Βρυξέλλες,22.11.2017

COM(2017) 677 final

2017/0305(NLE)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θεωρούν τις οικονομικές τους πολιτικές και την προώθηση της απασχόλησης θέματα κοινού ενδιαφέροντος και τις συντονίζουν στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Προβλέπει ότι το Συμβούλιο υιοθετεί κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (άρθρο 148) και προσδιορίζει ότι πρέπει να υπάρχει συνέπεια μεταξύ αυτών και των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών (άρθρο 121).

Ενώ οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών παραμένουν σε ισχύ για απεριόριστο χρονικό διάστημα, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση πρέπει να καταρτίζονται κάθε χρόνο. Οι κατευθυντήριες γραμμές εγκρίθηκαν για πρώτη φορά μαζί («ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων») το 2010 για την υποστήριξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές παρέμειναν αμετάβλητες μέχρι το 2014. Το 2015 εγκρίθηκαν αναθεωρημένες ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές. Οι κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν όχι μόνο το πλαίσιο για το πεδίο εφαρμογής και την κατεύθυνση του συντονισμού των πολιτικών των κρατών μελών, αλλά αποτελούν επίσης τη βάση για ειδικές ανά χώρα συστάσεις στους αντίστοιχους τομείς.

Οι ισχύουσες «ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές» υποστηρίζουν τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» στο πλαίσιο της προσέγγισης για τη χάραξη οικονομικής πολιτικής, με βάση τις επενδύσεις, τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τη δημοσιονομική ευθύνη. Στο πλαίσιο αυτό, οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές συμβάλλουν στην επίτευξη μιας έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, καθώς και στην υλοποίηση των στόχων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για τον συντονισμό της οικονομικής πολιτικής.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών παρουσιάζονται με τη μορφή απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών - Μέρος II των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών. Οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών έχουν τροποποιηθεί ώστε το περιεχόμενό τους να συμφωνεί με τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, όσον αφορά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και τη διαμόρφωση καλύτερων συνθηκών για επενδύσεις, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής.

Οι «αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές» είναι οι εξής:

Κατευθυντήρια γραμμή 5:    Τόνωση της ζήτησης εργασίας

Κατευθυντήρια γραμμή 6:    Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας: πρόσβαση στην απασχόληση, δεξιότητες και ικανότητες

Κατευθυντήρια γραμμή 7:    Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και αποτελεσματικότητα του κοινωνικού διαλόγου

Κατευθυντήρια γραμμή 8:    Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας

2017/0305 (NLE)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 148 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Τα κράτη μέλη και η Ένωση πρέπει να εργαστούν για την ανάπτυξη συντονισμένης στρατηγικής για την απασχόληση, και ιδίως για την προώθηση ειδικευμένου, εκπαιδευμένου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού και αγορών εργασίας ανταποκρινόμενων στις εξελίξεις της οικονομίας, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της πλήρους απασχόλησης και της κοινωνικής προόδου που προβλέπονται στο άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Λαμβανομένων υπόψη των εθνικών πρακτικών όσον αφορά τις ευθύνες για τη διαχείριση και το εργατικό δυναμικό, τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρούν την προώθηση της απασχόλησης θέμα κοινού ενδιαφέροντος και να συντονίζουν τη σχετική τους δράση στα πλαίσια του Συμβουλίου.

(2)Η Ένωση πρέπει να καταπολεμά τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις διακρίσεις και να προωθεί την κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία, όπως και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και δράσεών της, η Ένωση πρέπει να συνεκτιμά τις απαιτήσεις που σχετίζονται με την προαγωγή υψηλού επιπέδου απασχόλησης, τη διασφάλιση επαρκούς κοινωνικής προστασίας, την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και με ένα υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης.

(3)Σύμφωνα με την Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η Ένωση έχει αναπτύξει και εφαρμόσει μέσα συντονισμού πολιτικών για τη δημοσιονομική, τη μακροοικονομική και τη διαρθρωτική πολιτική. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών αποτελούν μέρος αυτών των μηχανισμών, μαζί με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Ένωσης, όπως παρατίθενται στη σύσταση (ΕΕ) 2015/1184 του Συμβουλίου, αποτελούν τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Καθοδηγούν την υλοποίηση της πολιτικής στο επίπεδο των κρατών μελών και της Ένωσης, αντικατοπτρίζοντας την αλληλεξάρτησή μεταξύ των κρατών μελών. Οι αντίστοιχες συντονισμένες εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις δημιουργούν από κοινού ένα κατάλληλο συνολικό μείγμα οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών το οποίο θα πρέπει να επιτύχει θετικά δευτερογενή αποτελέσματα.

(4)Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης συνάδουν με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, την ισχύουσα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις διάφορες πρωτοβουλίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση εγγυήσεων για τη νεολαία 1 , τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ένταξη των μακροχρόνια ανέργων στην αγορά εργασίας 2 , τη σύσταση του Συμβουλίου για διαδρομές αναβάθμισης των δεξιοτήτων 3 και την πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας 4 .

(5)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο συγκεντρώνει τα διάφορα μέσα σε ένα γενικό πλαίσιο με στόχο την ολοκληρωμένη πολυμερή εποπτεία των οικονομικών, δημοσιονομικών, κοινωνικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης και αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την απασχόληση, την εκπαίδευση και τη μείωση της φτώχειας, ως περιλαμβάνονται στην απόφαση 2010/707/ΕΕ του Συμβουλίου 5 . Από το 2015, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ενισχύεται συνεχώς και εξορθολογίζεται, ιδίως για να επικεντρωθεί περισσότερο στην απασχόληση και τα κοινωνικά θέματα και να διευκολύνει τον διάλογο με τα κράτη μέλη, τους κοινωνικούς εταίρους και τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.

(6)Η ανάκαμψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την οικονομική κρίση ενισχύει μεν τις θετικές τάσεις της αγοράς εργασίας, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις και διαφορές στις οικονομικές και κοινωνικές επιδόσεις μεταξύ και εντός των κρατών μελών. Η κρίση κατέδειξε τη στενή αλληλεξάρτηση των οικονομιών των κρατών μελών και των αγορών εργασίας. Η πρόοδος της Ένωσης προς ένα καθεστώς έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας είναι η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Η πρόκληση αυτή απαιτεί συντονισμένη, φιλόδοξη και αποτελεσματική δράση πολιτικής, σε ενωσιακό αλλά και σε εθνικό επίπεδο, σε συμμόρφωση με τη ΣΛΕΕ και την ενωσιακή νομοθεσία σχετικά με την οικονομική διακυβέρνηση. Με συνδυασμό μέτρων σχετικά την προσφορά και τη ζήτηση, η εν λόγω πολιτική δράση θα πρέπει να περιλαμβάνει προώθηση των επενδύσεων, ανανέωση της δέσμευσης για κατάλληλα προγραμματισμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώσουν την παραγωγικότητα, τις επιδόσεις ως προς την ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την οικονομική ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις, καθώς και άσκηση δημοσιονομικής ευθύνης, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των επιπτώσεών τους στην απασχόληση και την κοινωνία.

(7)Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών μηχανισμών καθορισμού των μισθών, θα πρέπει να ακολουθούν τις εθνικές πρακτικές κοινωνικού διαλόγου και να παρέχουν την απαραίτητη ευκαιρία για μια ευρεία εξέταση των κοινωνικοοικονομικών θεμάτων, μεταξύ άλλων της βελτίωσης των πολιτικών ανταγωνιστικότητας, δημιουργίας θέσεων εργασίας, διά βίου μάθησης και κατάρτισης, καθώς και των πραγματικών εισοδημάτων.

(8)Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές συνέπειες της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης και να επιδιώξουν την οικοδόμηση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς, η οποία να παρέχει στους πολίτες τα μέσα να προβλέπουν και να διαχειρίζονται τις αλλαγές και στην οποία να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική και οικονομική ζωή, όπως έχει τονίσει επίσης η Επιτροπή στη σύστασή της σχετικά με την ενεργητική ένταξη των ατόμων που είναι αποκλεισμένα από την αγορά εργασίας 6 . Θα πρέπει να καταπολεμηθούν οι ανισότητες, να εξασφαλιστούν πρόσβαση και ευκαιρίες για όλους, και επίσης μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών), κυρίως με τη διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας των αγορών εργασίας και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και με την άρση των εμποδίων της συμμετοχής στην εκπαίδευση/κατάρτιση και στην αγορά εργασίας. Επειδή δημιουργούνται νέα οικονομικά και επιχειρηματικά μοντέλα στην ΕΕ, οι χώροι εργασίας, αλλάζουν επίσης οι σχέσεις εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι νέες σχέσεις εργασίας διατηρούν και ενισχύουν το κοινωνικό πρότυπο της Ευρώπης.

(9)Ύστερα από εκτενή και ευρεία δημόσια διαβούλευση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υπέγραψαν, στις 17 Νοεμβρίου 2017, μια διοργανική διακήρυξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων 7 . Ο πυλώνας ορίζει 20 βασικές αρχές και δικαιωμάτων που έχουν σκοπό να στηρίξουν εύρυθμες αγορές εργασίας και συστήματα πρόνοιας. Οι υπηρεσίες αυτές διαρθρώνονται γύρω από τρεις κατηγορίες: ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση στην αγορά εργασίας· δίκαιες συνθήκες εργασίας· και κοινωνική προστασία και κοινωνική ένταξη. Ο πυλώνας αποτελεί πλαίσιο αναφοράς για την παρακολούθηση των εργασιακών και κοινωνικών επιδόσεων των κρατών μελών, για την προώθηση των μεταρρυθμίσεων σε εθνικό επίπεδο και για την καθοδήγηση της ανανεωμένης διαδικασίας σύγκλισης σε όλη την Ευρώπη. Δεδομένης της σημασίας που έχουν οι εν λόγω αρχές για τον συντονισμό των διαρθρωτικών πολιτικών, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση έχουν ευθυγραμμιστεί με τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

(10)Για την παρακολούθηση της εφαρμογής και της προόδου του πυλώνα, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων συνοδεύεται από πίνακα αποτελεσμάτων. Με τον πίνακα αποτελεσμάτων παρακολουθούνται οι τάσεις και οι επιδόσεις σε όλες τις χώρες της ΕΕ και αξιολογείται η πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης. Η σχετική ανάλυση θα τροφοδοτείται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό της οικονομικής πολιτικής.

(11)Οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για όλες τις ειδικές κατά χώρα συστάσεις που ενδέχεται να απευθύνει το Συμβούλιο στα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να κάνουν πλήρη χρήση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και άλλων ενωσιακών ταμείων για την προαγωγή της απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης, της εκπαίδευσης και της δημόσιας διοίκησης. Αν και οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές απευθύνονται στα κράτη μέλη και στην Ένωση, θα πρέπει να εφαρμόζονται σε συνεργασία με όλες τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, με τη στενή σύμπραξη των κοινοβουλίων, καθώς και των κοινωνικών εταίρων και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών.

(12)Η Επιτροπή Απασχόλησης και η Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας θα πρέπει να παρακολουθούν τον τρόπο υλοποίησης των σχετικών πολιτικών υπό το πρίσμα των κατευθυντηρίων γραμμών για τις πολιτικές απασχόλησης, σε εκπλήρωση των οικείων και βασισμένων στη Συνθήκη εντολών τους. Αυτές οι επιτροπές και άλλα προπαρασκευαστικά όργανα του Συμβουλίου που ασχολούνται με το συντονισμό των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών θα πρέπει να συνεργάζονται στενά,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Εγκρίνονται οι κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών που παρατίθενται στο παράρτημα. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν μέρος των «ολοκληρωμένων κατευθυντηρίων γραμμών Ευρώπη 2020».

Άρθρο 2

Οι κατευθυντήριες γραμμές του παραρτήματος λαμβάνονται υπόψη στις πολιτικές απασχόλησης και στα προγράμματα μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών επί των οποίων θα υποβληθεί έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 148 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

   Για το Συμβούλιο

   Ο Πρόεδρος

(1)    ΕΕ C 120 της 26.4.2013, σ. 1–6. 
(2)    ΕΕ C 67 της 20.2.2016, σ. 1–5.
(3)    ΕΕ C 484 της 24.12.2016, σ. 1–6.
(4)    COM/2017/0563 final - 2017/0244 (NLE).
(5)    ΕΕ L 308 της 24.11.2010, σ. 46–5.
(6)    COM/2008/0639 τελικό.
(7)    xxx

Βρυξέλλες,22.11.2017

COM(2017) 677 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

της

πρότασης

ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Κατευθυντήρια γραμμή 5: Τόνωση της ζήτησης εργασίας

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, μεταξύ άλλων μειώνοντας τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στην πρόσληψη ατόμων, προωθώντας την επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση και, ειδικότερα, στηρίζοντας τη δημιουργία και την ανάπτυξη των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν ενεργά την κοινωνική οικονομία, να τονώσουν την κοινωνική καινοτομία.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν καινοτόμες μορφές εργασίας, οι οποίες δημιουργούν ευκαιρίες απασχόλησης για όλους με υπεύθυνο τρόπο.

Η φορολογική επιβάρυνση θα πρέπει να μετατοπιστεί από την εργασία σε άλλες πηγές φορολογίας που είναι λιγότερο επιζήμιες για την απασχόληση και την ανάπτυξη, λαμβανομένης υπόψη της αναδιανεμητικής επίδρασης του φορολογικού συστήματος, με εξασφάλιση της προστασίας των εσόδων για επαρκή κοινωνική προστασία και δαπάνες για την ενίσχυση της ανάπτυξης.

Σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και με παράλληλο σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν διαφανείς και προβλέψιμους μηχανισμούς καθορισμού των μισθών, που επιτρέπουν τη δυνατότητα ανταπόκρισης των μισθών στις εξελίξεις της παραγωγικότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα δίκαιους μισθούς που προβλέπουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο. Οι εν λόγω μηχανισμοί θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές ως προς τα επίπεδα δεξιοτήτων και τις αποκλίσεις όσον αφορά τις οικονομικές επιδόσεις ανά περιφέρειες, τομείς και εταιρείες. Με σεβασμό των εθνικών πρακτικών, τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να διασφαλίσουν επαρκή επίπεδα ελάχιστου μισθού, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις τους στην ανταγωνιστικότητα, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη φτώχεια των εργαζομένων.

Κατευθυντήρια γραμμή 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας: πρόσβαση στην απασχόληση, δεξιότητες και ικανότητες

Στο πλαίσιο των τεχνολογικών, περιβαλλοντικών και δημογραφικών αλλαγών, τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, θα πρέπει να προωθήσουν την παραγωγικότητα και την απασχολησιμότητα με σωστή παροχή κατάλληλων γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων καθ’ όλη τη διάρκεια της εργασιακής ζωής, που ανταποκρίνονται στις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες επενδύσεις τόσο στην αρχική όσο και στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και κατάρτιση. Θα πρέπει να συνεργαστούν με τους κοινωνικούς εταίρους, τους φορείς παροχής εκπαίδευσης και κατάρτισης και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη για την αντιμετώπιση διαρθρωτικών αδυναμιών στα συστήματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, ώστε να παρέχεται ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση. Θα πρέπει να διασφαλίσουν τη μεταφορά των δικαιωμάτων σε κατάρτιση κατά τη διάρκεια επαγγελματικής αλλαγής. Αυτό θα πρέπει να επιτρέψει σε όλους καλύτερη πρόβλεψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και προσαρμογή τους σε αυτές, καθώς και επιτυχή διαχείριση των αλλαγών, έτσι ώστε η οικονομία συνολικά να είναι πιο ανθεκτική στις κρίσεις.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τις ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση και να αυξήσουν τα συνολικά επίπεδα εκπαίδευσης, ιδίως για τους λιγότερο ειδικευμένους. Θα πρέπει να διασφαλίσουν την ποιότητα των μαθησιακών αποτελεσμάτων, να ενισχίσουν τις βασικές δεξιότητες, να μειώσουν τον αριθμό των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, να ενισχύσουν τη σύνδεση της αγοράς εργασίας με πτυχία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, να βελτιώσουν την παρακολούθηση και πρόβλεψη των δεξιοτήτων και να αυξήσουν τη συμμετοχή των ενηλίκων στη συνεχή εκπαίδευση και κατάρτιση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν τη μάθηση με βάση την εργασία στο πλαίσιο των συστημάτων τους επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ άλλων μέσω ποιοτικών και αποτελεσματικών θέσεων μαθητείας, να προβάλουν και να καταστήσουν συγκρίσιμες τις δεξιότητες και να πολλαπλασιάσουν τις ευκαιρίες για αναγνώριση και επικύρωση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων που αποκτώνται εκτός του επίσημου πλαισίου εκπαίδευσης και κατάρτισης. Θα πρέπει να βελτιώσουν και να αυξήσουν την προσφορά και την αξιοποίηση της ευέλικτης συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να υποστηρίξουν τους ενήλικες με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων για να διατηρήσουν ή να αναπτύξουν μακροπρόθεσμα την απασχολησιμότητά τους, με την ενίσχυση της πρόσβασης σε μαθησιακές ευκαιρίες υψηλής ποιότητας και την αξιοποίηση των ευκαιριών αυτών, μέσω της δημιουργίας διαδρομών αναβάθμισης των δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των δεξιοτήτων, της προσφοράς κατάλληλης εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και της επικύρωσης και της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν.

Η υψηλή ανεργία και αεργία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν, μεταξύ άλλων με την έγκαιρη και εξατομικευμένη βοήθεια που βασίζεται στην υποστήριξη για την αναζήτηση εργασίας, κατάρτισης, και απόκτησης νέων προσόντων. Για να μειωθεί σημαντικά και να προληφθεί η διαρθρωτική ανεργία, θα πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών που περιλαμβάνουν εμπεριστατωμένη ατομική αξιολόγηση το αργότερο μετά από 18 μήνες ανεργίας. Η ανεργία των νέων και το μεγάλο ποσοστό νέων εκτός εκπαίδευσης, κατάρτισης ή απασχόλησης (ΕΕΑΚ) θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζονται με διαρθρωτική βελτίωση της μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση, μεταξύ άλλων μέσω της πλήρους εφαρμογής των εγγυήσεων για τη νεολαία 1 .

Οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις για τη μετατόπιση των φόρων από την εργασία θα πρέπει να αποσκοπούν σε άρση των εμποδίων και αντικινήτρων της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, ιδίως για όσους είναι οι πιο απομακρυσμένοι από την αγορά εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποστηρίζουν ένα κατάλληλο περιβάλλον εργασίας για τα άτομα με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένης της στοχοθετημένης χρηματοδοτικής στήριξης δράσεων και υπηρεσιών που τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία.

Θα πρέπει να εξαλειφθούν τα εμπόδια στη συμμετοχή και την επαγγελματική εξέλιξη προκειμένου να διασφαλιστεί η ισότητα των φύλων και η αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω της ίσης αμοιβής για ίση εργασία. Ο συνδυασμός επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής θα πρέπει να προωθηθεί, ιδίως μέσω της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτές, υψηλής ποιότητας υπηρεσίες προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι γονείς και όλα τα πρόσωπα με υποχρεώσεις φροντίδας διαθέτουν πρόσβαση σε κατάλληλες άδειες για οικογενειακούς λόγους και ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, με στόχο την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, και θα πρέπει να προωθήσουν την ισορροπημένη χρήση των εν λόγω δικαιωμάτων μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Κατευθυντήρια γραμμή 7: Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου

Για να επωφεληθούν καλύτερα από ένα δραστήριο και παραγωγικό εργατικό δυναμικό και νέους τρόπους εργασίας και επιχειρηματικά μοντέλα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν με τους κοινωνικούς εταίρους για την εφαρμογή αρχών ευελιξίας και ασφάλειας. Θα πρέπει να μειώσουν και να αποτρέψουν τον κατακερματισμό στο εσωτερικό των αγορών εργασίας, να καταπολεμήσουν την αδήλωτη εργασία και να προωθήσουν τη μετάβαση σε μορφές απασχόλησης αορίστου χρόνου. Η νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης, το εργατικό δίκαιο και οι θεσμοί θα πρέπει στο σύνολό τους να παρέχουν το κατάλληλο περιβάλλον για προσλήψεις. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι εργοδότες διαθέτουν την απαραίτητη ευελιξία για να προσαρμοστούν γρήγορα στις μεταβολές της οικονομικής συγκυρίας, και να διατηρηθεί ταυτόχρονα η δέουσα ασφάλεια και υγιές, ασφαλές και κατάλληλα προσαρμοσμένο περιβάλλον εργασίας για τους εργαζόμενους. Θα πρέπει να αποτρέπονται οι σχέσεις απασχόλησης που οδηγούν σε επισφαλείς συνθήκες εργασίας, μεταξύ άλλων μέσα από την απαγόρευση της κατάχρησης των άτυπων συμβάσεων. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε αποτελεσματικό και αμερόληπτο μηχανισμό επίλυσης διαφορών και, σε περίπτωση καταχρηστικής απόλυσης, το δικαίωμα επανόρθωσης, το οποίο περιλαμβάνει την καταβολή εύλογης αποζημίωσης.

Οι πολιτικές θα πρέπει να έχουν ως στόχο τη βελτίωση της προσαρμογής στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και την υποστήριξη των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενεργοποιούν και να διευκολύνουν αποτελεσματικά αυτούς που μπορούν να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας διευρύνοντας τη στόχευση, την εμβέλεια, την κάλυψη και βελτιώνοντας τη σύνδεσή τους με την εισοδηματική στήριξη, με βάση τα δικαιώματα και τις ευθύνες των ανέργων που αναζητούν ενεργά εργασία. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, εξασφαλίζοντας έγκαιρη και εξατομικευμένη βοήθεια σε όσους αναζητούν εργασία, στηρίζοντας τη ζήτηση της αγοράς εργασίας και εφαρμόζοντας διαχείριση βάσει επιδόσεων.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στους ανέργους επαρκή επιδόματα ανεργίας με εύλογη διάρκεια, σύμφωνα με τις συνεισφορές τους και τους εθνικούς κανόνες επιλεξιμότητας. Τα εν λόγω επιδόματα δεν θα πρέπει να συνιστούν αντικίνητρο για τη γρήγορη επιστροφή στην απασχόληση.

Η κινητικότητα των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων θα πρέπει να προωθηθεί με στόχο την ενίσχυση των δεξιοτήτων απασχολησιμότητας και την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. Θα πρέπει να αρθούν τα εμπόδια στην κινητικότητα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, των επαγγελματικών και ατομικών συντάξεων και στην αναγνώριση των προσόντων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι οι διοικητικές διαδικασίες δεν παρεμποδίζουν ούτε περιπλέκουν την κατάσταση για τους εργαζομένους από άλλα κράτη μέλη όταν αποδέχονται μια θέση εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να αποτρέπουν την καταχρηστική εφαρμογή υφισταμένων κανόνων και να αντιμετωπίζουν πιθανότητες «φυγής εγκεφάλων» από ορισμένες περιοχές.

Σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές, και προκειμένου να επιτευχθούν πιο αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος και καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν την έγκαιρη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των μεταρρυθμίσεων σε θέματα οικονομικά, κοινωνικά και απασχόλησης, μεταξύ άλλων με την παροχή στήριξης για την ενίσχυση των ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να ενθαρρύνονται να διαπραγματεύονται και να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις επί των ζητημάτων που τους αφορούν, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας τους και του δικαιώματος στη συλλογική δράση.

Κατευθυντήρια γραμμή 8: Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν μια αγορά εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, ανοιχτή σε όλους, με τη θέσπιση αποτελεσματικών μέτρων για την προαγωγή ίσων ευκαιριών των υποεκπροσωπούμενων ομάδων στην αγορά εργασίας. Θα πρέπει να διασφαλίσουν την ίση μεταχείριση όσον αφορά την απασχόληση, την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, ανεξαρτήτως φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εκσυγχρονίσουν τα συστήματα κοινωνικής προστασίας ώστε να παρέχουν ουσιαστική, αποτελεσματική και επαρκή κοινωνική προστασία σε όλα τα στάδια της ζωής του ατόμου, με την ενθάρρυνση της κοινωνικής ένταξης και της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας, με την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και με την αντιμετώπιση των ανισοτήτων, μεταξύ άλλων με τον σχεδιασμό των συστημάτων φορολογίας και παροχών. Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να οδηγήσει στη βελτίωση της προσβασιμότητας, της βιωσιμότητας, της επάρκειας και της ποιότητας.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν ολοκληρωμένες στρατηγικές και στρατηγικές πρόληψης με τον συνδυασμό των τριών συνιστωσών της ενεργού ένταξης: επαρκής εισοδηματική στήριξη, αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς και πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να εξασφαλίζουν το δικαίωμα σε επαρκείς παροχές ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος για κάθε άνθρωπο που δεν διαθέτει επαρκείς πόρους και προωθούν την κοινωνική ένταξη, παρακινώντας τα άτομα να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία.

Οι οικονομικά προσιτές, προσπελάσιμες και ποιοτικές υπηρεσίες, όπως η παιδική φροντίδα, η εξωσχολική φροντίδα, η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η στέγαση, οι υπηρεσίες υγείας και μακροχρόνιας περίθαλψης, είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της ισότητας των ευκαιριών, μεταξύ άλλων για τα παιδιά και τους νέους. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της φτώχειας των εργαζομένων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν την πρόσβαση όλων στις βασικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένου του νερού, της αποχέτευσης, της ενέργειας, των μεταφορών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των ψηφιακών επικοινωνιών. Για όσους έχουν ανάγκη και για τα ευάλωτα άτομα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν πρόσβαση σε κατάλληλη κοινωνική βοήθεια όσον αφορά την κατοικία καθώς και το δικαίωμα σε κατάλληλη βοήθεια και προστασία έναντι της έξωσης. Η έλλειψη στέγης θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με εξειδικευμένο τρόπο. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν το δικαίωμα έγκαιρης πρόσβασης σε οικονομικά προσιτές υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης υψηλής ποιότητας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.

Λόγω της αύξησης της μακροζωίας και των δημογραφικών αλλαγών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να κατοχυρώσουν τη βιωσιμότητα και την επάρκεια των συνταξιοδοτικών συστημάτων για γυναίκες και άνδρες, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες στους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους και των δύο φύλων, να αποκτήσουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων μέσω συμπληρωματικών συστημάτων για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης. Οι μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων θα πρέπει να στηρίζονται από μέτρα παράτασης του επαγγελματικού βίου και αύξησης της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης, κυρίως περιορίζοντας την πρόωρη αποχώρηση από την αγορά εργασίας και αυξάνοντας τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το προσδόκιμο ζωής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθιερώσουν έναν εποικοδομητικό διάλογο με τα ενδιαφερόμενα μέρη και να επιτρέψουν την κατάλληλη σταδιακή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.

(1)    ΕΕ C 120 της 26.4.2013, σ. 1 — 6