Ενιαίο σιδηροδρομικό δίκτυο για την Ευρώπη

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Καλύτερη ποιότητα μέσω του ανταγωνισμού

Η οδηγία 2012/34/ΕΕ:

• παρέχει τη δυνατότητα για περισσότερη διαφάνεια όσον αφορά τους όρους πρόσβασης στην αγορά των σιδηροδρομικών μεταφορών·
• βελτιώνει την πρόσβαση των φορέων εκμετάλλευσης σε υπηρεσίες σχετικές με τις σιδηροδρομικές μεταφορές, για παράδειγμα:
  • σε σιδηροδρομικούς σταθμούς
  • σε τερματικούς σταθμούς μεταφοράς εμπορευμάτων και
  • σε εγκαταστάσεις συντήρησης.

Διαχειριστές υποδομής¹

• Όταν η διαχείριση της υποδομής εκτελείται από σιδηροδρομικές εταιρείες που ιστορικά είχαν εξέχουσα θέση στην αγορά, θα πρέπει:
  • να είναι ανεξάρτητη όσον αφορά την οργάνωση και τη λήψη αποφάσεων· και
  • να έχει χωριστά λογιστικά συστήματα.
• Με την επιφύλαξη των κατάλληλων εγγυήσεων που εφαρμόζονται για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας του διαχειριστή υποδομής όσον αφορά τα βασικά καθήκοντα², τη διαχείριση της κυκλοφορίας και τον σχεδιασμό συντήρησης, τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν να επιλέξουν μεταξύ των διαφόρων οργανωτικών μοντέλων. Τα εν λόγω μοντέλα κυμαίνονται από τον πλήρη δομικό διαχωρισμό μέχρι την κάθετη ολοκλήρωση.
• Υπάρχουν λεπτομερείς κανόνες για τη δημοσιονομική διαφάνεια που διέπουν τα δάνεια, τα μερίσματα προς τους ιδιοκτήτες των σιδηροδρομικών εταιρειών και τις χρηματοοικονομικές ροές στις κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις. Οι εν λόγω κανόνες αποσκοπούν στην πρόληψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού, ιδίως του κινδύνου διεπιδότησης στις ολοκληρωμένες δομές.

Εσωτερικές υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών

• Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι όλες οι σιδηροδρομικές εταιρείες έχουν ισότιμη πρόσβαση σε σιδηροδρομικές γραμμές και σταθμούς. Ωστόσο, μπορούν να περιορίζουν το δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών μεταξύ ενός δεδομένου σημείου αναχώρησης και προορισμού, όταν μία ή περισσότερες συμβάσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας καλύπτουν την ίδια διαδρομή. Αυτό ισχύει επίσης όταν μία ή περισσότερες συμβάσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας καλύπτουν μια εναλλακτική διαδρομή, εάν η άσκηση του εν λόγω δικαιώματος θέτει σε κίνδυνο την οικονομική ισορροπία της εν λόγω σύμβασης ή των εν λόγω συμβάσεων.

Ρυθμιστικός έλεγχος

• Η οδηγία 2012/34/ΕΕ ενισχύει την ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών φορέων που εποπτεύουν την εθνική αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών. Οι εν λόγω φορείς μπορούν να επιβάλλουν πρόστιμα σε περίπτωση ανάρμοστης συμπεριφοράς και να διενεργούν ελέγχους. Ο ρυθμιστικός έλεγχος ενισχύεται με τη στενή συνεργασία μεταξύ των ρυθμιστικών φορέων και των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για τη σιδηροδρομική ασφάλεια και τη χορήγηση αδειών.
• Οι ρυθμιστικοί φορείς είναι εξουσιοδοτημένοι να παρακολουθούν:
  • τη διαχείριση της κυκλοφορίας
  • τον προγραμματισμό ανανέωσης και
  • τις προγραμματισμένες ή μη εργασίες συντήρησης.

Χρηματοδότηση των σιδηροδρομικών μεταφορών

Οι αρμόδιες δημόσιες αρχές πρέπει να καταρτίζουν πιο μακροπρόθεσμες επενδυτικές στρατηγικές οι οποίες να προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα στους διαχειριστές υποδομής (όσον αφορά τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων και τον προγραμματισμό εργασιών), καθώς και μεγαλύτερη ασφάλεια στους επενδυτές, με σκοπό την ενθάρρυνση των εταιρειών να επενδύουν στον εκσυγχρονισμό της υποδομής. Οι εν λόγω στρατηγικές θα πρέπει να καλύπτουν περίοδο τουλάχιστον 5 ετών και θα πρέπει να είναι ανανεώσιμες.

Έκδοση εκτελεστικών και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε μια σειρά εκτελεστικών πράξεων που συμπληρώνουν την οδηγία 2012/34/ΕΕ και αφορούν τα ακόλουθα.

• Τα λεπτομερή στοιχεία της διαδικασίας και τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμόζονται προκειμένου να προσδιορίζεται αν η οικονομική ισορροπία μιας σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας για σιδηροδρομικές μεταφορές θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο από μια νέα υπηρεσία σιδηροδρομικών μεταφορών επιβατών, ανεξάρτητα από το αν είναι εσωτερική ή διεθνής [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2018/1795].
• Τα κριτήρια για τους αιτούντες όσον αφορά τη χωρητικότητα στις σιδηροδρομικές υποδομές [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/10].
• Ορισμένες πτυχές της διαδικασίας αδειοδότησης των σιδηροδρομικών εταιρειών [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/171].
• Τον υπολογισμό του άμεσου κόστους χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/909].
• Τις υποχρεώσεις των κρατών μελών για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την παρακολούθηση της αγοράς σιδηροδρομικών μεταφορών [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/1100].
• Τις διαδικασίες και τα κριτήρια όσον αφορά τις συμφωνίες-πλαίσιο για την κατανομή χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΚ) 2016/545].
• Την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης και σε υπηρεσίες σχετικές με τις σιδηροδρομικές μεταφορές [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2017/2177].

Το 2017, η Επιτροπή εξέδωσε την κατ’ εξουσιοδότηση απόφαση (ΕΕ) 2017/2075 σχετικά με την αντικατάσταση του παραρτήματος VII της οδηγίας 2012/34/ΕΕ. Το εν λόγω παράρτημα αφορά το χρονοδιάγραμμα για τη διαδικασία κατανομής της χωρητικότητας της υποδομής.