Το σύστημα εισόδου/εξόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Αντικείμενο

Ο κανονισμός (EU) 2017/2226 δημιουργεί το ΣΕΕ, ένα κεντρικό ηλεκτρονικό σύστημα το οποίο:

• καταχωρίζει τις εισόδους, τις εξόδους και τις αρνήσεις εισόδου υπηκόων τρίτων χωρών που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν για βραχεία παραμονή·
• υπολογίζει τη διάρκεια της επιτρεπόμενης παραμονής των ταξιδιωτών αυτών αυτόματα και δημιουργεί ειδοποιήσεις προς τις χώρες Σένγκεν όταν λήξει η επιτρεπόμενη διάρκεια παραμονής.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/1534 θεσπίζει προσωρινές παρεκκλίσεις από τους κανόνες αυτούς, ώστε να επιτραπεί μια περίοδος «σταδιακής έναρξης λειτουργίας» διάρκειας 180 ημερών, η οποία ξεκίνησε στις 12 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία κατά την οποία το ΣΕΕ άρχισε να λειτουργεί σύμφωνα με την απόφαση (ΕΕ) 2025/1544.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου σταδιακής έναρξης, οι χώρες Σένγκεν έχουν την ευελιξία να θέσουν σταδιακά σε εφαρμογή το ΣΕΕ στα σημεία διέλευσης των συνόρων τους, εφόσον πληρούν τα απαιτούμενα κατώτατα όρια. Μπορούν επίσης να αποφασίσουν να επιταχύνουν την ανάπτυξη του συστήματος ή να το θέσουν σε πλήρη λειτουργία από τις 12 Οκτωβρίου.

Με τον κανονισμό (ΕΕ) 2025/1534 θεσπίστηκαν διάφοροι κανόνες προκειμένου να καταστεί δυνατή η σταδιακή έναρξη λειτουργίας, μεταξύ των οποίων οι ακόλουθοι:

• κατά τους έξι μήνες της σταδιακής έναρξης λειτουργίας του ΣΕΕ, οι χώρες Σένγκεν πρέπει να συνεχίσουν να σφραγίζουν τα ταξιδιωτικά έγγραφα. Παράλληλα, πρέπει να καταχωρίζουν δεδομένα στο ΣΕΕ·
• οι χώρες Σένγκεν έχουν την ευελιξία να αναπτύξουν σταδιακά βιομετρικές λειτουργικές δυνατότητες· ορισμένες λειτουργίες αναστέλλονται προσωρινά — οι εθνικές αρχές δεν πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον αυτόματο υπολογισμό της διάρκειας παραμονής και τους καταλόγους των προσώπων που υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη διάρκεια παραμονής οι οποίοι δημιουργούνται από το ΣΕΕ.

Πεδίο εφαρμογής

Το ΣΕΕ:

• εφαρμόζεται σε υπηκόους τρίτων χωρών που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν, είτε υπόκεινται σε υποχρέωση θεώρησης είτε απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, και οι οποίοι επισκέπτονται τον χώρο Σένγκεν για παραμονή βραχείας διάρκειας μέχρι και 90 ημερών εντός περιόδου 180 ημερών·
• λειτουργεί στα εξωτερικά σύνορα των χωρών Σένγκεν που εφαρμόζουν πλήρως το κεκτημένο του Σένγκεν, αλλά και στα σύνορα των χωρών Σένγκεν που —κατά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος— δεν εφαρμόζουν ακόμη πλήρως το κεκτημένο του Σένγκεν, αλλά έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς τη διαδικασία αξιολόγησης Σένγκεν και έχουν λάβει παθητική πρόσβαση στο VIS και πλήρη πρόσβαση στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν.

Αποθήκευση δεδομένων και προσβασιμότητα

Το ΣΕΕ αποθηκεύει δεδομένα σχετικά με τα έγγραφα ταυτότητας και τα ταξιδιωτικά έγγραφα (πλήρες ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης, κ.λπ.), μαζί με βιομετρικά δεδομένα (δακτυλικά αποτυπώματα και εικόνες προσώπου), καθώς και την ημερομηνία και τον τόπο εισόδου και εξόδου ή άρνησης εισόδου.

Τα εν λόγω δεδομένα:

• διατηρούνται για τρία χρόνια, από την ημερομηνία εξόδου ή άρνησης εισόδου, για τους ταξιδιώτες που σέβονται τους κανόνες βραχείας παραμονής και για πέντε χρόνια, από την ημερομηνία λήξης της επιτρεπόμενης παραμονής, για εκείνους που υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη περίοδο παραμονής τους·
• είναι προσβάσιμα στις αρμόδιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων των συνοριακών αρχών και των αρχών έκδοσης θεωρήσεων.

Για την πρόληψη, την εξακρίβωση ή τη διερεύνηση τρομοκρατικών εγκλημάτων ή άλλων σοβαρών αξιόποινων πράξεων, οι αρμόδιες αρχές επιβολής του νόμου και ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ) μπορούν να υποβάλουν αίτημα αναζήτησης δεδομένων στο ΣΕΕ.

Τεχνική δομή

Το ΣΕΕ περιλαμβάνει:

• ένα κεντρικό σύστημα το οποίο διαχειρίζεται μια μηχανοργανωμένη κεντρική βάση βιομετρικών και αλφαριθμητικών (συνδυασμός γραμμάτων και αριθμών) δεδομένων·
• μια εθνική ενιαία διεπαφή σε κάθε χώρα που συμμετέχει·
• έναν ασφαλή δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ του κεντρικού συστήματος ΣΕΕ και του κεντρικού συστήματος VIS·
• μια υποδομή ασφαλούς και κρυπτογραφημένης επικοινωνίας μεταξύ του κεντρικού συστήματος ΣΕΕ και των εθνικών ενιαίων διεπαφών (πανομοιότυπες διεπαφές για όλες τις χώρες Σένγκεν που συνδέουν τις συνοριακές υποδομές τους με το κεντρικό σύστημα ΣΕΕ)·
• ένα αποθετήριο δεδομένων για τη συγκέντρωση εξατομικευμένων εκθέσεων και στατιστικών·
• μια διαδικτυακή υπηρεσία που επιτρέπει στους υπηκόους τρίτων χωρών να επαληθεύουν την εναπομένουσα επιτρεπόμενη παραμονή τους.

Ο eu-LISA είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία και τη λειτουργία του συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμογής του VIS, προκειμένου να διασφαλιστεί η διαλειτουργικότητα μεταξύ των κεντρικών συστημάτων του ΣΕΕ και του VIS.

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2024/1356 προσαρμόζει τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2226 για τη θέσπιση ελέγχου διαλογής υπηκόων τρίτων χωρών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Μεταξύ άλλων, παρέχει στις αρμόδιες αρχές ελέγχου διαλογής πρόσβαση στο ΣΕΕ προκειμένου να εξακριβώνουν αν τα πρόσωπα ενδέχεται να συνιστούν απειλή για την εσωτερική ασφάλεια.

Τροποποίηση του κώδικα συνόρων του Σένγκεν

Ο κανονισμός (ΕE) 2017/2225 τροποποιεί τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν όσον αφορά τη χρήση του ΣΕΕ στα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν ως εξής:

• η είσοδος, η έξοδος και η άρνηση εισόδου υπηκόων τρίτων χωρών που υπόκεινται στο ΣΕΕ καταχωρίζονται απευθείας στο ΣΕΕ·
• οι υπήκοοι τρίτων χωρών πρέπει να παρέχουν βιομετρικά δεδομένα για την καταχώρισή τους στο ΣΕΕ·
• η ταυτότητα των υπηκόων τρίτων χωρών και η γνησιότητα και εγκυρότητα των ταξιδιωτικών εγγράφων τους για τη διέλευση των συνόρων ελέγχονται·
• οι χώρες Σένγκεν μπορούν, σε εθελοντική βάση, να θεσπίσουν εθνικά προγράμματα διευκόλυνσης εισόδου για υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν ήδη υποβληθεί σε προκαταρκτικό έλεγχο·
• οι χώρες Σένγκεν μπορούν να αποφασίσουν αν, και σε ποιον βαθμό, θα αξιοποιήσουν τεχνολογίες, όπως τα συστήματα αυτοεξυπηρέτησης για την εκ των προτέρων εγγραφή ή επικαιροποίηση δεδομένων στο ΣΕΕ για υπηκόους τρίτων χωρών, οι ηλεκτρονικές πύλες (e-gates) και τα συστήματα αυτοματοποιημένου συνοριακού ελέγχου, υπό τον όρο ότι εξασφαλίζεται επαρκές επίπεδο ασφάλειας, ότι εποπτεύεται η χρήση τους και ότι οι συνοριοφύλακες έχουν πρόσβαση στα αποτελέσματα των εν λόγω συνοριακών ελέγχων.

Επισημαίνεται ότι ορισμένοι από τους κανόνες αυτούς δεν εφαρμόζονται από την έναρξη λειτουργίας του ΣΕΕ, αλλά εφαρμόζονται σταδιακά, όπως επιτρέπεται με βάση τον κανονισμό (ΕΕ) 2025/1534.

Εκτελεστικές πράξεις

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε μια σειρά πράξεων για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2226:

• Απόφαση (ΕΕ) 2018/1547 — προδιαγραφές της σύνδεσης των κεντρικών σημείων πρόσβασης με το ΣΕΕ και τεχνικής λύσης ώστε να διευκολυνθεί η συλλογή δεδομένων από τις χώρες Σένγκεν για την παραγωγή στατιστικών όσον αφορά την πρόσβαση στα δεδομένα του ΣΕΕ με σκοπό την επιβολή του νόμου·
• Απόφαση (ΕΕ) 2018/1548 — κανόνες για την κατάρτιση του καταλόγου ταυτοποιημένων προσώπων που υπερέβησαν την επιτρεπόμενη διάρκεια παραμονής στο ΣΕΕ και της διαδικασίας με την οποία ο κατάλογος τίθεται στη διάθεση των κρατών μελών·
• Απόφαση (ΕΕ) 2019/326 — μέτρα για την εισαγωγή των δεδομένων στο ΣΕΕ·
• Απόφαση (ΕΕ) 2019/327 — μέτρα για την πρόσβαση στα δεδομένα του συστήματος εισόδου/εξόδου (ΣΕΕ)·
• Απόφαση (ΕΕ) 2019/328 — μέτρα για την τήρηση των αρχείων καταχωρίσεων και την πρόσβαση σε αυτά στο ΣΕΕ·
• Απόφαση (ΕΕ) 2019/329 — προδιαγραφές όσον αφορά την ποιότητα, την ευκρίνεια και τη χρήση των δακτυλικών αποτυπωμάτων και των εικόνων προσώπου για τη βιομετρική επαλήθευση και εξακρίβωση ταυτότητας στο ΣΕΕ·
• Απόφαση (ΕΕ) 2022/1337 — υπόδειγμα για την παροχή πληροφοριών στους υπηκόους τρίτων χωρών σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο ΣΕΕ·
• Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1409 — προϋποθέσεις λειτουργίας της διαδικτυακής υπηρεσίας που προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2226 και η ανάπτυξη και τεχνική εφαρμογή της·
• Η απόφαση (ΕΕ) 2023/2601 — κανόνες σχετικά με τη διαχείριση της λειτουργίας για την κεντρική διαχείριση των καταλόγων των αρμόδιων εθνικών αρχών που έχουν πρόσβαση στο ΣΕΕ και στο VIS.