Υπόθεση C-377/07

Finanzamt Speyer-Germersheim

κατά

STEKO Industriemontage GmbH

(αίτηση του Bundesfinanzhof για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Φορολογία εταιριών — Μεταβατικές διατάξεις — Έκπτωση της μείωσης της αξίας των συμμετοχών σε αλλοδαπές εταιρίες»

Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 22ας Ιανουαρίου 2009   I ‐ 302

Περίληψη της αποφάσεως

Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων – Περιορισμοί – Φορολογική νομοθεσία – Φόρος εταιριών

(Άρθρο 56 ΕΚ)

Όταν μια ημεδαπή κεφαλαιουχική εταιρία κατέχει ποσοστό συμμετοχής σε άλλη κεφαλαιουχική εταιρία που υπολείπεται του 10% και υφίσταται μείωση κερδών λόγω της μερικής λογιστικής απόσβεσης της συμμετοχής της στην άλλη αυτή εταιρία, το άρθρο 56 ΕΚ έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι η απαγόρευση έκπτωσης των μειώσεων των κερδών από τη συμμετοχή αυτή αρχίζει να ισχύει νωρίτερα για τις συμμετοχές σε αλλοδαπές εταιρίες από ό,τι για τις συμμετοχές σε ημεδαπές εταιρίες αντιβαίνει στο εν λόγω άρθρο.

Πράγματι, αυτή η διαφορετική μεταχείριση ανάλογα με τον τόπο όπου έχουν επενδυθεί τα κεφάλαια είναι ικανή να αποτρέψει τους μετόχους από την πραγματοποίηση επενδύσεων των κεφαλαίων τους σε εταιρία εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος και να παραγάγει επίσης περιοριστικά αποτελέσματα έναντι των εγκατεστημένων σε άλλα κράτη εταιριών, καθόσον συνιστά εμπόδιο για την εξεύρεση από τις εταιρίες αυτές κεφαλαίων στο οικείο κράτος μέλος. Επιπλέον, το γεγονός ότι είναι γνωστό ότι η δυνατότητα μείωσης του ύψους των φορολογητέων κερδών χάρη στη διενέργεια μερικής λογιστικής απόσβεσης θα παύσει να ισχύει νωρίτερα για τις συμμετοχές σε αλλοδαπές εταιρίες από ό,τι για τις συμμετοχές σε ημεδαπές εταιρίες είναι ικανό αφενός να αποτρέψει την οικεία εταιρία να εξακολουθήσει να κατέχει συμμετοχές σε αλλοδαπές εταιρίες και αφετέρου να την ωθήσει να εκποιήσει τις εν λόγω συμμετοχές ταχύτερα από ό,τι θα έπραττε για τις συμμετοχές σε ημεδαπές εταιρίες. Μικρή σημασία έχει συναφώς το αν η διαφορετική μεταχείριση έχει εφαρμοστεί για σύντομο μόνο χρονικό διάστημα, διότι το γεγονός αυτό και μόνο δεν σημαίνει ότι η διαφορετική αυτή μεταχείριση δεν παράγει σημαντικά αποτελέσματα και ότι ο περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων δεν είναι συνεπώς πραγματικός.

Όσον αφορά τη δυνατότητα των ημεδαπών εταιριών να εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημά τους τις μειώσεις κερδών που προκύπτουν από μερική λογιστική απόσβεση των συμμετοχών τους, δυνατότητα η οποία εξαρτάται από το αν οι συμμετοχές τους αφορούν ημεδαπή ή αλλοδαπή εταιρία, η διαφορετική μεταχείριση δεν συναρτάται προς αντικειμενικά διαφορετικές καταστάσεις.

Για τη διαφορετική αυτή μεταχείριση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δικαιολογητικός λόγος η διακριτική ευχέρεια που έχουν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή μεταβατικού καθεστώτος ενόψει της προσαρμογής του εθνικού συστήματος φορολόγησης των εταιριών προς το κοινοτικό δίκαιο και της εξάλειψης τυχόν δυσμενών διακρίσεων. Πράγματι, για τη διακριτική αυτή ευχέρεια τίθενται πάντοτε όρια από την υποχρέωση σεβασμού των θεμελιωδών ελευθεριών, και ειδικότερα της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων. Ακόμη όμως και αν ένα μεταβατικό καθεστώς επιδιώκει θεμιτά τη διασφάλιση της μετάβασης στο νέο καθεστώς χωρίς ρήξη με το προγενέστερο καθεστώς και μολονότι υπάρχουν επιχειρήματα που διευκρινίζουν τον λόγο για τον οποίο η νέα ρύθμιση ίσχυσε αργότερα για τις εταιρίες που κατείχαν συμμετοχές σε ημεδαπές εταιρίες, τα επιχειρήματα αυτά δεν αποτελούν δικαιολογητικό λόγο για τη διαφορετική αυτή μεταχείριση, η οποία απέβη σε βάρος των εταιριών που κατείχαν συμμετοχές σε αλλοδαπές εταιρίες.

Ως δικαιολογητικός λόγος για τη διαφορετική αυτή μεταχείριση δεν μπορεί να προβληθεί ούτε η ανάγκη διατήρησης της συνοχής του φορολογικού συστήματος, διότι το γεγονός ότι θα ήταν δυνατή η εκ των υστέρων απαλλαγή της υπεραξίας που πραγματοποιείται σε περίπτωση μεταβίβασης, εφόσον το σχετικό κέρδος είναι αρκετά υψηλό, δεν συνιστά λόγο αναγόμενο στη διατήρηση της συνοχής του φορολογικού συστήματος ικανό να δικαιολογήσει το ότι δεν επιτρέπεται η απευθείας έκπτωση των ζημιών που έχουν υποστεί οι εταιρίες οι οποίες κατέχουν συμμετοχές στο κεφάλαιο αλλοδαπών εταιριών.

Όσον αφορά την ανάγκη διασφάλισης της αποτελεσματικότητας των φορολογικών ελέγχων, ένας τέτοιος επιτακτικός λόγος γενικού συμφέροντος δεν είναι ούτως ή άλλως λυσιτελής στην περίπτωση που η μείωση της αξίας των συμμετοχών σε αλλοδαπές εταιρίες προκύπτει από την πτώση των τιμών των μετοχών στο χρηματιστήριο.

(βλ. σκέψεις 27-29, 35, 49-50, 54-56 και διατακτ.)