11.2.2020   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 47/58


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Γαλάζια βιοοικονομία»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2020/C 47/08)

Εισηγητής: ο κ. Simo TIAINEN

Συνεισηγητής: ο κ. Henri MALOSSE

Αίτηση γνωμοδότησης

Φινλανδική Προεδρία του Συμβουλίου, 7.2.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του προεδρείου

19.2.2019

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

1.10.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

30.10.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

547

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

151/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η γαλάζια βιοοικονομία υποδεικνύει τις οικονομικές δραστηριότητες και τη δημιουργία αξίας με βάση τη βιώσιμη και έξυπνη χρήση των ανανεώσιμων υδάτινων πόρων και τη σχετική εμπειρογνωμοσύνη. Υπάρχει ευρύτατη εμπειρογνωμοσύνη, τεχνογνωσία και ανθρώπινη παράδοση που συνδέονται με το νερό, τους υδάτινους πόρους και τη γαλάζια βιοοικονομία στην Ευρώπη. Παρά ταύτα, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τη γαλάζια βιοοικονομία εξακολουθούν να είναι μάλλον περιορισμένης έκτασης στην Ευρώπη όσον αφορά τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που αυτή προσφέρει. Υπάρχουν πολλά εμπόδια που πρέπει να αντιμετωπιστούν.

1.2.

Πρέπει να εντοπιστεί το πλήρες δυναμικό της γαλάζιας βιοοικονομίας στην ΕΕ και να οριστούν οι ερευνητικές προτεραιότητες προς ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης της εν λόγω οικονομίας. Ειδικότερα, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί καλύτερη κατανόηση της δυνατότητας εφαρμογής των υδρόβιων πρώτων υλών σε διαδικασίες προστιθέμενης αξίας. Η ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης απαιτεί στοχοθετημένη χρηματοδότηση της έρευνας προς τόνωση της καινοτομίας, της πολυεπιστημονικής ανάπτυξης, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας. Η βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί επίσης ισότιμους όρους ανταγωνισμού ως επιχειρησιακό περιβάλλον, καθώς και ευρεία συνεργασία και δημιουργία νέων εταιρικών σχέσεων μεταξύ της βιομηχανίας, των ερευνητικών οργανισμών, των δημόσιων αρχών και του τριτογενούς τομέα.

1.3.

Η κατάσταση των υδάτων και των υδάτινων οικοσυστημάτων δεν είναι η κατάλληλη σε πολλές περιοχές της ΕΕ. Η καλή ποιότητα των υδάτων και το υγιές υδάτινο περιβάλλον, ωστόσο, αποτελούν τη βάση για τη γαλάζια βιοοικονομία. Υπάρχει ανάγκη διαφύλαξης και αποκατάστασης της καλής κατάστασης και της βιοποικιλότητας των ωκεανών, των θαλασσών, των λιμνών και των ποταμών. Κάτι τέτοιο απαιτεί μεγάλη προσπάθεια από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των ενωσιακών, εθνικών και περιφερειακών φορέων, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων, όλων των σχετικών επαγγελματιών (π.χ. του αλιευτικού και του τουριστικού κλάδου), καθώς και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν επαρκή έρευνα, κατάρτιση και μεταφορά τεχνογνωσίας.

1.4.

Απαιτούνται αυξημένες επενδύσεις για τη διαχείριση των υδάτινων περιβαλλόντων και των εγκαταστάσεων αποχέτευσης ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση και η βιώσιμη χρήση καθαρού νερού και κατάλληλης αποχέτευσης για όλους. Απαιτούνται ανταγωνιστικές λύσεις για την απομάκρυνση των αποβλήτων από το νερό και την ανάπτυξη τεχνολογιών εξοικονόμησης νερού και ανακύκλωσης. Είναι απαραίτητη η εξεύρεση νέων οικονομικά αποδοτικών λύσεων για τη μείωση των φορτίων θρεπτικών ουσιών που εκρέουν στα φυσικά ύδατα και την αποκατάσταση κρίσιμων οικοτόπων και των υδάτινων σωμάτων που έχουν υποστεί αλλαγές.

1.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και άλλους παράγοντες στο πλαίσιο της γαλάζιας βιοοικονομίας να προτείνουν την ανάληψη επείγουσας δράσης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της. Ειδικότερα, η επείγουσα προσαρμογή του τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στην κλιματική αλλαγή θα καταστεί κρίσιμης σημασίας καθώς οι συνθήκες αλλάζουν δραματικά, πράγμα το οποίο έχει μείζονες επιπτώσεις σε αυτούς τους σημαντικούς βιοτικούς πόρους. Η αλιεία, η υδατοκαλλιέργεια και η καλλιέργεια φυκών είναι ζωτικής σημασίας για την αύξηση της βιώσιμης παραγωγής θαλάσσιων προϊόντων διατροφής στην ΕΕ. Η ανάπτυξη ανθεκτικών στο κλίμα συστημάτων θαλάσσιων προϊόντων διατροφής απαιτεί περαιτέρω έρευνα και καινοτομία πριν από την επιτυχή εφαρμογή. Η βιομάζα φυκών είναι ένας δυνητικά σημαντικός υδρόβιος πόρος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη σε ένα ευρύ φάσμα χρήσεων.

1.6.

Απαιτούνται κοινές προσπάθειες μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, ΜΚΟ και του αλιευτικού κλάδου ώστε να αναπτυχθούν νέα προϊόντα προστιθέμενης αξίας από υποπροϊόντα ιχθύων και απόβλητα. Απαιτούνται νέα χρηματοδοτικά μέσα για την προώθηση τεχνολογικών καινοτομιών και υπηρεσιών. Είναι απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ των τομέων και απαιτούνται καλύτερες διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας των θαλασσών, των λιμνών και των ποταμών θα ανοίξει νέες ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις, κυρίως για τις οικογενειακές και τις μικρές επιχειρήσεις στις τοπικές αγορές. Επιπλέον, η προώθηση νέων επιχειρηματικών μοντέλων για τον υδάτινο τουρισμό και η ψυχαγωγική χρήση των υδάτινων πόρων παρέχουν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις απόμακρες περιφέρειες.

1.7.

Στις προτεραιότητες σχετικά με τα αναπτυξιακά μέτρα στην ατζέντα της γαλάζιας βιοοικονομίας περιλαμβάνονται τα εξής: i) καθαρό νερό και αποχέτευση, ii) υγιές, ποικίλο και ασφαλές υδάτινο περιβάλλον, iii) βιώσιμη παραγωγή θαλάσσιων προϊόντων διατροφής, iv) μη εδώδιμα προϊόντα υψηλής αξίας, v) προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, vi) γαλάζια υγεία και ευεξία και vii) καλύτερος συντονισμός για την καταπολέμηση των παράνομων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τους υδάτινους πόρους. Επενδύοντας σε αυτή τη μορφή ανάπτυξης, η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την πρωταγωνιστική της θέση στην κυκλική οικονομία.

1.8.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προωθήσει την ευαισθητοποίηση, την εκπαίδευση και την κατάρτιση με την ενσωμάτωση της έρευνας και την αξιοποίηση και τη μεταφορά της τεχνογνωσίας των κοινοτήτων στις παράκτιες και τις εσωτερικές υδάτινες περιοχές, διευκολύνοντας τόσο την ενάρετη διαχείριση που σέβεται το περιβάλλον όσο και τη δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων κατάρτισης στο πεδίο αυτό. Όσον αφορά τη γεωργία, η ΕΕ θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει το ζήτημα της λειψυδρίας.

1.9.

Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστεί η γαλάζια βιοοικονομία ένας από τους εμβληματικούς τομείς των πολιτικών της ΕΕ και των πολιτικών συνεργασίας της με τις γειτονικές χώρες, καθώς και στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και των στόχων COP 21 της συμφωνίας του Παρισιού. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ προτείνει στο Συμβούλιο της ΕΕ και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ζητήσουν από την Επιτροπή να δρομολογήσει μια σειρά πιλοτικών δράσεων στις διάφορες θαλάσσιες περιοχές και περιοχές υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ, μεριμνώντας για την επιλογή εκείνων που αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη ποικιλομορφία των υφιστάμενων καταστάσεων στην ΕΕ, τον βαθμό στον οποίο επηρεάζονται από τον κίνδυνο κατάρρευσης και το αναπτυξιακό δυναμικό της γαλάζιας βιοοικονομίας. Θα πρέπει να συσταθεί μια επιτροπή διαχείρισης απαρτιζόμενη από τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τους ενδιαφερόμενους φορείς, με τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ, προκειμένου να οργανωθούν ανταλλαγές πρακτικών και να διασφαλιστεί η ανάπτυξη επιτυχημένων πιλοτικών έργων σε ευρύτερη κλίμακα.

2.   Εισαγωγή

2.1.

Η γαλάζια βιοοικονομία υποδεικνύει τις οικονομικές δραστηριότητες και τη δημιουργία αξίας με βάση τη βιώσιμη και έξυπνη χρήση των ανανεώσιμων υδάτινων πόρων και τη σχετική εμπειρογνωμοσύνη. Οι επιχειρήσεις και οι δραστηριότητες που καλλιεργούν τις πρώτες ύλες για τα προϊόντα αυτά, ή που συλλέγουν, τελειοποιούν, μεταποιούν και μετατρέπουν τις βιολογικές ενώσεις τους, όλες αποτελούν μέρος της γαλάζιας βιοοικονομίας.

2.2.

Η σημασία, τα χαρακτηριστικά και οι δυνατότητες της γαλάζιας βιοοικονομίας στα διάφορα κράτη μέλη ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με τις γεωγραφικές συνθήκες, μια συνιστώσα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν άμεση πρόσβαση στον ωκεανό ή τις θάλασσες. Τα παράκτια ύδατα είναι εξαιρετικά σημαντικά για πολλά κράτη μέλη. Επιπλέον, οι λίμνες και τα ποτάμια διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στις περισσότερες χώρες.

2.3.

Τον Μάιο του 2019, η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση (1) σχετικά με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την επικαιροποίηση της στρατηγικής του 2012 για τη βιοοικονομία Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις που παρατίθενται στη γνωμοδότηση παραμένουν επίκαιρα από την οπτική της γαλάζιας βιοοικονομίας. Η παρούσα γνωμοδότηση περιγράφει λεπτομερέστερα τις δυνατότητες και το δυναμικό της γαλάζιας βιοοικονομίας. Η γαλάζια βιοοικονομία είναι στενά συνδεδεμένη με την έννοια της κυκλικής οικονομίας.

2.4.

Το καθαρό νερό και οι ανανεώσιμοι υδάτινοι πόροι αποτελούν σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες και δυνητικά καθοριστικούς παράγοντες για την επίτευξη πολλών παγκοσμίων Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ2, ΣΒΑ3, ΣΒΑ6, ΣΒΑ7, ΣΒΑ8 και ΣΒΑ14). Μέσω της παρούσας διερευνητικής γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ επιδιώκει να απαντήσει στο ερώτημα που έθεσε η Φινλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ως προς τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να τονώσει την ανάπτυξη της γαλάζιας βιοοικονομίας και τα μέτρα στα οποία πρέπει να δοθεί προτεραιότητα.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1.

Η γαλάζια βιοοικονομία μπορεί να προσφέρει πολλαπλά οφέλη μόνον εφόσον το υδάτινο περιβάλλον είναι υγιές και παραγωγικό. Οι απειλές για τη βιοποικιλότητα, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, ενέχουν υψηλό κίνδυνο για τις παραγωγικές ικανότητες των υδρόβιων οργανισμών, όπως καταδεικνύει η έκθεση της διακυβερνητικής πλατφόρμας επιστήμης-πολιτικής για τη βιοποικιλότητα και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος (IPBES) του Μαΐου 2019. Η υπερεκμετάλλευση, η ρύπανση, η παράκτια ανάπτυξη, ο τουρισμός και οι μεταφορές κατά τη διάρκεια των περιόδων αιχμής αποτελούν σοβαρές προκλήσεις, ιδίως στις περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πλήττονται περισσότερο (ιδιαίτερα στη Μεσόγειο) από τους εν λόγω παράγοντες πίεσης. Υπάρχει ανάγκη για λύσεις προσαρμοσμένες στα διαφορετικά περιβάλλοντα και περιφέρειες.

3.2.

Η ζήτηση για βιομάζα θα αυξηθεί στο μέλλον και η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει αυτήν την πρόκληση. Η μετάβαση προς μια οικονομία ουδέτερη ως προς τα αέρια του θερμοκηπίου με βάση τη βιομάζα θα περιοριστεί από τη διαθεσιμότητα γης. Ως εκ τούτου, θα είναι σημαντικό να βελτιωθεί η παραγωγικότητα των υδάτινων πόρων για την αξιοποίηση του πλήρους φάσματος των ευκαιριών της βιοοικονομίας. Κάτι τέτοιο περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την παραγωγή και χρήση φυκών και άλλων καινοτόμων πηγών πρωτεϊνών που έχουν τη δυνατότητα να ανακουφίσουν την πίεση επί της γεωργικής γης.

3.3.

Η γαλάζια βιοοικονομία έχει αυξανόμενο δυναμικό βελτίωσης της επισιτιστικής ασφάλειας και παροχής υγιεινών και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος τροφίμων, καινοτόμων τροφίμων και προσθέτων τροφίμων, ζωοτροφών, φαρμακοτροφίμων, φαρμακευτικών προϊόντων, καλλυντικών, νέων υλικών, καθαρού νερού, ενέργειας από μη ορυκτές πηγές, ανακύκλωσης θρεπτικών ουσιών και πολλών άλλων οφελών. Η ανάπτυξη της γαλάζιας βιοοικονομίας εξαρτάται από τη διασφάλιση της καλής κατάστασης των υδάτων και των υδάτινων οικοσυστημάτων, ανθεκτικών συστημάτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, αποτελεσματικής συστημικής συνεργασίας μεταξύ των τομέων, τεχνολογικών καινοτομιών, νέων χρηματοδοτικών μέσων και βελτιωμένων υπηρεσιών και βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.

3.4.

Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί η σημασία των πολιτιστικών παραγόντων για την εφαρμογή της γαλάζιας βιοοικονομίας. Η τεχνογνωσία των ανθρώπινων πληθυσμών των παράκτιων και εσωτερικών υδάτινων περιοχών αποτελεί εξαιρετικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη, εφόσον εντοπιστεί, διατηρηθεί και μεταφερθεί στις νέες γενεές. Συνεπώς, κάθε δράση που αναλαμβάνεται στο πλαίσιο της γαλάζιας βιοοικονομίας πρέπει να ενσωματώνει την πολιτιστική και ανθρώπινη διάσταση και να διασφαλίζει τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, και ιδίως των τοπικών εκπροσώπων, των επαγγελματιών και της κοινωνίας των πολιτών.

4.   Γαλάζια βιοοικονομία και Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης

4.1.

Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών συνδέονται στενά με το νερό και τα υδάτινα περιβάλλοντα. Οι εν λόγω στόχοι εξετάζουν τις κύριες παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε και σκιαγραφούν τον τρόπο επίτευξης ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος όσον αφορά θεμελιώδη ζητήματα όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η κλιματική αλλαγή και η πρόληψη της υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Οι στόχοι είναι σε μεγάλο βαθμό αλληλένδετοι και στο έγγραφο αυτό εξετάζονται από την οπτική των βιώσιμων επιχειρηματικών ευκαιριών με βάση το νερό και τους υδάτινους φυσικούς πόρους. Ειδικότερα, υπάρχει ισχυρή διασύνδεση μεταξύ του νερού, της ενέργειας και των τροφίμων.

Καθαρό νερό και αποχέτευση

4.2.

Ο Στόχος 6 (Καθαρό νερό και αποχέτευση) επιδιώκει να εξασφαλίσει την πρόσβαση και τη βιώσιμη χρήση καθαρού νερού και κατάλληλης αποχέτευσης για όλους. Παγκοσμίως, πάνω από ένα δισεκατ. άτομα εξακολουθούν να στερούνται πρόσβασης σε γλυκό νερό επαρκούς ποιότητας, ενώ πάνω από δύο δισεκατ. άτομα ζουν με κίνδυνο περιορισμένης πρόσβασης σε αυτό. Η παγκόσμια ανάγκη για γλυκό νερό αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2030. Η ΕΟΚΕ εξέτασε το θέμα του πόσιμου νερού σε σχετική γνωμοδότηση το 2018 (2).

4.3.

Παρότι έχει επιτευχθεί πρόοδος στην ΕΕ και σε άλλες περιοχές, απαιτούνται αυξημένες επενδύσεις στη διαχείριση των πόρων γλυκού νερού και των αποχετευτικών υποδομών. Βασικός στόχος είναι η εξεύρεση ανταγωνιστικών λύσεων για την απομάκρυνση των λυμάτων από τα ύδατα και την ανάπτυξη τεχνολογιών εξοικονόμησης νερού και ανακύκλωσης για να μειωθεί η κατασπατάλησή του. Οι λύσεις και οι τεχνολογίες εξοικονόμησης και ανακύκλωσης νερού έχουν μεγάλο δυναμικό, όπως και η έξυπνη διαχείριση των υδάτινων πόρων και της παροχής τους. Υπάρχουν νέες λύσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και νέες τεχνολογίες για την απομάκρυνση των καταλοίπων φαρμάκων και ορμονών και των μικροπλαστικών από τα λύματα. Υπάρχουν επίσης πολλά υποσχόμενες καινοτομίες στον τομέα της μετατροπής του θαλασσινού νερού σε πόσιμο νερό, χρησιμοποιώντας ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

4.4.

Η καλή ποιότητα του νερού αποτελεί τη βάση για τη γαλάζια βιοοικονομία. Η χρηστή διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί ουσιαστικό μέρος της επίλυσης σχεδόν όλων των σημαντικών προβλημάτων στον κόσμο, όπως της υπερκατανάλωσης των εν λόγω πόρων και της ανάγκης προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η διαχείριση του κύκλου ζωής των υδάτων απαιτεί σαφείς στόχους, επικαιροποιημένη ενημέρωση, σχεδιασμό και διαχείριση. Περιλαμβάνει επίσης ψηφιακές λύσεις για τις υπηρεσίες ύδρευσης και την παρακολούθηση, αλλά και ευέλικτες νέες τεχνολογικές λύσεις για την επεξεργασία των λυμάτων (τεχνολογία μεμβράνης) και συνδυαστική σκέψη χωρίς στεγανά.

4.5.

Η ΕΕ έχει τη δυνατότητα να καταστεί μείζων παγκόσμιος παράγοντας στον τομέα των υδάτων ως πάροχος σχετικών με το νερό τεχνολογιών και υπηρεσιών. Η ψηφιοποίηση προσφέρει μια νέα ευκαιρία για τις επιχειρήσεις ύδρευσης και μπορεί να αυξήσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων, καθώς και των λύσεων παραγωγής και παροχής υπηρεσιών. Οι ψηφιακές λύσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πελατών, τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον. Η ΕΕ μπορεί να παρέχει ανταγωνιστικές και βιώσιμες λύσεις σε αυτόν τον τομέα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Υγιεινό, ποικιλόμορφο και ασφαλές υδάτινο περιβάλλον

4.6.

Οι ωκεανοί, οι θάλασσες και τα εσωτερικά ύδατα χρησιμεύουν ως η μεγαλύτερη βιώσιμη πηγή πρωτεϊνών στον κόσμο, με πάνω από τρία δισεκατ. άτομα παγκοσμίως να εξαρτώνται από τη θαλάσσια και παράκτια βιοποικιλότητα για τη διαβίωσή τους. Οι ωκεανοί, οι θάλασσες και τα εσωτερικά ύδατά μας υποβαθμίζονται ταχέως από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Ειδικότερα, η κατάσταση των παράκτιων και εσωτερικών υδάτων επιδεινώνεται λόγω της ρύπανσης και του ευτροφισμού, ενώ η απώλεια βιοτόπων έχει φτάσει σε ανησυχητικά επίπεδα. Όλες αυτές οι αλλαγές έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στη λειτουργία των υδάτινων οικοσυστημάτων και τη βιοποικιλότητα, και κατά συνέπεια στο δυναμικό της παραγωγής τροφίμων. Η προσεκτική διαχείριση αυτού του σημαντικού παγκόσμιου πόρου αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό ενός βιώσιμου μέλλοντος.

4.7.

Ο Στόχος 14 (Ζωή στο νερό) αποσκοπεί στη διατήρηση των ωκεανών, των θαλασσών και των υδάτινων πόρων και στην προώθηση της βιώσιμης χρήσης τους. Απαιτούνται πολυάριθμα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης, συμπεριλαμβανομένης της ουσιαστικής μείωσης της υδάτινης ρύπανσης κάθε είδους και της αποτελεσματικότερης διαχείρισης όλων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Απαιτούνται επίσης νέες λύσεις για τη μείωση των φορτίων θρεπτικών ουσιών που εκρέουν στα φυσικά ύδατα. Πρέπει να αναπτυχθούν και να δοκιμαστούν οικονομικά αποδοτικά μέσα και μέθοδοι για τη βελτίωση της ικανότητας του εδάφους να συλλαμβάνει και να δεσμεύει θρεπτικά συστατικά. Ο ευτροφισμός μπορεί επίσης να μειωθεί με την ενίσχυση της χρήσης ειδών ιχθύων που αξιοποιούνται ανεπαρκώς, καθώς και μέσω της παραγωγής και της συγκομιδής φυκών (δεδομένου ότι τα θρεπτικά συστατικά απομακρύνονται με την αλίευση). Απαιτούνται νέες λύσεις για τη μείωση του ευτροφισμού και την αποκατάσταση των ποταμών, των λιμνών και των θαλάσσιων λεκανών.

4.8.

Τα υγιή υδάτινα περιβάλλοντα μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικό αριθμό νέων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας. Τα υγιή ιχθυαποθέματα και τα καθαρά ύδατα αποτελούν τη βάση της βιώσιμης αλιείας και της χρήσης των υδάτων για αναψυχή, ενώ ανοίγουν νέες ευκαιρίες για τη γαλάζια βιοοικονομία. Παγκοσμίως, υλοποιούνται έργα αποκατάστασης των ποταμών και του γλυκού νερού για την αποκατάσταση υποβαθμισμένων βιοτόπων, οικοσυστημικών διεργασιών, μεταναστευτικών ιχθυαποθεμάτων, βιοτικών κοινοτήτων και των υπηρεσιών που προσφέρουν. Η αποκατάσταση των μεταναστευτικών ιχθυαποθεμάτων θα οδηγήσει σε νέες δυνατότητες διαβίωσης σε αραιοκατοικημένες περιοχές, παρέχοντας θέσεις εργασίας για τους πολίτες στο πλαίσιο ενός οικογενειακού επιχειρηματικού μοντέλου με πρόσβαση στις τοπικές αγορές.

Βιώσιμη παραγωγή θαλάσσιων προϊόντων διατροφής

4.9.

Η παγκόσμια ζήτηση τροφίμων αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Ο Στόχος 2 (Μηδενική πείνα) επιδιώκει να εξαλείψει την πείνα, να επιτύχει επισιτιστική ασφάλεια, να βελτιώσει τη διατροφή και να προωθήσει τη βιώσιμη πρωτογενή παραγωγή έως το 2030.

4.10.

Η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια παρέχουν θρεπτικές τροφές και εισοδήματα, ενώ στηρίζουν την αγροτική ανάπτυξη και, ενδεχομένως, προστατεύουν επίσης το περιβάλλον. Επί του παρόντος, τα ψάρια αντιπροσωπεύουν περίπου το 17 % του παγκόσμιου εφοδιασμού ζωικών πρωτεϊνών και το 6,5 % του συνόλου των πρωτεϊνών για ανθρώπινη κατανάλωση. Για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, τα ψάρια είναι η κύρια πηγή πρωτεϊνών και βασικών θρεπτικών ουσιών. Πολλά ιχθυαποθέματα εξακολουθούν να υφίστανται υπερεκμετάλλευση και απαιτούν καλύτερη διαχείριση. Ο μεγάλος όγκος επιδοτήσεων εξακολουθεί να συντηρεί μια σοβαρή πλεονάζουσα ικανότητα των αλιευτικών στόλων σε πολλά μέρη του κόσμου. Οι ωκεανοί, οι θάλασσες και τα εσωτερικά νερά θα πρέπει να αξιοποιούνται πολύ πιο βιώσιμα από ό,τι συμβαίνει σήμερα. Οι επενδύσεις στην υδατοκαλλιέργεια, την αλιεία και την επεξεργασία ιχθύων, καθώς και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων από τα απόβλητα και τα υποπροϊόντα, είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και τη συμβολή στη διατήρηση της επισιτιστικής ασφάλειας. Ειδικότερα, η ΕΕ έχει έντονα αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο όσον αφορά τα ψάρια και τα αλιευτικά προϊόντα, καθώς το 60 % περίπου των θαλασσινών που καταναλώνονται στην ΕΕ είναι εισαγόμενο: οι εισαγωγές αυτές δεν συνάδουν πάντοτε με τα κριτήρια της ΕΕ για τη βιώσιμη παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια.

4.11.

Η υδατοκαλλιέργεια έχει σημαντικό δυναμικό για περαιτέρω ανάπτυξη. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας θα μπορούσε να παράγεται βιώσιμα πολύ περισσότερη βιομάζα μέσω της αύξησης του αριθμού των ειδών που χρησιμοποιούνται στην υδατοκαλλιέργεια, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων ειδών που βρίσκονται στη βάση της τροφικής αλυσίδας (π.χ. φύκη και μαλάκια). Ωστόσο, η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας αντιμετωπίζει πολλά εμπόδια. Κατ’ αρχάς, η αυξανόμενη παραγωγή υδατοκαλλιέργειας απαιτεί επιπλέον πηγές ζωοτροφών. Τα αλιεύματα χαμηλής αξίας θα χρησιμοποιούνται στο μέλλον σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση και λιγότερο ως πρώτη ύλη για ζωοτροφές. Απαιτείται επιπλέον τροφική βιομάζα για την ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας, η οποία θα μπορούσε να προέλθει από είδη που είναι σήμερα ευρέως υποχρησιμοποιούμενα, όπως το κριλ και άλλοι μεσοπελαγικοί οργανισμοί, τα φύκη, καθώς και από τα απόβλητα επεξεργασίας (υποπροϊόντα). Δεύτερον, ο περιορισμένος διαθέσιμος χώρος για τις εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας αποτελεί διογκούμενο πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί. Κομβικής σημασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας είναι ο καλός σχεδιασμός των θαλάσσιων δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων γλυκών υδάτων, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τις οικολογικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές διαστάσεις. Τρίτον, απαιτούνται καλύτερες λύσεις στα ζητήματα της διαρροής θρεπτικών ουσιών και του ελέγχου των νόσων.

4.12.

Η αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία στις διάφορες χώρες επηρεάζει σημαντικά το κόστος και την ανταγωνιστικότητα της υδατοκαλλιέργειας. Διάφορες νέες τεχνολογίες αναπτύσσονται εντατικά, ωστόσο παραμένουν πολυάριθμοι παράγοντες οικονομικής και τεχνολογικής αβεβαιότητας. Τα συστήματα υδατοκαλλιέργειας με ανακυκλοφορία του νερού (RAS) προσφέρουν πολλά οφέλη, όπως είναι η ελάχιστη απαίτηση ύδατος, ο αποτελεσματικός έλεγχος των αποβλήτων και των λυμάτων, η περιορισμένη απαίτηση χώρου και ο έλεγχος των συνθηκών παραγωγής. Οι τεχνολογίες RAS παρέχουν δυνατότητες ιδιαίτερα όσον αφορά τα συστήματα γλυκών υδάτων. Είναι πιθανό, ωστόσο, ολοένα μεγαλύτερο μέρος της υδατοκαλλιέργειας να πρέπει να διεξάγεται υπεράκτια. Απαιτούνται νέες προσεγγίσεις όσον αφορά την πολλαπλή χρήση και την ολοκληρωμένη διαχείριση, συμπεριλαμβανομένου του χωροταξικού σχεδιασμού και των τοπικών σχεδίων διαχείρισης.

Υδρόβια προϊόντα προστιθέμενης αξίας και μη διατροφικές χρήσεις

4.13.

Η επεξεργασία ιχθύων και άλλων υδρόβιων οργανισμών για ανθρώπινη κατανάλωση δημιουργεί υποπροϊόντα, που συχνά δεν χρησιμοποιούνται για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση. Εκτιμάται ότι 30-70 % της βιομάζας των συγκομισθέντων ιχθύων καταλήγει ως χαμηλής αξίας υποπροϊόν ή σπαταλάται πλήρως. Σε αυτήν συμπεριλαμβάνεται δυνητικά χρήσιμο και πολύτιμο υλικό, που θα μπορούσε δυνητικά να χρησιμοποιηθεί από τη βιομηχανία για διατροφικούς και μη διατροφικούς σκοπούς. Από αυτά τα υλικά μπορούν να αναπτυχθούν λειτουργικά συστατικά υψηλής αξίας για εξειδικευμένα προϊόντα. Ποικίλοι υδρόβιοι οργανισμοί μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη νέων προϊόντων, όπως φαρμακοτροφίμων, φαρμακευτικών προϊόντων και καλλυντικών. Μπορούν επίσης να παράσχουν νέα ένζυμα, λιπίδια, βιοπολυμερή και άλλα βιοϋλικά. Η αξιοποίηση αυτών των πρώτων υλών κατά περιβαλλοντικά αποδοτικό τρόπο είναι ζωτικής σημασίας. Ασκείται αξιόλογη παγκόσμια πίεση στην κατεύθυνση της βελτίωσης της χρήσης όλης της βιολογικής ύλης και κατά συνέπεια τη μείωση των αποβλήτων. Η θαλάσσια βιοτεχνολογία μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στο πλαίσιο της γαλάζιας βιοοικονομίας.

4.14.

Η βιομάζα των φυκών καθίσταται ολοένα σημαντικότερη ως πόρος για μια ποικιλία εμπορικών εφαρμογών στη γαλάζια βιοοικονομία. Τα φύκη παρέχουν έναν αποτελεσματικό, βιώσιμο και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο ακόμη πόρο για βιολογικές διεργασίες και προϊόντα. Τα φύκη είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και βρίθουν ενέργειας. Η αυξημένη παραγωγή μακροφυκών και μικροφυκών αναγνωρίζεται ολοένα ευρύτερα στην Ευρώπη ως πόρος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη για ένα ευρύ φάσμα χρήσεων. Υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη συγκομιδή, την καλλιέργεια ή τη μεταποίηση φυκών με σκοπό τη δημιουργία ενός ευρέος φάσματος προϊόντων υψηλής αξίας, μεταξύ άλλων τροφίμων, ζωοτροφών, φαρμακοτροφίμων και βιολογικών προϊόντων.

Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

4.15.

Αναγνωρίζεται ευρέως ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει μια σειρά περιβαλλοντικών μεταβλητών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι βροχοπτώσεις, οι θερμοκρασίες, οι ροές των ποταμών, η επιβλαβής άνθιση φυκών και η οξίνιση των ωκεανών. Ο Στόχος 13 (Κλιματική αλλαγή) ενθαρρύνει την ανάληψη επείγουσας δράσης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της. Η άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει τους ωκεανούς, τις θάλασσες και τα άλλα ύδατα, καθώς και τα δίκτυα θρεπτικών ουσιών, την αλιεία και τους βιοτικούς πόρους. Στην Ευρώπη, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να ενισχύσει τις χειμερινές βροχοπτώσεις και, μαζί με την άνοδο της θερμοκρασίας, να αυξήσει τον κίνδυνο ευτροφισμού και επιδείνωσης της ποιότητας των υδάτων. Αυτό θα έχει πολλές αρνητικές συνέπειες για τα ιχθυαποθέματα και άλλους υδάτινους πόρους και, κατά συνέπεια, επίσης για την αλιεία και για άλλους τρόπους παραγωγής. Οι υψηλές θερμοκρασίες δυσχεραίνουν τη ζωή των ειδών των ψυχρών υδάτων, όπως οι σαλμονίδες, και συμβάλλουν στην εξάπλωση πολλών επιβλαβών ειδών και ασθενειών. Τα είδη που επωφελούνται από τον ευτροφισμό κερδίζουν έδαφος. Οι ακραίες θερμοκρασίας παρουσιάζουν μεγάλες προκλήσεις για τις εκμεταλλεύσεις υδατοκαλλιέργειας. Όσον αφορά τη γεωργία, η ΕΕ θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει το ζήτημα της λειψυδρίας.

4.16.

Το μελλοντικό σύστημα τροφίμων πρέπει να αποτελεί μέρος της λύσης για την κλιματική αλλαγή, όχι μέρος του προβλήματος. Στην ουσία, η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια αποτελούν αποτελεσματικούς τρόπους παραγωγής πρωτεΐνης από την άποψη των κλιματικών εκπομπών. Κατά συνέπεια, η βιώσιμη αλιεία και ιχθυοκαλλιέργεια πρέπει να προωθηθούν. Επιπλέον, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων αλιείας και υδάτινης παραγωγής είναι ουσιαστικής σημασίας. Οι αλιευτικές δραστηριότητες πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, όπως οι ακραίες καιρικές συνθήκες και οι χειμώνες χωρίς πάγο. Στην υδατοκαλλιέργεια, ένας πιθανός τρόπος προετοιμασίας για τις ακραίες θερμοκρασίες είναι μέσω της υπεράκτιας καλλιέργειας, η οποία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να ωφελείται από την άνοδο της μέσης θερμοκρασίας της θάλασσας. Τα συστήματα υδατοκαλλιέργειας με ανακυκλοφορία του νερού (RAS) μπορούν να βοηθήσουν τον τομέα της υδατοκαλλιέργειας να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή. Τα προγράμματα αναπαραγωγής ιχθύων μπορούν να βελτιώσουν την ανοχή των καλλιεργούμενων ιχθύων σε υψηλότερες θερμοκρασίες.

Γαλάζια υγεία και ευεξία

4.17.

Ο Στόχος 3 (Γαλάζια υγεία και ευεξία) αποσκοπεί στην εξασφάλιση υγιούς ζωής και την προώθηση της ευεξίας για όλους και για κάθε ηλικία. Υφίσταται σημαντικό δυναμικό ανάπτυξης στις υπηρεσίες ευεξίας και αναψυχής που βασίζονται σε υδάτινα περιβάλλοντα. Η προώθηση της βιώσιμης ψυχαγωγικής χρήσης των υδάτινων πόρων παρέχει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις απόμακρες μη αστικές περιφέρειες, οι οποίες θα συμβάλουν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας. Λόγω της σημασίας και του οικονομικού δυναμικού της, η γαλάζια βιοοικονομία συμβάλλει επίσης στην επίτευξη του στόχου 8 (Αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη).

5.   Δράσεις προτεραιότητας

5.1.

Οι προτεραιότητες των αναπτυξιακών μέτρων στην ατζέντα της γαλάζιας βιοοικονομίας είναι οι εξής: i) καθαρό νερό και αποχέτευση, αφαλάτωση του θαλασσινού νερού, μείωση της ρύπανσης, ii) υγιές, ποικίλο και ασφαλές υδάτινο περιβάλλον και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας στα υδάτινα περιβάλλοντα, iii) βιώσιμη παραγωγή θαλάσσιων προϊόντων διατροφής, iv) δημιουργία μη εδώδιμων προϊόντων υψηλής αξίας, v) προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, vi) γαλάζια υγεία και ευεξία, εξοικονόμηση ενέργειας και παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας τόσο από τη θάλασσα όσο και από ποτάμια και λίμνες, vii) βελτίωση της εξοικονόμησης και της διαφύλαξης των υδάτινων πόρων και viii) καλύτερος συντονισμός για την καταπολέμηση των παράνομων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τους υδάτινους πόρους. Επιπλέον, η χαμηλού κόστους και καθαρή υδρόβια βιοενέργεια και η αξιοποίηση οργανικών αποβλήτων αποτελούν σημαντικά αναδυόμενα θέματα. Επενδύοντας σε αυτό το είδος ανάπτυξης, η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την πρωταγωνιστική της θέση στην κυκλική οικονομία.

5.2.

Η ΕΟΚΕ προτείνει στο Συμβούλιο της ΕΕ και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ζητήσουν από την Επιτροπή να δρομολογήσει συγκεκριμένες πιλοτικές δράσεις για τη βελτίωση της κατάστασης και της παραγωγικής ικανότητας των υδάτινων οικοσυστημάτων σε επιλεγμένες περιοχές της ΕΕ, μεριμνώντας για την επιλογή εκείνων που αντιπροσωπεύουν την ποικιλομορφία των υφιστάμενων καταστάσεων στην ΕΕ και το αναπτυξιακό δυναμικό της γαλάζιας βιοοικονομίας. Αυτά τα πιλοτικά έργα θα πρέπει να αναληφθούν σε παράκτιες και εσωτερικές υδάτινες περιοχές (συμπεριλαμβανομένων των νησιών) που πλήττονται σε μέτριο ή μεγάλο βαθμό από τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως ο υπερβολικός εποχιακός τουρισμός, η ρύπανση, το φορτίο θρεπτικών ουσιών από χερσαίες πηγές, τα τροποποιημένα υδατορεύματα και η υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων.

5.3.

Τα πιλοτικά έργα θα πρέπει να δρομολογηθούν το συντομότερο δυνατό από κοινού με τοπικούς αιρετούς αντιπροσώπους, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, επαγγελματίες και ενδιαφερόμενους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Τα έργα θα πρέπει να καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη και τη δοκιμή των βασικών δράσεων και μέτρων με στόχο να βελτιωθεί η ανεπαρκής κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στις πιλοτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ συνιστά την υλοποίηση εύλογου αριθμού πιλοτικών έργων στη Μεσόγειο, τον Εύξεινο Πόντο, τις ακτές του Ατλαντικού, τη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα, καθώς και σε εσωτερικές υδάτινες περιοχές με εκτεταμένες δυνατότητες βελτίωσης. Τα έργα αυτά θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να περιλαμβάνουν τον καθαρισμό πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά ή μολυσμένων υδάτων σε περιοχές όπως λιμένες ή τουριστικές ζώνες με τη χρήση συγκεκριμένων ειδών τα οποία διευκολύνουν το φιλτράρισμα των υδάτων —όπως τα στρείδια, οι αχινοί, τα μύδια ή τα υδρόβια φυτά (φύκη)— ή την αποκατάσταση των μεταναστευτικών διόδων και των τόπων αναπαραγωγής των μεταναστευτικών ιχθύων, με στόχο την αναζωογόνηση του κύκλου ζωής τους. Παράλληλα, στο πλαίσιο αυτών των πιλοτικών έργων θα μπορούσε επίσης να δοκιμαστεί η ικανότητα δέσμευσης CO2 σε ευρεία κλίμακα. Τα πιλοτικά έργα θα μπορούσαν επίσης να διερευνήσουν τη σκοπιμότητα χρήσης νέων τεχνολογιών για την παραγωγή θαλάσσιας και λιμναίας ενέργειας ή για την εξεύρεση νέων τρόπων εξοικονόμησης υδάτινων πόρων.

5.4.

Με βάση τα αποτελέσματα και τις εμπειρίες που θα αντληθούν από τα πιλοτικά έργα, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προωθήσει την κατάρτιση και τη μεταφορά της τεχνογνωσίας από τις κοινότητες των παράκτιων και των εσωτερικών υδάτινων περιοχών, καθιστώντας δυνατή τόσο την αποκατάσταση και τη δέουσα διαχείριση των περιβαλλόντων όσο και τη σύσταση ευρωπαϊκών δικτύων κατάρτισης και την ανάδειξη των δυνατοτήτων δημιουργίας θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας στον εν λόγω τομέα.

5.5.

Θα πρέπει να συσταθεί μια επιτροπή διαχείρισης των πιλοτικών έργων απαρτιζόμενη από τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τους ενδιαφερόμενους φορείς, με τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ, προκειμένου να συντονιστούν οι ανταλλαγές πρακτικών και να διασφαλιστεί η ανάπτυξη επιτυχημένων πιλοτικών έργων σε ευρύτερη κλίμακα. Ταυτόχρονα, τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι ενδιαφερόμενες περιφέρειες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν για τη χάραξη στρατηγικών γαλάζιας βιοοικονομίας, κατόπιν διαβούλευσης με τους τοπικούς φορείς και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

5.6.

Η εμπειρογνωμοσύνη της ΕΕ στον τομέα της γαλάζιας βιοοικονομίας, η οποία αποκτήθηκε μέσω των ερευνητικών προγραμμάτων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», του προγράμματος LIFE και του πιλοτικού προγράμματος για τη γαλάζια βιοοικονομία, θα πρέπει να καταστεί διαθέσιμη, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, σε τρίτες χώρες, ιδίως δε στις χώρες της Ανατολικής Γειτονίας, στις μεσογειακές και τις αφρικανικές χώρες, στη Ρωσία όσον αφορά την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, καθώς και σε άλλες ενδιαφερόμενες χώρες. Η γαλάζια βιοοικονομία θα πρέπει να αποτελέσει έμβλημα της ΕΕ στα προγράμματα συνεργασίας της με τον ΟΗΕ, αλλά και εργαλείο για την επίτευξη των στόχων της COP 21 του Παρισιού όσον αφορά την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER


(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την επικαιροποίηση της στρατηγικής του 2012 για τη βιοοικονομία» (ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 37).

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «H ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης» (αναδιατύπωση) (Οδηγία για το πόσιμο νερό) (ΕΕ C367 της 10.10.2018, σ.107).