Αξιοποίηση των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η νομοθεσία:

• αναδιατυπώνει και καταργεί την αρχική οδηγία για τα ΑΗΗΕ (οδηγία 2002/96/ΕΚ), η οποία είχε τροποποιηθεί ουσιωδώς μετά την έγκρισή της·
• κατατάσσει τα ΑΗΗΕ σε διάφορες κατηγορίες, όπως μικρό και μεγάλο εξοπλισμό, εξοπλισμό ανταλλαγής θερμότητας, οθόνες, λαμπτήρες και μικρό εξοπλισμό πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών,
• δεν εφαρμόζεται σε ορισμένους τύπους ΗΗΕ, ιδίως σε υλικό για στρατιωτικούς ή διαστημικούς σκοπούς, λαμπτήρες πυράκτωσης, ενεργά εμφυτεύσιμα ιατρικά βοηθήματα ή μέσα μεταφοράς.

Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) πρέπει να προβούν στα εξής.

• Να ενθαρρύνουν τη συνεργασία κατασκευαστών και ανακυκλωτών για τον σχεδιασμό ηλεκτρικού εξοπλισμού που μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί, να αποσυναρμολογηθεί ή να ανακτηθεί σύμφωνα με την οδηγία περί οικολογικού σχεδιασμού (οδηγία 2009/125/ΕΚ).
• Να ελαχιστοποιούν τη διάθεση των ΑΗΗΕ ως αδιαχώριστων αστικών αποβλήτων.
• Να επιτρέπουν στους οικιακούς χρήστες και στους διανομείς τη δωρεάν επιστροφή των ΑΗΗΕ.
• Να απαγορεύουν τη διάθεση των ΑΗΗΕ που συλλέγονται ξεχωριστά και δεν έχουν υποβληθεί σε ορθή επεξεργασία.
• Να εξασφαλίζουν ελάχιστο ετήσιο ποσοστό συλλογής ΑΗΗΕ. Από το 2016, αυτό είχε οριστεί στο 45 % του συνολικού βάρους των ΗΗΕ που πωλήθηκαν τα τελευταία 3 χρόνια. Από το 2019, ο στόχος αυτός αυξήθηκε στο 65 %, που ισοδυναμεί με στόχο συλλογής του 85 % του συνόλου των παραγόμενων ΑΗΗΕ. Μπορούν να οριστούν πιο φιλόδοξοι στόχοι στο εγγύς μέλλον.

Η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβενία και η Σλοβακία επιτρέπεται να αναβάλουν την επίτευξη του ποσοστού συλλογής 2019 έως το 2021 λόγω έλλειψης της απαραίτητης υποδομής και χαμηλών επιπέδων χρήσης ΗΗΕ.

Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης:

• να ελέγχουν ότι όλες τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας των ΑΗΗΕ διαθέτουν επίσημη άδεια,
• να καταρτίζουν μητρώο όλων των εταιρειών που παράγουν ή εισάγουν ΗΗΕ·
• να διενεργούν επιθεωρήσεις για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τη νομοθεσία και να θεσπίζουν κυρώσεις για τις παραβάσεις της νομοθεσίας·
• να απαιτούν από τους κατασκευαστές:
  • την επίτευξη των ελάχιστων στόχων επεξεργασίας για τις διάφορες κατηγορίες ΑΗΗΕ,
  • να χρηματοδοτούν τη δαπάνη συλλογής, επεξεργασίας, ανάκτησης και περιβαλλοντικώς ορθής διάθεσης εκ μέρους όλων των χρηστών, πλην των ιδιωτικών νοικοκυριών, των προϊόντων που διατίθενται προς πώληση από τις 13 Αυγούστου 2005,
  • να παρέχουν πληροφορίες στο κοινό σχετικά με τον τρόπο επιστροφής και συλλογής των ΑΗΗΕ.

Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου, να διατηρηθεί η αρχή της ασφάλειας δικαίου, η τροποποιητική οδηγία (ΕΕ) 2024/884 διευκρινίζει ότι:

• το κόστος διαχείρισης και διάθεσης των αποβλήτων από φωτοβολταϊκά πάνελ που διατέθηκαν στην αγορά μετά τις 13 Αυγούστου 2012 παραμένει στον παραγωγό του ΗΗΕ· και
• η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού για τα προϊόντα ΗΗΕ που ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας από τις 15 Αυγούστου 2018 θα πρέπει να ισχύει για τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά μετά από την ημερομηνία αυτή.

Εκτελεστικές πράξεις

Τον Απρίλιο του 2017, η Επιτροπή ενέκρινε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2017/699. Ο εν λόγω κανονισμός καθορίζει τις μεθόδους υπολογισμού για τα εξής:

• το βάρος του ΗΗΕ που πωλείται στην αγορά κάθε κράτους μέλους της ΕΕ·
• την ποσότητα των ΑΗΗΕ που παράγονται, ανά βάρος σε κάθε κράτος μέλος.

Τον Φεβρουάριο του 2019 η Επιτροπή εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/290, ο οποίος καθορίζει το μορφότυπο καταχώρισης και αναφοράς των κατασκευαστών ΗΗΕ στο μητρώο.

Τον Δεκέμβριο του 2019, η Επιτροπή εξέδωσε την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2019/2193, η οποία θεσπίζει κανόνες για τον υπολογισμό, την επαλήθευση και την υποβολή δεδομένων σχετικά με τους ελάχιστους στόχους ανάκτησης των ΑΗΗΕ και η οποία θεσπίζει μορφότυπους δεδομένων.

Επανεξέταση

Η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει αν υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης της οδηγίας 2012/19/ΕΕ και, αν ναι, να υποβάλει σχετική νομοθετική πρόταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, συνοδευόμενη από εμπεριστατωμένη κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική εκτίμηση επιπτώσεων.