Συμφωνία σύνδεσης με τη Μολδαβία

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η συμφωνία έχει 465 άρθρα με πρόσθετα παραρτήματα και πρωτόκολλα. Καλύπτει τους ακόλουθους τομείς.

Γενικές αρχές (Τίτλος I), και συγκεκριμένα:

• δημοκρατικά δικαιώματα, ανθρώπινα δικαιώματα και θεμελιώδεις ελευθερίες·
• ελεύθερη οικονομία της αγοράς, βιώσιμη ανάπτυξη και διαμόρφωση αποτελεσματικού πολυμερούς συστήματος·
• κράτος δικαίου, χρηστή διακυβέρνηση, συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας.

Πολιτικός διάλογος, εγχώριες μεταρρυθμίσεις και συνεργασία στην εξωτερική πολιτική και ασφάλεια (Τίτλος II), και συγκεκριμένα:

• ανάπτυξη σταθερών και αποτελεσματικών πολιτικών θεσμών·
• σταδιακή εναρμόνιση της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας·
• δέσμευση για πρόληψη των συγκρούσεων, την περιφερειακή σταθερότητα, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τα μέτρα για την καταπολέμηση της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής.

Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη (Τίτλος III), και συγκεκριμένα:

• σεβασμός στο κράτος δικαίου, ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και νομική συνεργασία·
• συνεργασία όσον αφορά τη μετανάστευση και τη διαχείριση των συνόρων·
• καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, της διαφθοράς, της τρομοκρατίας, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των παράνομων ναρκωτικών.

Συνεργασία επί οικονομικών και άλλων τομεακών ζητημάτων (Τίτλος IV), και συγκεκριμένα:

• μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και εταιρική διακυβέρνηση·
• οικονομικός διάλογος, δημόσια οικονομικά, προϋπολογισμός και φορολογία·
• απασχόληση, κοινωνικές, βιομηχανικές και επιχειρηματικές πολιτικές·
• διάφοροι τομείς, από την αλιεία, τις μεταφορές και την ενέργεια μέχρι τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τη δημόσια υγεία και τη δράση για το κλίμα.

Εμπόριο και συναφή με το εμπόριο θέματα (Τίτλος V), και συγκεκριμένα:

• εθνική μεταχείριση και πρόσβαση των εμπορευμάτων στην αγορά, και ειδικότερα:
  • δημιουργία εκτεταμένης και ολοκληρωμένης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ των μερών και εξάλειψη των τελωνειακών δασμών σε προϊόντα προέλευσης του άλλου μέρους, με ορισμένες εξαιρέσεις (όπως ορίζονται στα παραρτήματα)·
  • σταδιακή εναρμόνιση με τη νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο, σε υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά ζητήματα, σε θέματα διευκόλυνσης των τελωνειακών διαδικασιών και των εμπορικών συναλλαγών, στις υπηρεσίες και τις δημόσιες συμβάσεις·
  • εναρμόνιση με την ενωσιακή και διεθνή πρακτική στους τομείς των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, του ανταγωνισμού και της ενέργειας, καθώς και με τα διεθνή πρότυπα στους τομείς του περιβάλλοντος και της εργασίας (εμπόριο και βιώσιμη ανάπτυξη).

Όσον αφορά τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, η συμφωνία που υπεγράφη το 2012 μεταξύ της ΕΕ και της Μολδαβίας για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων ενσωματώθηκε στη συμφωνία σύνδεσης. Μια από τις προτεραιότητες της συμφωνίας σύνδεσης είναι να διασφαλιστεί ότι η νομοθεσία της Μολδαβίας στον τομέα αυτόν θα εφαρμόζεται αποτελεσματικά και ότι οι υπάλληλοι των σχετικών δημόσιων αρχών και τα μέλη του δικαστικού σώματος θα έχουν επαρκή κατάρτιση. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου Σύνδεσης (βλέπε παρακάτω), η ΕΕ και η Μολδαβία συνεδριάζουν τακτικά για να συζητήσουν θέματα που ανακύπτουν και βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτόν.

Χρηματοδοτική βοήθεια και μέτρα ελέγχου και καταπολέμησης της απάτης (Τίτλος VI), και συγκεκριμένα:

• χρηματοδότηση της Μολδαβίας από την ΕΕ, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης και από άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα·
• πολυετή πλαίσια και ετήσια προγράμματα δράσης για τομείς δαπανών προτεραιότητας·
• ανταλλαγή πληροφοριών και επιχειρησιακή συνεργασία·
• μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της απάτης, της διαφθοράς και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων.

Θεσμικές, γενικές και τελικές διατάξεις (Τίτλος VII), και συγκεκριμένα:

• τη δημιουργία:
  • ενός Συμβουλίου Σύνδεσης σε υπουργικό επίπεδο προκειμένου να επιτηρεί και να παρακολουθεί την εφαρμογή της συμφωνίας,
  • μιας Επιτροπής Σύνδεσης που αποτελείται από υψηλόβαθμους υπαλλήλους για να συνδράμει το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
  • μιας Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Σύνδεσης η οποία απαρτίζεται από μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Κοινοβουλίου της Μολδαβίας, η οποία θα αποτελεί φόρουμ συνάντησης και ανταλλαγής απόψεων,
  • μιας πλατφόρμας της κοινωνίας των πολιτών η οποία θα αποτελεί φόρουμ συνάντησης και ανταλλαγής απόψεων·
• μια δέσμευση από τη Μολδαβία για σταδιακή εναρμόνιση της νομοθεσίας της με το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο·
• η συνθήκη είναι απεριόριστης διάρκειας, και παύει να ισχύει 6 μήνες μετά την κοινοποίηση, από το ένα μέρος στο άλλο, της απόφασής του να την καταγγείλει.

Τα τεχνικά παραρτήματα παραθέτουν λεπτομερώς τον τρόπο υλοποίησης των διάφορων δεσμεύσεων που περιέχονται στη συμφωνία. Ορισμένα, όπως τα παραρτήματα που αφορούν τις γεωγραφικές ενδείξεις, το εμπόριο και τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές πτυχές, έχουν τροποποιηθεί ελαφρώς από το 2016.

Προσωρινά μέτρα απελευθέρωσης εμπορίου

• Η απρόκλητη και αδικαιολόγητη στρατιωτική επιθετικότητα της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας από τον Φεβρουάριο του 2022 είχε σοβαρό αντίκτυπο στην δυνατότητα της Μολδαβίας να συναλλάσσεται με τον υπόλοιπο κόσμο, λόγω της εξάρτησης της από τη διαμετακόμιση μέσω ουκρανικών εδαφών και από τις ουκρανικές υποδομές.
• Σε αυτό το δύσκολο πλαίσιο, η ΕΕ στηρίζει τη Μολδαβία αυξάνοντας τον βαθμό απελευθέρωσης της αγοράς που προβλέπει η συμφωνία σύνδεσης, ιδίως για ορισμένα γεωργικά προϊόντα.
• Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/1524 θεσπίζει προσωρινά μέτρα ελευθέρωσης του εμπορίου με την πλήρη απελευθέρωση των εισαγωγών όλων των προϊόντων από τη Μολδαβία, αντικαθιστώντας μια προηγούμενη νομική πράξη, τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1279, ο οποίος ίσχυε για περίοδο 1 έτους έως τις 23 Ιουλίου 2023.
• Τα νέα μέτρα, τα οποία ισχύουν έως τις 24 Ιουλίου 2024, καταργούν τις δασμολογικές ποσοστώσεις για επτά γεωργικά προϊόντα για τα οποία οι εξαγωγές από τη Μολδαβία στην ΕΕ δεν έχουν ακόμη απελευθερωθεί πλήρως στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης: δαμάσκηνα, επιτραπέζια σταφύλια, μήλα, ντομάτες, σκόρδα, κεράσια και χυμός σταφυλιών. Ο κανονισμός του 2023 καταργεί επίσης το σύστημα τιμών εισόδου για ορισμένα γεωργικά προϊόντα και, ως εκ τούτου, απελευθερώνει πλήρως τις εισαγωγές όλων αυτών των προϊόντων στην ΕΕ.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί στενά τον αντίκτυπο του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1524 και έχει την εξουσία να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για την προσωρινή αναστολή των μέτρων απελευθέρωσης του εμπορίου, όταν οι παραγωγοί «ομοειδών» ή «άμεσα ανταγωνιστικών» προϊόντων της ΕΕ επηρεάζονται αρνητικά από τις εισαγωγές. Η επιτροπή διασφαλίσεων, η οποία συστάθηκε βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2015/478 για το κοινό καθεστώς εισαγωγών στην ΕΕ (βλ. περίληψη), θα επικουρεί την Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό.