Βρυξέλλες, 23.11.2017

COM(2017) 688 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

FMT:Font=Microsoft Sans SerifΤρίτη έκθεση για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης/FMT

{SWD(2017) 384 final}
{SWD(2017) 385 final}
{SWD(2017) 386 final}
{SWD(2017) 387 final}
{SWD(2017) 388 final}
{SWD(2017) 389 final}
{SWD(2017) 390 final}
{SWD(2017) 391 final}
{SWD(2017) 392 final}
{SWD(2017) 393 final}
{SWD(2017) 394 final}
{SWD(2017) 395 final}
{SWD(2017) 396 final}
{SWD(2017) 397 final}
{SWD(2017) 398 final}
{SWD(2017) 399 final}
{SWD(2017) 401 final}
{SWD(2017) 402 final}
{SWD(2017) 404 final}
{SWD(2017) 405 final}
{SWD(2017) 406 final}
{SWD(2017) 407 final}
{SWD(2017) 408 final}
{SWD(2017) 409 final}
{SWD(2017) 411 final}
{SWD(2017) 412 final}
{SWD(2017) 413 final}
{SWD(2017) 414 final}


I.    ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η μετάβαση της Ευρώπης σε μια κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών εξελίσσεται στην πράξη σε μια νέα πραγματικότητα. Η Ενεργειακή Ένωση, μια από τις δέκα προτεραιότητες της παρούσας Επιτροπής, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, ανάπτυξη και ευκαιρίες για επενδύσεις. Σημαντικά ορόσημα σε αυτήν τη διαδικασία αποτέλεσαν η δέσμη μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» 1 , που ανακοινώθηκε το προηγούμενο έτος, και οι προτάσεις για την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών, που παρουσιάστηκαν τον Νοέμβριο του 2017 2 . Λιγότερο από τρία έτη μετά τη δημοσίευση της στρατηγικής πλαισίου για την Ενεργειακή Ένωση 3 , η Επιτροπή έχει πλέον παρουσιάσει σχεδόν όλες τις προτάσεις που απαιτούνται για την υλοποίηση της πρώτης αρχής για την ενεργειακή απόδοση, τη στήριξη της παγκόσμιας πρωτοπορίας της ΕΕ στον τομέα της δράσης για το κλίμα και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και τη διασφάλιση μιας δίκαιης συμφωνίας για τους καταναλωτές ενέργειας.

Η τρίτη έκθεση για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης παρακολουθεί την πρόοδο που σημειώθηκε το τελευταίο έτος και εξετάζει μελλοντικές εξελίξεις για το προσεχές έτος. Είναι πλέον η κατάλληλη στιγμή για να κινητοποιηθεί το σύνολο της κοινωνίας —πολίτες, πόλεις, αγροτικές περιοχές, εταιρείες, ακαδημαϊκή κοινότητα, κοινωνικοί εταίροι— προκειμένου να αναλάβει εξ ολοκλήρου την ευθύνη της Ενεργειακής Ένωσης, να την προωθήσει και να συμμετέχει στην ανάπτυξη των λύσεων του μέλλοντος.

Η Επιτροπή επικροτεί την ισχυρή δέσμευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου να εγκρίνουν, κατά προτεραιότητα, τις νομοθετικές πρωτοβουλίες για την ενέργεια και το κλίμα που προτάθηκαν το 2015 και το 2016, σύμφωνα με την κοινή δήλωση των τριών προέδρων 4 . Η Επιτροπή καλεί τους συννομοθέτες να διατηρήσουν υψηλό το επίπεδο φιλοδοξίας και τον βαθμό συνοχής των διαφόρων προτάσεων.

Στο μεταξύ, είναι σημαντικό να συνεχιστεί με γοργό ρυθμό η υλοποίηση σειράς μέτρων διευκόλυνσης 5 , ώστε να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αυτό θα βοηθήσει επίσης τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με τους από κοινού συμφωνηθέντες στόχους για την ενέργεια και το κλίμα με ορίζοντα το 2020 και το 2030, καθώς και με τους ευρύτερους στόχους της Ενεργειακής Ένωσης.

Η ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και όλων των τμημάτων της κοινωνίας. Πρόκειται για μια διαδικασία συνδημιουργίας, στο πλαίσιο της οποίας βασικό ορόσημο αποτελεί η έγκαιρη υποβολή από τα κράτη μέλη των προσχεδίων των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα για την περίοδο μετά το 2020. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν αρχίσει να καταρτίζουν τα εθνικά τους σχέδια, πρέπει όμως όλα να καταβάλουν σημαντικές προσπάθειες για να ολοκληρώσουν τα προσχέδια έως τις αρχές του 2018. 6 Η έγκαιρη υποβολή είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία εμπιστοσύνης και βεβαιότητας στους επενδυτές για την περίοδο μετά το 2020. Η υποβολή των προσχεδίων έως τις αρχές του 2018 είναι επίσης αναγκαία για να αποδειχθεί η ισχυρή ηγετική θέση της Ένωσης στην παγκόσμια σκηνή.

Οι παγκόσμιες αλλαγές στην παραγωγή και τη ζήτηση ενέργειας έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη γεωπολιτική και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Αυτό συνεπάγεται σημαντικές προκλήσεις για την Ευρώπη, παράλληλα όμως δημιουργεί και μοναδικές ευκαιρίες. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ θέλει να ενισχύσει τον ρόλο της ως παγκόσμιας ηγετικής δύναμης στη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, παρέχοντας παράλληλα ενεργειακή ασφάλεια σε όλους τους πολίτες. Ως εκ τούτου, η φιλοδοξία της για ολοκλήρωση και υλοποίηση της Ενεργειακής Ένωσης παραμένει υψηλή. Το έργο σε καμία περίπτωση δεν έχει τελειώσει. Η διατήρηση φιλόδοξων στόχων σε ζητήματα όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ενεργειακή απόδοση, η δράση για το κλίμα και η καινοτομία στον τομέα της καθαρής ενέργειας, καθώς και η διασφάλιση των ορθών μηνυμάτων σχετικά με τις τιμές στην αγορά, αποτελούν προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων στον εκσυγχρονισμό του συνόλου της οικονομίας.

Ως εκ τούτου, πρέπει να επισπεύσουμε τις προσπάθειες συνεργασίας μας και να υλοποιήσουμε τη δέσμευσή μας για ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης έως το τέλος της θητείας της παρούσας Επιτροπής. Το 2019 η Ενεργειακή Ένωση δεν πρέπει να αποτελεί πλέον πολιτική. Πρέπει να έχει γίνει πραγματικότητα.

II.    ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η Ευρώπη μεταβαίνει από ένα ενεργειακό σύστημα με βάση τα ορυκτά καύσιμα σε σύστημα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, πλήρως ψηφιακό και με επίκεντρο τον καταναλωτή. Οι βασικές τάσεις που παρατηρήθηκαν τα τελευταία έτη εξακολουθούν να υφίστανται, ακόμα και να ενισχύονται σε ορισμένους τομείς 7 .

Το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ εξακολουθεί να αυξάνεται και βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου του 20 % το 2020. Το 2015 η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές αντιπροσώπευε το μεγαλύτερο μέρος (77 %) της νέας δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας της ΕΕ για όγδοη συνεχή χρονιά 8 . Το κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μειώνεται, για παράδειγμα όσον αφορά τα ηλιακά (φωτοβολταϊκά) συστήματα 9 , καθώς και τα χερσαία και υπεράκτια αιολικά πάρκα. Αυτό αποτελεί ένδειξη της εμπιστοσύνης των επενδυτών στην τεχνολογική πρόοδο, τον ορθό σχεδιασμό πολιτικής και τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. 10 Στο παρελθόν, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επηρεάζονταν αρνητικά, όταν τα κράτη μέλη εφάρμοζαν μέτρα με αναδρομική ισχύ. Όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, εκτιμάται ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν αποφέρει εξοικονόμηση ύψους 16 δισεκατομμυρίων EUR σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων (στοιχεία του 2015) 11 .

Διάγραμμα 1: Μερίδια της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη κατανάλωση τελικής ενέργειας της ΕΕ σε σχέση με τις πορείες της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και των εθνικών σχεδίων δράσης για την ανανεώσιμη ενέργεια (ΕΣΔΑΕ)

Η αποσύνδεση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) συνεχίζεται, με κινητήρια δύναμη την καινοτομία. 12 Το 2016 η ανάκαμψη της οικονομίας της Ευρώπης οδήγησε σε αύξηση των βιομηχανικών και οικονομικών δραστηριοτήτων και σε συνολική αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,9 %. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αντιθέτως, όμως, οι εκπομπές μειώθηκαν συνολικά κατά 0,7 % και ακόμα ταχύτερα (2,9 %) στους τομείς που καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ. Συνολικά, μεταξύ 1990 και 2016, το συνδυασμένο ΑΕΠ της ΕΕ αυξήθηκε κατά 53 %, ενώ οι συνολικές εκπομπές 13 μειώθηκαν κατά 23 % 14 . Ωστόσο, στον τομέα των μεταφορών, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται.

Διάγραμμα 2: Δείκτης μεταβολών στο ΑΕΠ της ΕΕ (σε πραγματικούς όρους), στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) στην ΕΕ και στην ένταση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της οικονομίας στην ΕΕ (λόγος των εκπομπών προς το ΑΕΠ) (1990 = 100)

Επίσης έχει αποσυνδεθεί η οικονομική ανάπτυξη από την κατανάλωση ενέργειας. Η σταθερή μείωση της ζήτησης ενέργειας στην ΕΕ οφείλεται πρωτίστως στα μέτρα ενεργειακής απόδοσης που έχουν θεσπίσει τα κράτη μέλη. Μολονότι η κατανάλωση ενέργειας σημείωσε ελαφρά αύξηση το 2015, λόγω μεγαλύτερης οικονομικής ανάπτυξης, χαμηλότερων τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και ενός ψυχρότερου χειμώνα σε σύγκριση με το εξαιρετικά θερμό έτος του 2014, είναι σαφής η μακροπρόθεσμη πτωτική τάση: το 2015 η ΕΕ κατανάλωσε 2,5 % λιγότερη πρωτογενή ενέργεια σε σύγκριση με το 1990, ενώ την ίδια περίοδο το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 53 %. Ωστόσο, η ΕΕ εξακολουθεί να πρέπει να μειώσει την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας κατά 3,1 % μεταξύ 2015 και 2020, ώστε να επιτύχει τον στόχο ενεργειακής απόδοσης που έχει θέσει 15 .

Διάγραμμα 3: Εξέλιξη του ΑΕΠ και κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας στην ΕΕ των 28. Πηγή: Eurostat

Η επιτελούμενη ενεργειακή μετάβαση συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας. Για παράδειγμα, οι δραστηριότητες χορήγησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας στην Ευρώπη αυξάνονται. Επίσης, οι ευρωπαϊκές εταιρείες αναζητούν όλο και περισσότερο προστασία για τις εφευρέσεις τους σε διεθνές επίπεδο, γεγονός που αποδεικνύει την αυξανόμενη εμπιστοσύνη στην ανταγωνιστικότητά τους στην παγκόσμια αγορά ενεργειακής τεχνολογίας. Η ΕΕ κατέχει τη δεύτερη θέση μετά την Ιαπωνία στα διεθνή διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Διάγραμμα 4: Τάση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της ΕΕ στις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Πηγή δεδομένων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή/Κοινό Κέντρο Ερευνών (βάσει στοιχείων του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας).  Τα στοιχεία για τα έτη 2014, 2015 και 2016 είναι εκτιμήσεις.

Παρά τις θετικές αυτές τάσεις, η μετάβαση σε καθαρή ενέργεια μπορεί να παρεμποδιστεί λόγω αθέμιτου ανταγωνισμού, εάν τα κράτη μέλη εξακολουθήσουν να επιδοτούν τα ορυκτά καύσιμα. Οι εν λόγω επιδοτήσεις λαμβάνουν διάφορες μορφές, όπως άμεσες επιδοτήσεις σε οικονομικά ασύμφορα ανθρακωρυχεία 16 , μηχανισμοί δυναμικότητας για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με υψηλή ένταση εκπομπών, φορολογικές απαλλαγές για εταιρικά αυτοκίνητα ή πετρέλαιο κίνησης και παρόμοια μέτρα. Οι επιδοτήσεις των ορυκτών καυσίμων αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο επενδύσεων σε μη αξιοποιήσιμα στοιχεία ενεργητικού, τα οποία πρέπει να αντικατασταθούν πριν από το τέλος του κύκλου ζωής τους. Τα ενοποιημένα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα αναμένεται ότι θα συμβάλλουν στην καλύτερη παρακολούθηση και αξιολόγηση των προσπαθειών των κρατών μελών για μείωση των επιδοτήσεων των ορυκτών καυσίμων. Η επόμενη έκθεση για τις τιμές και το κόστος της ενέργειας το 2018 θα περιέχει επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με τις επιδοτήσεις των ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ.

III.    ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ

Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να είναι κοινωνικά δίκαιη, να οδηγεί σε καινοτομία, να βασίζεται σε μελλοντικά βιώσιμες υποδομές και, παράλληλα, να ενισχύει την ασφάλεια του εφοδιασμού. Τα επενδυτικά μέσα και η εξωτερική και αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης. Σε όλους αυτούς τους τομείς σημειώθηκε σημαντική πρόοδος το 2017.

Μια κοινωνικά δίκαιη ενεργειακή μετάβαση

Η μετάβαση σε μια κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών επηρεάζει πολλούς ανθρώπους, όπως καταναλωτές, εργαζομένους ή συμμετέχοντες στην αγορά ενέργειας. Η ενεργειακή μετάβαση ενδέχεται να μην έχει βραχυπρόθεσμα οφέλη για όλους, εντέλει όμως, με προσεκτική διαχείριση, θα αποφέρει οφέλη σε ολόκληρη την οικονομία της ΕΕ με τη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης, την εξοικονόμηση ενεργειακών δαπανών και τη βελτίωση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Πολλές από τις δράσεις διευκόλυνσης στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» έχουν στόχο την αντιμετώπιση των δυσκολιών που βιώνουν ορισμένες περιφέρειες ή πληθυσμιακές ομάδες όσον αφορά την αξιοποίηση των οφελών που προκύπτουν από την ενεργειακή μετάβαση.

Δράσεις διευκόλυνσης για τις περιφέρειες και τα νησιά υψηλής έντασης ανθρακούχων εκπομπών

Το 2017 η Επιτροπή άρχισε να παρέχει εξατομικευμένη στήριξη και συνδρομή σε περιφέρειες που βρίσκονται σε στάδιο μετάβασης, οι οποίες βασίζονταν ή εξακολουθούν να βασίζονται σε βιομηχανίες υψηλής έντασης άνθρακα και υψηλών ανθρακούχων εκπομπών. Οι εν λόγω περιφέρειες βρίσκονται αντιμέτωπες με ορισμένες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η παροχή στήριξης ξεκίνησε στις περιφέρειες Trenčín της Σλοβακίας και Śląsk της Πολωνίας, σε στενή συνεργασία με εθνικές και περιφερειακές αρχές. Η στήριξη περιλαμβάνει τη διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τα οικονομικά πλεονεκτήματα των εν λόγω περιφερειών, την παροχή τεχνικής βοήθειας και συμβουλών σχετικά με τη στοχευμένη χρήση μιας σειράς διαθέσιμων πόρων και προγραμμάτων της ΕΕ. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται στενά με τις εν λόγω περιφέρειες και θα επεκτείνει το πιλοτικό πρόγραμμα σε άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Η εν λόγω πρωτοβουλία αποσκοπεί επίσης στην αξιοποίηση των εμπειριών των ευρωπαϊκών περιφερειών που έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς τη μετάβαση. Για τον σκοπό αυτόν, τον Δεκέμβριο του 2017 θα δημιουργηθεί πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών σε επίπεδο ΕΕ.

Μολονότι τα νησιά είναι συχνά σε θέση να προσελκύουν επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, αντιμετωπίζουν ορισμένες προκλήσεις λόγω γεωγραφικής θέσης, μικρής οικονομίας και μεγάλης εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η Επιτροπή, μαζί με 14 κράτη μέλη, υπέγραψε τον Μάιο του 2017 στη Μάλτα πολιτική δήλωση για την επίσπευση της μετάβασης των νησιών σε καθαρή ενέργεια. Το πρώτο φόρουμ στο πλαίσιο της εν λόγω πρωτοβουλίας πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο στην Κρήτη. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να παράσχει στα 2 400 κατοικημένα νησιά της Ευρώπης ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο, το οποίο θα συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης των νησιών από την εισαγόμενη ενέργεια με την καλύτερη αξιοποίηση των οικείων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στον τομέα της ενέργειας 17 και στην ευρύτερη οικονομία. Αυτή η δυνατότητα δημιουργίας θέσεων εργασίας απαιτεί νέες δεξιότητες και ικανότητες. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα πρόσκληση υποβολής προτάσεων για σχέδια στρατηγικής σχετικά με τη διατομεακή συνεργασία στον τομέα των δεξιοτήτων, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ανάγκες σε δεξιότητες στους τομείς των καθαρών τεχνολογιών και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στον κατασκευαστικό τομέα 18 . Το προηγούμενο έτος δρομολογήθηκε παρόμοιο πλαίσιο για τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση του χάσματος δεξιοτήτων μεταξύ χωρών και τομέων, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop) πραγματοποιεί επί του παρόντος ανάλυση μαζικών δεδομένων με ανάκτηση πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο από τη βάση δεδομένων που αφορά τις κενές θέσεις εργασίας, και τα πρώτα αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα το 2018.

Η ενεργειακή φτώχεια στην ΕΕ πλήττει σχεδόν 50 εκατομμύρια ανθρώπους. Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την καθαρή ενέργεια, η Επιτροπή πρότεινε σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσω της ενεργειακής απόδοσης, της πρόβλεψης διασφαλίσεων κατά της διακοπής παροχής ρεύματος και της καλύτερης οριοθέτησης και παρακολούθησης του ζητήματος σε επίπεδο κρατών μελών. Μέχρι το τέλος του 2017, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας θα δημοσιεύσει στατιστικά στοιχεία και εκθέσεις σε διαδραστική δικτυακή πύλη. Στο επόμενο στάδιο, θα επικεντρωθεί στην ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ εμπειρογνωμόνων και φορέων χάραξης πολιτικής. Έχει ήδη δρομολογηθεί σχετική πιλοτική εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού και θα διεξαχθεί σε τέσσερα κράτη μέλη (Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Πορτογαλία και Ρουμανία) κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους. Η εκστρατεία επικεντρώνεται στην αύξηση της ενημέρωσης των ενεργειακά φτωχών καταναλωτών σχετικά με τα δικαιώματά τους και θα παρέχει στους καταναλωτές συμβουλές εξοικονόμησης ενέργειας και πληροφορίες για βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης με χαμηλό κόστος.

Η ενεργειακή μετάβαση έχει θετικό αντίκτυπο στην υγεία πολλών Ευρωπαίων πολιτών. Οι συνολικές εκπομπές ρύπων όπως τα διοξείδια του θείου, τα διοξείδια του αζώτου και τα αιωρούμενα σωματίδια μειώνονται στην ΕΕ, όμως η ατμοσφαιρική ρύπανση εξακολουθεί να προκαλεί περισσότερους από 400 000 πρόωρους θανάτους ετησίως. 19 Με την έκδοση της οδηγίας για τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών τον Δεκέμβριο του 2016 20 , η ΕΕ αποσκοπεί στην κατά το ήμισυ μείωση του αριθμού των πρόωρων θανάτων που οφείλονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση έως το 2030. Η ενεργειακή μετάβαση θα μπορούσε να μειώσει περαιτέρω τις τοξικές εκπομπές και να επισπεύσει τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις όπου οι πολίτες βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με την ατμοσφαιρική ρύπανση 21 . Οι έξυπνες επενδύσεις στις καθαρότερες μεταφορές και την καθαρότερη οικιακή θέρμανση θα στηρίξουν επίσης την οικονομία με μείωση του κόστους της υγειονομικής περίθαλψης και των ημερών αναρρωτικής άδειας λόγω αναπνευστικών νοσημάτων.

Μια ενεργειακή μετάβαση που καινοτομεί

Η Ενεργειακή Ένωση αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη για την καινοτομία στον τομέα της καθαρής ενέργειας στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες και οι φορείς καινοτομίας θα πρέπει να πρωτοστατήσουν σε αυτό το κίνημα και να αποκτήσουν πλεονέκτημα πρωτοπορίας όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες και τα επιχειρηματικά μοντέλα. Πρόκειται για έναν από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής για την επιτάχυνση της καινοτομίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας 22 .

Η Ευρώπη είναι μια από τις πλέον καινοτόμες περιοχές παγκοσμίως, απαιτούνται όμως περισσότερες προσπάθειες, προκειμένου οι εν λόγω καινοτομίες να διεισδύσουν στην αγορά και να μετατραπούν σε ανάπτυξη και ευκαιρίες απασχόλησης.

Δεδομένου ότι η έρευνα και η καινοτομία απαιτούν χρόνο, τα μεσοπρόθεσμα πρακτικά οφέλη εξαρτώνται από την άμεση προπαρασκευαστική δράση. Για αυτόν τον λόγο, το προηγούμενο έτος αυξήθηκε η χρηματοδότηση της ΕΕ. Η πολιτική συνοχής στηρίζει την καινοτομία μέσω της έξυπνης εξειδίκευσης (τουλάχιστον 2,6 δισεκατομμύρια EUR θα διατεθούν στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας σε τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών 23 ), ενώ στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020» θα διατεθούν περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια EUR την περίοδο 2018-2020, με έμφαση σε τέσσερις βασικές προτεραιότητες για την ενέργεια και το κλίμα: την αποθήκευση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα κτίρια και την (αστική) ηλεκτροκίνηση. Εάν συνυπολογιστούν οι δραστηριότητες από τη βάση προς την κορυφή, το συνολικό ποσό ενδέχεται να φθάσει τα 3 δισεκατομμύρια EUR 24 . Επιπλέον, ο προϋπολογισμός του μηχανισμού ενεργειακών έργων επίδειξης στο πλαίσιο του InnovFin, ενός χρηματοδοτικού μέσου που στηρίζει πρώτα στο είδος τους έργα για ενεργειακές τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, διπλασιάστηκε φθάνοντας τα 300 εκατομμύρια EUR με πόρους του προγράμματος «Ορίζων 2020», και πλέον είναι εφικτό να διατεθούν τα πρόσθετα μη εκταμιευθέντα έσοδα από την πρώτη πρόσκληση του προγράμματος NER 300 25 .

Οι συσσωρευτές αποτελούν στρατηγική συνιστώσα των προτεραιοτήτων καινοτομίας που καθορίστηκαν τον προηγούμενο Νοέμβριο. Καθώς οι επιδόσεις τους αυξάνονται και το κόστος τους μειώνεται, οι συσσωρευτές θα αποτελέσουν βασική τεχνολογία που θα διευκολύνει την επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης, ιδίως με εφαρμογές στον τομέα της ηλεκτροκίνησης και της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η Επιτροπή είναι πρόθυμη να κινητοποιήσει σημαντική στήριξη για τους συσσωρευτές και την τεχνολογία στοιχείων συσσωρευτών. Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή συνεργάζεται με το οικοσύστημα καινοτομίας, τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς του κλάδου κατά μήκος ολόκληρης της αξιακής αλυσίδας των συσσωρευτών, ώστε να εντοπιστούν προτεραιότητες και ανάγκες και να οικοδομηθεί συμμαχία της ΕΕ για τους συσσωρευτές με επίκεντρο την κατασκευή στοιχείων συσσωρευτών. Το αποτέλεσμα θα εξεταστεί στο πλαίσιο του φόρουμ για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα στον τομέα της καθαρής ενέργειας (Clean Energy Industrial Competitiveness Forum), το οποίο θα πραγματοποιηθεί τον Φεβρουάριο του 2018. Αυτή η πρωτοβουλία συμπληρώνει τα κανονιστικά μέτρα για την άρση των αντικινήτρων όσον αφορά την αποθήκευση ενέργειας και την προώθηση της ηλεκτροκίνησης. Παρόμοιες συνδυαστικές προσεγγίσεις εφαρμόζονται και σε άλλους τομείς προτεραιότητας, όπως η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και η απαλλαγή του κτιριακού δυναμικού της Ευρώπης από τις ανθρακούχες εκπομπές, με απτά βιομηχανικά και οικονομικά οφέλη για την Ευρώπη.

Δράσεις διευκόλυνσης για την καινοτομία στις πόλεις

Μεγάλο μέρος της καινοτομίας και των επενδύσεων που απαιτούνται για την ενεργειακή μετάβαση συντελείται στις πόλεις. Πόλεις σε ολόκληρη την ΕΕ ανέλαβαν το 2017 σειρά συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη και την εφαρμογή νέων και καινοτόμων τεχνολογιών με σκοπό τη στήριξη της ενεργειακής μετάβασης. Μέσω του προγράμματος αστικών καινοτόμων δράσεων, οι πόλεις του Γκέτεμποργκ, του Παρισιού και του Viladecans άρχισαν να δοκιμάζουν καινοτόμες λύσεις που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και σε άλλες πόλεις της ΕΕ. 26 Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Σύμφωνο των Δημάρχων», η οποία επεκτείνεται πλέον πέραν της Ευρώπης 27 , διάφορες πόλεις στην Ευρώπη και στις περιφέρειες γειτονίας και διεύρυνσης υιοθέτησαν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και έλαβαν αποφασιστικά μέτρα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και για την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη ενέργεια. Επιπλέον, συστάθηκαν διαφορετικές αστικές εταιρικές σχέσεις στο πλαίσιο του αστικού θεματολογίου της ΕΕ 28 , οι οποίες παρέχουν μια καινοτόμα προσέγγιση διακυβέρνησης, η οποία περιλαμβάνει τη συνεργασία των τοπικών αρχών, των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Σημαντικό ρόλο στην επίτευξη καινοτόμου ενεργειακής μετάβασης θα διαδραματίσουν οι εταιρικές σχέσεις στους ακόλουθους τομείς: ενεργειακή μετάβαση, αστική κινητικότητα, ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, βιώσιμη χρήση της γης και λύσεις βασισμένες στη φύση, ψηφιακή μετάβαση, κυκλική οικονομία, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στέγαση. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για τις έξυπνες πόλεις και κοινότητες, πόλεις και βιομηχανία ενώνουν τις δυνάμεις τους για την επίτευξη του στόχου της εξυπηρέτησης 300 εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών αστικών κέντρων μέσω διαλειτουργικών αστικών πλατφορμών δεδομένων έως το 2025 29 · καταρτίστηκε επίσης οδηγός για τη διευκόλυνση της συμμετοχής φορέων λήψης αποφάσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης 30 .

Η Επιτροπή αναλαμβάνει επίσης ηγετικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Τον Φεβρουάριο του 2017 η Επιτροπή διαδέχτηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες στην προεδρία της συντονιστικής επιτροπής της πρωτοβουλίας «αποστολή καινοτομίας» και ανέλαβε να ηγηθεί της αντιμετώπισης δύο προκλήσεων για την καινοτομία: της μετατροπής του ηλιακού φωτός σε αποθηκεύσιμα ηλιακά καύσιμα («Converting sunlight into storable solar fuels») και της οικονομικά προσιτής θέρμανσης και ψύξης («Affordable Heating and Cooling»). Η Επιτροπή, ως συνδιοργανωτής, αφενός, της συνόδου κορυφής της αποστολής καινοτομίας τον Μάιο του 2018 και, αφετέρου, της υπουργικής διάσκεψης για την καθαρή ενέργεια, έχει ως στόχο να δώσει βήμα σε μη κρατικούς ενδιαφερόμενους φορείς, όπως επιχειρήσεις, φορείς καινοτομίας, ιδιωτικούς επενδυτές και πόλεις. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί σε στενή συνεργασία με το Παγκόσμιο Σύμφωνο των Δημάρχων 31 , το οποίο τέθηκε σε ισχύ το 2017. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεργάζεται με την Κίνα και τον Καναδά για την προώθηση της καινοτομίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας παγκοσμίως.

Η Επιτροπή, για λογαριασμό της Ευρατόμ, εξακολουθεί να διατηρεί ηγετική θέση στο διεθνές καινοτόμο έργο ITER για την ανάπτυξη της σύντηξης ως εμπορικά βιώσιμης πηγής ενέργειας 32 .

Μια ενεργειακή μετάβαση που απαιτεί μελλοντικά βιώσιμες υποδομές

Η ενεργειακή μετάβαση δεν θα ολοκληρωθεί, εάν οι υποδομές δεν προσαρμοστούν στις ανάγκες του μελλοντικού ενεργειακού συστήματος. Οι υποδομές ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών αλληλοσυνδέονται όλο και περισσότερο. Η διατομεακή ενοποίησή τους θα συνεχιστεί, ενώ τα τοπικά δίκτυα θα αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία στην καθημερινή ζωή των Ευρωπαίων πολιτών, οι οποίοι όλο και περισσότερο θα στρέφονται στην ηλεκτροκίνηση, την αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας και την αποκεντρωμένη ανταπόκριση στη ζήτηση. Για να διαμορφωθούν κατάλληλες συνθήκες για τις έξυπνες υποδομές νέας γενιάς και να βελτιστοποιηθεί η χρήση των υφιστάμενων υποδομών, η Επιτροπή ενθαρρύνει τους διαχειριστές έργων που υποβάλλουν αίτηση για οικονομική στήριξη να επιδιώξουν τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ υποδομών ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο θα συνεχίσει να προωθεί τα εν λόγω καινοτόμα έργα υποδομών την περίοδο μετά το 2020.

Η αυξανόμενη ψηφιοποίηση των υποδομών επιτρέπει ήδη την έξυπνη διαχείριση του δικτύου και της ανταπόκρισης στη ζήτηση. Η δέσμη μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» καθόρισε συνεκτικό πλαίσιο για την ανταπόκριση στη ζήτηση, το οποίο καθιστά εφικτή την έξυπνη φόρτιση των ηλεκτρικών οχημάτων, παρέχει στους καταναλωτές κίνητρα για φόρτιση σε περιόδους χαμηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και δίνει στους διαχειριστές συστημάτων διανομής τη δυνατότητα να διαχειρίζονται ενεργά το δίκτυο 33 . Η οδηγία για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων οδήγησε σε εθνικά πλαίσια πολιτικής και δράσεις στήριξης που η Επιτροπή έχει αξιολογήσει λεπτομερώς. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις που εντοπίστηκαν, η Επιτροπή πρότεινε, στις αρχές του μήνα, πρόσθετες δράσεις, συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης χρηματοδότησης ύψους έως 800 εκατομμυρίων EUR για υποδομές εναλλακτικών καυσίμων 34 .

Στην ψηφιακή εποχή, είναι ζωτικής σημασίας η καλύτερη προστασία της ενεργειακής μας υποδομής. Σε έκθεσή της που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2017 35 , η πλατφόρμα εμπειρογνωμόνων στον τομέα της ενέργειας για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο προσδιόρισε τις προκλήσεις και τις ειδικές ανάγκες του τομέα της ενέργειας που δεν καλύπτονται επί του παρόντος από τη νομοθεσία της ΕΕ. Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους φορείς που συμμετέχουν στην ειδική ομάδα για τα έξυπνα δίκτυα, με αντικείμενο έναν κώδικα δικτύου σχετικό με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο ειδικά για την ενέργεια έως τα τέλη του 2018. Έχει ξεκινήσει η εκπόνηση μελέτης για τους κινδύνους και την πρόληψη συμβάντων στο κυβερνοχώρο στον τομέα της ενέργειας.

Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες για τη βελτίωση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Διευρύνεται το πεδίο της περιφερειακής συνεργασίας, η οποία αρχικά αποσκοπούσε στη βελτίωση των υλικών υποδομών και στην αποτελεσματική τους χρήση, και καλύπτει πλέον πτυχές όπως η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η ενεργειακή απόδοση. Η περιφερειακή συνεργασία θα μπορούσε να εξελιχθεί περαιτέρω προς την κατεύθυνση κοινών έργων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μεταξύ κρατών μελών και των αντίστοιχων διαχειριστών έργων ή ακόμα και προς την κατεύθυνση κοινών μακροπρόθεσμων στρατηγικών για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε περιφερειακή κλίμακα.

Ωστόσο, παρά τα σημαντικά επιτεύγματα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά σημεία συμφόρησης. Τέσσερα κράτη μέλη (Κύπρος, Πολωνία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο) αναμένεται να μην επιτύχουν τον στόχο διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας του 10 % το 2020 36 . Για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης κατάστασης, η Επιτροπή εξέδωσε σήμερα ανακοίνωση σχετικά με τον στόχο διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας για το 2030. Εξέδωσε επίσης τον τρίτο κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος. Ο κατάλογος περιλαμβάνει τα βασικά έργα που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της διασυνδεδεμένης εσωτερικής αγοράς ενέργειας, ιδίως εκείνων που συμφωνήθηκαν από τις τέσσερις ομάδες υψηλού επιπέδου. Παραδείγματα των εν λόγω έργων είναι τα εξής: οι γραμμές διασύνδεσης της Ιβηρικής Χερσονήσου με τη Γαλλία και την υπόλοιπη ΕΕ που εξασφαλίζουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, έργα για τον συγχρονισμό των δικτύων των χωρών της Βαλτικής με τα ευρωπαϊκά δίκτυα, έργα φυσικού αερίου που διασφαλίζουν την ασφάλεια του εφοδιασμού και τον ανταγωνισμό στην Κεντρική/Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς και τα πρώτα έργα για το ολοκληρωμένο δίκτυο της Βόρειας Θάλασσας.

Περιφερειακή ολοκλήρωση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση

Τον Σεπτέμβριο του 2017 η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για τη συνδεσιμότητα της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης όσον αφορά το φυσικό αέριο (CESEC) συμφώνησε να επεκτείνει το γεωγραφικό πεδίο της ώστε να καλύπτει ολόκληρη την περιφέρεια των Δυτικών Βαλκανίων και να επικεντρωθεί στη δημιουργία διασυνδεδεμένης αγοράς για την ηλεκτρική ενέργεια, την προώθηση των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Χάρη στον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη», βελτιώθηκε σημαντικά ο πρώτος αγωγός διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ Ρουμανίας και Βουλγαρίας.

Στο πλαίσιο του σχεδίου διασύνδεσης των αγορών ενέργειας της περιοχής της Βαλτικής (BEMIP), εκπονήθηκε τεχνική και οικονομική ανάλυση για τον συγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών της Βαλτικής με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Λιθουανίας/Πολωνίας 37 . Η ανάλυση αυτή παρέχει μια καλή βάση για την ταχεία προώθηση της ενεργειακής αυτονομίας.

Επί του παρόντος εμφανίζονται τα πρώτα περιφερειακά έργα που περιλαμβάνουν ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των χωρών της Βόρειας Θάλασσας και διαμορφώνονται περιφερειακοί πόλοι. Ο υπό σχεδίαση ενεργειακός κόμβος της Βόρειας Θάλασσας (North Sea Power Hub), ένα τεχνητό νησί που περιβάλλεται χιλιάδες ανεμογεννήτριες, θα αποφέρει απτά οφέλη για τους Ευρωπαίους εργαζομένους και καταναλωτές.

Οι εργασίες κατασκευής του αγωγού του νότιου διαδρόμου μεταφοράς φυσικού αερίου έχουν προχωρήσει. Το έργο εξακολουθεί να έχει στρατηγική σημασία για τις προσπάθειες διαφοροποίησης της ΕΕ, δεδομένου ότι εξασφαλίζει νέες πηγές φυσικού αερίου μέσω νέας διαδρομής.

Επιτεύχθηκε πρόοδος, αν και όχι επαρκής, όσον αφορά την καλύτερη διασύνδεση της Ιβηρικής Χερσονήσου με την εσωτερική αγορά ενέργειας. Το 2017 οι ρυθμιστικές αρχές της Γαλλίας και της Ισπανίας αποφάσισαν τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους της γραμμής του Βισκαϊκού κόλπου, η οποία, όταν ολοκληρωθεί το 2025, θα διπλασιάσει σχεδόν το δυναμικό διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο χωρών. Η υλοποίηση της γραμμής διασύνδεσης Ισπανίας-Πορτογαλίας προχωρά σύμφωνα με τον προγραμματισμό και, μόλις ολοκληρωθεί, η Πορτογαλία θα επιτύχει τον εθνικό στόχο διασύνδεσης του 10 %. Η ανάπτυξη ανατολικού άξονα φυσικού αερίου από την Ισπανία και την Πορτογαλία προς την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου έχει σημειώσει πρόοδο, ενώ έχει προγραμματιστεί η κατασκευή νέου αγωγού ο οποίος θα εξαλείψει τη συμφόρηση στο γαλλικό δίκτυο.

Εκτός από τις υλικές υποδομές, για μια διασυνδεδεμένη αγορά ενέργειας που λειτουργεί με ασφάλεια απαιτείται επίσης καλύτερος συντονισμός μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς (ΔΣΜ) και να μην δίνεται πλέον προτεραιότητα στις εσωτερικές ανταλλαγές έναντι των διαζωνικών. Για την εξασφάλιση πλήρους ευελιξίας όσον αφορά τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο, εξέχουσα σημασία έχει τόσο η αποτελεσματικότερη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου όσο και η ανάπτυξη μιας πραγματικά παγκόσμιας αγοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου 38 .

Η ενεργειακή μετάβαση ως επενδυτική ευκαιρία

Η ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης και η επίσπευση της ενεργειακής μετάβασης συνεπάγονται τεράστιες επενδυτικές ευκαιρίες. Ως εκ τούτου, μια από τις βασικές προτεραιότητες της Ενεργειακής Ένωσης το 2017 ήταν η αποδέσμευση των επενδύσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέβαλε με διάφορους τρόπους σε αυτή την κατεύθυνση.

Το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο έχει κινητοποιήσει μέχρι στιγμής επενδύσεις αξίας 240,9 δισεκατομμυρίων EUR μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), με τον τομέα της ενέργειας πρώτο σε αριθμό εγκριθέντων πράξεων του ΕΤΣΕ. Η πλειονότητα των υποστηριζόμενων έργων είναι επενδύσεις στην ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση και τις ενεργειακές υποδομές 39 .

Τα κράτη μέλη έχουν επίσης εντατικοποιήσει τη χρήση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για τη στήριξη της ενεργειακής μετάβασης: κατά το πρώτο μισό του 2017 καταγράφηκε σημαντική αύξηση στην επιλογή επιτόπιων έργων. Στο πλαίσιο της επενδυτικής προτεραιότητας υπέρ της οικονομίας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, περίπου το 28 % (ή 18 δισεκατομμύρια EUR 40 ) του προϋπολογισμού διατέθηκε σε περισσότερα από 8 500 συγκεκριμένα έργα έως τα τέλη του Ιουνίου του 2017 (σε σύγκριση με το 19 % έως τα τέλη του 2016 41 ) με την υλοποίηση να συνεχίζεται έως τα τέλη του 2023 42 . Στον τομέα των μεταφορών, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF) για τις μεταφορές θα έχει δεσμεύσει 22,4 δισεκατομμύρια EUR έως τα τέλη του 2017, κινητοποιώντας περίπου 46,7 δισεκατομμύρια EUR συνολικών επενδύσεων στην ΕΕ.

Το προηγούμενο έτος, η Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης την πρωτοβουλία «Έξυπνη χρηματοδότηση για έξυπνα κτίρια» για την προώθηση των επενδύσεων στην ενεργειακή ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού της ΕΕ 43 . Η πρωτοβουλία, η οποία αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να συνδυάσουν διαφορετικές πηγές δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης προκειμένου να παρέχουν σε νοικοκυριά και ΜΜΕ πρόσβαση σε εξατομικευμένα δάνεια ανακαίνισης.

Δεδομένων των τεράστιων επενδυτικών αναγκών για την ανακαίνιση κτιρίων, πρέπει να κινητοποιηθούν ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και την παροχή βοήθειας σε κατασκευαστές έργων και επενδυτές ώστε να αξιολογούν καλύτερα τους κινδύνους και τα οφέλη των επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση, ο Όμιλος Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων για την Ενεργειακή Απόδοση (EEFIG) δρομολόγησε τον Νοέμβριο του 2016 την πλατφόρμα απαλλαγής των επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης από κινδύνους (DEEP), με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 44 . Πρόκειται για τη μεγαλύτερη βάση δεδομένων ανοικτού κώδικα σε ολόκληρη την ΕΕ, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία για περισσότερα από 7 800 έργα, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ενεργειακή απόδοση είναι ελκυστική από οικονομική άποψη. Επιπλέον, τον Ιούνιο του 2017 δρομολογήθηκε δέσμη εργαλείων αναδοχής για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με στόχο να βοηθήσει τις τράπεζες και τους επενδυτές να αυξήσουν τα κεφάλαια που διαθέτουν σε έργα ενεργειακής απόδοσης με την παροχή πλαισίου για την αξιολόγηση των κινδύνων και των οφελών που συνεπάγονται οι εν λόγω επενδύσεις 45 .

Μια ακόμα πρωτοβουλία που πρόκειται να δρομολογηθεί το τρέχον έτος είναι μια συμβουλευτική πλατφόρμα για αστικές επενδύσεις. Η συγκεκριμένη πλατφόρμα, η οποία αναπτύσσεται επί του παρόντος από την Επιτροπή σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, θα βασιστεί σε ήδη υφιστάμενες δομές στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κόμβου Επενδυτικών Συμβουλών. Παρέχει εξατομικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες και δυνατότητες χρηματοδότησης σε αρχές αστικών κέντρων που ενεργούν ως διαχειριστές ή/και δικαιούχοι έργων.

Δράσεις διευκόλυνσης για επενδύσεις: το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) ή τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) σε δράση

ΓΡΑΜΜΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΤΑΛΙΑΣ-ΓΑΛΛΙΑΣ (IT-FR): (170 εκατομμύρια EUR) Στήριξη στο ιταλικό τμήμα της γραμμής συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης Piedmont-Savoy, το οποίο συνδέει τη Γαλλία με την Ιταλία μέσω των Άλπεων.

ΓΡΑΜΜΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΤΑΣΗΣ NORDLINK (DE-NO): (150 εκατομμύρια EUR) Στήριξη στην πρώτη γραμμή διασύνδεσης μεταξύ Γερμανίας και Νορβηγίας, με την οποία βελτιώνεται η διαφοροποίηση και η ασφάλεια του εφοδιασμού και ενισχύεται η ολοκλήρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε αμφότερες τις χώρες και στην ευρύτερη περιοχή.

ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΟΜΟΛΟΓΟ ENERGA (PL): (250 εκατομμύρια EUR) Τριετές πρόγραμμα επενδύσεων (2017-2019) για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη βόρεια και κεντρική Πολωνία. Θα διευκολύνει επίσης τη σύνδεση νέων χρηστών του συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

RIGA TRANSPORT COMPANY (LV): (175 εκατομμύρια EUR) Δάνειο του ΕΤΣΕ, σε συνδυασμό με τη χορήγηση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του μηχανισμού CEF, στη Riga Transport Company για την ανάπτυξη των υποδομών καυσίμου υδρογόνου της εταιρείας για λεωφορεία που κινούνται με κυψέλες καυσίμου υδρογόνου.

ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ BALTCAP (LT, LV, EE): Έργο του ΕΤΣΕ για τη στήριξη της επένδυσης της ΕΤΕπ (έως 20 εκατομμύρια EUR) στο Ταμείο Υποδομών BaltCap, το οποίο είναι ταμείο γενικών υποδομών με έμφαση στην ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, στην ενεργειακή απόδοση και σε έργα μεταφορών στις τρεις χώρες της Βαλτικής.

Έργο κοινωνικής στέγασης σε κτίρια με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας στη NAVARRA (ES): Αυτό το δάνειο της ΕΤΕπ ύψους 39 εκατομμυρίων EUR, το οποίο υποστηρίζεται με εγγύηση της ΕΕ στο πλαίσιο του ΕΤΣΕ, θα στηρίξει την κατασκευή 524 κοινωνικών κατοικιών στην Παμπλόνα, της περιφέρειας Navarra. Οι κατοικίες θα είναι κτίρια σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ (LT): (Στήριξη ύψους 314 εκατομμυρίων EUR στο πλαίσιο του ΕΤΣΕ για την περίοδο 2014-2020, με πιθανότητα αναβάθμισης από το ΕΤΣΕ) – Αποσκοπεί στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των πολυκατοικιών με την υψηλότερη κατανάλωση θέρμανσης, μέσω διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων (δανείων και εγγυήσεων).

Θα πρέπει επίσης να υπενθυμιστεί ότι, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του συστήματος εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο μετά το 2020, η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση ταμείου καινοτομίας για τη στήριξη της καινοτομίας στον τομέα της παραγωγής ενέργειας και στη βιομηχανία. Για να θέσει το κατάλληλο πεδίο εφαρμογής για το εν λόγω ταμείο, η Επιτροπή δρομολόγησε το 2017 σειρά συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης ειδικών τομεακών εμπειρογνωμόνων. 46 Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης τη σύσταση ταμείου εκσυγχρονισμού για τη στήριξη των οικονομικά ασθενέστερων κρατών μελών στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών τους συστημάτων.

Πέραν των παραπάνω προσπαθειών, θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα για τη δημιουργία φιλικού προς τις επενδύσεις περιβάλλοντος. Οι μη συντονισμένες και απρόβλεπτες εθνικές πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα μειώνουν την επενδυτική ασφάλεια. Μέχρι πολύ πρόσφατα, ορισμένα μόνο κράτη μέλη διέθεταν σχέδια και στρατηγικές για το κλίμα και την ενέργεια με χρονικό ορίζοντα μετά το 2020. Κανένα κράτος μέλος δεν διέθετε ολοκληρωμένο σχέδιο που να καλύπτει τις πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης, και μόνο λίγες κυβερνήσεις λάμβαναν υπόψη τις διασυνοριακές επιπτώσεις κατά τη χάραξη εθνικών πολιτικών. Τα ενοποιημένα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα θα επιτρέψουν στους δυνητικούς επενδυτές να λάβουν τις αναγκαίες μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις με χρονικό ορίζοντα μετά το 2020 47 .

Για την αντιμετώπιση της επενδυτικής πρόκλησης που συνδέεται με την ενεργειακή μετάβαση, η χρηματοδότηση πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους πολιτικής για την ενέργεια και το κλίμα. Οι βιώσιμες επενδύσεις αποτελούν πλέον μια από τις νέες δράσεις προτεραιότητας της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Τον Ιούνιο του 2017 αναλήφθηκε σημαντική πρωτοβουλία με τη δημοσίευση κατευθυντήριων γραμμών που θα βοηθούν τις εταιρείες να δημοσιοποιούν στοιχεία περιβαλλοντικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Η Επιτροπή δρομολόγησε την ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, η οποία θα της παρέχει συμβουλές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διασφαλίζεται ότι η βιωσιμότητα θα λαμβάνεται υπόψη στον δημοσιονομικό κανονισμό της ΕΕ και στις πρακτικές των αγορών. Οι συστάσεις της ομάδας θα υποβληθούν στις αρχές του 2018 48 . Στο μεταξύ, η Ευρώπη εξακολουθεί να πρωτοπορεί στον συγκεκριμένο τομέα, καθώς η Γαλλία συγκεκριμένα εξέδωσε τον Ιανουάριο το πρώτο κρατικό πράσινο ομόλογο αναφοράς (πρωτοφανούς αξίας 7 δισεκατομμυρίων EUR). Η ΕΤΕπ εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο εκδότη πράσινων ομολόγων παγκοσμίως, με ολοένα αυξανόμενο χαρτοφυλάκιο.

Τον Σεπτέμβριο ελήφθη μια σημαντική απόφαση για τη διευκόλυνση των επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων. Σε πρόσφατη κατευθυντήρια γραμμή της Eurostat σχετικά με την καταγραφή των συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης στους κρατικούς λογαριασμούς 49 , διασαφηνίζεται η στατιστική καταγραφή των εν λόγω συμβάσεων, καθώς και οι περιπτώσεις στις οποίες οι εν λόγω συμβάσεις δεν εγγράφονται στους κρατικούς ισολογισμούς. Με τον τρόπο αυτόν, οι δήμοι θα μπορούν να χρησιμοποιούν ευκολότερα συμβάσεις ενεργειακής απόδοσης για να βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση δημόσιων κτιρίων, όπως νοσοκομεία, σχολεία ή κοινωνικές κατοικίες, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις στο δημόσιο έλλειμμα και το χρέος. Θα διευκολυνθεί επίσης η ανάπτυξη μιας ισχυρότερης αγοράς παρόχων συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης με τη συμμετοχή πολλών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Εντός του έτους θα εκδοθεί πρακτικός οδηγός για επαγγελματίες του κλάδου.

Η εξωτερική διάσταση της ενεργειακής μετάβασης

Οι εξωτερικές και αναπτυξιακές πολιτικές της ΕΕ είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια και σε χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές παγκοσμίως, καθώς και για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

Το 2017 η ΕΕ ενίσχυσε τις συνέργειες μεταξύ της ενεργειακής της διπλωματίας και της διπλωματίας της για το κλίμα. Απαντώντας στη δήλωση της πρόθεσης της κυβέρνησης των ΗΠΑ να αποσυρθεί από τη συμφωνία του Παρισιού, η ΕΕ επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο και ενισχύει τις υφιστάμενες παγκόσμιες εταιρικές σχέσεις της. Η ΕΕ θα συνεχίσει να επιδιώκει νέες συμμαχίες, από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου μέχρι τα πλέον ευάλωτα νησιωτικά κράτη. Το τελευταίο έτος η ΕΕ αύξησε σημαντικά τη χρηματοδότηση για το κλίμα και διέθεσε περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια EUR σε αναπτυσσόμενες χώρες το 2016 50 .

Η ΕΕ στήριξε πλήρως το σχέδιο δράσης Ενέργεια και Κλίμα για την Ανάπτυξη της G20 του Αμβούργου και ενίσχυσε τη συνεργασία με ορισμένους βασικούς εταίρους, ιδιαίτερα στην Ασία. Η ΕΕ υπέγραψε σχέδιο εργασίας για την ενέργεια με την Κίνα και μνημόνιο συνεργασίας με την Ιαπωνία με σκοπό την προώθηση παγκόσμιας αγοράς για το υγροποιημένο φυσικό αέριο. Η ενίσχυση των δεσμών με την Ινδία συνεχίστηκε με τη δήλωση των ηγετών ΕΕ-Ινδίας για την ενέργεια και το κλίμα, που εγκρίθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2017. Η ΕΕ ενίσχυσε επίσης τις σχέσεις με το Ιράν στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος και διοργάνωσε το πρώτο επιχειρηματικό φόρουμ ΕΕ-Ιράν για τη βιώσιμη ενέργεια.

Η ΕΕ προωθεί τη θέσπιση φιλόδοξης στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, ώστε να διασφαλίζεται ότι ο τομέας της διεθνούς ναυτιλίας συμβάλλει στις κοινές παγκόσμιες προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού, και συνεχίζει τις εργασίες της στο πλαίσιο του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που οφείλονται στις αεροπορικές μεταφορές.

Η δημιουργία μιας παγκόσμιας αγοράς άνθρακα, ιδίως μέσω της σύνδεσης των συστημάτων εμπορίας εκπομπών, αποτελεί μακροχρόνιο στόχο της ΕΕ. Αυτή η αγορά παρέχει ευκαιρίες για περαιτέρω μείωση των εκπομπών, και παράλληλα μειώνει περαιτέρω το κόστος του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής. Έχουν υποβληθεί στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτάσεις για την υπογραφή και τη σύναψη συμφωνίας με την Ελβετία σχετικά με τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών. Η ΕΕ εξακολουθεί να διαδραματίζει ενεργό ρόλο και σε άλλα μέρη του κόσμου, μέσω πολυμερών πρωτοβουλιών 51 και διμερών δραστηριοτήτων, ιδίως ενισχύοντας τη συνεργασία με την Κίνα, η οποία επεξεργάζεται επί του παρόντος σύστημα σε εθνικό επίπεδο.

Η ενέργεια αποτελεί βασική πτυχή της συνεργασίας της ΕΕ με τους γείτονές της. Τίθενται σε προτεραιότητα οι κανονιστικές μεταρρυθμίσεις και οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς, η ενεργειακή απόδοση και η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η δημιουργία διασυνδέσεων, η ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, καθώς και η προώθηση των υψηλότερων προτύπων πυρηνικής ασφάλειας. Το 2017 η Ουκρανία σημείωσε σημαντική πρόοδο όσον αφορά τις κανονιστικές μεταρρυθμίσεις. Προέβη σε μεταρρυθμίσεις του πλαισίου άσκησης πολιτικής για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την ενεργειακή απόδοση. Επιπλέον, προχωρά στη σύσταση ευμεγέθους ταμείου για τη χρηματοδότηση της ενεργειακής απόδοσης στον τομέα των κατοικιών, με χρηματοδοτική στήριξη, μεταξύ άλλων, από την ΕΕ.

Επίσης, η ΕΕ εξακολουθεί να διασφαλίζει ότι το ζήτημα της ενέργειας εξετάζεται δεόντως στις τρέχουσες και τις μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες. Αυτό το σημείο είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση βιώσιμης πρόσβασης στην ενέργεια στις παγκόσμιες αγορές, προκειμένου οι ευρωπαϊκές εταιρείες να μπορέσουν να επωφεληθούν πλήρως από επιχειρηματικές ευκαιρίες στις αγορές εξαγωγών και να υποστηριχθεί η ενεργειακή μετάβαση σε τρίτες χώρες με την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας και της τεχνολογίας της ΕΕ.

Η εταιρική σχέση Αφρικής-ΕΕ στον τομέα της ενέργειας παρέχει ένα σημαντικό πλαίσιο βιώσιμης ενεργειακής συνεργασίας. Η ΕΕ υποστηρίζει επίσης την πρωτοβουλία της Αφρικής για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 52 . Η Επιτροπή συμβάλλει στους στόχους και τις επιδιώξεις της εν λόγω πρωτοβουλίας, ιδίως με τα μέσα συνδυαστικής χρηματοδότησης που διαθέτει τα οποία χρησιμοποιούν επιχορηγήσεις με στόχο την αποδέσμευση δημόσιων ή ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Με τον τρόπο αυτόν, εκτιμάται ότι έχει εξασφαλιστεί μέχρι στιγμής η μόχλευση συνολικού ποσού 4,8 δισεκατομμυρίων EUR για πρόσθετη δυναμικότητα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η Επιτροπή παρέχει επίσης άμεση στήριξη στον ιδιωτικό τομέα με την πρωτοβουλία ElectriFI, το τρέχον επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της οποίας ανέρχεται σε περίπου 30 εκατομμύρια EUR και, στο παρόν στάδιο, αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε νεοεγκατασταθείσα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές περίπου 88 MW. Τέλος, τον Απρίλιο του 2017 η Επιτροπή συνδιοργάνωσε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης υψηλού επιπέδου σχετικά με επενδύσεις στη βιώσιμη ενέργεια στην Αφρική, ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα της ΕΕ στον τομέα της καθαρής ενέργειας της Αφρικής. Κατά τη διάρκεια της διάσκεψης κορυφής Αφρικανικής Ένωσης-Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Νοέμβριο του 2017, πρόκειται να εγκριθεί εταιρική σχέση έρευνας και καινοτομίας για την κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη ενέργεια.

Η ΕΕ, σε συνεργασία με διεθνείς εταίρους, εξακολούθησε επίσης να ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια προκειμένου να ισχυροποιηθούν οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας μέσω της διαφάνειας και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών. Σε αυτό το πλαίσιο, η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει σημαντική και εξακολουθεί να επιδιώκεται μέσω του Συμβουλίου Ενέργειας ΕΕ-ΗΠΑ και των ομάδων εργασίας του.

Στις 9 Ιουνίου 2017 η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση προς το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να εξουσιοδοτήσει τη διαπραγμάτευση συμφωνίας με τη Ρωσική Ομοσπονδία σχετικά με τη λειτουργία του σχεδιαζόμενου αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2. Η Επιτροπή επιδιώκει συμφωνία στο Συμβούλιο ώστε να λάβει ισχυρή εντολή στην οποία θα στηριχθεί η Επιτροπή για την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία.  Στην πρόσφατη πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για το φυσικό αέριο διασαφηνίζεται ότι οι αγωγοί από και προς τρίτες χώρες διέπονται από τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου μέχρι τα σύνορα της δικαιοδοσίας της Ένωσης. Οι διεθνείς συμφωνίες με τις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες θα εξακολουθήσουν να αποτελούν το πλέον κατάλληλο μέσο για τη διασφάλιση συνεκτικού κανονιστικού πλαισίου για ολόκληρο τον αγωγό.

IV.    Ενεργειακή Ένωση — Η πορεία προς την ολοκλήρωση

Χάρη στην πρόοδο που σημειώθηκε το 2017, η ΕΕ οδεύει προς την υλοποίηση του έργου της Ενεργειακής Ένωσης και την εξασφάλιση θέσεων εργασίας, ανάπτυξης και επενδύσεων. Η Επιτροπή έχει καταθέσει τις περισσότερες νομοθετικές προτάσεις που απαιτούνται για την παροχή προβλέψιμου κανονιστικού πλαισίου, και επί του παρόντος υλοποιούνται δράσεις διευκόλυνσης, με σκοπό την επίσπευση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και τη στήριξη μιας κοινωνικά δίκαιης μετάβασης προς την καθαρή ενέργεια. Ωστόσο, απαιτούνται επειγόντως περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης μέχρι το τέλος της θητείας της παρούσας Επιτροπής το 2019. Συνεπώς, πρέπει να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος όσον αφορά την έγκριση του νομοθετικού πλαισίου, με την εφαρμογή του πλαισίου διευκόλυνσης και την εξασφάλιση της συμμετοχής όλων των κοινωνικών ομάδων.

Θέσπιση του νομοθετικού πλαισίου

Σύμφωνα με την κοινή δήλωση σχετικά με τις νομοθετικές προτεραιότητες, οι συζητήσεις εντός και μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου πρέπει να ολοκληρωθούν επιτυχώς και ταχέως. Οι συννομοθέτες έχουν ήδη εκδώσει απόφαση για την ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά τις διακυβερνητικές συμφωνίες μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα της ενέργειας 53 , καθώς και κανονισμό σχετικά με τα μέτρα κατοχύρωσης της ασφάλειας εφοδιασμού με φυσικό αέριο 54 , που διασφαλίζουν καλύτερη διασυνοριακή συνεργασία και μεγαλύτερη αλληλεγγύη σε περίπτωση κρίσης. Τον τρέχοντα μήνα, οι συννομοθέτες κατέληξαν επίσης σε πολιτική συμφωνία για την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ. Τα παραδείγματα αυτά αποδεικνύουν την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των θεσμικών οργάνων της να επιτυγχάνουν σημαντικά αποτελέσματα, όταν υπάρχει πολιτική βούληση.

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να διατηρήσουν τη συνολική συνοχή μεταξύ των υπόλοιπων νομοθετικών προτάσεων, αλλά και υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας, ώστε η ΕΕ να εδραιώσει τον ηγετικό ρόλο της όσον αφορά τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, ιδίως στους τομείς της διακυβέρνησης, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της δράσης για το κλίμα, της ενεργειακής απόδοσης και της καινοτομίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας. Αυτό θα δώσει στην ΕΕ τη δυνατότητα —στο πλαίσιο του διευκολυντικού διαλόγου το 2018— να πραγματοποιήσει ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά τις δεσμεύσεις που ανέλαβε δυνάμει της συμφωνίας του Παρισιού και να ανταποκριθεί στις υψηλές προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών για μετάβαση σε καθαρή ενέργεια.

Υλοποίηση του πλαισίου διευκόλυνσης

Η προώθηση των επενδύσεων σε καινοτόμα αστικά έργα, εντός του συνολικού πλαισίου του αστικού θεματολογίου της ΕΕ, θα αποτελέσει προτεραιότητα το 2018. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με πρωτοπόρες πόλεις και περιφέρειες για τη στήριξη διατομεακών, καινοτόμων έργων που μπορούν να χρησιμεύσουν ως πεδία δοκιμών για νέα επιχειρηματικά μοντέλα και εφαρμοσμένες τεχνολογίες. Τα εν λόγω καινοτόμα έργα θα πρέπει να αποτελέσουν παραδείγματα προς μίμηση σε ολόκληρη την Ευρώπη και παγκοσμίως. Η επικείμενη σύνοδος κορυφής με τίτλο «One Planet Summit» τον Δεκέμβριο του 2017, η τρίτη υπουργική σύνοδος στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «αποστολή καινοτομίας» τον Μάιο του 2018 και η σύνοδος κορυφής μη κρατικών φορέων για το κλίμα στο Σαν Φρανσίσκο τον Σεπτέμβριο του 2018 αποτελούν καλές ευκαιρίες για να προβληθεί ο ηγετικός ρόλος της Ευρώπης στην καινοτομία στον τομέα της καθαρής ενέργειας, καθώς και ο ηγετικός ρόλος που διαδραματίζουν οι ευρωπαϊκές πόλεις στο εν λόγω θέμα.

Η Επιτροπή θα εντείνει επίσης τη στήριξή της σε περιφέρειες υψηλής έντασης άνθρακα που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο και θα τις βοηθήσει να αναπτύξουν βραχυπρόθεσμες λύσεις και μακροπρόθεσμες στρατηγικές για την προώθηση του βιώσιμου μετασχηματισμού της οικονομίας. Για τον σκοπό αυτόν, θα συνδυαστεί το έργο των ομάδων χωρών της ΕΕ για μεγαλύτερο αριθμό κρατών μελών και της πολυμερούς πλατφόρμας για τις περιφέρειες υψηλής έντασης γαιάνθρακα και άνθρακα που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, η οποία θα συσταθεί τον Δεκέμβριο του 2017.

Μια ακόμη προτεραιότητα θα είναι να διασφαλιστεί ότι οι προσπάθειες του κλάδου συνάδουν με τις προσπάθειες των φορέων χάραξης πολιτικής για στήριξη της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια σε στρατηγικούς τομείς, όπως η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι κατασκευές και οι συσσωρευτές. Η δρομολόγηση του φόρουμ για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα στον τομέα της καθαρής ενέργειας θα συμβάλει στη συνέχιση της διαδικασίας.

Τέλος, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια ως σημαντική πτυχή του οικονομικού εκσυγχρονισμού στις διάφορες επενδυτικές πρωτοβουλίες της, όπως οι απεσταλμένοι επενδύσεων, η Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων και ο Ευρωπαϊκός Κόμβος Επενδυτικών Συμβουλών.

Συμμετοχή όλων των τμημάτων της κοινωνίας

Η Ενεργειακή Ένωση θα είναι επιτυχής μόνο εάν όλα τα τμήματα της κοινωνίας συσπειρωθούν και κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση, όπως έχουν ήδη δείξει ορισμένοι πρωτοπόροι 55 . Στη 2η περιοδεία για την προώθηση της Ενεργειακής Ένωσης, ο αντιπρόεδρος Šefčovič έχει επισκεφθεί 17 κράτη μέλη μέχρι σήμερα και έχει συζητήσει με τις κυβερνήσεις και τους εθνικούς ενδιαφερόμενους φορείς σχετικά με την πορεία υλοποίησης της Ενεργειακής Ένωσης. Από συναντήσεις με νέους ανθρώπους, πολίτες που επηρεάζονται από την ενεργειακή μετάβαση, εφευρέτες, κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, δημάρχους και άλλους πολιτικούς προκύπτουν θετικά παραδείγματα για τον τρόπο επίτευξης της ενεργειακής μετάβασης στην πράξη. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να διασφαλίζει τη συμμετοχή όλων των κοινωνικών ομάδων, ιδίως των νέων, και να δημιουργεί ισχυρότερους δεσμούς μεταξύ ευρωπαϊκών, εθνικών και τοπικών προσπαθειών. Θα παρέχει ευκαιρίες για την έναρξη διαφανούς και εποικοδομητικού διαλόγου με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τα προσχέδια των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα, τα οποία πρέπει να υποβάλουν τα κράτη μέλη στις αρχές του 2018. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει προσεκτικά τα εν λόγω προσχέδια και θα παραθέσει τα πορίσματά της στην επόμενη έκθεση που θα υποβάλει σχετικά με την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης.

V.    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το έργο της Ενεργειακής Ένωσης βρίσκεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Όπως και το προηγούμενο έτος, το 2018 θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σημαντικά επιτεύγματα. Συνεπώς, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την υλοποίηση των δράσεων διευκόλυνσης που επιφέρουν πρακτικές αλλαγές και απτά οφέλη για όλους τους Ευρωπαίους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλεί:

·τους συννομοθέτες να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την ταχεία επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις. Η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διευκολύνει την επίτευξη φιλόδοξου και έγκαιρου αποτελέσματος·

·τα κράτη μέλη να επισπεύσουν την προετοιμασία των ενοποιημένων εθνικών τους σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα, ώστε να εξασφαλιστεί προβλεψιμότητα για τους επενδυτές, και να υποβάλουν εγκαίρως τα προσχέδια, ώστε η ΕΕ και τα κράτη μέλη της να μπορέσουν να διατηρήσουν τον ηγετικό τους ρόλο στο πλαίσιο του παγκόσμιου διευκολυντικού διαλόγου για το κλίμα το 2018. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να παράσχει περαιτέρω βοήθεια.

·την κοινωνία συνολικά και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο να συμμετέχουν ενεργά στην ενεργειακή μετάβαση και να συμβάλλουν στην επιτυχία της.

(1)

Βλ. την ανακοίνωση «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» (COM(2016) 860).

(2)

COM (2017) 283, της 31ης Μαΐου 2017, και COM(2017) 675 final.

(3)

Το έργο της Ενεργειακής Ένωσης αποτελεί μία από τις δέκα πολιτικές προτεραιότητες της παρούσας Επιτροπής: «Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή» (COM (2015) 80).

(4)

  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016C1224(01)&from=EL .

(5)

COM(2016) 860 και τα 2 παραρτήματά του.

(6)

Βλ. παράρτημα 3 της παρούσας ανακοίνωσης σχετικά με την πρόοδο των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα.

(7)

Βλ. τις λεπτομερείς εκθέσεις της Επιτροπής που συνοδεύουν την παρούσα ανακοίνωση, τις αναλυτικότερες παρατηρήσεις σε θέματα πολιτικής για τις πέντε διαστάσεις στο παράρτημα 2 της παρούσας ανακοίνωσης, καθώς και τα ενημερωτικά δελτία των 28 χωρών που συνοδεύουν την παρούσα ανακοίνωση, στα οποία περιγράφεται η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Βλ. επίσης τη συνοδευτική έκθεση αριθ. 17/2017 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, με τίτλο «Trends and projections in Europe 2017» (Τάσεις και προβλέψεις στην Ευρώπη 2017).

(8)

Έκθεση αριθ. 3/2017 του ΕΟΠ: Ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη 2017, https://www.eea.europa.eu/publications/renewable-energy-in-europe-2017

(9)

Βλ. το συνοδευτικό έγγραφο «Study on Residential Prosumers in the European Energy Union» (Μελέτη σχετικά με τους οικιακούς παραγωγούς-καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση), JUST/2015/CONS/FW/C006/0127, διάγραμμα 8 στη σ. 77.

(10)

Προηγούμενα καθεστώτα στήριξης βάσει διαγωνισμών την περίοδο 2010-2015 για έργα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας οδήγησαν σε τελικές τιμές που κυμάνθηκαν μεταξύ 103,2 EUR/MWh (Horns Rev III, Δανία) και 186,1 EUR/MWh (Dudgeon, Ηνωμένο Βασίλειο). Αυτές σταδιακά μειώθηκαν, και στην πλέον πρόσφατη ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών για έργο υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στη Γερμανία τον Απρίλιο του 2017, τρία έργα που επιλέχθηκαν υπέβαλαν μηδενική προσφορά. Για εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών στη Γερμανία, η στήριξη μειώθηκε από 9,17 ct/kWh τον Απρίλιο του 2015 σε 5,66 τον Ιούνιο του 2017.

(11)

 Έκθεση προόδου για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για το 2017, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52017DC0057&qid=1488449105433&from=EL  

(12)

https://ec.europa.eu/clima/sites/clima/files/strategies/progress/docs/dca_report_en.pdf.

(13)

Εξαιρουμένης της χρήσης της γης, της αλλαγής χρήσης της γης και της δασοκομίας, συμπεριλαμβανομένων όμως των διεθνών αεροπορικών μεταφορών.

(14)

Σύμφωνα με την κατά προσέγγιση απογραφή για το 2016. Βλ. «Δύο χρόνια μετά το Παρίσι — Πρόοδος προς την επίτευξη των δεσμεύσεων της ΕΕ για το κλίμα» (COM(2017) 646 final).

(15)

Η κατανάλωση τελικής ενέργειας είναι η ενέργεια που παρέχεται στη βιομηχανία, τις μεταφορές, τα νοικοκυριά, τις υπηρεσίες και τη γεωργία, εκτός από τις παραδόσεις στον τομέα της μετατροπής ενέργειας και στις ίδιες τις ενεργειακές βιομηχανίες. Στην κατανάλωση πρωτογενούς ενεργείας συμπεριλαμβάνεται και η τελευταία.

(16)

Τα κράτη μέλη επιτρέπεται να παρέχουν ενισχύσεις για την παύση λειτουργίας έως το 2018, με στόχο την κάλυψη των ζημιών της τρέχουσας παραγωγής στο πλαίσιο της οριστικής παύσης λειτουργίας μη ανταγωνιστικών ανθρακωρυχείων. Οι ενισχύσεις για την κάλυψη έκτακτων δαπανών για τον μετριασμό των κοινωνικών και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων δεν μπορούν να παραταθούν μετά το 2027 (απόφαση 2010/787/ΕΕ του Συμβουλίου, της 10ης Δεκεμβρίου 2010, σχετικά με τις Κρατικές Ενισχύσεις που διευκολύνουν την παύση λειτουργίας μη ανταγωνιστικών ανθρακωρυχείων).

(17)

Μολονότι οι θέσεις εργασίας που συνδέονται με την παροχή πηγών ενέργειας υψηλής έντασης άνθρακα στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 67 000 μεταξύ 2008 και 2014, οι πράσινες θέσεις εργασίας στον τομέα της ενέργειας αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 400 000 κατά την ίδια περίοδο (στοιχεία της Eurostat).

(18)

Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τις τομεακές συμμαχίες δεξιοτήτων στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ δημοσιεύτηκε στις 25 Οκτωβρίου: https://eacea.ec.europa.eu/erasmus-plus/actions/key-action-2-cooperation-for-innovation-and-exchange-good-practices/sector-skills-alliances_en  

(19)

Έκθεση του ΕΟΠ με τίτλο «Air Quality in Europe - 2017» (Ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα στην Ευρώπη — 2017), σ. 17.

(20)

Οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2016, σχετικά με τη μείωση των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, την τροποποίηση της οδηγίας 2003/35/ΕΚ και την κατάργηση της οδηγίας 2001/81/ΕΚ (ΕΕ L 344 της 17.12.2016, σ. 1–31).

(21)

Βλ. την εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής που συνοδεύει την πρόταση για την τροποποιημένη οδηγία για την ενεργειακή απόδοση, SWD(2016) 405 final, σ. 59.

(22)

COM(2016) 763 final.

(23)

Η Επιτροπή έχει δημιουργήσει πέντε διαπεριφερειακές εταιρικές σχέσεις για την καινοτομία στον τομέα της ενέργειας (βιοενέργεια, θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έξυπνα δίκτυα, ηλιακή ενέργεια και βιώσιμα κτίρια)· COM(2017)376.

(24)

Σε αυτό περιλαμβάνονται 15 εκατομμύρια EUR για δύο βραβεία καινοτομίας σχετικά με την τεχνητή φωτοσύνθεση και τους συσσωρευτές.

(25)

Το «NER 300» είναι πρόγραμμα χρηματοδότησης καινοτόμων ενεργειακών έργων επίδειξης χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Χρηματοδοτείται από την πώληση 300 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών από το απόθεμα για τους νεοεισερχόμενους (NER) το οποίο συστάθηκε για το τρίτο στάδιο του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ. Έχουν διατεθεί 2,1 δισεκατομμύρια EUR σε καινοτόμα έργα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και σε έργα δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα σε 20 κράτη μέλη. Πέντε έργα δεν έχουν υλοποιηθεί, και τα συναφή μη εκταμιευθέντα έσοδα επιστρέφονται επί του παρόντος στην αγορά μέσω των ενεργειακών έργων επίδειξης InnovFin και του χρεωστικού μέσου του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη».

(26)

  http://www.uia-initiative.eu/en/uia-cities  

(27)

  http://www.covenantofmayors.eu/index_el.html · βλ. επίσης τη συνοδευτική έκθεση του Συμφώνου των Δημάρχων σε αριθμούς: οκταετής αξιολόγηση, ΚΚΕρ 2017.

(28)

  https://ec.europa.eu/futurium/en/urban-agenda  

(29)

http://beta.eu-smartcities.com/sites/default/files/2017-09/EIP_Mgnt_Framework.pdf  

(30)

  http://beta.eu-smartcities.com/sites/default/files/2017-09/ShC-EIP%20Humble%20Lamppost%20Mgmt%20F%27rwork%20-%20Component%20Design.pdf  

(31)

  http://www.globalcovenantofmayors.org/ .

(32)

Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνεισφορά της ΕΕ προς ένα αναθεωρημένο έργο ITER (COM(2017) 319 της 14ης Ιουνίου 2017).

(33)

Στην πρόταση οδηγίας σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (αναδιατύπωση) (COM (2016) 864 final της 30.11.2016).

(34)

COM(2017) 652 final.

(35)

  https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/eecsp_report_final.pdf  

(36)

Από τα έντεκα κράτη μέλη που υπολείπονται του στόχου του 10 % το 2017 (Βουλγαρία, Κύπρος, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο), επτά —Ρουμανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Βουλγαρία, Πορτογαλία και Ιρλανδία— υλοποιούν επί του παρόντος έργα κοινού ενδιαφέροντος τα οποία αναμένεται ότι θα τους επιτρέψουν να επιτύχουν τον στόχο του 10 % έως το 2020.

(37)

  https://publications.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/8d3b7da2-562e-11e7-a5ca-01aa75ed71a1/language-en/format-PDF/source-31392329  

(38)

Βλ, επίσης τη στρατηγική που πρότεινε η Επιτροπή το 2016 (COM(2016)49).

(39)

Πηγή: Στοιχεία ΕΤΕπ-Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Οκτωβρίου 2017.

(40)

Περιλαμβάνεται η στήριξη της ΕΕ και η εθνική συγχρηματοδότηση.

(41)

Ορισμένα από τα αποτελέσματα έως τα τέλη του 2016 περιλαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με πρόσθετη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές μεγαλύτερη των 1 000 MW και σχετικά με 130 000 νοικοκυριά με βελτιωμένη ταξινόμηση κατανάλωσης ενέργειας.

(42)

Προκειμένου να διασφαλιστεί η διαφάνεια, η Επιτροπή δημοσιεύει επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, τα οποία διατίθενται στη διεύθυνση: https://cohesiondata.ec.europa.eu/ , συμπεριλαμβανομένων ετήσιων εκθέσεων για την πρόοδο προς την κατεύθυνση των τιμών-στόχων που έχουν συμφωνηθεί για τους δείκτες. Περαιτέρω στοιχεία για την εφαρμογή σε σχέση με τους διάφορους τομείς θα παρουσιαστούν τον Δεκέμβριο του 2017 στο πλαίσιο της πρώτης στρατηγικής έκθεσης των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων.

(43)

Τα κτίρια αντιπροσωπεύουν περίπου το 40 % της κατανάλωσης τελικής ενέργειας, ενώ 3 στα 4 κτίρια που υπάρχουν σήμερα είναι ενεργειακώς μη αποδοτικά.

(44)

https://deep.eefig.eu/  

(45)

https://valueandrisk.eefig.eu/

(46)

COM(2015) 337.

(47)

Στην παρούσα έκθεση προσαρτάται συνοπτική έκθεση της προόδου που έχει επιτευχθεί σε κάθε κράτος μέλος όσον αφορά την εκπόνηση των προσχεδίων των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα.

(48)

Τον Ιούλιο του 2017 η ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου εξέδωσε ενδιάμεση έκθεση και πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση η οποία ολοκληρώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου.

(49)

  http://ec.europa.eu/eurostat/documents/1015035/7959867/Eurostat-Guidance-Note-Recording-Energy-Perform-Contracts-Gov-Accounts.pdf/  

(50)

Χρηματοδότηση της ΕΕ, της ΕΤΕπ και των κρατών μελών για το κλίμα.

(51)

Για παράδειγμα, η εταιρική σχέση για την ετοιμότητα εφαρμογής αγοραίων μηχανισμών, την οποία διαχειρίζεται η Παγκόσμια Τράπεζα, και η συμμετοχή σε δραστηριότητες και κατάρτιση στο πλαίσιο της διεθνούς σύμπραξης για δράση στον τομέα του διοξειδίου του άνθρακα (ICAP).

(52)

Πρωτοβουλία της Αφρικής με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές στην Αφρική κατά 10 GW έως το 2020 και την κινητοποίηση του δυναμικού 300 GW ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Αφρική έως το 2030.

(53)

Απόφαση (EΕ) 2017/684, ΕΕ L 99 της 12.4.2017, σ. 1–9.

(54)

Κανονισμός (EΕ) 2017/1938, ΕΕ L 198 της 28.10.2017, σ. 1–56.

(55)

Για παράδειγμα, η Παγκόσμια Συμμαχία για Αποτελεσματικές Λύσεις (World Alliance for Efficient Solutions) του Bertrand Picard ( http://alliance.solarimpulse.com ) ή η ομάδα Breakthrough Energy Coalition που δρομολογήθηκε από τον Bill Gates και άλλους στη σύνοδο κορυφής για το κλίμα που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι τον Δεκέμβριο του 2015 ( http://www.b-t.energy/ ).


Βρυξέλλες, 23.11.2017

COM(2017) 688 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στην

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

Τρίτη έκθεση για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης

{SWD(2017) 384 final}
{SWD(2017) 385 final}
{SWD(2017) 386 final}
{SWD(2017) 387 final}
{SWD(2017) 388 final}
{SWD(2017) 389 final}
{SWD(2017) 390 final}
{SWD(2017) 391 final}
{SWD(2017) 392 final}
{SWD(2017) 393 final}
{SWD(2017) 394 final}
{SWD(2017) 395 final}
{SWD(2017) 396 final}
{SWD(2017) 397 final}
{SWD(2017) 398 final}
{SWD(2017) 399 final}
{SWD(2017) 401 final}
{SWD(2017) 402 final}
{SWD(2017) 404 final}
{SWD(2017) 405 final}
{SWD(2017) 406 final}
{SWD(2017) 407 final}
{SWD(2017) 408 final}
{SWD(2017) 409 final}
{SWD(2017) 411 final}
{SWD(2017) 412 final}
{SWD(2017) 413 final}
{SWD(2017) 414 final}


Παράρτημα 1 — Επικαιροποιημένος χάρτης πορείας για την Ενεργειακή Ένωση —
Πορεία των εργασιών: 23 Νοεμβρίου 2017

Υπόμνημα: ΑΕ: Ασφάλεια εφοδιασμού / ΕΑΕ: Εσωτερική αγορά ενέργειας / ΕΑ: Ενεργειακή απόδοση / ΑΘ: Αέρια θερμοκηπίου / Ε&Κ: Έρευνα και καινοτομία

Ο παρών χάρτης πορείας είναι ο ίδιος με τον παρατιθέμενο στο παράρτημα της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή», που εκδόθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2015 (COM(2015)80) και επικαιροποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2015 στο πλαίσιο της 1ης Κατάστασης της Ενεργειακής Ένωσης (COM(2015)572) και τον Φεβρουάριο του 2017 στο πλαίσιο της 2ης Κατάστασης της Ενεργειακής Ένωσης (COM(2017) 53). Τα νέα στοιχεία στον ακόλουθο πίνακα αφορούν την τελευταία στήλη, στην οποία παρέχονται επικαιροποιημένα στοιχεία για τις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη εγκριθεί ή για τις περιπτώσεις τροποποίησης του χρονοδιαγράμματος. Δεν παρέχονται νέα στοιχεία σχετικά με πρωτοβουλίες που αρχικά είχαν σχεδιαστεί για το 2017 ή για αργότερα.

Δράσεις

Αρμόδιος φορέας

Χρονοδιάγραμμα (παρατίθεται στο παράρτημα του COM(2015)80)

ΑΕ

ΕΑΕ

ΕΑ

ΑΘ

Ε&Κ

Παρατηρήσεις / Επικαιροποίηση

Υποδομές

Αποτελεσματική υλοποίηση του στόχου του 10 % διασύνδεσης της ηλεκτρικής ενέργειας

Επιτροπή

Κράτη μέλη

Εθνικές ρυθμιστικές αρχές

Διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς

2015-20

X

X

X

Εκδόθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2015 (COM(2015)82)

2ος κατάλογος έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) — που οδηγεί στην έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης της Επιτροπής

Επιτροπή

Κράτη μέλη

2015

X

X

X

Κατ’ εξουσιοδότηση πράξη· εκδόθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2015 (C(2015)8052)

Το 2017 έλαβε χώρα αξιολόγηση της εφαρμογής των έργων κοινού ενδιαφέροντος και των κατευθυντήριων γραμμών του κανονισμού για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές.

Ο 3ος κατάλογος έργων κοινού ενδιαφέροντος δημοσιεύεται μαζί με την 2η έκθεση για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης

Ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο προς την ολοκλήρωση του καταλόγου των ενεργειακών υποδομών ζωτικής σημασίας και σχετικά με τα μέτρα που είναι αναγκαία για την επίτευξη του στόχου του 15 % διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας για το 2030

Επιτροπή

2016

X

X

Εκδόθηκε μαζί με τον 3ο κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος την ίδια ημερομηνία με την 2η έκθεση για την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης

Δημιουργία φόρουμ για τις ενεργειακές υποδομές

Επιτροπή

Κράτη μέλη

2015

X

X

Η πρώτη συνεδρίαση του φόρουμ για τις ενεργειακές υποδομές πραγματοποιήθηκε στις 9-10 Νοεμβρίου 2015 στην Κοπεγχάγη· η δεύτερη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 23-24 Ιουνίου 2016· και η τρίτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 1-2 Ιουνίου 2017.

Ηλεκτρική ενέργεια

Πρωτοβουλία για την οργάνωση της αγοράς και τις περιφερειακές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, και συντονισμός των ικανοτήτων για την κατοχύρωση της ασφάλειας εφοδιασμού, την τόνωση του διασυνοριακού εμπορίου και τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Επιτροπή

2015-2016

X

X

X

X

Συμβουλευτική ανακοίνωση· εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 2015 (COM(2015)340)

Νομοθετικές προτάσεις· εκδόθηκαν στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 861) (κανονισμός για την ηλεκτρική ενέργεια) και COM(2016) 864 (οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια))

Τελική έκθεση της τομεακής έρευνας για τους μηχανισμούς δυναμικότητας· εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 752)

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τους νομοθετικούς φακέλους βρίσκονται σε εξέλιξη.

Επανεξέταση της οδηγίας σχετικά με τα μέτρα διασφάλισης του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια

Επιτροπή

2016

X

X

X

Νομοθετικές προτάσεις· εκδόθηκαν στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 862)

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τους νομοθετικούς φακέλους βρίσκονται σε εξέλιξη.

Λιανική πώληση

Νέα συμφωνία για τους καταναλωτές ενέργειας: ενίσχυση του ρόλου των καταναλωτών, ανάπτυξη της απόκρισης από την πλευρά της ζήτησης· χρήση έξυπνων τεχνολογιών· σύνδεση των αγορών χονδρικής και των αγορών λιανικής· σταδιακή κατάργηση των ρυθμιζόμενων τιμών· συνοδευτικά μέτρα για την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών

Επιτροπή

Κράτη μέλη

2015-2016

X

X

X

X

Ανακοίνωση· εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 2015 (COM(2015)339)

Νομοθετικές προτάσεις σχετικά με ζητήματα που αφορούν τους καταναλωτές περιλαμβάνονται στις προτάσεις για τον ανασχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (βλ. ανωτέρω)

Φυσικό αέριο

Αναθεώρηση του κανονισμού σχετικά με την ασφάλεια του εφοδιασμού με φυσικό αέριο

Επιτροπή

2015-2016

X

X

Νομοθετικές προτάσεις· εκδόθηκαν στις 16 Φεβρουαρίου 2016 (COM(2016)52) –

Κανονισμός 2017/1938· εκδόθηκε και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 28 Οκτωβρίου 2017 (ΕΕ L 198 της 28.10.2017, σ. 1–56)

Στρατηγική για το υγροποιημένο φυσικό αέριο και την αποθήκευσή του

Επιτροπή

2015-2016

X

Ανακοίνωση· εκδόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2016 (COM(2016)49)

Κανονιστικό πλαίσιο

Επανεξέταση του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) και του κανονιστικού πλαισίου για την ενέργεια

Επιτροπή

2015-16

X

X

X

Καλύπτεται από τη γνωμοδοτική ανακοίνωση που εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 2015 (C (2015) 340)

Νομοθετική πρόταση· εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 863)

Όσον αφορά τη διοργανική κατάσταση, βλέπε ανωτέρω για την οργάνωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Δέσμη μέτρων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: συμπεριλαμβάνει νέα οδηγία σχετικά με την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για το 2030· βέλτιστες πρακτικές για την ιδιοκατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και καθεστώτα στήριξης· και πολιτική για την αειφορία της βιοενέργειας.

Επιτροπή

2015-2017

X

X

X

Στις 15 Ιουλίου 2015 εκδόθηκαν κατευθυντήριες γραμμές βέλτιστης πρακτικής για την ιδιοκατατανάλωση ενέργειας (SWD(2015)141), οι οποίες συνόδευαν την ανακοίνωση COM(2015)339 «Νέα Συμφωνία για τους καταναλωτές ενέργειας»

Νομοθετική πρόταση· εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 767)

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τους νομοθετικούς φακέλους βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ανακοίνωση για την παραγωγή ενέργειας από απόβλητα

Επιτροπή

2016

X

X

Ανακοίνωση· εκδόθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2017 (COM(2017) 34)

Δράση για το κλίμα

Νομοθετική πρόταση για την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ, 2021-2030

Επιτροπή

2015

X

X

X

Πρόταση· εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 2015 (COM(2015)337)

Στις 8 Νοεμβρίου 2017, επιτεύχθηκε πολιτική συμφωνία κατά τις διοργανικές διαπραγματεύσεις.

Νομοθετική πρόταση σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ για την αεροπορία· εκδόθηκε στις 3 Φεβρουαρίου (COM(2017) 54)

Στις 8 Νοεμβρίου 2017, επιτεύχθηκε πολιτική συμφωνία κατά τις διοργανικές διαπραγματεύσεις.

Νομοθετικές προτάσεις σχετικά με την απόφαση περί επιμερισμού των προσπαθειών και την ενσωμάτωση της χρήσης γης, της αλλαγής χρήσης γης και της δασοκομίας (LULUCF) στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030

Επιτροπή

2016

X

Νομοθετικές προτάσεις· εκδόθηκαν στις 20 Ιουλίου 2016 (COM(2016)482) (μη σχετικές με το ΣΕΔΕ)· COM (2016) 479 (LULUCF))

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη

Δράσεις στον τομέα των μεταφορών

Δίκαιη και αποδοτική τιμολόγηση για βιώσιμες μεταφορές — αναθεώρηση της οδηγίας για το ευρωπαϊκό σήμα τελών κυκλοφορίας και πλαίσιο για την προώθηση των ευρωπαϊκών ηλεκτρονικών συστημάτων διοδίων

Επιτροπή

2016

X

X

Εκδόθηκαν την 31η Μαΐου 2017 (COM/2017/275 και COM/2017/280 ) 

Επανεξέταση των κανόνων πρόσβασης στην αγορά των οδικών μεταφορών, με στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης

Επιτροπή

2016

X

X

Εκδόθηκε την 31η Μαΐου 2017 (COM(2017)281) 

Γενικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη των συνεργατικών ευφυών συστημάτων μεταφορών

Επιτροπή

Κράτη μέλη

Βιομηχανία

2016

X

X

X

Ανακοίνωση εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 766)

Επανεξέταση των κανονισμών σχετικά με τα πρότυπα επιδόσεων για τις εκπομπές, με στόχο τον καθορισμό στόχων για τα αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά για την περίοδο μετά το 2020

Επιτροπή

2016 - 2017

X

X

X

Νομοθετική πρόταση· εκδόθηκε στις 8 Νοεμβρίου 2017 (COM(2017) 676 final)

 

Θέσπιση συστήματος παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα (φορτηγά και λεωφορεία), με σκοπό τη βελτίωση της πληροφόρησης των αγοραστών

Επιτροπή

2016-2017

X

X

X

Εκδόθηκε την 31η Μαΐου 2017 (COM(2017)279) 

Επανεξέταση της οδηγίας σχετικά με την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων οδικών μεταφορών

Επιτροπή

2017

X

X

Νομοθετική πρόταση· εκδόθηκε στις 8 Νοεμβρίου 2017 (COM(2017) 653 final)

Ανακοίνωση για την απαλλαγή του τομέα των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές, συμπεριλαμβανομένου σχεδίου δράσης για τα βιοκαύσιμα δεύτερης και τρίτης γενιάς και άλλα εναλλακτικά, βιώσιμα καύσιμα

Επιτροπή

2017

X

X

X

Ανακοίνωση σχετικά με την Ευρωπαϊκή στρατηγική για την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών· εκδόθηκε στις 20 Ιουλίου 2016 (COM(2016)501)

Το στοιχείο του καυσίμου καλύπτεται εν μέρει από τη νομοθετική πρόταση, η οποία εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 767 (οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας))

Ανακοίνωση «Προς την ευρύτερη δυνατή χρήση εναλλακτικών καυσίμων— Σχέδιο δράσης για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων»· εκδόθηκε στις 8 Νοεμβρίου 2017 (COM(2017) 652 final )

Ενεργειακή απόδοση

Επανεξέταση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση

Επιτροπή

2016

X

X

X

X

Νομοθετικές προτάσεις· εκδόθηκαν στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 761)

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τους νομοθετικούς φακέλους βρίσκονται σε εξέλιξη.

 Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τις ορθές πρακτικές στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης (έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (2016) 404

Επανεξέταση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, συμπεριλαμβανομένης της πρωτοβουλίας «έξυπνη χρηματοδότηση για έξυπνα κτίρια»

Επιτροπή

2016

X

X

X

X

Νομοθετικές προτάσεις· εκδόθηκαν στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 765·

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τους νομοθετικούς φακέλους βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η έξυπνη χρηματοδότηση για έξυπνα κτίρια αποτελεί μέρος της πρωτοβουλίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (παράρτημα 1 της ανακοίνωσης COM(2016) 860)

Επανεξέταση του πλαισίου ενεργειακής απόδοσης για τα προϊόντα (οδηγία για την ενεργειακή επισήμανση και οδηγίες για τον οικολογικό σχεδιασμό)

Επιτροπή

2015

X

X

X

X

Πρόταση κανονισμού περί επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης· εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 2015 (COM(2015)341)

Κανονισμός 2017/1369· εκδόθηκε και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 28 Ιουλίου 2017 (ΕΕ L 198 της 28.7.2017, σ. 1-23)

Πρόγραμμα εργασιών σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό· εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 773)· 8 μέτρα θεσπίστηκαν παράλληλα

Ενίσχυση της στοχευμένης χρήσης των χρηματοδοτικών μέσων για τη στήριξη των επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση

Επιτροπή

2015-

X

X

Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Επανεκκίνηση των επενδύσεων στην Ευρώπη — Απολογισμός του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη»· εκδόθηκε την 1η Ιουνίου 2016 (COM(2016) 359).

Ανακοίνωση με τίτλο «Ενίσχυση των ευρωπαϊκών επενδύσεων για την απασχόληση και την ανάπτυξη: Προς τη δεύτερη φάση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων και προς ένα νέο Ευρωπαϊκό Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο»· εκδόθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2016 (COM(2016) 581)

Νομοθετική πρόταση όσον αφορά την παράταση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων («ΕΤΣΕ») Κανονισμός (COM(2016) 597)

Νομοθετική πρόταση σχετικά με την αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού και ενός αριθμού τομεακών ρυθμίσεων για περαιτέρω απλούστευση και ευελιξία, συμπεριλαμβανομένης της πιο αποτελεσματικής χρήσης των χρηματοδοτικών μέσων (COM(2016) 605)

Βλ. επίσης, τις δράσεις εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένης της πρωτοβουλίας για τα κτίρια, που περιλαμβάνονται στη δέσμη μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» της 30ής Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 860, παράρτημα 1)

Θέρμανση και ψύξη

Στρατηγική της ΕΕ για τη θέρμανση και την ψύξη — η συμβολή της θέρμανσης και της ψύξης στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα

Επιτροπή

2015

X

X

X

X

X

Ανακοίνωση· εκδόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2016 (COM(2016)51)

Καλύπτεται από τις νομοθετικές προτάσεις οι οποίες αποτελούσαν μέρος της δέσμης μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους», της 30ής Νοεμβρίου 2016

Εξωτερική πολιτική για την ενέργεια και το κλίμα

Διπλωματία της ΕΕ στον τομέα της πολιτικής για την ενέργεια και το κλίμα

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

Κράτη μέλη

2015

X

X

X

X

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη διπλωματία στον τομέα του κλίματος· εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις 20 Ιουλίου 2015 (11029/15)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη διπλωματία στον τομέα της ενέργειας· εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις 20 Ιουλίου 2015 (10995/15)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη διπλωματία στον τομέα του κλίματος· εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις 15 Φεβρουαρίου 2016 (6061/16)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου για την ενέργεια και την ανάπτυξη· εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων (ανάπτυξη) στις 28 Νοεμβρίου 2016 (14839/16)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση των συνεργιών μεταξύ της ενεργειακής και της κλιματικής διπλωματίας της ΕΕ· εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις 6 Μαρτίου 2017 (6981/17)

Επανεξέταση της απόφασης για τη θέσπιση μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών όσον αφορά τις διακυβερνητικές συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα της ενέργειας

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

2016

X

X

Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· εκδόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2016 (COM(2016)53).

Η απόφαση (ΕΕ) 2017/684 εκδόθηκε και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 12.4.2017 (ΕΕ L 99, σ. 1-9).

Έναρξη νέου διαλόγου και ενίσχυση του υφιστάμενου διαλόγου για την ενέργεια, με χώρες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

2015 -

X

X

X

X

X

Σε εξέλιξη

Μνημόνιο συνεννόησης για αναβαθμισμένη στρατηγική εταιρική σχέση με την Ουκρανία

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Συμβούλιο

2015

X

X

Υπογράφηκε κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής ΕΕ-Ουκρανίας στις 24 Νοεμβρίου 2016

Τριμερές μνημόνιο συνεννόησης με το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν για τον Διακασπιακό Αγωγό

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Συμβούλιο

2015

X

X

Δήλωση του Ashgabat από το Τουρκμενιστάν, την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία, που υπογράφηκε την 1η Μαΐου 2015· δεν πραγματοποιούνται περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με τριμερές ΜΣ

Πρωτοβουλία για την ενίσχυση της Ενεργειακής Κοινότητας

Επιτροπή

Συμβαλλόμενα μέρη της Ενεργειακής Κοινότητας

ΥΕ/ΑΠ

2015

X

X

Καίριες αποφάσεις λήφθηκαν στο Συμβούλιο Υπουργών της Ενεργειακής Κοινότητας του Οκτωβρίου 2015 και του Σεπτεμβρίου 2016

Έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών για τις τροποποιήσεις της Συνθήκης (1ο εξάμηνο του 2018), στο οποίο θα εξεταστεί, μεταξύ άλλων, το θέμα της αμοιβαιότητας

Ενίσχυση της ευρωμεσογειακής συνεργασίας για το φυσικό αέριο, την ηλεκτρική ενέργεια, την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

2015-2016

X

X

Πλατφόρμα φυσικού αερίου· δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2015

Πλατφόρμα για τις περιφερειακές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας· δρομολογήθηκε τον Οκτώβριο του 2015

Πλατφόρμα για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και την ενεργειακή απόδοση· δρομολογήθηκε το 2016

Έγκριση και υπογραφή νέου Διεθνούς Χάρτη Ενέργειας για λογαριασμό της ΕΕ και της Ευρατόμ

Επιτροπή

ΥΕ/ΑΠ

2015

X

X

Στη διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Χάγη στις 20-21 Μαΐου 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνυπέγραψε τον Διεθνή Χάρτη Ενέργειας.

Ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας

Νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση Ε&Κ για την ενέργεια, με στόχο την επίσπευση του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος, η οποία περιλαμβάνει:

– ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (ΣΕΤ)

– στρατηγικό θεματολόγιο Ε&Κ για τις μεταφορές

Επιτροπή

2015-2017

X

Ανακοίνωση για το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (σχέδιο ΣΕΤ)· εκδόθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2015 (C(2015) 6317)

Πλατφόρμα έξυπνης εξειδίκευσης για την ενέργεια· δρομολογήθηκε το 2015

Ανακοίνωση «Επιτάχυνση της Καινοτομίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας»· εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 763)

Ανακοίνωση «Ενίσχυση της καινοτομίας στις περιφέρειες της Ευρώπης: στρατηγικές για μια ανθεκτική, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη»· εκδόθηκε στις 18 Ιουλίου 2017 (COM(2017) 376)

Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD (2017)223)  «Προς καθαρή, ανταγωνιστική και συνδεδεμένη κινητικότητα: η συμβολή της έρευνας και της καινοτομίας στις μεταφορές στη δέσμη μέτρων για την κινητικότητα»· εκδόθηκε την 31η Μαΐου 2017 στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων κινητικότητας της ΕΕ με τίτλο «Η Ευρώπη σε κίνηση» (COM(2017) 283)

Ανάλυση των τιμών και του κόστους της ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων των φόρων και των επιδοτήσεων)

Επιτροπή

2016 και εν συνεχεία ανά 2 έτη

X

Έκθεση· εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016 (COM(2016) 769) — Η επόμενη έκθεση προβλέπεται να εκδοθεί το 4ο τρίμηνο του 2018.

Πρωτοβουλία για τον παγκόσμιο ηγετικό ρόλο της ΕΕ στην τεχνολογία και την καινοτομία στους τομείς της ενέργειας και του κλίματος, με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης

Επιτροπή

2015-2016

X

X

X

Συνδέεται με την επιτάχυνση της καινοτομίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας: βλ. ανωτέρω την ανακοίνωση COM(2016) 763, βλ. επίσης την εισαγωγική ανακοίνωση COM(2016)860 του πακέτου «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους», η οποία εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2016, και συγκεκριμένα το παράρτημα 2: Δράση προώθησης της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια

Ενίσχυση της εμπορικής πολιτικής για τη διευκόλυνση της εξαγωγής τεχνολογιών της ΕΕ

Επιτροπή

2015-2019

X

X

X

Σε εξέλιξη

Οριζόντια μέτρα

Επανεξέταση των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την ενέργεια

Επιτροπή    

2017-2019

X

X

X

X

X

Έκθεση σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενεργειακή ασφάλεια· συμπεριλαμβάνονται πλατφόρμα και χάρτης πορείας για την Euromed και στρατηγικές για το ΥΦΑ, την αποθήκευση ενέργειας και τον Νότιο Διάδρομο φυσικού αερίου

Επιτροπή

2015-2016

X

X

X

X

X

Έκθεση (έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής)· εκδόθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2015 (SWD(2015)404)

Ανακοίνωση για το ΥΦΑ και την αποθήκευση· εκδόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2016 (COM(2016)49)

Την 1η Φεβρουαρίου 2017 εκδόθηκε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με την αποθήκευση ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας (SWD(2017)61)

Δεδομένα, ανάλυση και πληροφορίες για την Ενεργειακή Ένωση: πρωτοβουλία για τη συγκέντρωση όλων των σχετικών γνώσεων που διαθέτουν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη και την εύκολη πρόσβαση σε αυτές

Επιτροπή

2016

X

X

X

X

X

Σε εξέλιξη

Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1952 σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές για τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας· εκδόθηκε

Πυρηνική ενέργεια

Κανονισμός του Συμβουλίου για την επικαιροποίηση των απαιτήσεων πληροφόρησης σύμφωνα με το άρθρο 41 της Συνθήκης Ευρατόμ με βάση την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενεργειακή ασφάλεια

Επιτροπή

2015

X

X

Προγραμματίζεται για το 2018

Ανακοίνωση σχετικά με το ενδεικτικό πυρηνικό πρόγραμμα (PINC) σύμφωνα με το άρθρο 40 της Συνθήκης Ευρατόμ

Επιτροπή

2015

X

X

Ανακοίνωση· εκδόθηκε στις 4 Απριλίου 2016 για γνωμοδότηση από την Ευρωπαϊκή και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) (COM(2016)177)

Η τελική έκδοση, που λαμβάνει υπόψη τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), εκδόθηκε στις 12 Μαΐου 2017 (COM(2017) 237)