29.4.2020   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 141/29


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Προς βιώσιμες συνοικίες και μικρές κοινότητες — Η περιβαλλοντική πολιτική κάτω του δημοτικού επιπέδου»

(2020/C 141/07)

Εισηγητής:

ο κ. Gaetano ARMAO (IT/EPP), αντιπεριφερειάρχης και υπουργός Οικονομικών της Περιφέρειας Σικελίας

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Α.    Η κατανόηση των βιώσιμων συνοικιών και των μικρών κοινοτήτων

1.

εκτιμά τον συμπεριληπτικό χαρακτήρα των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, και ιδίως του στόχου 11 «Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες», όπου διατυπώνεται το αίτημα περί ασφαλών, ανθεκτικών, βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς οικισμών·

2.

επιθυμεί να τονίσει την καθοριστική σημασία της δημοκρατικής και χωρίς αποκλεισμούς πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων —κατά περίπτωση— των επιπέδων κάτω από το δημοτικό, όπου υφίστανται διαφορετικά μοντέλα και οντότητες με περισσότερο ή λιγότερο τυποποιημένες δομές, αρμοδιότητες και πόρους. Η συμπερίληψή τους στην πολυεπίπεδη διακυβέρνηση θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ χρήσιμη για την ανάπτυξη και την αποτελεσματική εφαρμογή των πολιτικών, καθώς και για τη νομιμότητα του ίδιου του δημοκρατικού συστήματος. Παρατηρεί δε ότι αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις πολιτικές σε τομείς που ανταποκρίνονται στις σοβαρές ανησυχίες των πολιτών και στις οποίες τόσο τα προβλήματα όσο και οι λύσεις πολιτικής επηρεάζουν βαθιά τη ζωή των πολιτών π.χ. όσον αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήματα ή την κλιματική αλλαγή·

3.

υπενθυμίζει τις πολυάριθμες υφιστάμενες προσπάθειες προαγωγής των βιώσιμων κοινοτήτων που χρήζουν κοινωνιακού μετασχηματισμού για τη διόρθωση νέων μορφών κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών ανισοτήτων. Σε αυτές τις προσπάθειες περιλαμβάνονται το Αστικό θεματολόγιο της ΕΕ και οι εταιρικές του σχέσεις, ο Χάρτης της Λειψίας για τις βιώσιμες ευρωπαϊκές πόλεις, ο Χάρτης και οι δεσμεύσεις του Άαλμποργκ, η Διακήρυξη της Χώρας των Βάσκων, το Νέο αστικό θεματολόγιο και πολλά άλλα·

4.

ζητεί —σύμφωνα με την πρωταρχική προτεραιότητά της για την περίοδο 2015-2020, ήτοι «Δημιουργία θέσεων εργασίας και βιώσιμη ανάπτυξη στις πόλεις και τις περιφέρειες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών»— την προώθηση της έννοιας των βιώσιμων κοινοτήτων με τη συμπερίληψη ολόκληρης της έκτασης των εν λόγω κοινοτήτων προκειμένου να διασφαλιστεί, μεταξύ άλλων, ότι οι λιγότερο εύπορες περιοχές μπορούν να αποκτήσουν τις απαραίτητες ευκαιρίες για την ανάπτυξη βιώσιμων λύσεων·

5.

επιμένει ότι η έννοια της βιώσιμης συνοικίας θα πρέπει να αφορά την αναβάθμιση των φτωχών ή ευάλωτων περιοχών μέσω του συνδυασμού κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων, σύμφωνα και με τη γνωμοδότησή της με θέμα το «Έβδομο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον και τη βιώσιμη πόλη»·

6.

παραπέμπει στη γνωμοδότησή της με θέμα «Προς ένα 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον», με την οποία επιδιώκεται η συνεκτίμηση των αναγκών όλων των τύπων κοινοτήτων στις περιβαλλοντικές πολιτικές της ΕΕ·

7.

θεωρεί ότι η επιτυχής εφαρμογή πολλών ενωσιακών και εθνικών πολιτικών για το περιβάλλον εξαρτάται από τον ενστερνισμό τους από τις υποδημοτικές κοινότητες, καθώς και από τη συμβολή των εν λόγω κοινοτήτων σε αυτές·

8.

επισημαίνει τις σημαντικές περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες που υφίστανται τόσο σε δημοτικό επίπεδο όσο και κάτω από αυτό. Τα περιβαλλοντικά ζητήματα είναι δυνατόν να έχουν συγκεκριμένη επίδραση σε διάφορες υποδημοτικές οντότητες. Για τον λόγο αυτόν υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να ακολουθούνται σε κάθε επίπεδο σφαιρικές προσεγγίσεις, στο πλαίσιο των οποίων θα συνεκτιμώνται δεόντως οι κατά τόπους διαφορετικές καταστάσεις, οι οποίες ενδέχεται να χρήζουν ειδικών λύσεων και παρεμβάσεων·

9.

επισημαίνει ότι την ευθύνη για τις υποδημοτικές κοινότητες και για τη διασφάλιση της συμμετοχής τους επωμίζονται τα επίπεδα διακυβέρνησης των κρατών μελών που είναι αρμόδια για το υποεθνικό επίπεδο. Οι αρμόδιες τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν σημαντική ευθύνη για το σύνολο της επικράτειάς τους, η οποία πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Η ΕτΠ τις καλεί να μεριμνούν για την ενεργό συμμετοχή και στήριξη του υποδημοτικού επιπέδου κατά την εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής, καθώς και για την ενδυνάμωση του τοπικού πληθυσμού, με στόχο να καταστήσουν τις κοινότητές τους περισσότερο βιώσιμες·

10.

αναγνωρίζει την ποικιλομορφία της ορολογίας που χρησιμοποιείται για αυτούς τους τύπους κοινοτήτων: μεταξύ άλλων μικρά χωριά, συνοικίες, διαμερίσματα, συνοικισμοί, τομείς, χωριά, ενορίες, δημοτικά διαμερίσματα. Οι όροι αυτοί ενίοτε αναφέρονται σε διοικητικές μονάδες και ενίοτε σε κοινότητες χωρίς διοικητική υπόσταση. Ως εκ τούτου, στην παρούσα γνωμοδότηση χρησιμοποιούνται κατά ισοδύναμο τρόπο οι εκφράσεις «κάτω του δημοτικού επιπέδου» και «υποδημοτικός»·

11.

αναγνωρίζει τα ποικίλα πλαίσια εντός των οποίων βρίσκονται οι μικρές κοινότητες: τις αστικές και αγροτικές περιοχές, τις πυκνοκατοικημένες και αραιοκατοικημένες περιοχές, καθώς και τις εύπορες και υποβαθμισμένες περιοχές·

12.

τονίζει, ειδικότερα, την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε τόπο που αντιμετωπίζει ιδιαίτερες περιβαλλοντικές δυσκολίες. Λόγω του απόκεντρου χαρακτήρα τους, οι περιοχές αυτές ενίοτε έχουν μοναδικά φυσικά χαρακτηριστικά που τους προσδίδουν δυσανάλογη οικολογική σημασία:

α.

τα μικρά νησιά ενδέχεται να είναι γεωγραφικά αποκλεισμένα από τον υπόλοιπο δήμο του οποίου αποτελούν μέρος, γεγονός που εμποδίζει την πρόσβαση σε υπηρεσίες και διαδικασίες λήψης αποφάσεων, προκαλεί υψηλή εξάρτηση από εξωτερικές εισροές και εξασθενίζει τη διοικητική τους αυτονομία. Κρίνεται σκόπιμο να προαχθεί και να επεκταθεί η συνεργασία με τη διαπεριφερειακή ομάδα «Νησιωτικές περιφέρειες» της ΕτΠ, καθώς και με άλλα δίκτυα, όπως η «Καθαρή ενέργεια για τα νησιά της ΕΕ», η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Μικρών Νησιών, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μικρών Νησιών, καθώς και με εγχειρήματα που συνδέονται με τη νεόκοπη έννοια του μεσογειακού νησιωτικού χαρακτήρα·

β.

οι αραιοκατοικημένες και ελάχιστα κατοικημένες περιοχές συχνά απέχουν γεωγραφικά πολύ από τον υπόλοιπο δήμο. Επομένως, θα πρέπει να προωθηθεί και να επεκταθεί η συνεργασία με ήδη υφιστάμενα δίκτυα, όπως το Δίκτυο Βόρειων Αραιοκατοικημένων Περιοχών, το Δίκτυο Νότιων Αραιοκατοικημένων Περιοχών και η Euromontana·

γ.

οι υποδημοτικές κοινότητες σε περιοχές με ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά, όπως οι ορεινές ή οι λιμναίες περιοχές·

13.

αναγνωρίζει μεν τη σημασία των μικρών δήμων, αλλά υπογραμμίζει ότι η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στις μικρές κοινότητες κάτω του δημοτικού επιπέδου που αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις. Οι υποδημοτικές κοινότητες ενδέχεται να μην έχουν α) αιρετούς αντιπροσώπους για την εποπτεία του περιβαλλοντικού αντικτύπου των έργων, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωσή τους με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ· β) δημόσιο βήμα για την ανάλυση της συμμετοχής τους σε έργα και λοιπές δραστηριότητες της ΕΕ ή του τρόπου εφαρμογής της ενωσιακής πολιτικής σε τοπικό επίπεδο· ούτε γ) προϋπολογισμό για την κάλυψη ακόμη και του ελάχιστου κόστους ή της τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης για την παροχή τεχνογνωσίας σχετικά με τον τρόπο άντλησης ενωσιακής χρηματοδότησης·

14.

επισημαίνει την πολυμορφία των θεσμικών οντοτήτων σε υποδημοτικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των επίσημων δημόσιων οργάνων, άλλων μορφών συμμετοχής που οργανώνονται από τις δημόσιες αρχές ή σε συνεργασία με αυτές, καθώς και των τοπικών επιτροπών και των ομάδων ακτιβιστών·

15.

τονίζει ότι το υποδημοτικό επίπεδο —ακριβώς λόγω των πολυποίκιλων μορφών οργάνωσης ανά την επικράτεια των κρατών μελών και της συχνά λιγότερο επίσημης οργανωτικής δομής του— προσφέρει αξιοσημείωτες δυνατότητες συμμετοχικού και δημοκρατικού πειραματισμού για την ανάπτυξη νέων μορφών συμμετοχής στα κοινά και επικοινωνίας (όπως οι κοινότητες σε επίπεδο συνοικίας, οι επιτροπές των χωριών, τα συμμετοχικά εργαστήρια και φόρουμ)· υπενθυμίζει ότι, ειδικά οι δραστηριότητες που σχετίζονται με το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, έχουν τεράστιες δυνατότητες κινητοποίησης των πολιτών προς αυτή την κατεύθυνση·

16.

αναγνωρίζει τον ρόλο των εθελοντικών οργανώσεων των πολιτών σε μικρές κοινότητες, ενώσεις και επιτροπές οι οποίες ασχολούνται με ένα και μοναδικό περιβαλλοντικό ζήτημα ή, γενικότερα, επιδιώκουν την προαγωγή βιώσιμων δραστηριοτήτων. Ενώ οι ομάδες αυτές μπορούν να συγκεντρώνουν μέσα, δεξιότητες, ενέργεια και κίνητρα, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην ενδυνάμωσή τους μέσω τεχνικής και χρηματοδοτικής υποστήριξης, καθώς και μέσω τακτικών διαβουλεύσεων·

Β.    Τρόποι εμπέδωσης της περιβαλλοντικής πολιτικής κάτω του δημοτικού επιπέδου

Σε πολλαπλά πεδία εφαρμογής

Υπέρ των χαμηλών εκπομπών ρύπων

17.

επισημαίνει ότι οι υποδημοτικές κοινότητες είναι κατά κανόνα εκείνες που επηρεάζονται περισσότερο από περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η ποιότητα του αέρα ή η ηχορύπανση, και τούτο ενώ έχουν ελάχιστο έλεγχο επί των αποφάσεων που σχετίζονται με τις μεταφορές και τις μετακινήσεις· διαπιστώνει δε ότι τα ζητήματα αυτά δεν αφορούν εξίσου κάθε περιοχή. Είναι ζητούμενο καίριας σημασίας οι μηχανισμοί περιβαλλοντικής εποπτείας να αναλύουν τα δεδομένα κάτω του δημοτικού επιπέδου, έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η λήψη ειδικών μέτρων και η εξεύρεση αντίστοιχων λύσεων·

18.

υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός άρτιου πλαισίου καθοδήγησης κάτω του δημοτικού επιπέδου, ειδικά για τα νησιά, ως προς τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, με τη διευκόλυνση της μετάβασής τους σε ανανεώσιμες και μη ρυπογόνες μορφές ενέργειας. Πηγή έμπνευσης θα μπορούσε να αποτελέσει η ενσωμάτωση του συμφώνου των νησιών στο σύμφωνο των Δημάρχων για το κλίμα και την ενέργεια, με τη συμπερίληψη, ενδεχομένως, ήδη υφιστάμενων πρωτοβουλιών όπως η «Πρωτοβουλία για την καθαρή ενέργεια στα νησιά της ΕΕ» και το «Πρόγραμμα Interreg για τις δραστήριες σε κλιματικά ζητήματα γειτονιές»·

Η ανάπτυξη με βάση τη φύση

19.

ενθαρρύνει τη συμμετοχή των μικρών κοινοτήτων (ιδίως των νησιωτικών, των ορεινών και των αγροτικών) στη διαχείριση των φυσικών περιοχών, οι οποίες συχνά δεν συμπίπτουν με τα όρια του δήμου. Χάρη στη συμμετοχή τους αυτή θα μπορούν να ταυτίζονται περισσότερο με τις επιλογές της περιβαλλοντικής πολιτικής και να μειώνονται οι αντιδράσεις σε ζητήματα όπως η χρήση γης. Με τη συμμετοχή τους θα μπορούσε επίσης να ενισχυθεί περαιτέρω η ενημέρωση των πολιτών ως προς τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη των προστατευόμενων φυσικών περιοχών, είτε πρόκειται για περιοχές του δικτύου Natura 2000 είτε για άλλες περιοχές·

20.

προάγει τη συμβολή των κοινοτήτων κάτω του δημοτικού επιπέδου στην εφαρμογή λύσεων με βάση τη φύση, συμπεριλαμβανομένων των διαδρόμων ή ζωνών πρασίνου, των δέντρων στις πόλεις, καθώς και των περιαστικών περιοχών. Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να επιτρέπουν σε όλους τους πολίτες να απολαμβάνουν επί ίσοις όροις τη φύση και τα οφέλη της όσον αφορά την ανθρώπινη υγεία, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε ανθρωπογενείς ή φυσικούς κινδύνους·

Η κυκλική ανάπτυξη

21.

ζητεί να παρέχεται από τα αρμόδια επίπεδα διακυβέρνησης ειδική τεχνική υποστήριξη στις μικρές κοινότητες με σκοπό την εφαρμογή βιώσιμων μεθόδων διαχείρισης λυμάτων και αποβλήτων για την αντιμετώπιση της θαλάσσιας και της παράκτιας ρύπανσης μέσω στρατηγικών για τα πλαστικά και για τα μηδενικά απόβλητα. Συν τοις άλλοις, εισηγείται την προαγωγή ήδη υφιστάμενων πρωτοβουλιών, όπως π.χ. τα έργα του ΟΟΣΑ για τη στήριξη των πόλεων και των περιφερειών στην κυκλική οικονομία·

22.

ενθαρρύνει την ανάπτυξη μέτρων υπέρ των κοινωνικά ρηξικέλευθων πρακτικών σε υποδημοτικό επίπεδο, οι οποίες εκτείνονται από δανειστικές ομάδες που ανταλλάσσουν εργαλεία και άλλα αντικείμενα σε τοπικό επίπεδο έως ομάδες επισκευής που επιτρέπουν στα μέλη τους να επισκευάζουν τα αντικείμενά τους, τα οποία διαφορετικά θα κατέληγαν στα σκουπίδια·

Η ανθεκτική ανάπτυξη

23.

προκρίνει τη διάδοση παρεμβάσεων σχετικών με το μικροκλίμα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ιδίως στις πυκνοκατοικημένες αστικές συνοικίες. Αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν λύσεις χαμηλού κόστους, καθώς και πιο σύνθετες λύσεις σε επίπεδο συνοικίας, όπως η αποσύνδεση των κτηρίων από τους υπονόμους για τη βελτίωση της διαχείρισης των όμβριων υδάτων. Οι παρεμβάσεις αυτού του είδους έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν την ανθεκτικότητα των υποδημοτικών περιοχών που είναι ευάλωτες σε φυσικούς κινδύνους, μετριάζοντας τις πιέσεις στις υποδομές ζωτικής σημασίας·

24.

ενθαρρύνει τα μέλη της ΕτΠ να προωθήσουν τα αναγεννητικά επισιτιστικά συστήματα, τα οποία δημιουργούν οικολογικά, οικονομικά και κοινωνικά οφέλη σε υποδημοτικό —και πέραν αυτού— επίπεδο (π.χ. κήποι στα τοπικά σχολεία ή τις κοινότητες, γεωργία που υποστηρίζεται από την κοινότητα ή ρηξικέλευθες μέθοδοι καλλιέργειας)·

25.

τονίζει ότι ο αειφόρος τουρισμός αποτελεί αναπτυξιακή ευκαιρία των μικρών κοινοτήτων, όπως περιγράφεται στην έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με θέμα τις αραιοκατοικημένες και ελάχιστα κατοικημένες περιοχές («Sparsely populated and under–populated areas») και τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕτΠ με θέμα τον τουρισμό (1) και την πολιτιστική κληρονομιά (2)·

Η ισότιμη και ανθρωποκεντρική ανάπτυξη

26.

προτρέπει την ΕΕ να αναγνωρίσει τη σημασία των πολλαπλών και καινοτόμων μορφών συμμετοχικής δημοκρατίας για την προώθηση βιώσιμων κοινοτήτων, ιδίως σε υποδημοτικό επίπεδο. Το δυναμικό αυτό θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω με τη ρητή συνεκτίμηση του στοιχείου της δημοκρατικής καινοτομίας στις συναφείς ενότητες των περιβαλλοντικών πολιτικών της ΕΕ ή ως στοιχείο υποστήριξης των έργων της ΕΕ·

27.

επισημαίνει την επιτυχή και μακρόχρονη διαδικασία της «Τοπικής ατζέντας 21» (LA21), ως αφετηρία για τη συμπερίληψη του υποδημοτικού επιπέδου στην περιβαλλοντική πολιτική. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, με τις πρωτοβουλίες της «Τοπικής ατζέντας 21» έχουν υποστηριχθεί οι τοπικές αρχές στην εφαρμογή στρατηγικών και δράσεων υπέρ της τοπικής βιωσιμότητας, μέσω της ανταλλαγής μεθόδων, μέσων και βέλτιστων πρακτικών·

Σε πολλαπλές διαδικασίες άσκησης πολιτικής

Αναγνώριση

28.

πιστεύει ακράδαντα ότι η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει τις ειδικές ανάγκες και τις συνεισφορές των μικρών και των υποδημοτικών κοινοτήτων στη διαμόρφωση και την εφαρμογή των περιβαλλοντικών πολιτικών της·

29.

προτείνει να εντοπιστούν μηχανισμοί για τη συνεκτίμηση των τοπικών ζητημάτων κατά την εκπόνηση των γνωμοδοτήσεων της ΕτΠ και για την επισήμανσή τους στα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ, καθώς και να αναπτυχθεί στενότερη συνεργασία με τις αρμόδιες οργανώσεις και τα δίκτυα που ασχολούνται με τις υποδημοτικές δομές ή τις εκπροσωπούν σε επίπεδο ΕΕ·

30.

ενθαρρύνει τα μέλη της ΕτΠ να επικοινωνούν μεμονωμένα με τις υποδημοτικές κοινότητες της επικράτειάς τους, να θέτουν τις εμπειρίες τους προς συζήτηση στην ΕτΠ και να τις ενσωματώνουν στο έργο τους, ιδίως στις γνωμοδοτήσεις της, στις ανταλλαγές μεταξύ ομοτίμων και, ενδεχομένως, στην Τεχνική πλατφόρμα συνεργασίας για το περιβάλλον (της ΓΔ Περιβάλλοντος και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών)·

31.

σκοπεύει να κάνει ρητή αναφορά στις κοινότητες κάτω του δημοτικού επιπέδου στις προτεραιότητες της ΕτΠ για την περίοδο μετά το 2020·

32.

υπενθυμίζει τη συνολική δέσμευση της ΕΕ για την προαγωγή της κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής συνοχής, ιδίως με σκοπό τον περιορισμό των αποκλίσεων ως προς τον βαθμό ανάπτυξης των διαφόρων περιφερειών (τόσο στα νησιά όσο και στην ηπειρωτική χώρα), σύμφωνα με το άρθρο 174 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, υπογραμμίζει εν προκειμένω τη σημασία των υποδημοτικών επιπέδων διακυβέρνησης·

33.

προτείνει να εξεταστεί η δυνατότητα επέκτασης της Δικτυακής πύλης για την κατανομή των εξουσιών, προσθέτοντας, όπου κρίνεται σκόπιμο, ένα επιπλέον τμήμα για το εκάστοτε κράτος μέλος που θα πραγματεύεται τις οντότητες κάτω του δημοτικού επιπέδου, αρχής γενομένης από μια ανάλυση της ανάμειξής τους στην πολιτική για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή·

34.

προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός βραβείου βιώσιμης συνοικίας, έτσι ώστε να ενθαρρυνθούν οι τοπικές κοινότητες να συμμετέχουν στη διαχείριση των περιοχών τους και να διοργανωθεί μια μεμονωμένη ή επαναλαμβανόμενη εκδήλωση για την προαγωγή της αλληλεπίδρασης με τις μικρές κοινότητες, π.χ. μια ετήσια «Ευρωπαϊκή ημέρα βιώσιμων χωριών και συνοικιών»·

Ενημέρωση

35.

προσφέρεται να αναδείξει ευρύτερα τη σημασία του υποδημοτικού επιπέδου στην τοπική περιβαλλοντική πολιτική στα άλλα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να συνίσταται στην πρόκριση της συμπερίληψης του υποδημοτικού επιπέδου στα μελλοντικά έγγραφα πολιτικής και της αναθεώρησης των ήδη υφιστάμενων στρατηγικών από τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ·

36.

ζητεί την ενίσχυση της ενημέρωσης στο υποδημοτικό επίπεδο μέσω των ενωσιακών έργων έρευνας και καινοτομίας («Ορίζοντας 2020» και «Ορίζων Ευρώπη»), καθώς και μέσω της συνεργασίας με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος και τις υπηρεσίες έρευνας της ΕΕ·

37.

δεσμεύεται να επιζητήσει τον διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή —μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της Τεχνικής πλατφόρμας συνεργασίας για το περιβάλλον— με μέλημα να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι μικρές κοινότητες κάτω του δημοτικού επιπέδου κατά την εφαρμογή των ειδικών περιβαλλοντικών πολιτικών της ΕΕ. Τούτο θα μπορούσε να βασιστεί στις ήδη υπάρχουσες προσπάθειες της ΓΔ Περιβάλλοντος και άλλων γενικών διευθύνσεων για την παροχή εγγράφων καθοδήγησης και μέσων επικεντρωμένων στις μικρές κοινότητες και συνοικίες·

Επικοινωνία και διάδοση

38.

συμφωνεί να εξετάσει τη δυνατότητα ανάρτησης υλικού σχετικού με τα δίκτυα και τις δραστηριότητες της ΕΕ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μικρές κοινότητες στον επίσημο ιστότοπο της ΕτΠ με την παροχή πληροφοριών συναφών με τα δίκτυα, τα προγράμματα και τις εκδηλώσεις, καθώς και με τη συγκέντρωση σχετικών συνεισφορών·

39.

δεσμεύεται να αναλύσει τους τρόπους με τους οποίους μπορεί η ΕτΠ να ενισχύσει την αναγνώριση των περιβαλλοντικών επιτευγμάτων σε επίπεδο μικρών κοινοτήτων, επισημαίνοντας τις βέλτιστες πρακτικές και ενθαρρύνοντας την αναπαραγωγή βιώσιμων λύσεων. Αυτό περιλαμβάνει τη διερεύνηση της δυνατότητας ενσωμάτωσής τους στα υφιστάμενα συστήματα αναγνώρισης και στα ενωσιακής εμβέλειας βραβεία, κατά τα πρότυπα των βραβείων της «Πράσινης πρωτεύουσας της Ευρώπης», του «Ευρωπαϊκού πράσινου φύλλου», «Natura 2000», της «Μετασχηματιστικής δράσης» και της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας περιορισμού των απορριμμάτων»·

40.

υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να συμπεριληφθεί το θέμα της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στις κοινότητες κάτω του δημοτικού επιπέδου στο ετήσιο θέμα ή πρόγραμμα επαναλαμβανόμενων εκδηλώσεων για το περιβάλλον ενωσιακής εμβέλειας, όπως η «Πράσινη Εβδομάδα», η «Ευρωπαϊκή εβδομάδα περιορισμού των αποβλήτων» ή η «Ευρωπαϊκή εβδομάδα των δήμων και των περιφερειών»·

41.

υποστηρίζει την κατάλληλα προσαρμοσμένη χρήση των ΤΠΕ με σκοπό την καλύτερη σύζευξη των υποδημοτικών κοινοτήτων τόσο μεταξύ τους όσο και με τις αντίστοιχες τοπικές διοικητικές αρχές, έτσι ώστε να ενισχυθεί η δημοκρατική συμμετοχή και λήψη αποφάσεων·

Χρηματοδότηση

42.

τονίζει ότι είναι σημαντικό να δοθεί στους υποδημοτικούς συναρμοδίους η δυνατότητα πρόσβασης σε χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ. Ορισμένα εξ αυτών έχουν ήδη ως αποδέκτη το επίπεδο της συνοικίας, όπως το πρόγραμμα URBACT, το οποίο προάγει τις ευρωπαϊκές ανταλλαγές και τη μάθηση για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Εν προκειμένω, ζητεί να παρέχεται κατάλληλη επιμόρφωση στο προσωπικό των υποδημοτικών κοινοτήτων έτσι ώστε να γίνεται αποτελεσματική χρήση της ενωσιακής χρηματοδότησης·

43.

θεωρεί ότι η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων (CLLD) και οι ομάδες δράσης LEADER αποτελούν συγκεκριμένα μέσα για την καλύτερη ενεργοποίηση και συμμετοχή του υποδημοτικού επιπέδου στην επιδίωξη της μακρόπνοης ανάπτυξης και των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

44.

ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σταθμίσει ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος έτσι ώστε να μπορούν οι μικρές κοινότητες να συμβάλλουν και να επωφελούνται από όσα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα προάγουν τη βιωσιμότητα σε επίπεδο κάτω του δημοτικού. Τούτο θα μπορούσε να επιτευχθεί α) με τη συμπερίληψη ειδικής αναφοράς στις μικρές κοινότητες στα έγγραφα καθοδήγησης και στα εγχειρίδια· β) με την εκπόνηση και δημοσίευση προσκλήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος και/ή προγραμμάτων εργασίας που απευθύνονται ειδικά σε κοινότητες κάτω του δημοτικού επιπέδου· και γ) με την απλοποίηση και την παγίωση των χρηματοδοτικών κανόνων και των κανόνων επιλεξιμότητας για την ενθάρρυνση και τη διευκόλυνση της συμμετοχής τους (π.χ. με εκ νέου επιχορήγηση) με σκοπό τη συνολική αρμονική ανάπτυξη της ΕΕ (άρθρο 174 της ΣΛΕΕ).

Βρυξέλλες, 12 Φεβρουαρίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών

Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ


(1)  NAT-VI/009 (ΕΕ C 185 της 9.6.2017, σ. 15).

(2)  SEDEC/VI-035 (ΕΕ C 361 της 5.10.2018, σ. 31).