Η οδηγία 2013/33/ΕΕ θεσπίζει κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης (ή «υποδοχής») των αιτούντων διεθνή προστασία1 (αιτούντες άσυλο ή πρόσωπα που αιτούνται επικουρική προστασία2) οι οποίοι αναμένουν την εξέταση της αίτησής τους. Οι εν λόγω κανόνες αναμένονται να συμβάλλουν στην αποτροπή της μετακίνησης των αιτούντων σε διαφορετικές χώρες λόγω των διακυμάνσεων των συνθηκών διαβίωσης.
Αποσκοπεί στην εξασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τους αιτούντες άσυλο στην ΕΕ και στη διασφάλιση του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ
Ποιον αφορά;
Η οδηγία εφαρμόζεται στους αιτούντες διεθνή προστασία και τις οικογένειές τους, συμπεριλαμβανομένων:
των συζύγων και των εκτός γάμου συμβιούντων,
των τέκνων τους κάτω των 18 ετών, και
λοιπών μελών της οικογένειας (π.χ. τη μητέρα ή τον πατέρα του αιτούντος, αν ο αιτών είναι κάτω των 18 ετών).
Τυπικές συνθήκες υποδοχής σε επίπεδο ΕΕ
Η οδηγία αποσκοπεί στην εναρμόνιση των συνθηκών υποδοχής σε όλη την ΕΕ. Οι εν λόγω συνθήκες περιλαμβάνουν:
πρόσβαση σε στέγαση,
τρόφιμα,
ρουχισμό,
οικονομικά βοηθήματα,
αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, και
ιατρική και ψυχολογική περίθαλψη.
Λοιπές εγγυήσεις
Εκτός από τις βασικές συνθήκες υποδοχής, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι αιτούντες μπορούν να έχουν πρόσβαση:
σε απασχόληση εντός 9 μηνών, και
στην εκπαίδευση για τα παιδιά κάτω των 18 ετών.
Ευάλωτα άτομα
Θα πρέπει να διενεργείται ατομική αξιολόγηση προκειμένου να αξιολογηθούν οι ανάγκες των ευάλωτων ατόμων (π.χ. παιδιά, άτομα με ειδικές ανάγκες ή θύματα κακοποίησης).
Ειδικοί κανόνες ισχύουν για τα παιδιά, τα ασυνόδευτα παιδιά και τα θύματα βασανιστηρίων και βίας.
Οι ευάλωτοι αιτούντες άσυλο πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ψυχολογική περίθαλψη.
Σε περίπτωση που ασυνόδευτα παιδιά υποβάλουν αίτηση για άσυλο, θα πρέπει να τους παρέχεται ειδικευμένος αντιπρόσωπος προκειμένου να τα συνδράμει. Kυριότερη μέριμνα θα πρέπει πάντα να είναι το μείζον συμφέρον του παιδιού και η ενότητα της οικογένειας.
Κράτηση αιτούντων άσυλο
Οι αιτούντες δεν πρέπει να υποβάλλονται σε κράτηση μόνο και μόνο επειδή αναζητούν διεθνή προστασία. Η κράτηση θα πρέπει να αποτελεί μέτρο έσχατης ανάγκης, το οποίο θα αποφασίζεται ανάλογα με την περίπτωση.
Για την πρόληψη περιπτώσεων αυθαίρετης κράτησης, εγκρίθηκε εξαντλητικός κατάλογος των λόγων κράτησης.
Η παρούσα οδηγία επίσης:
μειώνει τις χρονικές περιόδους κράτησης·
περιορίζει την κράτηση των ευάλωτων ατόμων, ιδίως των παιδιών·
προσφέρει νόμιμες εγγυήσεις (π.χ. πρόσβαση σε δωρεάν νομική συνδρομή, έγγραφες πληροφορίες όσον αφορά την προσφυγή διαταγής κράτησης)· και
θεσπίζει συγκεκριμένες συνθήκες υποδοχής για τις εγκαταστάσεις κράτησης, όπως η πρόσβαση σε υπαίθριους χώρους και η επικοινωνία με δικηγόρους, μη κυβερνητικές οργανώσεις και τα μέλη της οικογένειας.
Η οδηγία 2013/33/ΕΕ κατήργησε την οδηγία 2003/9/ΕΚ με ισχύ από τις .
Κατάργηση
Η οδηγία 2013/33/ΕΕ θα καταργηθεί και θα αντικατασταθεί από την οδηγία (ΕΕ) 2024/1346 (βλέπε σύνοψη) από τις .
Η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες για τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου (ΚΕΣΑ). Από το 2013, διάφορα νέα νομικά κείμενα έχουν εγκριθεί για τη βελτίωση των εργασιών στο πλαίσιο του συστήματος.
Διεθνής προστασία. Kαθεστώς πρόσφυγα ή καθεστώς επικουρικής προστασίας.
Καθεστώς επικουρικής προστασίας. Μπορεί να χορηγηθεί σε υπηκόους τρίτων χωρών ή απάτριδες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για το καθεστώς του πρόσφυγα, αλλά οι οποίοι θα διέτρεχαν κίνδυνο σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής τους.
ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Οδηγία 2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (ΕΕ L 180 της , σ. 96-116).