Ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών ποινικού μητρώου — πληροφορίες σχετικά με καταδικαστικές αποφάσεις εις βάρος υπηκόων τρίτων χωρών (ECRIS-TCN)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η νομοθεσία εφαρμόζεται στην επεξεργασία στοιχείων ταυτότητας υπηκόων τρίτων χωρών εις βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί προηγούμενες καταδικαστικές αποφάσεις¹ σε ένα από τα κράτη μέλη για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που επέβαλλε την ποινή. Παράλληλα, ισχύει και για τους υπηκόους της ΕΕ που έχουν την ιθαγένεια τρίτης χώρας. Πληροφορίες για την ίδια την καταδικαστική απόφαση μπορούν να λαμβάνονται μόνο από το κράτος μέλος που εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση.

Η τεχνική αρχιτεκτονική του ECRIS-TCN αποτελείται από:

• ένα κεντρικό σύστημα που φιλοξενείται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τη Λειτουργική Διαχείριση Συστημάτων ΤΠ Μεγάλης Κλίμακας στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (eu-LISA)·
• του κοινού αποθετηρίου δεδομένων ταυτότητας·
• ένα εθνικό κεντρικό σημείο πρόσβασης σε κάθε κράτος μέλος·
• λογισμικό διεπαφής που επιτρέπει τη σύνδεση των αρχών με το κεντρικό σύστημα·
• υποδομή επικοινωνίας μεταξύ του κεντρικού συστήματος και των εθνικών κεντρικών σημείων πρόσβασης.

Μια εκτελεστική πράξη, η εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/2470 της Επιτροπής, καθορίζει τα αναγκαία μέτρα για την τεχνική ανάπτυξη και την εφαρμογή του ECRIS-TCN. Καθορίζει τις αναγκαίες τεχνικές προδιαγραφές για την επεξεργασία των αλφαριθμητικών δεδομένων και των δεδομένων δακτυλικών αποτυπωμάτων, την ποιότητα των δεδομένων, την εισαγωγή των δεδομένων, την πρόσβαση και την πραγματοποίηση αναζητήσεων στο ECRIS-TCN, την τήρηση των αρχείων καταγραφής και την πρόσβαση σ’ αυτά, την υποβολή στατιστικών στοιχείων, καθώς και τις απαιτήσεις επιδόσεων και διαθεσιμότητας του ECRIS-TCN.

Εθνικές κεντρικές αρχές² πρέπει να δημιουργούν, το συντομότερο δυνατό, αρχείο δεδομένων στο ECRIS-TCN για κάθε υπήκοο τρίτης χώρας που καταδικάζουν. Το αρχείο αυτό περιλαμβάνει:

• επώνυμο και όνομα, ημερομηνία και τόπο γέννησης, ιθαγένεια (ή ιθαγένειες), φύλο, προηγούμενα ονόματα, κατά περίπτωση, καθώς και τον κωδικό του κράτους μέλους που εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση·
• εφόσον είναι διαθέσιμα, τα ονόματα των γονέων, τα στοιχεία των εγγράφων ταυτότητας του ατόμου, κάποιο ψευδώνυμο ή άλλο όνομα με το οποίο είναι γνωστό το εν λόγω άτομο·
• δεδομένα δακτυλικών αποτυπωμάτων που συλλέγονται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και πληρούν ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές·
• εικόνες προσώπου εφόσον το επιτρέπει το εθνικό δίκαιο του κράτους μέλους που εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση·
• επισήμανση που να υποδηλώνει ότι ο εν λόγω υπήκοος τρίτης χώρας έχει καταδικαστεί κατά τη διάρκεια των 25 προηγούμενων ετών για τρομοκρατικό έγκλημα, ή κατά τη διάρκεια των 15 προηγούμενων ετών για οποιοδήποτε άλλο ποινικό αδίκημα που αναφέρεται στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1240 αν τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή ή με στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας ανώτατης διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του κώδικα του κράτους μέλους που εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση.

Οι εθνικές κεντρικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν το ECRIS-TCN για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που διαθέτει πληροφορίες ποινικού μητρώου σχετικά με κάποιον υπήκοο τρίτης χώρας, προκειμένου, στη συνέχεια, να αποκτήσει πληροφορίες για προηγούμενες καταδικαστικές αποφάσεις εις βάρος ενός ατόμου μέσω του ECRIS, όταν αυτό απαιτείται για τους σκοπούς ποινικών διαδικασιών εις βάρος του εν λόγω ατόμου ή για:

• τον έλεγχο του ποινικού μητρώου του προσώπου κατόπιν αιτήσεώς του·
• εξουσιοδοτήσεις ασφαλείας·
• απόκτηση αδείας·
• έλεγχο ενόψει πρόσληψης·
• εθελοντικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν άμεσες και τακτικές επαφές με παιδιά ή ευάλωτα πρόσωπα·
• θεώρηση, ιθαγένεια και διαδικασίες σχετικές με το άσυλο και τη μετανάστευση·
• ελέγχους σε σχέση με δημόσιες συμβάσεις και κρατικές εξετάσεις.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η Eurojust και η Ευρωπόλ:

• μπορούν να έχουν απευθείας πρόσβαση στο ECRIS-TCN για να προσδιορίζουν το κράτος μέλος που διαθέτει πληροφορίες ποινικού μητρώου για υπήκοο τρίτης χώρας·
• δεν μπορούν να εισάγουν, να διορθώνουν ή να διαγράφουν δεδομένα στο ECRIS- TCN·
• μπορούν να ζητούν πληροφορίες ποινικού μητρώου από το εκάστοτε κράτος μέλος σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος³ κατά την αναζήτηση μέσω των καναλιών τους·
• είναι υπεύθυνες για την τεχνική τους σύνδεση με το ECRIS-TCN·
• πρέπει να παρέχουν στο προσωπικό τη δέουσα εκπαίδευση, η οποία επικεντρώνεται, ειδικότερα, στους κανόνες ασφαλείας και προστασίας των δεδομένων, καθώς και στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί μπορούν να ζητήσουν από τη Eurojust πληροφορίες σχετικά με τα κράτη μέλη που διαθέτουν πληροφορίες ποινικού μητρώου του οικείου υπηκόου της τρίτης χώρας, μόνο για τους σκοπούς της ποινικής διαδικασίας. Εάν υπάρχει θετικό αποτέλεσμα, και το οικείο κράτος μέλος συναινεί, η Eurojust γνωστοποιεί στην τρίτη χώρα ή στον διεθνή οργανισμό ποιο είναι το οικείο κράτος μέλος, ούτως ώστε να μπορούν να ζητήσουν από το εν λόγω κράτος μέλος τα σχετικά αποσπάσματα ποινικού μητρώου.

Τα δεδομένα:

• αποθηκεύονται στο κεντρικό σύστημα για όσο διάστημα διατηρούνται στα εθνικά ποινικά μητρώα·
• διαγράφονται από τις εθνικές αρχές όταν παρέλθει το εθνικό διάστημα διατήρησης·
• μπορούν να τροποποιούνται ή να διαγράφονται από τα κράτη μέλη που τα καταχώρισαν στο κεντρικό σύστημα ή στο κοινό αποθετήριο δεδομένων ταυτότητας·
• μπορούν να υποβάλλονται σε επεξεργασία μόνο για τον προσδιορισμό των κρατών που διαθέτουν πληροφορίες ποινικού μητρώου για υπηκόους τρίτων χωρών.

Ο eu-LISA είναι υπεύθυνος για:

• την ανάπτυξη του ECRIS-TCN, τη λειτουργική διαχείρισή του και τη συντήρηση της εφαρμογής αναφοράς ECRIS⁴·
• την εποπτεία της υποδομής επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας της·
• τη διατήρηση των διαδικασιών για τη διενέργεια ελέγχων ποιότητας των δεδομένων που εναποθηκεύονται στο ECRIS-TCN και για την παρακολούθηση της λειτουργίας και της τεχνικής του συντήρησης·
• την τακτική υποβολή εκθέσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή·
• την παροχή της απαραίτητης τεχνικής κατάρτισης·
• την εφαρμογή των δεόντων κανόνων περί επαγγελματικού απορρήτου και εχεμύθειας·
• τη λήψη των αναγκαίων μέτρων προκειμένου να κατοχυρωθεί η ασφάλεια του ECRIS-TCN·
• την καταγραφή όλων των πράξεων επεξεργασίας στο ECRIS-TCN·
• την υποβολή στην Επιτροπή, σε μηνιαία βάση, στατιστικών στοιχείων σχετικών με την καταχώριση, αποθήκευση και ανταλλαγή πληροφοριών προερχόμενων από τα ποινικά μητρώα μέσω του ECRIS-TCN και της εφαρμογής αναφοράς ECRIS.

Τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για:

• την ασφαλή σύνδεση μεταξύ των εθνικών τους ποινικών μητρώων, των βάσεων δακτυλικών αποτυπωμάτων και του εθνικού κεντρικού σημείου πρόσβασης·
• τη διαχείριση του δεόντως εξουσιοδοτημένου προσωπικού των κεντρικών αρχών και την κατάρτισή του·
• τη νόμιμη επεξεργασία των δεδομένων που καταχωρούνται στο ECRIS-TCN και, ιδίως, τη διασφάλιση ότι:
  • πρόσβαση στα δεδομένα έχει μόνο το δεόντως εξουσιοδοτημένο προσωπικό,
  • τα δεδομένα συλλέγονται και καταχωρούνται στο ECRIS-TCN νομίμως και με σεβασμό της αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων του υπηκόου τρίτης χώρας, και
  • οι πληροφορίες είναι ακριβείς και επικαιροποιημένες κατά την καταχώρισή τους στο ECRIS-TCN·
• κάθε κεντρική αρχή που λαμβάνει τα απαιτούμενα μέτρα συμμόρφωσής της με τη νομοθεσία·
• τις εθνικές εποπτικές αρχές που ελέγχουν τη νομιμότητα της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Ένα άτομο ή κράτος μέλος που υφίσταται βλάβη από συμπεριφορά που είναι ασυμβίβαστη με τον κανονισμό μπορεί να λάβει αποζημίωση από:

• το κράτος μέλος που ευθύνεται για τη βλάβη·
• τον eu-LISA σε περίπτωση που αθέτησε τις υποχρεώσεις του.

Οι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να επικοινωνούν με την κεντρική αρχή ενός κράτους μέλους για να αιτούνται πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που τους αφορούν, καθώς και σε τυχόν διόρθωση, διαγραφή ή περιορισμό στη χρήση τους.

Κάθε κατάχρηση δεδομένων που έχουν καταχωρηθεί στο ECRIS-TCN επισύρει κυρώσεις ή πειθαρχικά μέτρα.

Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων ελέγχει τις δραστηριότητες επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του eu-LISA και διενεργεί, τουλάχιστον ανά τριετία, έλεγχο για το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή.