Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 σχετικά με την ακεραιότητα και διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας, γνωστός ως REMIT, θεσπίζει ένα πλαίσιο για την παρακολούθηση των χονδρικών αγορών ενέργειας1 της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και αποσκοπεί στην απαγόρευση των καταχρήσεων όπως η εκμετάλλευση εμπιστευτικών πληροφοριών2 και η χειραγώγηση της αγοράς3.
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1106 τροποποιεί τον αρχικό κανονισμό με σκοπό την παροχή μεγαλύτερης προστασίας έναντι της χειραγώγησης της αγοράς στη χονδρική αγορά ενέργειας διασφαλίζοντας μεγαλύτερη διαφάνεια και αυξάνοντας τις δυνατότητες παρακολούθησης. Επιδιώκει να ενισχύσει το πλαίσιο για τις θεμιτές εμπορικές πρακτικές στις αγορές ενέργειας και, ως εκ τούτου, να βελτιώσει περαιτέρω την προστασία των καταναλωτών, ιδίως διασφαλίζοντας ότι οι κανόνες κατά των διασυνοριακών καταχρήσεων της αγοράς επιβάλλονται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1227/2011
Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 ενίσχυσε τον ρόλο του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), ο οποίος αρχικά είχε θεσπιστεί με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 713/2009 και τώρα διέπεται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/942 (βλ. σύνοψη). Όσον αφορά τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1227/2011, τα καθήκοντα του ACER περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
Παρακολούθηση των εμπορικών δραστηριοτήτων της χονδρικής αγοράς ενέργειας. Αυτό γίνεται με τη συλλογή και την ανάλυση δεδομένων από συμμετέχοντες στην αγορά σχετικά με τις εμπορικές τους δραστηριότητες.
Διερεύνηση πιθανών καταχρήσεων αγοράς σε επιλεγμένες διασυνοριακές υποθέσεις με εικαζόμενη χειραγώγηση της αγοράς.
Ανταλλαγή πληροφοριών με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ) ώστε να μπορούν να λαμβάνουν μέτρα επιβολής σε περιπτώσεις χειραγώγησης της αγοράς.
Χειραγώγηση της αγοράς
Ο κανονισμός επιδιώκει να αποφεύγονται περιπτώσεις χειραγώγησης της αγοράς όπως:
ανάθεση ψευδών εντολών,
διάδοση ψευδών πληροφοριών,
παροχή ψευδών πληροφοριών σε εκείνους που εκπονούν αξιολογήσεις τιμών ή εκθέσεις για τις αγορές, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την παραπλάνηση των συμμετεχόντων στην αγορά που ενεργούν βάσει των εν λόγω πληροφοριών,
διεκδίκηση διαφορετικής διαθέσιμης ποσότητας δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής4, δυναμικότητας μεταφοράς5 ή φυσικού αερίου από αυτό που πραγματικά είναι διαθέσιμο. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου.
Συμμετέχοντες
Οι συμμετέχοντες στην αγορά οφείλουν:
να εγγράφονται στην εθνική ρυθμιστική αρχή,
να παρέχουν στον ACER και στην εθνική ρυθμιστική αρχή πληροφορίες ώστε να μπορούν και οι δύο οργανισμοί να παρακολουθούν τις εμπορικές δραστηριότητες,
να δημοσιοποιούν εμπιστευτικές πληροφορίες6 εγκαίρως, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών που αφορούν τη δυναμικότητα και τη χρήση των εγκαταστάσεων, την παραγωγή, την αποθήκευση, την κατανάλωση και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου ή υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ).
Κυρώσεις
Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να επιβάλλουν κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τον παρόντα κανονισμό. Οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αποτρεπτικές και αναλογικές και να αντικατοπτρίζουν:
τη φύση, τη διάρκεια, και τη σοβαρότητα της παράβασης,
τη βλάβη που προκλήθηκε στους καταναλωτές,
τα πιθανά κέρδη από διαπραγμάτευση βασιζόμενη σε εμπιστευτικές πληροφορίες και χειραγώγηση της αγοράς.
Τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2024/1106
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1106 εισάγει ορισμένες τροποποιήσεις στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1227/2011.
Ευθυγραμμίζει περισσότερο τους κανόνες για τη διαφάνεια και την ακεραιότητα των αγορών ενέργειας με αυτούς που σχετίζονται με τις χρηματοπιστωτικές αγορές, όπως ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 596/2014 (βλ. σύνοψη), ιδίως όσον αφορά τους ορισμούς της χειραγώγησης της αγοράς και τις εμπιστευτικές πληροφορίες.
Το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας έχει επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει την αποθήκευση ενέργειας και το ΥΦΑ ενώ οι κανόνες κατάχρησης της αγοράς εφαρμόζονται επίσης σε χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως τα παράγωγα ενέργειας που διαπραγματεύονται σε χονδρικές αγορές ενέργειας.
Οι εκτός ΕΕ συμμετέχοντες στην αγορά θα πρέπει να ορίσουν έναν αντιπρόσωπο σε ένα κράτος μέλος στο οποίο δραστηριοποιούνται στη χονδρική αγορά ενέργειας. Ο εν λόγω αντιπρόσωπος πρέπει να ορίζεται με γραπτή εντολή και να εξουσιοδοτείται να ενεργεί για λογαριασμό τους.
Ο ACER θα έχει αρμοδιότητα να διερευνά υποθέσεις με διασυνοριακή διάσταση, στις οποίες επηρεάζονται τουλάχιστον δύο κράτη μέλη, και θα συνεργάζεται στενά με τις ΕΡΑ. Θα έχει μεγαλύτερες εξουσίες έρευνας. Για παράδειγμα, θα είναι σε θέση να διενεργεί επιτόπιες επιθεωρήσεις, να ζητά πληροφορίες και να διεξάγει ακροάσεις.
Οι εξουσίες επιβολής θα παραμείνουν σε εθνικό επίπεδο, αν και ο ACER θα μπορεί να διεξάγει τις δικές του έρευνες, να ζητά πληροφορίες και να διεξάγει συνεντεύξεις σε διασυνοριακές υποθέσεις. Όταν ένα μέρος παρεμποδίζει την επιτόπια επιθεώρηση του ACER ή δεν παρέχει τις ζητούμενες πληροφορίες, ο ACER μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να επιβάλει χρηματική ποινή.
Ο ACER θα αναπτύξει και θα λειτουργήσει επίσης μια πλατφόρμα που θα χρησιμεύει ως σημείο ηλεκτρονικής πρόσβασης για τον εκάστοτε τομέα για εμπιστευτικές πληροφορίες που αποκαλύπτονται, μαζί με ένα ψηφιακό κέντρο αναφοράς πληροφοριών σχετικά με δεδομένα της χονδρικής αγοράς ενέργειας της ΕΕ.
Η Επιτροπή θα εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για να διευκρινίζει περαιτέρω τον ορισμό των εμπιστευτικών πληροφοριών.
Έως την και, στη συνέχεια, ανά πενταετία, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογεί την εφαρμογή του κανονισμού, ιδίως όσον αφορά τον αντίκτυπό του στη συμπεριφορά της αγοράς, τους συμμετέχοντες στην αγορά, τη ρευστότητα, τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων της αγοράς ΥΦΑ και το επίπεδο διοικητικού φόρτου για τους συμμετέχοντες στην αγορά και την απόδοση του ACER σε σχέση με τους στόχους, την εντολή και τα καθήκοντά του.
Οι συμμετέχοντες στην αγορά θα μπορούν να ζητούν διευκρινίσεις από ένα σημείο επαφής του ACER σχετικά με το εάν συγκεκριμένες πληροφορίες συνιστούν εμπιστευτικές πληροφορίες σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 και τις σχετικές κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που έχουν εγκριθεί.
ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ;
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 εφαρμόζεται από τις .
Η πλειοψηφία των κανόνων που θεσπίστηκαν με τον τροποποιητικό κανονισμό (ΕE) 2024/1106 έχουν τεθεί σε ισχύ από την .
Χονδρικές αγορές ενέργειας. Πρόκειται για αγορές όπου η ενέργεια διακινείται μεταξύ παραγωγών ενέργειας (όπως οι κάτοχοι μονάδων παραγωγής ενέργειας) και μεγάλων χρηστών ενέργειας (π.χ. χαλυβουργεία ή εταιρείες που πωλούν ηλεκτρική ενέργεια ή φυσικό αέριο σε πελάτες).
Εκμετάλλευση εμπιστευτικών πληροφοριών. Όταν ένα πρόσωπο επιδιώκει να επωφεληθεί στο πλαίσιο εμπορικής διαπραγμάτευσης για συγκεκριμένο προϊόν με βάση πληροφορίες που δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ακόμη (εμπιστευτικές πληροφορίες). Χωρίς αυτές τις πληροφορίες, οι άλλοι έμποροι βρίσκονται σε μειονεκτική θέση.
Χειραγώγηση της αγοράς. Σκόπιμη επέμβαση στη δίκαιη λειτουργία μιας αγοράς. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει τη δημιουργία ψευδών ή παραπλανητικών ενδείξεων σχετικά με την προσφορά ή τη ζήτηση συγκεκριμένου προϊόντος, επηρεάζοντας έτσι την τιμή του.
Δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής. Η δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Δυναμικότητα μεταφοράς. Η δυναμικότητα σταθερής υποδομής, όπως των γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια.
Εμπιστευτικές πληροφορίες. Πληροφορίες που αφορούν ένα προϊόν, οι οποίες δεν έχουν ακόμα δημοσιοποιηθεί. Εάν δημοσιοποιούνταν οι εν λόγω πληροφορίες, τότε θα επηρέαζαν την τιμή του εν λόγω προϊόντος.
Πλατφόρμες εμπιστευτικών πληροφοριών (ΠΕΠ). Πρόκειται για διαδικτυακές πλατφόρμες στις οποίες οι συμμετέχοντες στην αγορά μπορούν να δημοσιεύουν εμπιστευτικές πληροφορίες. Θα είναι υποχρεωτική η χρήση τέτοιων πλατφορμών για την αποκάλυψη εμπιστευτικών πληροφοριών.
Εγγεγραμμένοι μηχανισμοί αναφοράς (ΕΜΑ). Φορείς που έχουν την εξουσία να υποβάλλουν δεδομένα και πληροφορίες συναλλαγών στον ACER για δικό τους λογαριασμό (τα δικά τους δεδομένα) ή/και να αναφέρουν δεδομένα άλλων συμμετεχόντων στην αγορά (στην περίπτωση αυτή παρέχουν υπηρεσία). Υπάρχουν περίπου 140 τέτοιοι μηχανισμοί.
ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας (ΕΕ L 326 της , σ. 1-16).
Οι διαδοχικές τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη έκδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.
ΣΥΝΑΦΗ ΚΕΙΜΕΝΑ
Κανονισμός (ΕΕ) 2019/942 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για την ίδρυση Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (αναδιατύπωση) (ΕΕ L 158 της , σ. 22-53).
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 596/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για την κατάχρηση της αγοράς (κανονισμός για την κατάχρηση της αγοράς) και την κατάργηση της οδηγίας 2003/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 2003/124/ΕΚ, 2003/125/ΕΚ και 2004/72/ΕΚ (ΕΕ L 173 της , σ. 1-61).