22.3.2019   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 110/125


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 2008/106/ΕΚ για το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών και την κατάργηση της οδηγίας 2005/45/ΕΚ»

[COM(2018) 315 final — 2018/0162(COD)]

(2019/C 110/23)

Εισηγήτρια:

η κα Tanja BUZEK

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018

Συμβούλιο, 6.6.2018

Νομική βάση

Άρθρο 100 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

 

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

20.11.2018

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

12.12.2018

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

539

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

201/3/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σε γενικές γραμμές τους στόχους που καθορίζει η Επιτροπή στην πρότασή της για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/106/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) σχετικά με το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών, με την οποία καταργείται η οδηγία 2005/45/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών των ναυτικών που εκδίδουν τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αλλαγές που προβλέπονται στο κανονιστικό πλαίσιο είναι αναγκαίες, αναλογικές και οικονομικά αποδοτικές.

1.2.

Μολονότι αναγνωρίζει ότι αμφότερες οι οδηγίες συνέβαλαν τόσο στη βελτίωση της εκπαίδευσης και κατάρτισης των ναυτικών που εργάζονται σε με σημαία κράτους μέλους της ΕΕ όσο και στην επαγγελματική κινητικότητα των ναυτικών που έχουν πιστοποιηθεί στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να γίνει ένα ακόμη βήμα σε αυτό το πεδίο. Ως εκ τούτου, συνιστά να αξιοποιηθεί η αναθεώρηση της οδηγίας 2008/106/ΕΚ προκειμένου να προωθηθεί ένας ευρύτερος ευρωπαϊκός διάλογος με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών, των ιδρυμάτων κατάρτισης και του ναυτικού κλάδου, σχετικά με το πώς μπορεί να επενδυθεί περισσότερο στη καλλιέργεια ναυτικών δεξιοτήτων στην Ευρώπη, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού στόλου αλλά και η ικανότητα του κλάδου να δημιουργεί θέσεις εργασίας καλής ποιότητας για τους Ευρωπαίους ναυτικούς και άλλους επαγγελματίες στο χώρο της ναυτιλίας.

1.3.

Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταβληθούν προσπάθειες για τη δημιουργία ενός φόρουμ της ΕΕ που να περιλαμβάνει τα ιδρύματα κατάρτισης, τη βιομηχανία, τον ευρύτερο ναυτιλιακό σχηματισμό και τις εθνικές ναυτιλιακές διοικήσεις, για τη βελτίωση της κατάρτισης των ναυτικών και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών μεταπτυχιακών μαθημάτων στον κλάδο της ναυτιλίας που υπερβαίνουν το διεθνώς συμφωνηθέν ελάχιστο επιπέδου εκπαίδευσης των ναυτικών. Η εν λόγω προηγμένη κατάρτιση θα επέτρεπε τη δημιουργία ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος για τους Ευρωπαίους ναυτικούς, εξοπλίζοντάς τους με δεξιότητες ανώτερες από αυτές που απαιτούνται σε διεθνές επίπεδο και ενισχύοντας την ελκυστικότητα των ναυτικών επαγγελμάτων στην ΕΕ, ιδίως για τις γυναίκες και τους νέους.

1.4.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να αναπτυχθούν δέσμες μαθησιακών δράσεων με γνώμονα το μέλλον, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατάρτιση όσον αφορά τη διαχείριση της ποιότητας, τις «πράσινες» και τις ψηφιακές δεξιότητες, και θεωρεί ότι η προώθηση των προηγμένων δεξιοτήτων πρέπει να συμβαδίζει με τις μορφές πιστοποίησης/επισήμανσης.

1.5.

Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ιδρυμάτων ναυτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (MET/Maritime Education and Training institutions), το οποίο να πληροί ποιοτικά κριτήρια για την περαιτέρω βελτίωση του συστήματος ναυτικής εκπαίδευσης στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης τη θέσπιση, για την εκπαίδευση των πλοιάρχων και των αξιωματικών, προτύπου ανταλλαγών τύπου «Erasmus» μεταξύ των MET από όλη την ΕΕ, προσαρμοσμένου στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα.

1.6.

Όσον αφορά τον ανανεωμένο μηχανισμό για την αναγνώριση πιστοποιητικών ναυτικών που εκδίδονται από τρίτες χώρες, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να διαβουλεύονται με τις εθνικές ενώσεις εφοπλιστών και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις σχετικά με τη σκοπιμότητα αναγνώρισης μιας νέας τρίτης χώρας πριν από την υποβολή αιτήματος στην Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διευκρινίσει περαιτέρω ότι — εφόσον είναι διαθέσιμη — η εκτίμηση του αριθμού των ναυτικών που είναι πιθανόν να απασχοληθούν θα αποτελέσει ένα μόνο από τα κριτήρια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την αναγνώριση μιας νέας τρίτης χώρας και ότι τούτο πρέπει να εφαρμόζεται με διαφανή τρόπο.

1.7.

Όσον αφορά την παράταση της προθεσμίας για την έκδοση απόφασης σχετικά με την αναγνώριση νέων τρίτων χωρών από 18 σε 24 μήνες, και έως και 36 μήνες υπό ορισμένες περιστάσεις, η ΕΟΚΕ εκφράζει ανησυχίες για το κατά πόσον αυτός είναι ο ορθός μηχανισμός, δεδομένου ότι η διαδικασία μπορεί να επιμηκυνθεί άσκοπα για μια χώρα που πληροί σαφώς όλες τις απαιτήσεις. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να ολοκληρωθεί η διαδικασία στο συντομότερο δυνατό εύλογο χρόνο, με την πρόβλεψη δυνατότητας επιμήκυνσης της διαδικασίας για όσο χρειαστεί, εφόσον απαιτούνται διορθωτικές δράσεις.

1.8.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ορθή χρήση των κοινοτικών πόρων, η ΕΟΚΕ προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 20, έτσι ώστε οι διατάξεις σχετικά με την ανάκληση της αναγνώρισης της τρίτης χώρας να ισχύουν και για τις τρίτες χώρες που αδυνατούν να παράσχουν σημαντικό αριθμό πλοιάρχων και αξιωματικών για περίοδο τουλάχιστον πέντε ετών. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διευκρινιστεί ότι η τελική απόφαση σχετικά με την ανάκληση ή μη της αναγνώρισης θα εναπόκειται στα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες που ακολουθούνται εντός της COSS (Επιτροπή ασφάλειας στη ναυτιλία και πρόληψης της ρύπανσης από τα πλοία/Committee on Safe Seas and the Prevention of Pollution from Ships) και ότι αυτές οι διαδικασίες παρέχουν διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την εξέταση των σχετικών πληροφοριών που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη.

1.9.

Καθότι δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός σε ζητήματα ασφάλειας στη θάλασσα, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην εφαρμοστεί ένα λιγότερο αυστηρό καθεστώς επαναξιολόγησης για τις τρίτες χώρες που παρέχουν περιορισμένο αριθμό πλοιάρχων και αξιωματικών στον ενωσιακό στόλο από ό,τι για άλλες χώρες.

1.10.

Εκτός από τις προτεινόμενες αλλαγές στη διαδικασία τροποποίησης (άρθρο 27) που προβλέπει ότι η Επιτροπή δύναται να τροποποιήσει την οδηγία 2008/106/ΕΚ μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν έγκαιρα μέτρα για την εφαρμογή τροποποιήσεων που να αναιρούν την ανάγκη για παρατάσεις και περιόδους ρεαλιστικής ερμηνείας που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αδράνειας της χώρας σημαίας σε προηγούμενες περιπτώσεις.

2.   Ιστορικό

2.1.

Η νομοθεσία της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την πιστοποίηση των ναυτικών βασίζεται πρωτίστως στις ελάχιστες διεθνείς απαιτήσεις που επιβάλει η Διεθνής σύμβαση για πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών των ναυτικών του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) (σύμβαση STCW/Standards of Training, Certification and Watchkeeping) και οι τροποποιήσεις της.

2.2.

Πέραν της ενσωμάτωσης της σύμβασης STCW στο επίπεδο της ΕΕ μέσω της οδηγίας 2008/106/ΕΚ, το ενωσιακό πλαίσιο θεσπίζει ένα αποδοτικό, από πλευράς κόστους, κοινό ενωσιακό μηχανισμό για την αναγνώριση των συστημάτων ναυτικής εκπαίδευσης, κατάρτισης και πιστοποίησης των ναυτικών από τρίτες χώρες. Ο μηχανισμός αυτός είναι σχεδιασμένος έτσι ώστε η αξιολόγηση και η επαναξιολόγηση της συμμόρφωσης τρίτων χωρών με τη σύμβαση STCW διεξάγεται κατά τρόπο κεντρικό και εναρμονισμένο, αποφεύγοντας καταστάσεις κατά τις οποίες κάθε κράτος μέλος θα έπρεπε να τις διεξάγει μεμονωμένα, ιδίως δεδομένου του γεγονότος ότι σήμερα υπάρχουν πάνω από 40 τρίτες χώρες που αναγνωρίζονται σε επίπεδο ΕΕ για τον σκοπό αυτό.

2.3.

Το κανονιστικό σύστημα περιλαμβάνει επίσης απλουστευμένη διαδικασία για την αναγνώριση των πιστοποιητικών των ναυτικών τα οποία εκδίδονται από τα κράτη μέλη δυνάμει της οδηγίας 2005/45/ΕΚ. Η εν λόγω οδηγία αποσκοπούσε στην ενθάρρυνση της κινητικότητας των Ευρωπαίων ναυτικών μεταξύ σκαφών που φέρουν σημαία της ΕΕ, επιτρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αναγνώριση των πιστοποιητικών πλοιάρχων και αξιωματικών χωρίς περαιτέρω αντισταθμιστικά μέτρα.

2.4.

Το προαναφερθέν νομοθετικό πλαίσιο επιδιώκει την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας στη θάλασσα και προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος μέσω της ελαχιστοποίησης του κινδύνου ναυτικών ατυχημάτων. Προς τούτο, υπάρχει η κοινή αντίληψη ότι η ενίσχυση της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της πιστοποίησης του βασικού προσωπικού των σκαφών που φέρουν σημαία κράτους μέλους της ΕΕ είναι καθοριστικής σημασίας.

2.5.

Η πρόταση απορρέει από το πρόγραμμα βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT/Regulatory Fitness and Performance Programme) που εξέδωσε η Επιτροπή, το οποίο αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι δύο οδηγίες εκπλήρωσαν τους στόχους τους. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση είναι το αποτέλεσμα εμπεριστατωμένης αξιολόγησης στην οποία συμπεριλαμβάνονταν μια εκτενής μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA/European Maritime Safety Agency) (Μελέτη για την αξιολόγηση REFIT των οδηγιών 2008/106/ΕΚ και 2005/45/ΕΚ του Σεπτεμβρίου 2017 (3)), δημόσια διαβούλευση συνοδευόμενη από πιο στοχοθετημένη διαβούλευση, καθώς και ειδικά εργαστήρια στα οποία συμμετείχαν τα κράτη μέλη με τις δύο πλευρές του κλάδου, δηλαδή τους εφοπλιστές και τις συνδικαλιστικές ενώσεις που εκπροσωπούσαν τους ναυτικούς.

2.6.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης REFIT θεωρήθηκαν εν γένει θετικά, και κρίθηκε ότι η νομοθεσία της ΕΕ είχε συνεισφέρει στην εξάλειψη των χαμηλότερης ποιότητας πληρωμάτων, στην κινητικότητα των ναυτικών στην Ένωση και στην επίτευξη ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των ναυτικών που εκπαιδεύτηκαν στην ΕΕ και αυτών που εκπαιδεύτηκαν σε τρίτες χώρες.

2.7.

Ωστόσο, εντοπίστηκαν ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά την αποδοτικότητα του κανονιστικού πλαισίου και την αναλογικότητα ορισμένων από τις απαιτήσεις του. Πρόθεση της πρότασης της Επιτροπής είναι, συνεπώς, να αμβλύνει τις ελλείψεις που εντοπίστηκαν μέσω της απλούστευσης και της εναρμόνισης της υφιστάμενης νομοθεσίας. Συγκεκριμένα, κρίθηκε αναγκαία η περαιτέρω παρέμβαση προκειμένου:

να εξασφαλιστεί ευθυγράμμιση με τις τελευταίες τροποποιήσεις της STCW·

να επικαιροποιηθεί ο ορισμός των πιστοποιητικών που αναγνωρίζονται μεταξύ των κρατών μελών, μέσω της συγχώνευσης της οδηγίας 2005/45/ΕΚ με την οδηγία 2008/106/ΕΚ·

να καταρτιστούν κριτήρια για τη νέα αναγνώριση/επαναξιολόγηση τρίτων χωρών με στόχο την αποδοτικότερη χρήση των χρηματοοικονομικών και ανθρώπινων πόρων·

να καθοριστούν κριτήρια προτεραιότητας για την επαναξιολόγηση τρίτων χωρών, με έμφαση στις μείζονες χώρες προέλευσης ναυτικών και με εξέταση του ενδεχόμενου παράτασης του κύκλου επαναξιολογήσεων για τις υπόλοιπες χώρες·

να παραταθεί η προθεσμία για την αναγνώριση νέων τρίτων χωρών, προκειμένου να δοθεί σε αυτές επαρκής χρόνος ώστε να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν διορθωτικές δράσεις, εφόσον απαιτείται.

3.   Κύρια σημεία της πρότασης

3.1.

Ο γενικός στόχος της πρότασης συνίσταται στην απλοποίηση και την ευθυγράμμιση της ισχύουσας νομοθεσίας. Ειδικότερα, αυτό περιλαμβάνει:

τη συνεχή ευθυγράμμιση της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ με τη σύμβαση STCW·

τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας του κεντρικού μηχανισμού αναγνώρισης τρίτων χωρών·

την ενίσχυση της νομικής σαφήνειας αναφορικά με την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών των ναυτικών που εκδίδονται από τα κράτη μέλη.

3.2.

Ο κεντρικός μηχανισμός για την αναγνώριση των πιστοποιητικών των ναυτικών που εκδίδονται σε τρίτες χώρες απαιτεί τη διάθεση αξιόλογων ανθρώπινων και χρηματοοικονομικών πόρων από την Επιτροπή, η οποία επικουρείται εν προκειμένω από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA), για την αξιολόγηση νέων αιτημάτων αναγνώρισης από τα κράτη μέλη, αφενός, και τη διεξαγωγή της περιοδικής επαναξιολόγησης των ήδη αναγνωρισμένων τρίτων χωρών, αφετέρου.

3.3.

Για λόγους καλύτερης χρήσης των υφιστάμενων πόρων, η Επιτροπή προτείνει η διαδικασία αναγνώρισης να καταστεί διαφανέστερη επιτρέποντας στο αιτούν κράτος μέλος να τεκμηριώσει τους λόγους υποβολής του αιτήματος αναγνώρισης. Το μέτρο συνίσταται στην εισαγωγή συζήτησης μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με την ανάγκη αναγνώρισης νέων τρίτων χωρών.

3.4.

Επίσης, η Επιτροπή προτείνει κριτήρια προτεραιότητας για την επαναξιολόγηση αναγνωρισμένων τρίτων χωρών με βάση την αρχή ότι οι διαθέσιμοι πόροι πρέπει να ανακατευθυνθούν από χώρες που παρέχουν χαμηλό αριθμό ναυτικών στον στόλο της Ένωσης στις μείζονες τρίτες χώρες που παρέχουν μεγαλύτερο ποσοστό εργατικού δυναμικού.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

4.1.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/106/ΕΚ για το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης στο πεδίο εφαρμογής της τής απλοποιημένης διαδικασίας για την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών των ναυτικών που εκδόθηκαν από τα κράτη μέλη, με την κατάργηση της οδηγίας 2005/45/ΕΚ.

4.2.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρόκειται για αναγκαία αναθεώρηση, καθώς υπάρχει πράγματι περιθώριο βελτίωσης της αποδοτικότητας του διοικητικού πλαισίου όσον αφορά το σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας, προκειμένου να επιτραπεί η πιο αποδοτική διάθεση των χρηματοοικονομικών και ανθρώπινων πόρων της Επιτροπής και του EMSA.

4.3.

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει ιδιαίτερα την έμφαση που δίδει η Επιτροπή στο επίπεδο διαφάνειας που πρέπει να διέπει την επεξεργασία αιτημάτων αναγνώρισης πιστοποιητικών ναυτικών που εκδόθηκαν σε νέες τρίτες χώρες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναλογικό, διαφανές και αποδοτικό από πλευράς κόστους το νέο βήμα της διαδικασίας που επιτρέπει στο αιτόν κράτος μέλος να παρουσιάσει τους λόγους υποβολής του αιτήματος αναγνώρισης. Το αιτόν κράτος μέλος θα συνεχίσει να έχει τη δυνατότητα μονομερούς αναγνώρισης της τρίτης χώρας μέχρι να ληφθεί συλλογική απόφαση. Έτσι, η διαδικασία λήψης αποφάσεων που οδηγεί στην αναγνώριση μιας τρίτης χώρας θα επιτύχει ισορροπία μεταξύ της ανάγκης διαφάνειας όσον αφορά τον έλεγχο και την καλή χρήση των δημοσίων πόρων — κόστος της αναγνώρισης — και του σκοπού διατήρησης της ανταγωνιστικότητας του ενωσιακού στόλου — ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του στόλου της ΕΕ μέσω της απασχόλησης ναυτικών από την εν λόγω τρίτη χώρα.

4.4.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τη ναυτική εκπαίδευση, την κατάρτιση και την πιστοποίηση των ναυτικών έχει συμβάλει στην ικανοποίηση των αναγκών της αγοράς εργασίας της ναυτιλίας, διευκολύνοντας την πρόσβαση στην απασχόληση σε σκάφη που φέρουν τη σημαία κράτους μέλους της ΕΕ για όλους τους πλοιάρχους και τους αξιωματικούς που κατέχουν έγκυρο πιστοποιητικό STCW, ανεξαρτήτως τόπου διαμονής ή εθνικότητας. Παρότι αναμφίβολα η ναυτιλία δραστηριοποιείται σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά εργασίας, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει πόσο σημαντικό είναι η ΕΕ να επενδύσει μαζικά στη δική της βάση ναυτικών δεξιοτήτων προκειμένου να προστατευθεί μια κρίσιμη μάζα Ευρωπαίων ναυτικών που θα στηρίξει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και των ναυτιλιακών συνεργατικών σχηματισμών σε όλη την ΕΕ, δημιουργώντας έτσι προοπτικές θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης και πιο αποδοτικών σταδιοδρομιών στη θάλασσα ή σε σχετικές δραστηριότητες επί ξηράς, ιδίως για τους νέους Ευρωπαίους, και διατηρώντας ή ενισχύοντας ταυτόχρονα το μερίδιο των Ευρωπαίων ναυτικών στο παγκόσμιο ναυτικό δυναμικό (4).

4.5.

Με βάση τα ανωτέρω, η ΕΟΚΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τελικά τις συστάσεις που περιέχονται στη Στρατηγική της ΕΕ για τις θαλάσσιες μεταφορές (EU Maritime Transport Strategy) έως το 2018 (5), καθώς και τις συστάσεις πολιτικής που υπέβαλε η Ειδική Ομάδα για την Απασχόληση και την Ανταγωνιστικότητα στη Θάλασσα (TFMEC/Task force on Maritime Employment and Competitiveness(6) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν πρόκειται για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας του εκπαιδευτικού συστήματος στις θαλάσσιες μεταφορές. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους συννομοθέτες της ΕΕ να εξετάσουν τις συστάσεις που παρατίθενται κατωτέρω στην παρούσα ενότητα.

4.6.

Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταβληθούν προσπάθειες για τη δημιουργία ενός φόρουμ της ΕΕ στο οποίο να συμμετέχουν τα ιδρύματα κατάρτισης, ο ναυτιλιακός κλάδος, το ευρύτερο ναυτιλιακό σχηματισμό και οι εθνικές ναυτιλιακές διοικήσεις για τη βελτίωση της κατάρτισης των ναυτικών, και, στη συνέχεια, της εργασιακής τους πρόσληψης, της επαγγελματικής εξέλιξης και της κινητικότητάς τους. Ένα βασικό καθήκον αυτού του δικτύου θα ήταν η ανάπτυξη ευρωπαϊκών μεταπτυχιακών μαθημάτων ναυτικών σπουδών, οι οποίες να υπερβαίνουν το διεθνώς συμφωνημένο ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών (αναφέρονται επίσης ως «ναυτικά πιστοποιητικά αριστείας» ή «STCW+“) (7). Η προηγμένη εκπαίδευση αυτού του είδους θα καταστήσει δυνατή τη δημιουργία ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος για τους Ευρωπαίους ναυτικούς, εξοπλίζοντάς τους με δεξιότητες που υπερβαίνουν τα απαιτούμενα σε διεθνές επίπεδο.

4.7.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ανάπτυξης δεσμών μαθησιακών δράσεων με γνώμονα το μέλλον, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατάρτιση σχετικά με τη διαχείριση της ποιότητας, τις ‘πράσινες δεξιότητες’ και τις ψηφιακές δεξιότητες. Το τελευταίο είναι υψίστης σημασίας, καθώς η τεχνολογία των πλοίων, η ανταλλαγή πληροφοριών και επικοινωνιακών δεδομένων και τα συστήματα υποστήριξης στη ξηρά εξελίσσονται ταχύτατα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προώθηση των προηγμένων δεξιοτήτων πρέπει να συμβαδίζει με τις μορφές πιστοποίησης/επισήμανσης, έτσι ώστε η αναβάθμιση της ναυτιλιακής εκπαίδευσης να αποτελεί ένα πολύτιμο πλεονέκτημα για να βοηθηθούν οι Ευρωπαίοι ναυτικοί να προωθήσουν τις προοπτικές επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας. Αυτό, με τη σειρά του, θα ενισχύσει την ελκυστικότητα των ναυτικών επαγγελμάτων στην ΕΕ, ιδίως για τις γυναίκες και τους νέους, βελτιώνοντας ταυτόχρονα την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των λειτουργιών των πλοίων, συμπεριλαμβανομένης της διαρκούς καινοτομίας και της μείωσης του κόστους.

4.8.

Κατά το ίδιο πνεύμα, θα ήταν επίσης σκόπιμο να εξετασθεί το ενδεχόμενο να αναπτυχθεί ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ιδρυμάτων ναυτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (MET/Maritime Education and Training institutions) που να πληροί ποιοτικά κριτήρια, προκειμένου να βελτιωθεί περαιτέρω το ευρωπαϊκό σύστημα εκπαίδευσης στη ναυτιλία. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθεί ως πηγή έμπνευσης το ευρωπαϊκό δίκτυο σχολών εσωτερικής ναυσιπλοΐας (European network of inland navigation schools) — EDINNA (Εκπαίδευση στην εσωτερική ναυσιπλοΐα/Education Inland Navigation), το οποίο ιδρύθηκε το 2009 για να προωθήσει την αναβαθμισμένη εναρμόνιση των προγραμμάτων σπουδών και κατάρτισης. Αυτή η πλατφόρμα αποδείχθηκε ένα εξαιρετικό εργαλείο για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την προώθηση μιας συντονισμένης προσέγγισης για την ανάπτυξη των επαγγελματικών προσόντων. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης τη θέσπιση, για την εκπαίδευση των πλοιάρχων και των αξιωματικών, ενός προτύπου ανταλλαγών τύπου ‘Erasmus’ μεταξύ των MET από όλη την ΕΕ προσαρμοσμένου στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα.

4.9.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί συντονισμένη πολιτική ώθηση από την ΕΕ και τα κράτη μέλη για τη στήριξη του κλάδου, καθώς αγωνίζεται να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της ψηφιοποίησης, της αυτοματοποίησης και του αναγκαίου οικολογικού προσανατολισμού του. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι αυτές οι προκλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα με την εγγύηση ενός ανθεκτικού στις μελλοντικές προκλήσεις ευρωπαϊκού συστήματος υψηλής ποιότητας ναυτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την επικείμενη εγκαινίαση του τετραετούς έργου SkillSea. Το έργο θα προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ της βιομηχανίας — συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών κοινωνικών εταίρων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών, της Ένωσης Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA/European Community Shipowners” Associations) και της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF/European Transport Workers» Federation) -, των παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης και των εθνικών αρχών, με στόχο την ενίσχυση των προγραμμάτων σπουδών ναυτικής εκπαίδευσης στην Ευρώπη.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

5.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συγχώνευση των οδηγιών 2005/45/ΕΚ και 2008/106/ΕΚ, καθώς θεωρεί ότι έτσι καθίσταται αποτελεσματικότερη η εφαρμογή τους και ότι είναι πιο πιθανό να βελτιωθεί η σαφήνεια και να απλουστευθεί το πλαίσιο κατάρτισης και πιστοποίησης των ναυτικών. Με αυτήν την ενοποίηση θα αντιμετωπιστεί, ειδικότερα, το ζήτημα του παρωχημένου ορισμού των πιστοποιητικών που περιέχεται στην οδηγία 2005/45/ΕΚ και θα οδηγήσει στην αποσαφήνιση και την ευθυγράμμιση του ορισμού των πιστοποιητικών των ναυτικών που αναγνωρίζονται από τα κράτη μέλη. Πρέπει πράγματι να διασφαλιστεί ότι ο ορισμός των πιστοποιητικών των ναυτικών θα επικαιροποιηθεί σύμφωνα με τους νέους ορισμούς που θεσπίστηκαν το 2012. Αυτή η επικαιροποίηση αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου στο σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.

5.2.

Το νέο άρθρο 5β αποσκοπεί στη συμπερίληψη της αμοιβαίας αναγνώρισης των πιστοποιητικών των ναυτικών τα οποία εκδίδονται από τα κράτη μέλη στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/106/ΕΚ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αυτήν την προσθήκη απαραίτητη, καθώς αποσαφηνίζει ποια πιστοποιητικά αναγνωρίζονται αμοιβαία, ώστε οι ναυτικοί που πιστοποιούνται από ένα κράτος μέλος να δύνανται να εργάζονται σε πλοία που φέρουν σημαία άλλου κράτους μέλους.

5.3.

Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως και ενθαρρύνει περαιτέρω την εργατική κινητικότητα ούτως ώστε να διευκολυνθεί η ομαλή αντιστοίχιση πλοιάρχων και αξιωματικών που έχουν πιστοποιηθεί στην ΕΕ με τους Ευρωπαίους πλοιοκτήτες. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ικανοποίηση ότι, σύμφωνα με την Επιτροπή (8), το έτος 2015 πάνω από 47 000 εγκρίσεις πιστοποιητικού ικανότητας (certificate of competency) που εκδόθηκαν αρχικά από άλλο κράτος μέλος είχαν ισχύ στην Ένωση, ήτοι ποσοστό 25 % περίπου του συνολικού αριθμού πλοιάρχων και αξιωματικών που ήταν διαθέσιμοι για εργασία σε πλοία με σημαία κράτους μέλους της ΕΕ.

5.4.

Τα προαναφερθέντα στοιχεία καταδεικνύουν ότι το σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης των πιστοποιητικών των ναυτικών που εκδίδονται από τα κράτη μέλη έχει παράξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα όσον αφορά την καλλιέργεια της κινητικότητας των Ευρωπαίων ναυτικών μεταξύ των πλοίων με σημαία ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της συνεχούς συμβολής στην προστασία των ευρωπαϊκών θέσεων εργασίας στη θάλασσα, στην εξασφάλιση του μέλλοντος των MET σε όλη την ΕΕ και στην προστασία της ευρωπαϊκής ναυτικής τεχνογνωσίας στο σύνολό της.

5.5.

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση για ευθυγράμμιση της οδηγίας 2008/106/ΕΚ με τις τελευταίες τροποποιήσεις της σύμβασης STCW (Standards of Training, Certification and Watchkeeping), προκειμένου να αποφευχθούν νομικές ασυνέπειες στην οδηγία όσον αφορά το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο. Αυτή η ευθυγράμμιση αναμένεται να διασφαλίσει την εναρμονισμένη εφαρμογή σε επίπεδο ΕΕ, να συνδράμει τα πληρώματα στην απόκτηση νέων προσόντων και δεξιοτήτων — ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις κατάρτισης και εξειδίκευσης για τους ναυτικούς που εργάζονται σε επιβατικά πλοία και πλοία που υπάγονται στον Κώδικα ασφαλείας των πλοίων που χρησιμοποιούν αέρια ή άλλα καύσιμα με χαμηλό σημείο ανάφλεξης (κώδικας IGF/induced gas flotation) και τον Κώδικα ασφαλείας για τα πλοία που πλέουν στα πολικά ύδατα (πολικός κώδικας/Polar Code) του ΔΝΟ — στηρίζοντας ταυτόχρονα την επαγγελματική τους εξέλιξη.

5.6.

Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί τη σκοπιμότητα της δυσανάλογης χρήσης χρηματοοικονομικών και ανθρώπινων πόρων της Ένωσης για την αξιολόγηση νέων τρίτων χωρών που ενδέχεται να αδυνατούν να παράσχουν ουσιαστικό αριθμό πλοιάρχων και αξιωματικών. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως την πρόταση της Επιτροπής που προβλέπει ότι κάθε νέο αίτημα αναγνώρισης τρίτης χώρας που υποβάλλεται από κράτος μέλος πρέπει να συνοδεύεται από ανάλυση που θα περιλαμβάνει εκτιμήσεις του αριθμού των πλοιάρχων και των αξιωματικών που αναμένεται να απασχοληθούν από αυτήν τη χώρα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να ζητούν τη γνώμη των εθνικών ενώσεων πλοιοκτητών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων όσον αφορά το επιθυμητό της αναγνώρισης μιας νέας τρίτης χώρας, πριν από την υποβολή αιτήματος στην Επιτροπή. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διευκρινίσει περαιτέρω ότι — εφόσον είναι διαθέσιμη — η εκτίμηση του αριθμού των ναυτικών που ενδέχεται να απασχολούνται θα αποτελέσει ένα μόνο από τα κριτήρια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την αναγνώριση μιας νέας τρίτης χώρας και ότι τούτο πρέπει να τηρείται με διαφανή τρόπο.

5.7.

Για λόγους ενισχυμένης αποτελεσματικότητας και καλύτερης χρήσης των διαθέσιμων πόρων, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ικανοποίηση ότι, σύμφωνα με την υπό εξέταση πρόταση (άρθρο 19), θα πρέπει να παρέχεται και να συζητείται μεταξύ των κρατών μελών αιτιολόγηση της επιθυμίας ενός κράτους μέλους να υποβάλει αίτημα για την αναγνώριση νέας τρίτης χώρας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διευκρινιστεί ότι η τελική απόφαση σχετικά με την αναγνώριση ή μη μιας νέας τρίτης χώρας εναπόκειται στα κράτη μέλη, σύμφωνα με τη συνήθη διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει ειδική πλειοψηφία στην επιτροπή ασφάλειας στη ναυτιλία και πρόληψης της ρύπανσης από τα πλοία (COSS/Committee on Safe Seas and the Prevention of Pollution from Ships). Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης το γεγονός ότι παρέχεται η δυνατότητα ένα κράτος μέλος να αναγνωρίσει μονομερώς τα πιστοποιητικά τρίτης χώρας εν αναμονή του αποτελέσματος της αξιολόγησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά αυτή τη δυνατότητα, η οποία παρέχει αναλογική και αποδοτική από πλευράς κόστους λύση, διατηρώντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα του στόλου της ΕΕ.

5.8.

Όσον αφορά την παράταση της προθεσμίας για τη λήψη απόφασης σχετικά με την αναγνώριση νέων τρίτων χωρών από 18 μήνες σε 24 και, υπό προϋποθέσεις, σε 36 μήνες, η ΕΟΚΕ θεωρεί δικαιολογημένο το προτεινόμενο μέτρο εφόσον υπάρχει επιτακτική ανάγκη υλοποίησης διορθωτικών δράσεων από την τρίτη χώρα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τον προβληματισμό της για το κατά πόσον η αυτόματη επιμήκυνση της διαδικασίας αναγνώρισης αποτελεί τον ενδεδειγμένο μηχανισμό, καθώς ενδέχεται να οδηγήσει στην περιττή επιμήκυνση της διαδικασίας για χώρες που πληρούν σαφώς όλες τις προϋποθέσεις. Η ΕΟΚΕ θα πρότεινε, συνεπώς, να συνεχίσει να επιδιώκεται η ολοκλήρωση της διαδικασίας στο συντομότερο δυνατό εύλογο χρόνο, προβλεπομένης ταυτόχρονα της επιμήκυνσης της διαδικασίας για όσο χρειαστεί εφόσον απαιτούνται διορθωτικές δράσεις.

5.9.

Στο αναθεωρημένο άρθρο 20 εισάγεται η δυνατότητα ανάκλησης της αναγνώρισης μιας τρίτης χώρας με την αιτιολογία ότι δεν έχει παράσχει ναυτικούς στον στόλο της ΕΕ επί τουλάχιστον πέντε έτη. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διευκρινιστεί ότι η τελική απόφαση σχετικά με την ανάκληση ή μη της αναγνώρισης θα εναπόκειται στα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες εντός της COSS και ότι αυτές οι διαδικασίες θα παρέχουν διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την εξέταση των σχετικών πληροφοριών που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη. Υποστηρίζοντας βασικά αυτή την αναθεώρηση, η EOKE επιθυμεί, ωστόσο, να τονίσει ότι, από την οπτική σκοπιά της κατάλληλης χρήσης των πόρων, η αιτιολογία εξακολουθεί να ισχύει στην περίπτωση που η τρίτη χώρα αδυνατεί να παράσχει ουσιαστικό αριθμό πλοιάρχων και αξιωματικών. Σε αυτό το πλαίσιο και σε πλήρη συμφωνία με τις διαδικασίες, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δυνατότητα ανάκλησης της αναγνώρισης μιας τρίτης χώρας εάν αυτή δεν παρέχει ουσιαστικό αριθμό πλοιάρχων και αξιωματικών επί τουλάχιστον πέντε έτη.

5.10.

Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί το σκεπτικό της τροποποίησης του άρθρου 21, δυνάμει της οποίας η περίοδος επαναξιολόγησης μπορεί να παραταθεί σε 10 χρόνια με βάση κριτήρια προτεραιότητας. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι, από καθαρά μαθηματική σκοπιά, οι τρίτες χώρες που παρέχουν υψηλό αριθμό ναυτικών αποτελούν, θεωρητικά, μεγαλύτερη απειλή για την ασφαλή λειτουργία των σκαφών από τις χώρες που παρέχουν περιορισμένο αριθμό ναυτικών. Για αυτούς τους λόγους, και υπό την προϋπόθεση ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός σε ζητήματα ασφάλειας στη θάλασσα, η ΕΟΚΕ συνιστά να μη χρησιμοποιηθεί ένα λιγότερο αυστηρό καθεστώς αξιολόγησης για τις τρίτες χώρες που παρέχουν περιορισμένο αριθμό πλοιάρχων και αξιωματικών στον ενωσιακό στόλο.

5.11.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αναγκαία τροποποίηση του άρθρου 25α ώστε να επιτρέπεται η χρήση, κατά τρόπο διαφανή, των πληροφοριών που παρέχουν τα κράτη μέλη σχετικά με τον αριθμό των θεωρήσεων που βεβαιώνουν την αναγνώριση των πιστοποιητικών τα οποία εκδίδονται από τρίτες χώρες, για τον σκοπό της ανάκλησης αναγνώρισης και της ιεράρχησης της επαναξιολόγησης τρίτων χωρών, όπως προβλέπεται στα άρθρα 20 και 21.

5.12.

Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι, δεδομένου του παγκόσμιου χαρακτήρα της ναυτιλίας, πρέπει να επιδιώκεται η αποφυγή σύγκρουσης μεταξύ των διεθνών δεσμεύσεων των κρατών μελών και των δεσμεύσεων έναντι της ΕΕ. Προς τούτο απαιτείται η συνεχής ευθυγράμμιση του ευρωπαϊκού πλαισίου με τη σύμβαση STCW, ούτως ώστε να θεσπιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και των άλλων χωρών κατά την εφαρμογή του διεθνούς πλαισίου για τη ναυτική εκπαίδευση, κατάρτιση και πιστοποίηση των ναυτικών. Υπό αυτό το πρίσμα, και σε περίπτωση μελλοντικών τροποποιήσεων της σύμβασης STCW (International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers), η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να προβαίνει σε τροποποιήσεις, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, ώστε να εξασφαλιστεί ομαλότερη και ταχύτερη προσαρμογή στις αλλαγές της σύμβασης και του κώδικα STCW.

5.13.

Προς τούτο, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν έγκαιρα δράση για την υλοποίηση των τροποποιήσεων ώστε να εξαλειφθεί η ανάγκη παρατάσεων και περιόδων ρεαλιστικής ερμηνείας που δημιούργησε στο παρελθόν η αδράνεια των κρατών σημαίας.

Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER


(1)  ΕΕ L 323 της 3.12.2008, σ. 33.

(2)  ΕΕ L 255 της 30.9.2005, σ. 160.

(3)  https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/legislation/2017-09-stwc-support-study-refit-eval-dirs-20080106-20050045.pdf

(4)  SWD (2016) 326 final.

(5)  COM(2009) 8 final.

(6)  Η Ειδική Ομάδα για την Απασχόληση και την Ανταγωνιστικότητα στη Ναυτιλία (Task force on Maritime Employment and Competitiveness) συγκροτήθηκε από τον αντιπρόεδρο της Επιτροπής κ. Kallas και εξέδωσε την έκθεσή της στις 9 Ιουνίου 2011.

(7)  COM(2009) 8 final.

(8)  SWD(2017) 18 final.