Εισαγωγή πολιτιστικών αγαθών

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πολιτιστικά αγαθά: κάθε αντικείμενο που έχει σημασία για την αρχαιολογία, την προϊστορία, την ιστορία, τη λογοτεχνία, την τέχνη ή την επιστήμη και εμπίπτει στις κατηγορίες που απαριθμούνται στο παράρτημα του κανονισμού, τμήμα Α.

Απαγορευμένα αγαθά

Ο κανονισμός απαγορεύει την είσοδο στην ΕΕ πολιτιστικών αγαθών που απαριθμούνται στον τμήμα Α του παραρτήματος, εφόσον εκείνα έχουν απομακρυνθεί παράνομα από τις χώρες στις οποίες είτε δημιουργήθηκαν είτε ανακαλύφθηκαν (ο γενικός κανόνας απαγόρευσης).

Άδειες εισαγωγής και δηλώσεις εισαγωγέα

• Για την εισαγωγή πολιτιστικών αγαθών (δηλαδή για τη διάθεση τους προς ελεύθερη κυκλοφορία στην εσωτερική αγορά ή την υπαγωγή τους σε ειδικό τελωνειακό καθεστώς, εκτός της διαμετακόμισης) που αναφέρονται στο τμήμα B του παραρτήματος, δηλαδή αρχαιολογικά αντικείμενα ή τμήματα μνημείων, ηλικίας τουλάχιστον 250 ετών, απαιτείται η έκδοση άδειας εισαγωγής, από το οικείο κράτος μέλος της ΕΕ. Η άδεια εισαγωγής απαιτείται, ανεξαρτήτως της αξίας των εν λόγω αντικειμένων.
• Για τα πολιτιστικά αγαθά που απαριθμούνται στο τμήμα Γ του παραρτήματος (όπως είναι οι ζωολογικές ή οι βοτανικές συλλογές, τα νομίσματα, τα εθνογραφικά αντικείμενα, τα έργα ζωγραφικής, τα γλυπτά, τα χειρόγραφα και τα βιβλία) ηλικίας άνω των 200 ετών και με αξία υψηλότερη των 18.000 €, πρέπει να υποβάλλεται από τον ίδιο μια δήλωση εισαγωγέα στο τελωνείο. Μια τέτοια δήλωση εισαγωγέα περιλαμβάνει μια δήλωση ότι τα αγαθά έχουν νομίμως εξαχθεί από την τρίτη χώρα και ένα τυποποιημένο έγγραφο στο οποίο περιγράφονται τα εκάστοτε πολιτιστικά αγαθά.
• Η υποβολή των αιτήσεων από τους φορείς στις αρμόδιες αρχές για την απόκτηση άδειας εισαγωγής και την υποβολή των δηλώσεων εισαγωγέα στο τελωνείο, θα διεξάγονται μέσω ενός κεντρικού ηλεκτρονικού συστήματος, δηλαδή οι διατυπώσεις θα γίνονται επιγραμμικά, πριν τη φυσική άφιξη των αγαθών.
• Η άδεια εισαγωγής ή η δήλωση εισαγωγέα θα πρέπει να υποβληθούν στις τελωνειακές αρχές παράλληλα με την υποβολή της τελωνειακής διασάφησης. Σε περίπτωση υπαγωγής των πολιτιστικών αγαθών σε καθεστώς ελεύθερης ζώνης, ο κάτοχος των αγαθών υποβάλλει την άδεια εισαγωγής ή τη δήλωση εισαγωγέα κατά τη προσκόμιση των αγαθών.

Εξαιρέσεις

Ο κανονισμός επιτρέπει τις ακόλουθες εξαιρέσεις από την απαίτηση απόκτησης άδειας εισαγωγής ή την υποβολή δήλωσης εισαγωγέα:

• πολιτιστικά αγαθά που εισάγονται προσωρινά από εκπαιδευτικά, επιστημονικά ή ερευνητικά ιδρύματα ή από μουσεία με σκοπό τη συντήρηση ή/και την έκθεση τους·
• πολιτιστικά αγαθά που δεν έχουν δημιουργηθεί ή ανακαλυφθεί στο τελωνειακό έδαφος της ΕΕ, αλλά έχουν εξαχθεί ως αγαθά της ΕΕ, εάν αποτελούν επανεισαγόμενα αγαθά κατά την έννοια του άρθρου 203 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 952/2013 (ο ενωσιακός τελωνειακός κώδικας)·
• πολιτιστικά αγαθά που διατρέχουν κίνδυνο επικείμενης καταστροφής και τα οποία αποστέλλονται από κάποια ξένη δημόσια αρχή σε κάποια δημόσια αρχή ενός κράτους μέλους για τη διαφύλαξη τους·
• πολιτιστικά αγαθά που εισάγονται προσωρινά και πρόσκειται να διατεθούν προς πώληση σε εμπορικές εκθέσεις τέχνης, και για τα οποία κανονικά θα απαιτούνταν άδεια εισαγωγής, δύναται να τεθούν υπό τη διαδικασία προσωρινής εισαγωγής προσκομίζοντας μόνο μια δήλωση εισαγωγέα. Ωστόσο, εάν τα εν λόγω πολιτιστικά αγαθά πωληθούν και παραμείνουν στην ΕΕ μετά το πέρας της έκθεσης, θα πρέπει να αποκτηθεί άδεια εισαγωγής.

Αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

• Η αποθήκευση και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών κρατών μελών, και ιδίως αναφορικά με τις άδειες εισαγωγής και τις δηλώσεις εισαγωγέα, θα διεξάγονται μέσω ενός κεντρικού ηλεκτρονικού συστήματος που θα δημιουργήσει και θα διαχειρίζεται η Επιτροπή.
• Επιπλέον, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, δύναται να οργανώνει δραστηριότητες κατάρτισης και δημιουργίας ικανοτήτων σε τρίτες χώρες.

Κυρώσεις

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο ώστε να διασφαλίσουν ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται σωστά και να θεσπίσουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις για τυχόν παραβιάσεις.

Εφαρμογή

Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/1079 της Επιτροπής, της 24ης Ιουνίου 2021, θεσπίζει λεπτομερείς κανόνες για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) 2019/880 και πιο συγκεκριμένα, για τις απαλλαγές από τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης που προβλέπονται στο άρθρο 3 του κανονισμού· για τον μορφότυπο, το υπόδειγμα, τα δικαιολογητικά έγγραφα, τους διαδικαστικούς κανόνες και τη χρήση της άδειας εισαγωγής και της δήλωσης εισαγωγέα· για τις ρυθμίσεις εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης του ηλεκτρονικού συστήματος (του «συστήματος ICG») και λεπτομερείς κανόνες σχετικά με την υποβολή, επεξεργασία, αποθήκευση και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών των κρατών μελών μέσω του εν λόγω συστήματος.