόμενα ζώα·
  • διατήρηση γενετικών πόρων στη γεωργία·
  • καλή μεταχείριση των ζώων·
  • συνεργασία στον αγροτικό τομέα.
• Προστασία του περιβάλλοντος:
  • περιοχές σε μειονεκτική θέση λόγω του προγράμματος Natura 2000 της ΕΕ (ένα δίκτυο κύριων τόπων αναπαραγωγής και ανάπαυσης για σπάνια και απειλούμενα είδη)·
  • γεωργο-περιβαλλοντικο-κλιματικά μέτρα·
  • βιολογική γεωργία.
• Διατήρηση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις ή δάση.
• Επισκευές ζημιών που οφείλονται σε φυσικές καταστροφές.
• Έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία:
  • έρευνα και ανάπτυξη στη γεωργία και στη δασοκομία·
  • δαπάνες που προκύπτουν από τη συμμετοχή σε Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας.
• Δασοκομία:
  • δάσωση και τη δημιουργία δασικών εκτάσεων·
  • γεωργοδασοκομικά συστήματα·
  • πρόληψη και αποκατάσταση ζημιών·
  • βελτιώσεις σε δασικά οικοσυστήματα·
  • αποζημίωση για συγκεκριμένες υποχρεωτικές απαιτήσεις·
  • δασο-περιβαλλοντικο-κλιματικές υπηρεσίες και διατήρηση·
  • ανταλλαγή γνώσεων και πληροφοριών και συμβουλευτικών υπηρεσιών·
  • επενδύσεις σε υποδομές σχετικές με την ανάπτυξη, τον εκσυγχρονισμό ή την προσαρμογή της δασοκομίας·
  • τεχνολογίες στη μεταποίηση, διακίνηση και εμπορία δασικών προϊόντων·
  • διατήρηση γενετικών πόρων στη δασοκομία·
  • νεοφυείς επιχειρήσεις για ομάδες και οργανώσεις παραγωγών·
  • αναδασμό·
  • συνεργασία στον τομέα της δασοκομίας.
• ΜΜΕ σε αγροτικές περιοχές:
  • βασικές υπηρεσίες και υποδομές·
  • νεοφυείς επιχειρήσεις για μη γεωργικές δραστηριότητες·
  • συμμετοχή γεωργών σε συστήματα ποιότητας για το βαμβάκι και τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων ενημέρωσης και προώθησης·
  • συνεργασία μεταξύ ΜΜΕ·
  • έργα τοπικής ανάπτυξης με την πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2472 καταργεί και αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 702/2014.

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1408/2013:

• Εφαρμόζεται για ενισχύσεις σε εταιρείες που παράγουν πρωτογενή γεωργικά προϊόντα (π.χ. ζωντανά ζώα, φρούτα ή λαχανικά)·
• δεν εφαρμόζεται σε ενισχύσεις για προϊόντα με βάση την τιμή ή την ποσότητα που προσφέρονται για πώληση, εξαγωγή σε τρίτες χώρες ή ανάλογα με τη χρήση των εγχώριων αγαθών·
• απαιτεί από τα κράτη μέλη:
  • να διασφαλίζουν ότι η ενίσχυση είναι διαφανής εκφράζοντάς τη σαν ακαθάριστο ποσό επιχορήγησης σε μετρητά στην περίπτωση επιχορηγήσεων ή επιδοτήσεων επιτοκίου ή στο ισοδύναμο για επιδοτούμενα δάνεια και εγγυήσεις,
  • να χορηγούν νέες ενισχύσεις ήσσονος σημασίας μόνο σύμφωνα με τους όρους του κανονισμού·
  • να τηρούν αρχεία για 10 χρόνια,
  • να υποβάλουν στην Επιτροπή τυχόν πληροφορίες που ζητά από αυτά γραπτώς.

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2024/3118 εισάγει τις ακόλουθες τροποποιήσεις στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1408/2013:

• Τα κράτη μέλη μπορούν να αυξήσουν το ποσό της ενίσχυσης κατά την τριετή περίοδο σε μία μόνο επιχείρηση σε 50 000 ευρώ·
• τα εθνικά ανώτατα όρια αυξάνονται από 1,5 % σε 2 % της αξίας της εθνικής γεωργικής παραγωγής κάθε κράτους μέλους και η περίοδος αναφοράς παρατείνεται από την περίοδο 2012-2017 στην περίοδο 2012-2023, ώστε να αντικατοπτρίζεται η αυξημένη αξία της γεωργικής παραγωγής τα τελευταία χρόνια·
• καταργείται το τομεακό ανώτατο όριο, το οποίο δεν επέτρεπε στα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που υπερβαίνουν το 50 % του εθνικού ανώτατου ορίου στον ίδιο τομέα προϊόντων·
• προβλέπεται υποχρεωτικό κεντρικό μητρώο σχετικά με τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας σε εθνικό επίπεδο ή σε επίπεδο ΕΕ από την 1η Ιανουαρίου 2027 με σκοπό τη μείωση του διοικητικού άχθους και την αύξηση της διαφάνειας.