Στρατιωτική επιχείρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα συμβάλει στην ασφάλεια στη θάλασσα στον Δυτικό Ινδικό Ωκεανό και στην Ερυθρά Θάλασσα (Eunavfor Atalanta)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Επιχείρηση Atalanta

• Η ναυτική δύναμη Atalanta της ΕΕ (τώρα Eunavfor Atalanta) ξεκίνησε στα τέλη του 2008 ως απάντηση στα αυξανόμενα επίπεδα πειρατείας στον δυτικό Ινδικό Ωκεανό, στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης προσέγγισης της ΕΕ για τη Σομαλία.
• Συστάθηκε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ) και σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας.

Αποστολή

Το Eunavfor Atalanta συμβάλλει:

• στην προστασία των πλοίων που ναυλώνονται από το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για να μεταφέρουν επισιτιστική βοήθεια στους εκτοπισμένους πληθυσμούς της Σομαλίας·
• στην προστασία των ευάλωτων πλοίων που πλέουν στα ανοικτά της Σομαλίας, καθώς και στην αποτροπή την πρόληψη και την καταστολή των πειρατικών επιθέσεων και των ένοπλων ληστειών στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας.

Η περιοχή επιχειρήσεων των δυνάμεων που έχουν αναπτυχθεί για τον σκοπό αυτό καλύπτει τις θαλάσσιες περιοχές ανοικτά των ακτών της Σομαλίας και των γειτονικών της χωρών. Επιπλέον, κατόπιν εξουσιοδότησης της κυβέρνησης της Σομαλίας, οι δυνάμεις μπορούν να επιχειρούν για τον ίδιο σκοπό στα χωρικά ύδατα της Σομαλίας.

Η Eunavfor Atalanta έχει, ως δευτερεύοντα εκτελεστικά καθήκοντα, στην ανοικτή θάλασσα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας, να συμβάλλει στην εφαρμογή του εμπάργκο όπλων των Ηνωμένων Εθνών κατά της Al-Shabaab και στην καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών.

Η Eunavfor Atalanta έχει, ως δευτερεύον μη εκτελεστικό καθήκον, να παρακολουθεί τη διακίνηση ναρκωτικών, τη διακίνηση όπλων, την παράνομη, αδήλωτη και ανεξέλεγκτη αλιεία και το παράνομο εμπόριο ξυλάνθρακα στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας. Μπορεί επίσης να συμβάλει, κατόπιν αιτήματος και πάντα στο πλαίσιο των μέσων και των δυνατοτήτων της, στην ολοκληρωμένη προσέγγιση της ΕΕ για τη Σομαλία (βλ. ενότητα «Συντονισμός και συνεργασία με άλλους φορείς» παρακάτω) και στις σχετικές δραστηριότητες της διεθνούς κοινότητας, όπως της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τη Σομαλία που συστάθηκε βάσει της απόφασης 2713 (2023) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για να συμβάλει στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της πειρατείας και των δικτύων της.

Το Στρατιωτικό Επιτελείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίζει το Eunavfor Atalanta εντοπίζοντας απειλές και διεξάγοντας έγκαιρη στρατηγική σχεδίαση, με σκοπό να ενημερώνεται η Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ).

Πολιτικός έλεγχος και στρατηγική

• Η ΕΠΑ ασκεί τον πολιτικό έλεγχο και τη στρατηγική διεύθυνση της στρατιωτικής επιχείρησης της ΕΕ υπό την ευθύνη του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΥΕ).
• Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξουσιοδοτεί την ΕΠΑ να λαμβάνει συγκεκριμένες αποφάσεις, όπως:
  • την τροποποίηση των εγγράφων σχεδιασμού συμπεριλαμβανομένων του σχεδίου επιχειρήσεων, της δομής διοίκησης και των κανόνων εμπλοκής·
  • τον διορισμό του Διοικητή Επιχειρήσεων της ΕΕ ή/και του Διοικητή Δυνάμεων της ΕΕ.
• Το Συμβούλιο, επικουρούμενο από τον ΥΕ, διατηρεί την εξουσία να αποφασίζει για τους στόχους και τον τερματισμό της στρατιωτικής επιχείρησης.

Στρατιωτική διεύθυνση

• Ο Διοικητής Επιχειρήσεων της ΕΕ είναι υπεύθυνος για τη στρατιωτική επιχείρηση.
• Η επιχείρηση παρακολουθείται από τη Στρατιωτική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία λαμβάνει τακτικές εκθέσεις από τον Διοικητή Επιχειρήσεων.

Συντονισμός και συνεργασία με άλλους φορείς

Ο ΥΕ, ο Διοικητής Επιχειρήσεων της ΕΕ και ο Διοικητής Δυνάμεων της ΕΕ διασφαλίζουν στενό συντονισμό των αντιστοίχων δράσεών τους σχετικά με την επιχείρηση.

Το Eunavfor Atalanta διασφαλίζει τον στενό συντονισμό με:

• τη ναυτιλιακή βιομηχανία μέσω του Κέντρου Θαλάσσιας Ασφάλειας — Ινδικός Ωκεανός·
• τις επιχειρήσεις της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα προς διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας σε σχέση με την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα (Eunavfor Aspides) και προς διευκόλυνση της υλικοτεχνικής υποστήριξης·
• την επιχείρηση Agenor για την επίγνωση της κατάστασης στη θάλασσα
• την επιχείρηση Operation Prosperity Guardian υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, τις Πολυεθνικές Ναυτικές Δυνάμεις και τα πρόθυμα κράτη που συμβάλλουν στη θαλάσσια ασφάλεια στην περιοχή·
• τη στρατιωτική αποστολή της ΕΕ για συμβολή στην εκπαίδευση των δυνάμεων ασφαλείας της Σομαλίας (EUTM Somalia)·
• την αποστολή της ΕΕ για την οικοδόμηση των δυνατοτήτων στη Σομαλία (EUCAP Somalia)·
• το Δορυφορικό Κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο, μαζί με το Κέντρο Ανάλυσης Πληροφοριών της ΕΕ (τμήμα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης), υποστηρίζει επίσης την επιχείρηση.

Γνωστοποίηση και ανταλλαγή πληροφοριών·

Η απόφαση καθορίζει επίσης τις διαδικασίες για την ανταλλαγή, με βάση την αμοιβαιότητα και τη συμπερίληψη, διαβαθμισμένων πληροφοριών της ΕΕ με την Eunavfor Aspides και ομοϊδεάτες παρόχους ναυτικής ασφάλειας.

Στρατηγική αξιολόγηση και λήξη ισχύος

• Μια στρατηγική αξιολόγηση της Eunavfor Atalanta έχει προγραμματιστεί για το 2025, ταυτόχρονα με μια παρόμοια αναθεώρηση της Eunavfor Aspides.
• Η ισχύς της Eunavfor Atalanta λήγει στις 28 Φεβρουαρίου 2027.
• Η κοινή δράση πρόκειται να καταργηθεί κατά την ημερομηνία κλεισίματος του αρχηγείου επιχειρήσεων της ΕΕ.