Η ΕΕΣ αποτελεί βασικό στόχο της περιφερειακής πολιτικής της ΕΕ και χρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ. Ο παρών κανονισμός περιγράφει το πλαίσιο και τις γενικές αρχές της ΕΕΣ, και ορίζει το πεδίο εφαρμογής του ΕΤΠΑ όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της εδαφικής συνεργασίας για την περίοδο 2014-2020.
Στόχος της ΕΕΣ είναι να ενθαρρύνει τις περιφέρειες και τις πόλεις διαφορετικών κρατών μελών της ΕΕ και άλλων ευρωπαϊκών χωρών να συνεργαστούν και να μάθουν η μία από την άλλη μέσα από κοινά προγράμματα, έργα και δίκτυα.
Υπάρχουν τρία είδη προγραμμάτων ΕΕΣ.
Διασυνοριακή συνεργασία. Χρηματοδότηση κοινών έργων που υλοποιούνται άμεσα στα σύνορα της ΕΕ, για παράδειγμα μεταξύ γειτονικών χερσαίων και θαλάσσιων παραμεθόριων περιοχών ή μιας περιοχής από τουλάχιστον ένα κράτος μέλος και μιας τρίτης χώρας στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Οι περιοχές σε τρίτες χώρες δεν πρέπει να καλύπτονται από προγράμματα στο πλαίσιο των εξωτερικών χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ.
Προγράμματα διακρατικής συνεργασίας. Σε αυτά συμμετέχουν εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί εταίροι σε ευρύτερα εδάφη συνεργασίας, όπως στην περιφέρεια της Βαλτικής θάλασσας.
Διαπεριφερειακή συνεργασία. Όλα τα κράτη μέλη μπορούν να συμμετάσχουν στο εν λόγω πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει έργα και δίκτυα για την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ περιφερειακών και τοπικών φορέων σε διάφορες χώρες. Τα έργα αυτά στόχο έχουν να διασφαλίσουν ότι οι πόροι της πολιτικής συνοχής χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά.
Διαχείριση προγραμμάτων
Καθώς στα προγράμματα της ΕΕΣ συμμετέχει ομάδα κρατών μελών και, ορισμένες φορές, τρίτων χωρών, τη διαχείρισή τους αναλαμβάνει φορέας που έχει οριστεί από κοινού από τις συμμετέχουσες χώρες.
Υποβολή εκθέσεων
Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/207 θεσπίζει τους λεπτομερείς κανόνες που πρέπει να ακολουθούν οι διαχειριστικές αρχές για την κατάρτιση των ετήσιων εκθέσεων εφαρμογής και της τελικής έκθεσης εφαρμογής.
Προϋπολογισμός
Ο προϋπολογισμός εντός του ΕΤΠΑ για την ΕΕΣ είναι 8,9 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014-2020 και κατανέμεται ως εξής:
διασυνοριακή συνεργασία: 6,6 δισ. ευρώ·
διακρατική συνεργασία: 1,8 δισ. ευρώ·
διαπεριφερειακή συνεργασία: 500 εκατ. ευρώ.
Κατάλογος προγραμμάτων συνεργασίας
Η εκτελεστική απόφαση 2014/366/ΕΕ περιλαμβάνει κατάλογο των προγραμμάτων συνεργασίας και το ποσό στήριξης του ΕΤΠΑ για κάθε πρόγραμμα.
Διατάραξη στην υλοποίηση προγράμματος λόγω της στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2192 καθορίζει ειδικούς κανόνες για τα προγράμματα συνεργασίας της περιόδου 2014-2020 που στηρίζονται από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και στο πλαίσιο του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, ύστερα από διατάραξη στην υλοποίηση προγραμμάτων που προκλήθηκε από την στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και την εμπλοκή της Λευκορωσίας σε αυτή την επίθεση. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2192 καθιστά δυνατή την αποτελεσματική εκτέλεση των προγραμμάτων αυτών με τους εξής τρόπους:
διασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες μπορούν να χρησιμοποιούν τους πόρους συνοχής για τη στήριξη των μέτρων αντιμετώπισης των μεταναστευτικών προκλήσεων που προκάλεσαν οι ενέργειες της Ρωσίας·
επιτρέποντας εξαιρέσεις από τους τυπικούς κανόνες συγχρηματοδότησης, προσφέροντας την απαραίτητη ευελιξία για την κινητοποίηση των υφιστάμενων επενδυτικών πόρων για την αντιμετώπιση των άμεσων και έμμεσων επιπτώσεων που απορρέουν από την εισβολή στην Ουκρανία·
επιτρέποντας τη συνέχιση των έργων μόνο στην πλευρά των συνόρων των κρατών μελών, όπου άλλοι δικαιούχοι δεν είναι σε θέση να συμμετάσχουν· και
παρέχοντας ασφάλεια δικαίου για άλλες πτυχές που αντιμετωπίζουν οι αρχές του προγράμματος.
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΕ L 347 της , σ. 259-280).
ΣΥΝΑΦΗ ΚΕΙΜΕΝΑ
Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2192 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για τα προγράμματα συνεργασίας της περιόδου 2014-2020 που στηρίζονται από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και στο πλαίσιο του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, ύστερα από διατάραξη στην υλοποίηση προγράμματος (ΕΕ L 292 της , σ. 1-11).
Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/207 της Επιτροπής, της , για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα υποδείγματα για την έκθεση προόδου, την υποβολή πληροφοριών για τα μεγάλα έργα, το κοινό σχέδιο δράσης, τις εκθέσεις υλοποίησης για τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» , τη δήλωση διαχείρισης, τη στρατηγική λογιστικού ελέγχου, τη γνώμη λογιστικού ελέγχου και την ετήσια έκθεση ελέγχου, καθώς και τη μεθοδολογία εκπόνησης της ανάλυσης κόστους-ωφέλειας, και σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά το υπόδειγμα για τις εκθέσεις υλοποίησης του στόχου «Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία» (ΕΕ L 38 της , σ. 1-122).
Οι διαδοχικές τροποποιήσεις του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/207 έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη απόδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.
Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 821/2014 της Επιτροπής, της , περί καθορισμού κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις λεπτομέρειες για τη μεταβίβαση και διαχείριση των συνεισφορών των προγραμμάτων, την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα μέσα χρηματοοικονομικής τεχνικής, τα τεχνικά χαρακτηριστικά των μέτρων πληροφόρησης και επικοινωνίας για τις πράξεις και το σύστημα καταγραφής και αποθήκευσης των δεδομένων (ΕΕ L 223 της , σ. 7-18).
Εκτελεστική απόφαση 2014/388/ΕΕ της Επιτροπής, της , σχετικά με την κατάρτιση του καταλόγου των περιφερειών και των περιοχών που είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης στο πλαίσιο των διασυνοριακών και διακρατικών συνιστωσών του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας για την περίοδο 2014 έως 2020 (ΕΕ L 183 της , σ. 75-134).
Εκτελεστική απόφαση 2014/366/ΕΕ της Επιτροπής, της , για τον καθορισμό του καταλόγου των προγραμμάτων συνεργασίας και την αναφορά του πλήρους ποσού της συνολικής στήριξης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης για κάθε πρόγραμμα στο πλαίσιο του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας για την περίοδο 2014 έως 2020 (ΕΕ L 178 της , σ. 18-25).
Κανονισμός (ΕE) αριθ. 232/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας (ΕΕ L 77 της , σ. 27-43).
Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 480/2014 της Επιτροπής, της , για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΕ L 138 της , σ. 5-44).
Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 481/2014 της Επιτροπής, της , για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους ειδικούς κανόνες σχετικά με την επιλεξιμότητα των δαπανών για προγράμματα συνεργασίας (ΕΕ L 138 της , σ. 45-50).
Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 288/2014 της Επιτροπής, της , σχετικά με τη θέσπιση κανόνων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, όσον αφορά το υπόδειγμα για τα επιχειρησιακά προγράμματα στο πλαίσιο του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση», και σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, όσον αφορά το υπόδειγμα για τα επιχειρησιακά προγράμματα στο πλαίσιο του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕ L 87 της , σ. 1-48).
Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 184/2014 της Επιτροπής, της , για τον καθορισμό, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, των όρων και των προϋποθέσεων που θα εφαρμόζονται στο σύστημα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής και για τη θέσπιση, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, της ονοματολογίας των κατηγοριών παρέμβασης για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΕ L 57 της , σ. 7-20).
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , περί καθορισμού κοινών διατάξεων και γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (ΕΕ L 347 της , σ. 320-469).
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 (ΕΕ L 347 της , σ. 289-302).
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1082/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για τον ευρωπαϊκό όμιλο εδαφικής συνεργασίας (ΕΟΕΣ) (ΕΕ L 210 της , σ. 19-24).