Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Εθνικής Διοίκησης Τουρισμού της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας σχετικά με τις θεωρήσεις και τα συναφή ζητήματα που αφορούν ομάδες τουριστών από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΚΕΠ)

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I. Πολιτικό και νομικό πλαίσιο

Στην κοινή ανακοίνωση τύπου, που δημοσιεύθηκε κατά την 5η Διάσκεψη Κορυφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων τόνισαν τη σημασία που έχουν οι επαφές σε επίπεδο πληθυσμού μεταξύ Κίνας και ΕΕ, ιδίως με την ενθάρρυνση των οργανωμένων ταξιδιών κινέζων τουριστών στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, κατά τη διάρκεια των 10 επόμενων χρόνων, η Κίνα θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες πηγές παγκόσμιου τουρισμού. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2020 είναι δυνατόν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό περίπου 100 εκατ. κινέζοι ενώ η ανάπτυξη του κινέζικου τουρισμού στην Ευρώπη θα έχει σίγουρα οικονομικές και πολιτιστικές επιπτώσεις ιδιαίτερα σημαντικές.

Ωστόσο, οι κινέζοι υπήκοοι υπόκεινται πάντα σε περιορισμούς όσον αφορά τα ταξίδια. Βάσει της νομοθεσίας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, οι κινέζοι υπήκοοι δεν μπορούν να πραγματοποιούν τουριστικά ταξίδια στο εξωτερικό παρά μόνο προς συγκεκριμένους προορισμούς που έχουν οριστεί σε διμερείς συμφωνίες τουρισμού, οι οποίες έχουν συναφθεί με τα κράτη προορισμού. Μόνο όταν το Κρατικό Συμβούλιο της Κίνας έχει χορηγήσει το καθεστώς εγκεκριμένου προορισμού (ΚΕΠ) σε μία χώρα και επιτρέπει, με τον τρόπο αυτό, στους πολίτες να την επισκεφθούν, τότε μπορεί να συναφθεί η διμερής συμφωνία ΚΕΠ ώστε να μπορέσουν ομάδες κινέζων τουριστών να επισκεφθούν τη συγκεκριμένη χώρα.

Στις 22 Aπριλίου 2002, η Επιτροπή υιοθέτησε σύσταση απόφασης του Συμβουλίου η οποία την εξουσιοδοτούσε να αναλάβει διαπραγματεύσεις ενόψει μιας συμφωνίας ΚΕΠ μεταξύ της Κοινότητας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2002, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να διαπραγματευθεί μία συμφωνία ΚΕΠ μεταξύ της Κοινότητα και της Κίνας.

´Οταν το μνημόνιο συμφωνίας ΚΕΠ υπογραφεί, οι κινέζοι υπήκοοι θα συνεχίσουν να έχουν την υποχρέωση θεώρησης για να εισέλθουν στην Κοινότητα (σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου) αλλά θα επωφελούνται, βάσει του πρωτοκόλλου της συμφωνίας, από απλοποιημένες διαδικασίες για την απόκτηση τουριστικής θεώρησης, πράγμα που θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη του κινεζικού τουρισμού στην Ευρώπη και τις επαφές σε επίπεδο πληθυσμών. Ωστόσο, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θεωρούν ότι είναι σημαντικό να εμποδιστεί κάθε καταχρηστική προσφυγή στον εν λόγω μηχανισμό, ιδίως από τουρίστες που υπερβαίνουν τον εγκεκριμένο χρόνο παραμονής. Η εντολή διαπραγμάτευσης που χορηγήθηκε στην Επιτροπή περιελάμβανε, συνεπώς, την απαίτηση της εισαγωγής μιας νομικά δεσμευτικής ρήτρας επανεισδοχής στη συμφωνία.

Η Επιτροπή διοργάνωσε έναν πρώτο κύκλο ερευνητικών διαπραγματεύσεων με την Εθνική Κινεζική Διοίκηση Τουρισμού (ΕΔΤΚ) στο Πεκίνο, στις 29 Oκτωβρίου 2002. Στις 20 Ιανουαρίου 2003, διαβιβάστηκε στις κινεζικές αρχές σχέδιο του κειμένου για μία μελλοντική συμφωνία. Ο πρώτος κύκλος των επίσημων διαπραγματεύσεων ενόψει της κοινοτικής συμφωνίας ΚΕΠ με την Κίνα, έλαβε χώρα στις 12 Φεβρουαρίου 2003 και σημείωσε σημαντική πρόοδο. Ωστόσο, λόγω της επιδημίας SARS και της αντίρρησης της Κίνας σχετικά με την εισαγωγή στο κείμενο, της ρήτρας επανεισδοχής μπόρεσε να πραγματοποιηθεί μόνο μικρή πρόοδος από τότε, ακόμη και αν έχουν ανταλλαχθεί πολλές προτάσεις και αντιπροτάσεις που αφορούν το κείμενο. Την 1η Ιουλίου 2003, η ΕΔΤΚ βεβαίωσε γραπτώς ότι το καθεστώς εγκεκριμένου προορισμού είχε χορηγηθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Αποφασιστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις σημειώθηκε μόνο μετά από έντονες πολιτικές πιέσεις που άσκησε η ΕΕ στην Κίνα, κατά τις συνεδριάσεις της τρόικας ΕΕ-Κίνας των Υπουργών Εξωτερικών που συγκλήθηκαν στην Αθήνα, στο Μπαλί και στη Νέα Υόρκη (Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2003). Εξάλλου, η ΕΕ τόνισε ότι επιθυμούσε να συνάψει τη συμφωνία ΚΕΠ μαζί με άλλες συμφωνίες κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Κορυφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας. Στις 23 Σεπτεμβρίου 2003, η Κίνα έστειλε μία αντιπρόταση που προβλέπει την εισαγωγή στο κείμενο της συμφωνίας της υποχρέωσης για επανεισδοχή των ατόμων που έχουν υπερβεί τον εγκεκριμένο χρόνο παραμονής.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2003 έγινε στο Πεκίνο ο δεύτερος κύκλος διαπραγματεύσεων και τα δύο μέρη συμφώνησαν για το τελικό κείμενο. Το μνημόνιο συμφωνίας, το οποίο δεσμεύει νομικά, μονογραφήθηκε στο Πεκίνο στις 30 Οκτωβρίου 2003 κατά την 6η Διάσκεψη Κορυφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας. Tο γεγονός ότι η Επιτροπή επέτυχε να πείσει την Κίνα να δεχθεί την ρήτρα επανεισδοχής αποτελεί σημαντική επιτυχία, την οποία δεν είχε κατορθώσει καμία από τις 23 χώρες (συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και της Ουγγαρίας) που είχαν ήδη συνάψει διμερή συμφωνία. Η αποδοχή από το Πεκίνο μιας ρήτρας επανεισδοχής στο πλαίσιο του ΚΕΠ θα διευκόλυνε τις προσπάθειες της Επιτροπής που έχουν στόχο να πείσουν την Κίνα να αποδεχθεί το άνοιγμα διαπραγματεύσεων σχετικά με μια συμφωνία επανεισδοχής.

Τα κράτη μέλη ενημερώνονται τακτικά και λαμβάνεται η γνώμη τους σε όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων, ιδίως μέσω της ομάδας εργασίας Ασίας-Ωκεανίας, της στρατηγικής επιτροπής για τη μετανάστευση, τα σύνορα και το άσυλο (SCIFA), την ομάδα εργασίας για τις θεωρήσεις και την ομάδα εργασίας ανωτέρου επιπέδου για τη μετανάστευση.

II. Αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων

Η Επιτροπή θεωρεί ότι έχουν επιτευχθεί οι στόχοι που έχουν καθοριστεί από το Συμβούλιο στις διαπραγματευτικές του οδηγίες και ότι το σχέδιο του μνημονίου συμφωνίας είναι αποδεκτό για την Κοινότητα.

Το τελικό περιεχόμενο του σχεδίου μπορεί να συνοψισθεί ως εξής :

- το μνημόνιο συμφωνίας χωρίζεται σε 4 τμήματα με 8 άρθρα στο κάθε τμήμα. Περιέχει επίσης, σε παράρτημα, ένα πρωτόκολλο σχετικά με τα νέα κράτη μέλη και τέσσερις κοινές δηλώσεις,

- το τμήμα I, άρθρα 1-3, περιέχει τους ορισμούς και αναφέρει το στόχο και το πεδίο εφαρμογής του μνημονίου συμφωνίας,

- το τμήμα II, άρθρο 4 και 5, αφορά τις διαδικασίες για τις θεωρήσεις και την επανεισδοχή. Το άρθρο 4 περιγράφει τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται για τη χορήγηση θεωρήσεων Σένγκεν μικρής διάρκειας, οι οποίες πρέπει να περιέχουν την αναφορά 'ΚΕΠ'. Οι διαδικασίες βασίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2002, η οποία εισάγει στις κοινές προξενικές εγκυκλίους, ειδικούς και λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις αιτήσεις για τη χορήγηση θεώρησης, η επεξεργασία των οποίων γίνεται από ιδιωτικές διοικητικές υπηρεσίες, από τοπικά ταξιδιωτικά γραφεία και από ταξιδιωτικούς πράκτορες οργανωμένων ταξιδιών. Tα εξουσιοδοτημένα κινεζικά ταξιδιωτικά γραφεία ενεργούν ως εγκεκριμένοι εκπρόσωποι των αιτούντων θεώρηση και διαβιβάζουν τις αιτήσεις για χορήγηση θεώρησης στην ομάδα τουριστών τους. Είναι δυνατό να προβλέπονται μεμονωμένες συνεντεύξεις. Η επεξεργασία των αιτήσεων για χορήγηση θεώρησης γίνεται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Λαμβάνονται μέτρα κατά των εξουσιοδοτημένων ταξιδιωτικών γραφείων της Κίνας που αντίκεινται στις ρυθμίσεις της ΕΕ ή/και της Κίνας

- η υποχρέωση επανεισδοχής από την κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας αναφέρεται σαφώς στο άρθρο 5 του μνημονίου συμφωνίας. Η παράγραφος 1 αναφέρει την υποχρέωση των ταξιδιωτικών γραφείων που συμμετέχουν, να ανακοινώνουν χωρίς καθυστέρηση στο κράτος μέλος που έχει εκδώσει τη θεώρηση καθώς και στην ΕΔΤΚ, τα στοιχεία κάθε τουρίστα ΚΕΠ που λείπει από την ομάδα ή που δεν έχει επιστρέψει στην Κίνα. Η παράγραφος 2 αναφέρει ότι τα σχετικά ταξιδιωτικά γραφεία συνεργάζονται άμεσα με τις αρμόδιες υπηρεσίες των συμβαλλομένων μερών για να βοηθούν στην αποστολή και στην επανεισδοχή του τουρίστα ο οποίος έχει παράνομα υπερβεί τον εγκεκριμένο χρόνο παραμονής "ο οποίος είναι προς επανεισδοχή από την κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας". Η παράγραφος 2 προβλέπει επίσης ότι πρέπει να παρέχονται στοιχεία για την απόδειξη της κινεζικής υπηκοότητας του τουρίστα. Η παράγραφος 5 της κοινής δήλωσης σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής, αναφέρει ότι τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του μνημονίου συμφωνίας πρέπει να περιλαμβάνουν τα διαβατήρια, τις αιτήσεις για τη χορήγηση θεώρησης, τα έγγραφα ελέγχου της ΕΕ για την μετανάστευση, τα έγγραφα των ταξιδιωτικών γραφείων, ή φωτοτυπίες τους,

- το τμήμα III, άρθρο 6 αφορά τη σύσταση επιτροπής για το καθεστώς εγκεκριμένου προορισμού, που θα συνδράμει στην εφαρμογή του μνημονίου συμφωνίας. Η επιτροπή εκδίδει τον εσωτερικό της κανονισμό και συναντάται, όταν είναι αναγκαίο, μετά από αίτηση ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη. Η Κοινότητα εκπροσωπείται από την Επιτροπή,

- το τμήμα IV, άρθρα 7 και 8 περιλαμβάνει τους αναγκαίους κανόνες σχετικά με την έναρξη ισχύος, τη διάρκεια και τη λήξη του μνημονίου συμφωνίας. Το άρθρο 7 τονίζει ότι παρόμοια μνημόνια συμφωνίας σχετικά με το ΚΕΠ μεταξύ ενός κράτους μέλους και της Κίνας παύουν να ισχύουν από την έναρξη ισχύος του παρόντος μνημονίου συμφωνίας. Η παράγραφος 6 του άρθρου 8 αναφέρει ότι το μνημόνιο συμφωνίας είναι νομικά δεσμευτικό και για τα δύο συμβαλλόμενα μέρη στο πλαίσιο του διεθνούς δημοσίου δικαίου,

- Το παράρτημα περιέχει ένα πρωτόκολλο σχετικά με τα νέα κράτη μέλη, το οποίο αναφέρει ότι, κατά παρέκκλιση του άρθρου 4 παράγραφος 3 του μνημονίου συμφωνίας, τα κράτη μέλη που προσχωρούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Mαΐου 2004, εκδίδουν εθνικές θεωρήσεις που η ισχύς τους περιορίζεται στο δικό τους έδαφος μέχρι την έναρξη ισχύος της απόφασης του Συμβουλίου που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της Πράξης Προσχώρησης,

- η κοινή δήλωση σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής διατυπώνει ειδικές συστάσεις σχετικά με τα ταξιδιωτικά γραφεία, την προστασία των δικαιωμάτων των κινέζων τουριστών, τους επικεφαλής οργανωμένων ταξιδίων και τους ξεναγούς, τις ανάγκες σε πληροφορίες και τα δικαιολογητικά. Είναι σημαντικό να διαπιστωθεί ότι οι κατάλογοι των ταξιδιωτικών γραφείων που πρέπει να παρέχουν τα κράτη μέλη στην ΕΔΤΚ είναι κατάλογοι ανοικτοί, οι οποίοι πρέπει να ενημερώνονται τακτικά,

- η ειδική θέση της Δανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας αναφέρεται στο 5ο και 6ο εκτιμώντας και σε δύο κοινές δηλώσεις που επισυνάπτονται στο μνημόνιο συμφωνίας. Η στενή σύνδεση της Νορβηγίας και της Ισλανδίας στην εφαρμογή και στην εξέλιξη του κεκτημένου Σένγκεν αναφέρεται επίσης σε κοινή δήλωση που επισυνάπτεται στο μνημόνιο συμφωνίας.

III. Τα σχέδια αποφάσεων

Οι συνημμένες προτάσεις αποτελούν το νομικό μέσο για την υπογραφή και τη σύναψη του μνημονίου συμφωνίας. Η νομική βάση για την υπογραφή και τη σύναψη του μνημονίου συμφωνίας είναι το άρθρο 62 παράγραφος 2 σημείο (β) εδάφιο (ii) και (iv) και το άρθρο 63 παράγραφος 3 σημείο (β) της συνθήκης ΕΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 300 της συνθήκης ΕΚ. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ομοφωνία, βάσει του άρθρου 300 παράγραφος 2 υποπαράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 67 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Η σύναψη του μνημονίου συμφωνίας γίνεται μετά από επίσημη διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο του άρθρου 300 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.

Η προτεινόμενη απόφαση σχετικά με τη σύναψη της συμφωνίας ορίζει μία απλοποιημένη διαδικασία για την υιοθέτηση της κοινοτικής θέσης στο πλαίσιο της επιτροπής για το ΚΕΠ που συστάθηκε βάσει του άρθρου 6 της συμφωνίας. Οι διαδικασίες αυτές ακολουθούν εκείνες που έχει υιοθετήσει το Συμβούλιο στην απόφαση που αφορά τη σύναψη των συμφωνιών επανεισδοχής με το Χονγκ-Κονγκ.

Η εφαρμογή της συμφωνίας απαιτεί επίσης τη συνεργασία μεταξύ των προξενικών αρχών των κρατών μελών που εφαρμόζουν τη συμφωνία. Με την επιφύλαξη οποιασδήποτε αντίθετης διάταξης στη συμφωνία, εφαρμόζονται οι διατάξεις των κοινών προξενικών εγκυκλίων και ιδίως οι διατάξεις του τμήματος VIII όσον αφορά την προξενική συνεργασία σε τοπικό επίπεδο [1].

[1] ΕΕ C 313, 16.12.2002, σ. 1.

IV. Συμπεράσματα

Υπό το φως των προαναφερθέντων αποτελεσμάτων, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο :

- να αποφασίσει ότι το μνημόνιο συμφωνίας θα υπογραφεί εξ ονόματος της Κοινότητας και εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρο του Συμβουλίου να ορίσει το άτομο που είναι αρμόδιο να υπογράψει εξ ονόματος της Κοινότητας.

- να εγκρίνει, μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το συνημμένο μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Εθνικής Διοίκησης Τουρισμού της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Εθνικής Διοίκησης Τουρισμού της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας σχετικά με τις θεωρήσεις και τα συναφή ζητήματα που αφορούν ομάδες τουριστών από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΚΕΠ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη :

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 2 (β) εδάφιο (ii) και (iv) και το άρθρο 63 παράγραφος 3 (β) σε συνδυασμό με το άρθρο 300 παράγραφος 2, πρώτη υποπαράγραφος, δεύτερη πρόταση,

την πρόταση της Επιτροπής [2],

[2]

Εκτιμώντας τα εξής :

(1) Με την απόφασή του, της 16ης Σεπτεμβρίου 2002, το Συμβούλιο εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διαπραγματευθεί συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας σχετικά με το καθεστώς εγκεκριμένου προορισμού (ΚΕΠ).

(2) Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την εν λόγω συμφωνία διεξάχθηκαν στο Πεκίνο το Φεβρουάριο και το Σεπτέμβριο του 2003.

(3) Με την επιφύλαξη ενδεχόμενης σύναψης σε μεταγενέστερη ημερομηνία, πρέπει να υπογραφεί το μνημόνιο συμφωνίας που μονογραφήθηκε στο Πεκίνο στις 30 Οκτωβρίου 2003.

(4) Σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας και το πρωτόκολλο που ενσωματώνει το κεκτημένο Σένγκεν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία δεν συμμετέχουν στην υιοθέτηση της παρούσας απόφασης και συνεπώς δεν δεσμεύονται, από αυτήν, ούτε υπόκεινται στην εφαρμογή της.

(5) Σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τη θέση της Δανίας, που επισυνάπτεται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Δανία δεν λαμβάνει μέρος στη υιοθέτηση της παρούσας απόφασης και, συνεπώς, δεν δεσμεύεται από αυτήν, ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο μόνο

Με την επιφύλαξη ενδεχόμενης σύναψης σε μεταγενέστερη ημερομηνία, εξουσιοδοτείται ο Πρόεδρος του Συμβουλίου να ορίσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που θα υπογράψουν, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Εθνικής Διοίκησης Τουρισμού της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας σχετικά με τις θεωρήσεις και τα συναφή ζητήματα που αφορούν ομάδες τουριστών από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΚΕΠ).

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος