Η χρηματοπιστωτική κρίση κατέδειξε πώς τα προβλήματα μπορούν να μεταδοθούν σε ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα και να επηρεάσουν άμεσα τη ζωή των ανθρώπων. Για την ενίσχυση της εποπτείας του συστήματος, έχει δημιουργηθεί ένας ενιαίος εποπτικός μηχανισμός (ΕΕΜ) για την εποπτεία των τραπεζών στην ευρωζώνη και άλλα συμμετέχοντα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
Ο κανονισμός καθιερώνει τον ΕΕΜ ως ένα νέο σύστημα εποπτείας των τραπεζών στην ευρωζώνη και σε άλλα συμμετέχοντα κράτη μέλη. Ο ΕΕΜ απαρτίζεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και εθνικές εποπτικές αρχές.
Αναθέτει στην ΕΚΤ, σε συνεργασία με τις εθνικές εποπτικές αρχές, την ευθύνη για την αποτελεσματική και συνεπή λειτουργία του ΕΕΜ.
Η ΕΚΤ έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
Η ΕΚΤ επιβάλλει ετήσια τέλη εποπτείας στα εποπτευόμενα πιστωτικά ιδρύματα για την κάλυψη των δαπανών που πραγματοποιεί η ΕΚΤ στο πλαίσιο των εποπτικών καθηκόντων της.
Τα κράτη μέλη των οποίων το νόμισμα δεν είναι το ευρώ μπορούν να συμμετάσχουν στον ΕΕΜ ζητώντας τη στενή συνεργασία μεταξύ της ΕΚΤ και της εθνικής αρμόδιας αρχής τους.
Τα καθήκοντα νομισματικής πολιτικής και τα εποπτικά καθήκοντα της ΕΚΤ διαχωρίζονται ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των δύο. Ο διαχωρισμός διασφαλίζεται με αυστηρούς περιορισμούς: για παράδειγμα, επιτρέποντας την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών μόνο όταν τηρούνται ορισμένες εγγυήσεις.
Οι εθνικές εποπτικές αρχές παραμένουν υπεύθυνες για ζητήματα όπως η προστασία των καταναλωτών, η καταπολέμηση της νομιμοποίησης χρημάτων προερχόμενων από παράνομες δραστηριότητες, οι υπηρεσίες πληρωμών και η εποπτεία υποκαταστημάτων τραπεζών σε κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στον ΕΕΜ.
Ο ΕΕΜ είναι ο πρώτος πυλώνας της τραπεζικής ένωσης της ΕΕ. Ο δεύτερος είναι ο ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης, ο οποίος στοχεύει στη γρήγορη και αποτελεσματική διαχείριση των προβληματικών τραπεζών.
Με τη δημιουργία του ΕΕΜ, πραγματοποιήθηκαν αλλαγές στους κανόνες ψηφοφορίας της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EΑΤ) για να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στον ΕΕM δεν θα κυριαρχούν αδικαιολόγητα στο συμβούλιο εποπτών της EΑΤ.
Ο κανονισμός εφαρμόζεται από τις .
Η δημιουργία ενός πραγματικά ευρωπαϊκού εποπτικού μηχανισμού αποδυναμώνει τον δεσμό μεταξύ τραπεζών και εθνικών κρατών3. Αυτό συμβάλλει έμμεσα στην ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης στον τραπεζικό τομέα της ΕΕ.
Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση κατέδειξε ότι τα προβλήματα στον χρηματοπιστωτικό τομέα μιας χώρας μπορεί να είναι μεταδοτικά, ιδιαίτερα σε μια νομισματική ένωση, και τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα προβλήματα μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τους πολίτες σε ολόκληρη την ευρωζώνη.
Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1024/2013 του Συμβουλίου, της , για την ανάθεση ειδικών καθηκόντων στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 287 της , σ. 63–89).
Διαδοχικές τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1024/2013 έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη έκδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.
τελευταία ενημέρωση