Βρυξέλλες, 14.2.2018

COM(2018) 95 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ



Μια Ευρώπη που παράγει αποτελέσματα: Θεσμικές επιλογές για να καταστεί το έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πιο αποτελεσματικό








FMT:ItalicΗ συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο των ηγετών
της 23ης Φεβρουαρίου 2018
/FMT


«Πρέπει να βελτιώσουμε τη μεταξύ μας επικοινωνία - μεταξύ κρατών μελών, με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αλλά πρωτίστως με τους πολίτες μας.

Θα πρέπει να προσδώσουμε μεγαλύτερη σαφήνεια στις αποφάσεις μας. Να χρησιμοποιήσουμε ξεκάθαρη και ειλικρινή γλώσσα. Να εστιάσουμε στις προσδοκίες των πολιτών με ακλόνητη δύναμη για να αντιμετωπίσουμε τις απλοϊκές λύσεις των ακραίων ή λαϊκιστικών πολιτικών δυνάμεων.»

Δήλωση της Μπρατισλάβας, 16 Σεπτεμβρίου 2016

«Το μέλλον της Ευρώπης βρίσκεται στα χέρια μας και [...] η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το καλύτερο μέσο για την επίτευξη των στόχων μας.

Επιθυμούμε η Ένωση να είναι μεγάλη στα μεγάλα ζητήματα και μικρή στα μικρά.

Θα προάγουμε μια δημοκρατική, αποτελεσματική και διαφανή διαδικασία λήψης αποφάσεων και καλύτερα αποτελέσματα.»

Διακήρυξη της Ρώμης, 25 Μαρτίου 2017

«Για να επιτύχουμε στην Ευρώπη, πρέπει να θέσουμε τέλος στην τεχνητή αυτή αντίθεση μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών της.

Η Ένωσή μας μπορεί να οικοδομηθεί μόνο μαζί με τα κράτη μέλη, ποτέ ενάντια σε αυτά.»

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, Στρασβούργο, 17 Ιανουαρίου 2018



Μια Ευρώπη που παράγει αποτελέσματα: Θεσμικές επιλογές για να καταστεί το έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πιο αποτελεσματικό

Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην άτυπη σύνοδο των ηγετών

της 23ης Φεβρουαρίου 2018

Σε μια κρίσιμη στιγμή, στις 16 Σεπτεμβρίου 2016, οι ηγέτες της Ευρώπης ενώθηκαν γύρω από ένα θετικό θεματολόγιο για την Ευρώπη υπό τη μορφή της δήλωσης και του οδικού χάρτη της Μπρατισλάβας. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε τόσο επιβεβαίωση ότι η ΕΕ είναι η πλέον κατάλληλη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε όσο και δέσμευση για την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών των ευρωπαίων πολιτών με την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων σε μια σειρά βασικών προτεραιοτήτων. Οι ηγέτες αναγνώρισαν ότι μόνο με τη συλλογική αποφασιστικότητα για επίτευξη προόδου σε όλα τα ζητήματα που έχουν σημασία για εμάς μπορεί να μειωθεί το χάσμα μεταξύ των θεωρητικών υποσχέσεων και των προσδοκιών των πολιτών.

Πάνω από ένα έτος αργότερα, η μέθοδος της Μπρατισλάβας λειτουργεί. Η ΕΕ έχει σημειώσει πραγματική πρόοδο σε τομείς όπως η διαχείριση των συνόρων, η άμυνα, οι επενδύσεις, η ψηφιακή οικονομία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός, καθώς και η κοινωνική διάσταση της εσωτερικής μας αγοράς. Αυτή η νέα μέθοδος έχει ενισχυθεί με το Θεματολόγιο των Ηγετών του Οκτωβρίου 2017, το οποίο ορίζει σαφώς τι προτίθεται να υλοποιήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τους επόμενους 16 μήνες, μέχρι τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Για το συλλογικό μας έργο είναι σωστό να εστιάσουμε στη δημιουργία μιας Ευρώπης που παράγει αποτελέσματα για όλους τους Ευρωπαίους και ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους. Ως εκ τούτου, τα ζητήματα θεσμικού χαρακτήρα τέθηκαν ορθά σε δεύτερη μοίρα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να συμμετέχει σε αόριστες συζητήσεις περί θεσμικής μεταρρύθμισης. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα πρακτικά μέτρα που μπορούν να ληφθούν βάσει των ισχυουσών Συνθηκών ώστε να καταστήσουμε την Ένωσή μας πιο αποτελεσματική στην υλοποίηση των βασικών προτεραιοτήτων της. Πράγματι, μέσα από τα κοινά μας θεσμικά όργανα και τις αμοιβαία αποδεκτές διαδικασίες λήψης αποφάσεων είμαστε σε θέση να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις μας και όσα προσδοκούν οι πολίτες από εμάς.

Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την απόφαση του Προέδρου Τουσκ να προγραμματίσει συζήτηση μεταξύ των ηγετών για θεσμικά ζητήματα στις 23 Φεβρουαρίου 2018. Για να τροφοδοτήσει την εν λόγω συζήτηση, η παρούσα ανακοίνωση εκθέτει διάφορες εναλλακτικές λύσεις, στο πλαίσιο των ισχυουσών Συνθηκών, ώστε να καταστεί πιο αποτελεσματικό το έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα ανακοίνωση συνοδεύεται από σύσταση για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού χαρακτήρα και του αποτελεσματικού τρόπου διεξαγωγής των εκλογών του 2019 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επικαιροποιώντας και συμπληρώνοντας ορισμένα στοιχεία της σύστασης του 2013 1 .

1. Κορυφαίοι υποψήφιοι: τα θεμέλια για μια πολιτική Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλύτερα προσαρμοσμένη στις πραγματικότητες της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί Ένωση κρατών αλλά και Ένωση πολιτών. Οι πολίτες εκπροσωπούνται άμεσα μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και έμμεσα μέσω των κυβερνήσεών τους, που συνεργάζονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 2 . Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αντλεί τη νομιμοποίησή του και από τις δύο πηγές: προτείνεται από ηγέτες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στη συνέχεια εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το 2014, στο πλαίσιο του νέου συστήματος «Spitzenkandidaten», τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα ορίζουν τους «κορυφαίους υποψηφίους» για την προεδρία της Επιτροπής πριν από τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με το σύστημα αυτό ο ανταγωνισμός μεταξύ διαφορετικών πολιτικών προγραμμάτων εκφράζεται από πρόσωπα και ενισχύεται το προφίλ των πανευρωπαϊκών εκλογικών εκστρατειών. Το σύστημα των κορυφαίων υποψηφίων, ενώ δεν ανέστρεψε τη φθίνουσα πορεία της συμμετοχής των ψηφοφόρων στις κάλπες που παρατηρήθηκε σε προηγούμενες εκλογές για την ανάδειξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 3 , συνέβαλε στην ανάσχεση της μείωσής της 4 καθώς εισήγαγε σημαντικότερα στοιχεία ενημέρωσης και επιλογής 5 .

Το σύστημα των κορυφαίων υποψηφίων δεν συνιστά άμεση προεδρική εκλογή. Ο υποψήφιος του κόμματος που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό των ψήφων δεν εκλέγεται αυτόματα Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής· του παρέχεται η δυνατότητα να εξασφαλίσει στήριξη από την πλειοψηφία, κατά πρώτο λόγο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σύμφωνα με τις Συνθήκες 6 , και στη συνέχεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Υπενθυμίζεται ότι δυνάμει των Συνθηκών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχουν από κοινού ευθύνη για την καλή διεξαγωγή της διαδικασίας εκλογής Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι οι αντιπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα πραγματοποιούν, πριν από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τις αναγκαίες διαβουλεύσεις 7 .

Το 2014, ο κορυφαίος υποψήφιος του οποίου το κόμμα συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων, βρισκόταν σε καλύτερη θέση για να εξασφαλίσει τη στήριξη της πλειοψηφίας τόσο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η διαδικασία των κορυφαίων υποψηφίων, μετά την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων της από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 27 Ιουνίου 2014 και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 15 Ιουλίου 2014, αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα που επέτρεψε στην Επιτροπή Γιούνκερ να είναι πιο πολιτική και να εστιάσει περισσότερο στις επιλογές της πολιτικής της. Τούτο κατέστη δυνατό επίσης χάρη στο στρατηγικό θεματολόγιο των βασικών προτεραιοτήτων, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2014 8 , το οποίο έλαβε υπόψη τα 10 σημεία των πολιτικών κατευθύνσεων οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση για την εκλογή του Προέδρου Γιούνκερ από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα οποία αντικατοπτρίζουν ευλόγως το πρόγραμμα με το οποίο διεξήγε την προεκλογική του εκστρατεία σε ολόκληρη την Ένωση. Τούτο βοήθησε να καταδειχτεί ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη μπορούν να συνεργαστούν και να παράγουν έργο σε θέματα που απασχολούν τους πολίτες και απαιτούν πραγματικά ευρωπαϊκή δράση. Όλα αυτά είχαν ως στόχο να συμβάλουν στον περιορισμό της διαφαινόμενης διάστασης μεταξύ των «Βρυξελλών» και των κρατών μελών.

Η διεξαγωγή προεκλογικής εκστρατείας σε όλη την Ευρώπη και η άμεση επαφή με τους πολίτες και τους εκλεγμένους αντιπροσώπους σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο συνέβαλαν στην εξασφάλιση μεγαλύτερης λογοδοσίας για τον εκλεγέντα κορυφαίο υποψήφιο το 2014. Με τη διαδικασία αυτή δόθηκε στον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντολή να είναι πιο επιλεκτικός ως προς την επιλογή προτεραιοτήτων για παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, βασιζόμενος σε κοινό θεματολόγιο για το οποίο η ευθύνη αναλαμβάνεται από κοινού από όλα τα θεσμικά όργανα. Τούτο βοήθησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσδιορίσει πού είναι αναγκαία και πού όχι η ανάληψη δράσης στο επίπεδο της Ένωσης. Συνεπώς η προσέγγιση που υποστηρίζεται από την Επιτροπή Γιούνκερ και υιοθετήθηκε στη Διακήρυξη της Ρώμης είναι ότι η Ένωση είναι «μεγάλη στα μεγάλα ζητήματα και μικρή στα μικρά» 9 .

Συνολικά, το σύστημα των κορυφαίων υποψηφίων είχε θετικές επιπτώσεις στη σχέση μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και, συνεπώς, στην αποτελεσματικότητα του έργου όλων αυτών.

Ένα περαιτέρω βήμα θα ήταν η εκλογή του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απευθείας από τους πολίτες, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι 10 . Ωστόσο, αυτό θα απαιτούσε αλλαγή των Συνθηκών.

Βάσει των ισχυουσών Συνθηκών, το πείραμα του 2014 θα πρέπει να συνεχιστεί 11 και να βελτιωθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιστεύει ότι μπορούν να ληφθούν πρακτικά μέτρα ώστε να βελτιωθεί η διαδικασία, ενώ παράλληλα να τηρηθεί η ισορροπία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και μεταξύ των κρατών μελών.

Θα είναι σημαντικό να συνεχίσουμε ανοικτές συζητήσεις σχετικά με τη βέλτιστη διαδικασία που αντικατοπτρίζει τη μοναδική δημοκρατική φύση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διπλή νομιμοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπώντας όλους τους ευρωπαίους πολίτες και όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η διαδικασία θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω ώστε να διεξαχθεί ένας πραγματικός ευρωπαϊκός διάλογος για την Ευρώπη, τους πολίτες της και τις επιδιώξεις των κρατών μελών με βάση τη θετική συμβολή της διαδικασίας του 2014.

Η επιλογή των κορυφαίων υποψηφίων για την προεδρία της Επιτροπής νωρίτερα σε σχέση με την προηγούμενη φορά, στην ιδανική περίπτωση μέχρι τα τέλη του 2018, και η έναρξη της εκστρατείας νωρίτερα θα δώσουν στους ψηφοφόρους περισσότερες ευκαιρίες να γνωρίσουν τους υποψήφιους και τα πολιτικά προγράμματα που πρεσβεύουν 12 . Με τον τρόπο αυτό οι υποψήφιοι, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι ασκούντες εκτελεστικά καθήκοντα ως αρχηγοί κράτους ή κυβέρνησης, ως υπουργοί ή ως μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα διαθέτουν περισσότερο χρόνο για να επισκεφτούν κράτη μέλη και να αφουγκραστούν τον παλμό της Ευρώπης και των ανησυχιών των πολιτών. Το 2014, τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα επέλεξαν τους υποψηφίους τους σχετικά αργά στο πλαίσιο της διαδικασίας, αφήνοντάς τους μόνο μερικές εβδομάδες για να διεξαγάγουν την εκστρατεία τους και να δημιουργήσουν ένα προφίλ σε ολόκληρη την ήπειρο.

Ο τρόπος επιλογής των κορυφαίων υποψηφίων από τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα μπορεί επίσης να έχει σημασία. Αν τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, στα οποία συμμετέχουν συγγενή ιδεολογικά εθνικά και περιφερειακά πολιτικά κόμματα και οι ηγέτες τους, οργάνωναν, για παράδειγμα, «προκριματικές» εκλογές για την επιλογή των υποψηφίων τους, η διαδικασία εξοικείωσης και διαμόρφωσης προφίλ θα μπορούσε να ξεκινήσει νωρίτερα. Η αντιπαράθεση μεταξύ προσωπικοτήτων με διαφορετικές ιδέες θα μπορούσε να κινήσει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την προεκλογική εκστρατεία και για τις επακόλουθες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι δεσμοί μεταξύ εθνικών και ευρωπαϊκών κομμάτων θα πρέπει να είναι πιο εμφανείς και να προωθούν μεγαλύτερη διαφάνεια στο ευρωπαϊκό πολιτικό τοπίο. Σε στοχευμένη μεταρρυθμιστική πρόταση για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα 13 , που παρουσιάστηκε στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να απαιτείται ένα υποχρεωτικό επίπεδο διαφάνειας σχετικά με τους δεσμούς αυτούς για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα που αιτούνται χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (συγκεκριμένα, το λογότυπο και το πρόγραμμά τους θα πρέπει να δημοσιεύονται στους δικτυακούς τόπους των εθνικών και περιφερειακών κομμάτων-μελών τους). Τα κράτη μέλη και τα ίδια τα πολιτικά κόμματα θα μπορούσαν να προχωρήσουν περαιτέρω σε εθελοντική βάση, για παράδειγμα προσθέτοντας τα λογότυπα των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων στο ενημερωτικό υλικό και στα ψηφοδέλτια των εκλογών. Τα εθνικά και περιφερειακά πολιτικά κόμματα θα πρέπει να λάβουν σαφή και ευδιάκριτη θέση στα κύρια θέματα που αποτελούν το αντικείμενο του ευρωπαϊκού διαλόγου. Τα εθνικά και περιφερειακά πολιτικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν συνδέονται με ευρωπαϊκά κόμματα, θα πρέπει επίσης να καταστήσουν σαφείς τις προθέσεις τους για συμμετοχή σε (υπάρχουσες ή δυνητικές νέες) πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και την προτιθέμενη επιλογή τους όσον αφορά τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Τα μέσα ενημέρωσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε οποιασδήποτε προεκλογική εκστρατεία. Το 2014, σε πολλά κράτη μέλη οι δημόσιες συζητήσεις μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλήθηκαν στους κύριους τηλεοπτικούς σταθμούς (όπως οι ARD, ZDF, ORF, RTBF, France24, LCI και Euronews), ενώ σε άλλα κράτη μέλη καλύφθηκαν μόνο επιφανειακά, αν όχι καθόλου. Ήταν μια καλή αρχή, αλλά δεν αρκεί. Για το 2019, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ευρεία, ισόρροπη και αμερόληπτη προβολή, θα ήταν επιθυμητό να μεταδοθεί τουλάχιστον μία δημόσια συζήτηση μεταξύ των κορυφαίων υποψηφίων από τους κύριους κρατικούς τηλεοπτικούς σταθμούς σε κάθε κράτος μέλος. Σε κάθε περίπτωση, η μετάδοση συζητήσεων σχετικά με το περιεχόμενο και τις προκλήσεις των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών.

2. Νομικό πλαίσιο για τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του 2019

Οι ηγέτες των κρατών μελών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρέπει να αποφασίσουν, μετά από πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και με την έγκρισή του για το τελικό κείμενο, σχετικά με τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για την κοινοβουλευτική περίοδο 2019-2024. Απαιτείται να ληφθεί απόφαση για την επανεξέταση της κατανομής των εδρών μεταξύ των κρατών μελών πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές και πρέπει να συνεκτιμηθεί η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση τον Μάρτιο του 2019· το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει σήμερα 73 έδρες.

Υπάρχουν πολλές επιλογές:

·να μειωθούν οι έδρες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε σχέση με το ανώτατο όριο των 751 εδρών που προβλέπουν οι Συνθήκες·

·να ανακατανεμηθούν οι έδρες σε άλλα κράτη μέλη·

·να διατηρηθούν οι έδρες που δεν θα χρησιμοποιηθούν για μελλοντική διεύρυνση της Ένωσης·

·να διατηρηθούν οι έδρες που δεν θα χρησιμοποιηθούν για την ενδεχόμενη δημιουργία διακρατικής εκλογικής περιφέρειας.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε στις 7 Φεβρουαρίου 2018 ένα μείγμα από τις τρεις πρώτες επιλογές: να συρρικνωθεί ο συνολικός αριθμός σε 705 βουλευτές, να ανακατανεμηθούν 27 έδρες και να διατηρηθούν οι εναπομένουσες μη χρησιμοποιηθείσες έδρες ως αποθεματικό για τη διεύρυνση. Μολονότι δεν ζητεί τη δημιουργία διακρατικής εκλογικής περιφέρειας, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπενθυμίζει ότι ένα τέτοιο βήμα θα πρέπει να προβλέπεται στους ενωσιακούς κανόνες που διέπουν τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και υπάρχει σχετική πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από το 2015. Η τροποποίηση των εν λόγω κανόνων απαιτεί ομόφωνη έγκριση του Συμβουλίου με τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το τελικό κείμενο, και στη συνέχεια επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις συνταγματικούς τους κανόνες.

Ορισμένα κράτη μέλη 14 δήλωσαν πρόσφατα ότι στηρίζουν τη διακρατική εκλογική περιφέρεια ενώ άλλα 15 εξέφρασαν τη διαφωνία τους με τη σύστασή της.

Μια διακρατική εκλογική περιφέρεια θα μπορούσε να ενισχύσει την ευρωπαϊκή διάσταση των εκλογών, παρέχοντας στους υποψηφίους τη δυνατότητα να προσεγγίσουν περισσότερους πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τούτο θα ήταν συμβατό με τη διαδικασία των κορυφαίων υποψηφίων, καθώς θα δημιουργούσε αναμφισβήτητα έναν ευρωπαϊκό χώρο για δημόσια συζήτηση και έναν πιο ορατό ρόλο για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα 16 .

Σε περίπτωση δημιουργίας διακρατικής εκλογικής περιφέρειας, θα ήταν σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι βουλευτές θα είναι σε θέση να εκπροσωπούν τους ψηφοφόρους που τους εξέλεξαν και να βρίσκονται σε στενή επικοινωνία με αυτούς, τόσο για λόγους λογοδοσίας όσο και για να μπορούν να αναδεικνύουν τις ανησυχίες τους.

Το εκλογικό σύστημα είναι ήδη υπό αναθεώρηση. Το 2015, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπέβαλε επίσημη πρόταση σχετικά με την αναθεώρηση της εκλογικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 17 . Η απόφαση πρέπει να ληφθεί έως τον Μάιο του 2018 προκειμένου να παράγει αποτελέσματα σε εύθετο χρόνο πριν από τις επόμενες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πέραν μιας διακρατικής εκλογικής περιφέρειας, υποστηρίζει την αναθεώρηση της εκλογικής νομοθεσίας της ΕΕ ώστε να ενισχυθεί ο ευρωπαϊκός χαρακτήρας των εκλογών αυτών. Περιλαμβάνει ενιαία προθεσμία για την κατάρτιση των καταλόγων των υποψηφίων και των εκλογικών καταλόγων σε ολόκληρη την ΕΕ· επιτρέπει στους πολίτες της ΕΕ που κατοικούν εκτός της Ένωσης να συμμετάσχουν· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να επιτρέπουν την επιστολική, ηλεκτρονική και διαδικτυακή ψηφοφορία· προβλέπει ισόρροπη εκπροσώπηση των δύο φύλων στους καταλόγους των υποψηφίων· ενισχύει την προβολή των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων με την αναγραφή της ονομασίας και του λογοτύπου τους στα ψηφοδέλτια και προβλέπει διαφανείς και δημοκρατικές διαδικασίες για την επιλογή των υποψηφίων.

Μια βασική πρόταση προέβλεπε κατώτατο όριο μεταξύ 3 και 5 τοις εκατό των ψήφων για κράτη μέλη με ενιαία εκλογική περιφέρεια και σύστημα ψηφοδελτίων συνδυασμών για περιφέρειες με περισσότερες από 26 έδρες. Τα όρια αυτά συμβάλλουν στη μείωση του πολιτικού κατακερματισμού στο Κοινοβούλιο που θα εκλεγεί, πράγμα που καθιστά πιο αποτελεσματική τη λήψη αποφάσεων. Πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στη διασφάλιση της εκπροσώπησης των διαφορετικών απόψεων και στον σεβασμό των διαφορετικών παραδόσεων των κρατών μελών κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με την εν λόγω πρόταση.

3. Σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Σήμερα, το Σώμα των Επιτρόπων αποτελείται από 28 μέλη, ένα από κάθε κράτος μέλος.

Το άρθρο 17 παράγραφος 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προέβλεπε ότι, από την 1η Νοεμβρίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα απαρτιζόταν από αριθμό μελών ο οποίος αντιστοιχεί στα δύο τρίτα του αριθμού των κρατών μελών της ΕΕ (για μια Ένωση 27 κρατών μελών θα υπήρχαν 18 επίτροποι), εκτός εάν λαμβανόταν απόφαση περί του αντιθέτου.

Το 2009, πριν από το δεύτερο ιρλανδικό δημοψήφισμα για την επικύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να εκδώσει απόφαση που διασφαλίζει ότι ο αριθμός των μελών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα αντιστοιχεί στον αριθμό των κρατών μελών.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρέπει τώρα να επανεξετάσει την απόφασή του της 22ας Μαΐου 2013 18 . Οι ηγέτες θα πρέπει να αποφασίσουν κατά πόσον θα διατηρήσουν μια Ευρωπαϊκή Επιτροπή με ένα μέλος από κάθε κράτος μέλος ή θα μειώσουν τον αριθμό των μελών της. Στην περίπτωση μιας μικρότερης Επιτροπής, η Συνθήκη προβλέπει ότι τα μέλη της θα επιλέγονται βάσει συστήματος αυστηρά ισότιμης εναλλαγής μεταξύ των κρατών μελών που να επιτρέπει να αντικατοπτρίζεται το δημογραφικό και γεωγραφικό φάσμα του συνόλου των κρατών μελών.

Ένα μικρότερο εκτελεστικό σώμα θα ήταν θεωρητικά αποτελεσματικότερο στη λειτουργία του, ευκολότερο στη διαχείρισή του και θα επέτρεπε μια πιο ισόρροπη κατανομή των χαρτοφυλακίων μεταξύ των μελών του, όπως υποστηρίχθηκε πρόσφατα από ορισμένους ηγέτες 19 . Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση πλήρους διαφάνειας στις σχέσεις με όλα τα κράτη μέλη 20

Ένα μικρό εκτελεστικό σώμα θα σήμαινε, ωστόσο, ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν θα εκπροσωπούνταν στο πολιτικό επίπεδο του θεσμικού οργάνου από έναν από τους υπηκόους τους. Η διατήρηση ενός μέλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανά κράτος μέλος παρουσιάζει το πλεονέκτημα της διατήρησης άμεσου δίαυλου επικοινωνίας με τους πολίτες και τις εθνικές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, τα μέλη της Επιτροπής Γιούνκερ έχουν αναδειχθεί σε ουσιαστικούς φορείς αναμετάδοσης στις χώρες καταγωγής τους, επικοινωνώντας στην εθνική γλώσσα, καθώς και πραγματοποιώντας περισσότερες από 657 επισκέψεις για την ενημέρωση, τον διάλογο και τη συζήτηση με τους βουλευτές των εθνικών κοινοβουλίων.

Εάν διατηρηθεί ένας επίτροπος ανά κράτος μέλος, θα απαιτηθούν εκ νέου οργανωτικές προσαρμογές για τη διασφάλιση της λογοδοσίας, της ενότητας και της αποτελεσματικότητας. Η διάρθρωση των εργασιών της Επιτροπής Γιούνκερ βασίστηκε σε διάφορους αντιπροέδρους αρμόδιους για οριζόντιες ομάδες έργου σε διάφορους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων του Πρώτου Αντιπροέδρου και της Ύπατης Εκπροσώπου/Αντιπροέδρου. Κάθε αντιπρόεδρος επιφορτίστηκε με ενισχυμένο ηγετικό ρόλο και την ευθύνη να κατευθύνει και να συντονίζει ομάδα επιτρόπων. Αυτή η διττή δομή έχει αποδείξει την αξία της και θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω στο μέλλον.

 4. Πρόεδρος με διττή ιδιότητα

Μια επιλογή για να καταστεί η δομή της Ένωσης πιο αποτελεσματική θα μπορούσε να είναι η άσκηση από ένα πρόσωπο των δύο αξιωμάτων: του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 21 .

Η εν λόγω αλλαγή θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση μιας συνεχιζόμενης και επιβλαβούς εσφαλμένης αντίληψης: πολύ συχνά υπάρχει μια διαφαινόμενη διάσταση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών. Οι αποφάσεις παρουσιάζονται πολύ συχνά σε εθνικό επίπεδο ως «προσταγές» που επιβάλλονται στα κράτη μέλη από τις απόμακρες «Βρυξέλλες», ενώ στην πραγματικότητα οι αποφάσεις λαμβάνονται από κοινού από τα κράτη μέλη και τα άμεσα εκλεγμένα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι θεσμικό όργανο που συστάθηκε από τα κράτη μέλη προκειμένου να εργαστεί στην κατεύθυνση ενός κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος, όπως και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η προεδρία των δύο θεσμικών οργάνων από ένα πρόσωπο θα εξέφραζε τη διττή φύση της νομιμοποίησης και της λογοδοσίας της Ένωσης και θα ενίσχυε και τις δύο.

Αυτό θα καθιστούσε επίσης την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης πιο απλή και κατανοητή για τρίτες χώρες. Οι άλλοι παγκόσμιοι ηγέτες θα είχαν ένα και μοναδικό συνομιλητή, μεταξύ άλλων στις σχέσεις τους με την ΕΕ, κυρίως σε συνόδους κορυφής και σε διεθνείς συνόδους όπως η G7 ή η G20.

Ένας διττός διορισμός αυτού του είδους δεν συνεπάγεται τη συγχώνευση των δύο θεσμικών οργάνων. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ήδη μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εξ ιδίου δικαιώματος, και αυτό θεωρείται ανέκαθεν απόλυτα συμβατό με την ανεξαρτησία του. Κανείς από τους δύο Προέδρους δεν ψηφίζει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο· παρέχουν αμφότεροι συμβουλές, υποβάλλουν στοιχεία από το έργο των αντίστοιχων υπηρεσιών τους και συμβάλλουν στην οικοδόμηση «γεφυρών» και στην εξεύρεση «κοινού εδάφους» μεταξύ των κρατών μελών. Ένας διττός διορισμός θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον υφιστάμενο στενό και αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ των δύο ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων.

Η ύπαρξη προέδρου με διττή ιδιότητα είναι δυνατή σύμφωνα με τις ισχύουσες Συνθήκες, οι οποίες εμμέσως επιτρέπουν στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να διοριστεί σε άλλο ευρωπαϊκό ρόλο 22 . Η θητεία του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι συντομότερη από εκείνη του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά δεδομένου ότι έχει ακριβώς τη μισή διάρκεια και επιτρέπεται ο διορισμός σε δεύτερη θητεία, θα μπορούσε να εξεταστεί μια ρεαλιστική λύση.

Στην περίπτωση αυτή, θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης ο υφιστάμενος ρόλος του Ύπατου Εκπροσώπου για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας και Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το εν λόγω αξίωμα, το οποίο προέκυψε από την εξέλιξη του προηγούμενου ρόλου του Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης/Ύπατου Εκπροσώπου για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας που δημιουργήθηκε με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ και εκείνου του τότε Επιτρόπου Εξωτερικών Σχέσεων, κωδικοποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Παρέχει ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ευθύνη σε δύο θεσμικά όργανα της ΕΕ μπορεί να ασκείται επιτυχώς από το ίδιο πρόσωπο, χωρίς να διακυβεύεται η ανεξαρτησία των αντίστοιχων ρόλων των θεσμικών οργάνων ή να εκχωρούνται περισσότερες εξουσίες στο ένα σε βάρος του άλλου.

5. Διάλογος με τους πολίτες ενόψει της συνόδου του Sibiu

Κατά την κρίσιμη περίοδο πριν από τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατά την οποία η Ένωση πρέπει να δείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών, υπάρχει μια ευπρόσδεκτη και αυξανόμενη εστίαση από τα κράτη μέλη στη σημασία που έχει η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης 23 . Πολύ συχνά, η συζήτηση για την ΕΕ υπονομεύεται από μύθους, ανακριβή στοιχεία και δευτερεύοντα ζητήματα. Οι πολιτικοί σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο έχουν από κοινού την ευθύνη να προωθήσουν μια ειλικρινή συζήτηση σχετικά με την Ευρώπη και το μέλλον της. Οι πολίτες θα ήταν πιο πρόθυμοι να ψηφίσουν στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εάν είχαν μεγαλύτερη επίγνωση του αντίκτυπου των πολιτικών της ΕΕ στην καθημερινή τους ζωή.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2018 και του 2019, οι ηγέτες θα συνεδριάζουν τακτικά για να συζητούν τα επόμενα βήματα μέχρι τον επόμενο καίριο ενδιάμεσο σταθμό στη μεταρρύθμιση και την ανάπτυξη της Ένωσης: τη σύνοδο κορυφής του Sibiu, της 9ης Μαΐου 2019. Όσο περισσότερο η συζήτηση αυτή βασίζεται σταθερά στην ενημέρωση, τον δημόσιο διάλογο και τη συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη, τόσο πιο παραγωγικά θα είναι τα αποτελέσματα.

Η πρόταση του προέδρου Μακρόν για διαβουλεύσεις με τους πολίτες 24 σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης συγκέντρωσε σαφή στήριξη από αρκετούς ηγέτες άλλων κρατών μελών 25 και τη συμπαράσταση των περισσότερων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και κρατών μελών, ενώ έχουν διεξαχθεί ή διεξάγονται άλλες μορφές εθνικού διαλόγου, μεταξύ άλλων, στην Ιρλανδία, τη Βουλγαρία και τη Σουηδία. Άλλοι ηγέτες κρατών μελών 26 έχουν επίσης εκφράσει την προθυμία τους να συμμετέχουν σε ευρείες δημόσιες συζητήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης σύμφωνα με τις αντίστοιχες εθνικές τους πρακτικές. Η σωστή διάρθρωση της εν λόγω διαδικασίας θα διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών ανάλογα με τις εθνικές παραδόσεις και εσωτερικές δημοκρατικές ρυθμίσεις: τα κράτη μπορούν να την εφαρμόζουν μεμονωμένα, από κοινού με συμμετέχοντα κράτη μέλη ή εντός πλαισίου που υποστηρίζεται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει εμπειρία από τη διοργάνωση των δικών της διαλόγων με τους πολίτες, με μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εθνικές κυβερνήσεις, τοπικές και περιφερειακές αρχές και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών· στους διαλόγους αυτούς συμμετείχαν οι προαναφερόμενοι σε 478 περίπου διαδραστικές δημόσιες συζητήσεις σε περισσότερες από 160 τοποθεσίες, αρχής γενομένης από τον Ιανουάριο του 2015, εντός και εκτός των πρωτευουσών της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει τη διαδικασία αυτή με τη διοργάνωση ή τη συνδρομή στη διοργάνωση, από σήμερα έως τον Μάιο του 2019, περίπου 500 επιπλέον διαλόγων με τους πολίτες, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθώς και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μοιραστεί τα οφέλη αυτής της εμπειρίας με κράτη μέλη που σχεδιάζουν τις δικές τους εκδηλώσεις, και είναι έτοιμη να παράσχει τη στήριξή της, όπου αυτό είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να συνδέσει τη διαδικασία με την ηλεκτρονική διαβούλευση που έχει ξεκινήσει για το μέλλον της Ευρώπης, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 9 Μαΐου 2019.

Ξεκινώντας από τη σύνοδο των ηγετών της 23ης Φεβρουαρίου 2018 και λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες πολιτικές δομές και πρακτικές, τα κράτη μέλη, καθώς και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνονται να διοργανώνουν εκδηλώσεις προβολής με συμμετοχή πολιτών σε δημόσιες συζητήσεις και διαβουλεύσεις σχετικά με τα θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ άλλων ιδίως για το μέλλον της Ευρώπης στο πλαίσιο της διαδικασίας που οδηγεί στη σύνοδο των ηγετών της 9ης Μαΐου 2019, λίγο πριν από τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Συμπεράσματα

Κατά τη σύνοδό τους στις 23 Φεβρουαρίου 2018 σχετικά με θεσμικά ζητήματα, οι ηγέτες καλούνται:

1) να λάβουν υπό σημείωση το γεγονός ότι η εκλογή ενός επιτυχούς κορυφαίου υποψηφίου ως Προέδρου της Επιτροπής, με βάση την πρόταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και από κοινού καταρτισμένο στρατηγικό θεματολόγιο, μπορεί να ενισχύσει την αποδοτικότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιτρέποντάς της να εργαστεί για ένα εστιασμένο πολιτικό πρόγραμμα με κοινή ευθύνη των θεσμικών οργάνων· τούτο μπορεί επίσης να συμβάλει στην αύξηση της προβολής της ευρωπαϊκής προεκλογικής εκστρατείας, καθιστώντας σαφέστερα για τους πολίτες τα αντικρουόμενα οράματα για το μέλλον της Ευρώπης και τα προγράμματα πολιτικών·

2) να καλέσουν τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα να επιλέξουν τους κορυφαίους υποψηφίους τους μέχρι τα τέλη του 2018, και να ενθαρρύνουν την έγκαιρη έναρξη αυτής της διαδικασίας·

3) να ενθαρρύνουν τη διαφάνεια όσον αφορά την υφιστάμενη και προβλεπόμενη προσχώρηση εθνικών και περιφερειακών κομμάτων σε ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, κορυφαίους υποψηφίους και ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

4) να ολοκληρώσουν τις εργασίες σχετικά με τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα και την αναθεώρηση της εκλογικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως την άνοιξη του 2018, ώστε να τους επιτραπεί να παραγάγουν πλήρως τα αποτελέσματά τους για το εκλογικό έτος 2019·

5) να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας διακρατικής εκλογικής περιφέρειας για τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

6) να σχεδιάσουν την επανεξέταση της απόφασής τους της 22ας Μαίου 2013 ως προς το εάν θα διατηρήσουν μια Ευρωπαϊκή Επιτροπή με ένα μέλος από κάθε κράτος μέλος ή θα μειώσουν τον αριθμό των μελών της·

7) να εξετάσουν τα κέρδη για την αποδοτικότητα από τη θέσπιση, σε βάθος χρόνου, του αξιώματος του Προέδρου με διττή ιδιότητα, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής·

8) να ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να προωθήσουν τον δημόσιο διάλογο και τη συνεργασία σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης κατά τους προσεχείς μήνες ενόψει της συνόδου κορυφής του Sibiu, στις 9 Μαΐου 2019, και των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αναπτύσσοντας διαλόγους με τους πολίτες και παρόμοιες συζητήσεις και διαβουλεύσεις σε όλα τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις εθνικές τους παραδόσεις, με συμμετοχή υψηλού επιπέδου.

(1)

Σύσταση της Επιτροπής, της 12ης Μαρτίου 2013, για την ενίσχυση του δημοκρατικού και αποτελεσματικού τρόπου διεξαγωγής των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2013/142/EU) –  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32013H0142&from=EN

(2)

 Άρθρο 10 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

(3)

Συμμετοχή των ψηφοφόρων στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: 1979: 61,99% 1984: 58,98 % 1989: 58,41 % 1994: 56,67 % 1999: 49,51 % 2004: 45,47 % 2009: 42,97 % 2014: 42,61%.

(4)

 Μείωση της συμμετοχής σε σύγκριση με προηγούμενες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: 2004: 4,04 ποσοστιαίες μονάδες· 2009: 2,5 ποσοστιαίες μονάδες· 2014: 0,36 ποσοστιαίες μονάδες.

(5)

 Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Έκθεση σχετικά με τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 2014 – COM(2015) 206 της 8ης Μαΐου 2015.

(6)

 Άρθρο 17 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση: «Λαμβάνοντας υπόψη τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αφού προβεί στις κατάλληλες διαβουλεύσεις, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, προτείνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έναν υποψήφιο για το αξίωμα του προέδρου της Επιτροπής. Ο υποψήφιος αυτός εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την πλειοψηφία των μελών που το απαρτίζουν. Εάν ο υποψήφιος δεν συγκεντρώσει την πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, προτείνει εντός μηνός νέον υποψήφιο, ο οποίος εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την ίδια διαδικασία.»

(7)

Δήλωση αριθ. 11 στο άρθρο 17 παράγραφοι 6 και 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει προσαρτηθεί στην τελική πράξη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης η οποία υιοθέτησε τη Συνθήκη της Λισαβόνας.

(8)

Στρατηγικό θεματολόγιο για την Ένωση σε εποχή αλλαγών – Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 26ης και 27ης Ιουνίου 2014 – https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/143477.pdf

(9)

 Διακήρυξη των ηγετών των 27 κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2017/03/25/rome-declaration/

(10)

Παράδειγμα αποτελεί η ομιλία του Βόλφγκανκ Σόιμπλε όταν του απονεμήθηκε το βραβείο Καρλομάγνου το 2012: http://www.karlspreis.de/fr/laureats/wolfgang-schaeuble-2012/discours-extrait-par-wolfgang-schaeuble

(11)

«Εάν επιθυμούμε να ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή δημοκρατία, δεν μπορούμε να αναστρέψουμε τη μικρή δημοκρατική πρόοδο που επιτελέστηκε με τη δημιουργία του θεσμού των υποψηφίων για την προεδρία της Επιτροπής. Θα ήθελα να επαναλάβουμε την εμπειρία αυτή.» - Ζαν-Κλόντ Γιούνκερ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, Στρασβούργο, 13 Σεπτεμβρίου 2017.

(12)

«Θα επιθυμούσα τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα να ξεκινήσουν τις εκστρατείες τους για τις επόμενες ευρωπαϊκές εκλογές πολύ νωρίτερα από ό,τι στο παρελθόν. Πάρα πολύ συχνά, οι ευρωπαϊκές εκλογές έχουν καταλήξει να είναι συμψηφισμός των εθνικών εκστρατειών και τίποτα παραπάνω. Η ευρωπαϊκή δημοκρατία αξίζει κάτι καλύτερο.» - Ζαν-Κλόντ Γιούνκερ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, Στρασβούργο, 13 Σεπτεμβρίου 2017.

(13)

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EE, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014, σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων – COM(2017) 481 της 13ης Σεπτεμβρίου 2017.

(14)

 Για παράδειγμα: Εμανουέλ Μακρόν, Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, 26 Σεπτεμβρίου 2017 —

http://www.elysee.fr/declarations/article/initiative-pour-l-europe-discours-d-emmanuel-macron-pour-une-europe-souveraine-unie-democratique/ ·

Λίο Βαράντκαρ, Πρωθυπουργός της Ιρλανδίας — 17 Ιανουαρίου 2018 —

  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+CRE+20180117+ITEM-008+DOC+XML+V0//EN&language=EN ·

Σύνοδος κορυφής των νότιων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Κύπρος, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα, Πορτογαλία και Ισπανία) -  

Ρώμη, 10 Ιανουαρίου 2018 — «Declaration: Bringing the EU forward in 2018» –

http://www.governo.it/sites/governo.it/files/documenti/documenti/Notizie-allegati/governo/DeclarationIVEUSouthSummit.pdf

(15)

Σύνοδος κορυφής της V4 — χώρες του Βίσεγκραντ (Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία) — Βουδαπέστη, 26 Ιανουαρίου 2018 — Δήλωση σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης —  http://abouthungary.hu/speeches-and-remarks/v4-statement-on-the-future-of-europe/

(16)

«Υποστηρίζω επίσης την ιδέα των υπερεθνικών καταλόγων υποψηφίων στις ευρωπαϊκές εκλογές – αν και γνωρίζω πως κάποιοι από εσάς διαφωνείτε.» - Ζαν-Κλόντ Γιούνκερ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, Στρασβούργο, 13 Σεπτεμβρίου 2017.

(17)

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Νοεμβρίου 2015 σχετικά με την αναθεώρηση της εκλογικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2015/2035(INL)).

(18)

Η απόφαση της 22ας Μαΐου 2013 ορίζει ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανεξετάζει αυτή την απόφαση (...) ενωρίτερα είτε από τον διορισμό της πρώτης Επιτροπής μετά την ημερομηνία προσχώρησης του τριακοστού κράτους μέλους είτε από τον διορισμό της Επιτροπής που θα διαδεχθεί εκείνη που θα αναλάβει καθήκοντα την 1η Νοεμβρίου 2014, ανάλογα με το ποιος διορισμός θα προηγηθεί.»

(19)

Εμανουέλ Μακρόν, Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, 26 Σεπτεμβρίου 2017 — «Μια Επιτροπή των 15 μελών θα πρέπει να αποτελεί τη μελλοντική μας προοπτική, και για να προχωρήσουμε, ας απλουστεύσουμε τα πράγματα: Ως πρώτο βήμα, οι μεγάλες ιδρυτικές χώρες ας παραιτηθούν από τις θέσεις επιτρόπων που τους αναλογούν. Θα δώσουμε το παράδειγμα.»  http://www.elysee.fr/declarations/article/initiative-pour-l-europe-discours-d-emmanuel-macron-pour-une-europe-souveraine-unie-democratique/ · Σεμπάστιαν Κουρτς, Καγκελάριος της Αυστρίας, στο πρόγραμμα του ÖVP για τις αυστριακές εκλογές του 2017 —  https://www.sebastian-kurz.at/programm/artikel/kurswechsel-in-europa  

(20)

Δήλωση αριθ. 11 στο άρθρο 17 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, προσαρτηθείσα στην τελική πράξη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης η οποία υιοθέτησε τη Συνθήκη της Λισαβόνας.

(21)

«Η Ευρώπη θα λειτουργήσει καλύτερα εάν συγχωνεύσουμε το αξίωμα του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. (...) Η ύπαρξη ενός μόνο προέδρου θα αντικατοπτρίζει καλύτερα την πραγματική φύση της Ευρωπαϊκής μας Ένωσης, τόσο ως ένωσης κρατών όσο και ως ένωσης πολιτών.» - Ζαν-Κλόντ Γιούνκερ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, Στρασβούργο, 13 Σεπτεμβρίου 2017.

(22)

Το άρθρο 15 παράγραφος 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν μπορεί να ασκεί εθνικό αξίωμα.

(23)

«Θα πρέπει να εμπλέξουμε περισσότερο τα εθνικά κοινοβούλια και την κοινωνία των πολιτών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο στις εργασίες για το μέλλον της Ευρώπης.» - Ζαν-Κλόντ Γιούνκερ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, Στρασβούργο, 13 Σεπτεμβρίου 2017.

(24)

Εμανουέλ Μακρόν, Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, ομιλία στη σύνοδο του Κογκρέσου στις Βερσαλλίες, 3 Ιουλίου 2017 — http://www.elysee.fr/declarations/article/discours-du-president-de-la-republique-devant-le-parlement-reuni-en-congres/

(25)

Σύνοδος κορυφής των νοτίων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Κύπρος, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα, Πορτογαλία και Ισπανία), - Ρώμη, 10 Ιανουαρίου 2018 — «Declaration: Bringing the EU forward in 2018» –

http://www.governo.it/sites/governo.it/files/documenti/documenti/Notizie-allegati/governo/DeclarationIVEUSouthSummit.pdf

(26)

Σύνοδος κορυφής της V4 — χώρες του Βίσεγκραντ (Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία) — Βουδαπέστη, 26 Ιανουαρίου 2018 — Δήλωση σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης —  http://abouthungary.hu/speeches-and-remarks/v4-statement-on-the-future-of-europe/