(1)

Σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (εφεξής «η Αρχή») δύναται να θεωρεί ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης ορισμένων μειονεκτουσών περιοχών εντός του ΕΟΧ (1). Οι ενισχύσεις αυτές είναι γνωστές ως κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.

(2)

Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, η Αρχή καθορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να θεωρηθεί ότι οι περιφερειακές ενισχύσεις συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά, καθώς και τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιοχών που πληρούν τους όρους του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (2).

(3)

Ο πρωταρχικός στόχος του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα είναι να επιτραπούν οι ενισχύσεις περιφερειακής ανάπτυξης, ενώ συγχρόνως θα διασφαλίζονται ίσοι όροι ανταγωνισμού σε όλα τα κράτη του ΕΟΧ, ιδίως με την αποφυγή αγώνα πλειοδοσίας επιδοτήσεων στον οποίο ενδέχεται να επιδοθούν τα εν λόγω κράτη στην προσπάθειά τους να προσελκύσουν ή να διατηρήσουν επιχειρηματικές δραστηριότητες σε μειονεκτούσες περιοχές του ΕΟΧ, καθώς και να περιοριστούν στο απολύτως απαραίτητο οι επιπτώσεις των περιφερειακών ενισχύσεων στο εμπόριο και τον ανταγωνισμό.

(4)

Ο στόχος της γεωγραφικής ανάπτυξης διακρίνει τις περιφερειακές ενισχύσεις από τις άλλες μορφές ενισχύσεων, όπως οι ενισχύσεις για έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία, απασχόληση, κατάρτιση, ενέργεια ή για την προστασία του περιβάλλοντος, οι οποίες επιδιώκουν άλλους στόχους κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να επιτραπούν υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης για τους άλλους αυτούς τύπους ενισχύσεων, όταν οι ενισχύσεις αυτές παρέχονται σε επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε μειονεκτούσες περιοχές, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων δυσχερειών που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στις περιοχές αυτές (3).

(5)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν να διαδραματίσουν αποτελεσματικό ρόλο μόνον εφόσον χρησιμοποιούνται με φειδώ και με αναλογικό τρόπο και εφόσον συγκεντρώνονται στις πλέον μειονεκτούσες περιοχές του ΕΟΧ (4). Ειδικότερα, τα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια της ενίσχυσης θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη σχετική σοβαρότητα των προβλημάτων που επηρεάζουν την ανάπτυξη της εκάστοτε περιφέρειας. Επιπλέον, τα πλεονεκτήματα της ενίσχυσης για την ανάπτυξη μιας λιγότερο ευνοημένης περιφέρειας πρέπει να αντισταθμίζουν τις προκύπτουσες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού (5). Η βαρύτητα που αποδίδεται στον θετικό αντίκτυπο της ενίσχυσης ενδέχεται να ποικίλλει ανάλογα με την εφαρμοζόμενη παρέκκλιση του άρθρου 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, ώστε να μπορεί να γίνεται αποδεκτή μεγαλύτερη στρέβλωση του ανταγωνισμού στην περίπτωση των πλέον μειονεκτουσών περιοχών που καλύπτονται από το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) σε σχέση με τις περιοχές του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) (6).

(6)

Επιπλέον, οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν να προωθήσουν αποτελεσματικά την οικονομική ανάπτυξη των μειονεκτουσών περιοχών, μόνον εφόσον σκοπός της χορήγησής τους είναι να δοθεί ώθηση σε πρόσθετες επενδύσεις ή σε οικονομικές δραστηριότητες στις οικείες περιοχές. Σε πολύ περιορισμένες και σαφώς προσδιορισμένες περιπτώσεις, τα εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι συγκεκριμένες περιοχές όσον αφορά την προσέλκυση ή τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας ενδέχεται να είναι τόσο σοβαρά ή μόνιμα, ώστε οι επενδυτικές ενισχύσεις να μην είναι αφεαυτές επαρκείς για να επιτρέψουν την ανάπτυξη της περιοχής αυτής. Στις περιπτώσεις αυτές και μόνο, είναι δυνατόν οι περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις να συμπληρώνονται με περιφερειακές ενισχύσεις λειτουργίας που δεν συνδέονται με επένδυση.

(7)

Στην ανακοίνωσή της σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, της 8ης Μαΐου 2012 (7), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τους τρεις στόχους που επιδιώκονται με τον εκσυγχρονισμό του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων: α) την προώθηση της βιώσιμης, έξυπνης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε μια ανταγωνιστική εσωτερική αγορά· β) την εστίαση του εκ των προτέρων ελέγχου της Επιτροπής στις υποθέσεις με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά και συγχρόνως την ενίσχυση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη της ΕΕ στον τομέα της επιβολής της νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων· γ) την απλούστευση των κανόνων και την επιτάχυνση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

(8)

Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση καλούσε τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν κοινή προσέγγιση ως προς την αναθεώρηση των διαφόρων κατευθυντήριων γραμμών και πλαισίων, ώστε να ενισχυθεί η εσωτερική αγορά, να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών χάρη στην καλύτερη συμβολή των κρατικών ενισχύσεων στους στόχους κοινού ενδιαφέροντος και στον αυστηρότερο έλεγχο της δημιουργίας κινήτρων, να περιοριστούν οι ενισχύσεις στο απολύτως απαραίτητο και να αποφευχθούν οι δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις των ενισχύσεων στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές. Η Αρχή συμμερίζεται αυτή την άποψη. Οι όροι συμβατότητας που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται στις κοινές αυτές αρχές αξιολόγησης και εφαρμόζονται στα κοινοποιηθέντα καθεστώτα ενισχύσεων και στις μεμονωμένες ενισχύσεις.

1.   ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

1.1.   ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

(9)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις στους τομείς του χάλυβα (8) και των συνθετικών ινών (9) δεν θα θεωρούνται συμβατές με την εσωτερική αγορά.

(10)

Η Αρχή θα εφαρμόζει τις αρχές που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές στις περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται σε όλους τους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας που εμπίπτουν στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (10), εκτός από τον τομέα των μεταφορών (11), ο οποίος υπόκειται σε ειδικούς κανόνες που θεσπίζονται με συγκεκριμένες νομοθετικές πράξεις, οι οποίες ενδέχεται να παρεκκλίνουν εν όλω ή εν μέρει από τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές. Η Αρχή θα εφαρμόσει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές στις ενισχύσεις για τη μεταποίηση των γεωργικών προϊόντων σε μη γεωργικά προϊόντα και τη διάθεσή τους στην αγορά.

(11)

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δεν θα εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται σε αερολιμένες (12) ή στον τομέα της ενέργειας (13).

(12)

Οι περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά, εφόσον, πέραν των γενικών όρων που ορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, συμμορφώνονται και με τους ακόλουθους ειδικούς όρους: i) οι ενισχύσεις χορηγούνται μόνο στις περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει κανένα δίκτυο της ίδιας κατηγορίας (είτε βασικό ευρυζωνικό δίκτυο είτε δίκτυο πρόσβασης νέας γενιάς — NGA), και όπου δεν θεωρείται πιθανό να αναπτυχθεί δίκτυο της κατηγορίας αυτής στο άμεσο μέλλον· ii) ο επιδοτούμενος φορέας εκμετάλλευσης του δικτύου προσφέρει ενεργητική και παθητική χονδρική πρόσβαση με αμερόληπτους και δίκαιους όρους και με τη δυνατότητα αποτελεσματικής και πλήρους αποδεσμοποίησης· iii) οι ενισχύσεις θα πρέπει να χορηγούνται με βάση ανταγωνιστική διαδικασία επιλογής σύμφωνα με την παράγραφο 74 στοιχεία γ) και δ) των κατευθυντήριων γραμμών της Αρχής για τα ευρυζωνικά δίκτυα (14).

(13)

Οι περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις για τις ερευνητικές υποδομές (15) μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά, εφόσον, πέραν των γενικών όρων που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, η χορήγηση των ενισχύσεων εξαρτάται από την παροχή διαφανούς και αμερόληπτης πρόσβασης στις υποδομές αυτές.

(14)

Οι μεγάλες επιχειρήσεις συνήθως επηρεάζονται λιγότερο σε σχέση με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) από τα περιφερειακά μειονεκτήματα όσον αφορά την πραγματοποίηση επενδύσεων ή τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Πρώτον, οι μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν ευκολότερα να αντλήσουν κεφάλαια και πιστώσεις από τις παγκόσμιες αγορές, ενώ η περιορισμένη προσφορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε μια συγκεκριμένη μειονεκτούσα περιοχή αποτελεί μικρότερο πρόβλημα για αυτές. Δεύτερον, οι επενδύσεις των μεγάλων επιχειρήσεων μπορούν να δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακας οι οποίες μειώνουν το αρχικό κόστος που σχετίζεται με τον τόπο εγκατάστασης και, από πολλές απόψεις, δεν είναι συνδεδεμένες με την περιφέρεια στην οποία πραγματοποιείται η επένδυση. Τρίτον, οι μεγάλες επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις διαθέτουν συνήθως σημαντική διαπραγματευτική ισχύ έναντι των αρχών, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε χορήγηση ενισχύσεων χωρίς να υπάρχει ανάγκη ή χωρίς τη δέουσα αιτιολόγηση. Τέλος, οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι πιθανότερο να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες στην οικεία αγορά και, επομένως, η επένδυση για την οποία χορηγείται η ενίσχυση μπορεί να προκαλέσει στρέβλωση στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές στην εσωτερική αγορά.

(15)

Δεδομένου ότι οι περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται σε μεγάλες επιχειρήσεις για την πραγματοποίηση των επενδύσεών τους είναι μάλλον απίθανο να λειτουργήσουν ως κίνητρο, δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι οι ενισχύσεις αυτές συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, εκτός εάν έχουν χορηγηθεί για αρχικές επενδύσεις που δημιουργούν νέες οικονομικές δραστηριότητες στις εν λόγω περιοχές (16), ή για τη διαφοροποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων για παραγωγή νέων προϊόντων ή για νέες καινοτομίες στις διαδικασίες παραγωγής.

(16)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις που στοχεύουν στη μείωση των τρεχουσών δαπανών μιας επιχείρησης αποτελούν ενισχύσεις λειτουργίας και δεν θεωρούνται συμβατές με την εσωτερική αγορά, εκτός εάν χορηγούνται με στόχο την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων ή των μονίμων προβλημάτων με τα οποία έρχονται αντιμέτωπες οι επιχειρήσεις σε μειονεκτούσες περιοχές. Οι ενισχύσεις λειτουργίας μπορούν να θεωρηθούν συμβατές, εφόσον στοχεύουν στον μετριασμό ορισμένων ειδικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ σε ιδιαίτερα μειονεκτούσες περιοχές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, ή στην πρόληψη ή την ανάσχεση της μείωσης του πληθυσμού σε πολύ αραιοκατοικημένες περιοχές.

(17)

Οι ενισχύσεις λειτουργίας που χορηγούνται σε επιχειρήσεις των οποίων η κύρια δραστηριότητα εμπίπτει στον τομέα ΙΑ «Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες» της στατιστικής ονοματολογίας των οικονομικών δραστηριοτήτων (17) της NACE (18) αναθ. 2 ή σε επιχειρήσεις που εκτελούν ενδοομιλικές δραστηριότητες και των οποίων η κύρια δραστηριότητα εμπίπτει στις κλάσεις 70.10 «Δραστηριότητες κεντρικών γραφείων» ή 70.22 «Δραστηριότητες παροχής επιχειρηματικών συμβουλών και άλλων συμβουλών διαχείρισης» της NACE αναθ. 2. δεν θεωρούνται συμβατές με την εσωτερική αγορά.

(18)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις δεν μπορούν να χορηγούνται σε προβληματικές επιχειρήσεις, όπως ορίζουν για τους σκοπούς των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών οι κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (19), όπως τροποποιήθηκαν ή αντικαταστάθηκαν.

(19)

Κατά την αξιολόγηση των περιφερειακών ενισχύσεων που χορηγούνται σε επιχείρηση για την οποία εκκρεμεί εντολή ανάκτησης ενισχύσεων κατόπιν προηγούμενης απόφασης της Αρχής, με την οποία μια ενίσχυση κηρύσσεται παράνομη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη το ποσό της ενίσχυσης που δεν έχει ακόμη ανακτηθεί (20).

1.2.   ΟΡΙΣΜΟΙ

(20)

Για τους σκοπούς των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) περιοχές «α»: οι περιοχές εκείνες που καθορίζονται σε χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ· περιοχές «γ»: οι περιοχές εκείνες που καθορίζονται σε χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ· β) «ad hoc ενίσχυση»: ενίσχυση που δεν χορηγείται βάσει καθεστώτος ενισχύσεων· γ) «προσαρμοσμένο ποσό ενίσχυσης»: το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσό ενίσχυσης για μεγάλο επενδυτικό έργο που υπολογίζεται σύμφωνα με τον ακόλουθο μαθηματικό τύπο: μέγιστο ποσό ενίσχυσης = R × (50 + 0,50 × B + 0,34 × C) όπου: R είναι η μέγιστη ένταση ενίσχυσης που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περιοχή, με εξαίρεση την αυξημένη ένταση ενίσχυσης για τις ΜΜΕ. Β είναι το μέρος των επιλέξιμων δαπανών μεταξύ 50 και 100 εκατ. EUR. C είναι το μέρος των επιλέξιμων δαπανών άνω των 100 εκατ. EUR· δ) «ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης»: η ημερομηνία κατά την οποία το κράτος της ΕΖΕΣ ανέλαβε νομική δέσμευση να χορηγήσει την ενίσχυση, την οποία μπορεί κανείς να επικαλεσθεί ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων· ε) «επιλέξιμες δαπάνες»: για τους σκοπούς των επενδυτικών ενισχύσεων, τα ενσώματα και άυλα στοιχεία ενεργητικού τα οποία σχετίζονται με την αρχική επένδυση ή το μισθολογικό κόστος· στ) «ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης» ή «ΑΙΕ»: η προεξοφλημένη αξία κάθε ενίσχυσης εκφραζόμενη ως ποσοστό της προεξοφλημένης αξίας των επιλέξιμων δαπανών, όπως υπολογίζεται τη στιγμή της χορήγησης της ενίσχυσης βάσει του επιτοκίου αναφοράς που ισχύει τη δεδομένη ημερομηνία· ζ) «μεμονωμένη ενίσχυση»: ενίσχυση που χορηγείται είτε στο πλαίσιο καθεστώτος είτε σε ad hoc βάση· η) «αρχική επένδυση»: i) η επένδυση σε ενσώματα και άυλα στοιχεία ενεργητικού σχετικά με: — τη δημιουργία νέας επιχειρηματικής εγκατάστασης, — την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας υφιστάμενης επιχειρηματικής εγκατάστασης, — τη διαφοροποίηση της παραγωγής υφιστάμενης επιχειρηματικής εγκατάστασης σε προϊόντα που δεν παρήγαγε προηγουμένως η επιχειρηματική εγκατάσταση, ή — τη θεμελιώδη αλλαγή στη συνολική παραγωγική διαδικασία υφιστάμενης επιχειρηματικής εγκατάστασης, ή ii) η αγορά στοιχείων ενεργητικού που συνδέονται άμεσα με επιχειρηματική εγκατάσταση υπό την προϋπόθεση ότι η επιχειρηματική εγκατάσταση έχει κλείσει ή θα είχε κλείσει εάν δεν είχε αγορασθεί, και η οποία αγοράζεται από επενδυτή ο οποίος δεν συνδέεται με τον πωλητή. Η απλή κτήση μετοχών μιας επιχείρησης δεν χαρακτηρίζεται ως αρχική επένδυση· θ) «αρχική επένδυση για νέα οικονομική δραστηριότητα»: i) επένδυση σε ενσώματα και άυλα στοιχεία ενεργητικού σχετικά με: — τη δημιουργία νέας επιχειρηματικής εγκατάστασης, ή — τη διαφοροποίηση της δραστηριότητας επιχειρηματικής εγκατάστασης, υπό την προϋπόθεση ότι η νέα δραστηριότητα δεν είναι ίδια ή παρόμοια με τη δραστηριότητα που ασκούνταν προηγουμένως στην επιχειρηματική εγκατάσταση, ή ii) β) η αγορά στοιχείων ενεργητικού που ανήκουν σε επιχειρηματική εγκατάσταση που έχει κλείσει ή θα είχε κλείσει εάν δεν είχε αγορασθεί, και η οποία αγοράζεται από επενδυτή που δεν έχει σχέση με τον πωλητή, υπό την προϋπόθεση ότι η νέα δραστηριότητα που θα ασκείται με τη χρήση των αποκτηθέντων στοιχείων ενεργητικού δεν είναι ίδια ή παρόμοια με εκείνη που ασκούνταν στην επιχειρηματική εγκατάσταση πριν από την εξαγορά· ι) «άυλα στοιχεία ενεργητικού»: τα στοιχεία ενεργητικού που αποκτώνται με μεταφορά τεχνολογίας, όπως δικαιώματα ευρεσιτεχνίας, άδειες εκμετάλλευσης, τεχνογνωσία ή μη νομικά κατοχυρωμένες τεχνικές γνώσεις· ια) «δημιουργία θέσεων εργασίας»: η καθαρή αύξηση του αριθμού των εργαζομένων που απασχολούνται στη συγκεκριμένη επιχειρηματική εγκατάσταση σε σύγκριση με τον μέσο όρο κατά τους 12 προηγούμενους μήνες, μετά την αφαίρεση τυχόν θέσεων εργασίας που καταργήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου από τον εμφανή αριθμό των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν· ιβ) «μεγάλο επενδυτικό έργο»: κάθε αρχική επένδυση με επιλέξιμες δαπάνες άνω των 50 εκατ. EUR, υπολογιζόμενες με τις τιμές και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν την ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης· ιγ) «μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης»: οι εντάσεις ενίσχυσης σε ΑΙΕ για μεγάλες επιχειρήσεις, όπως προβλέπονται στην υποενότητα 5.4 των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών και αντικατοπτρίζονται στον σχετικό χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων· ιδ) «όριο κοινοποίησης»: τα ποσά ενίσχυσης που υπερβαίνουν τα όρια που καθορίζονται στον παρακάτω πίνακα: Ένταση της ενίσχυσης Όριο κοινοποίησης 10 % 7,5 εκατ. EUR 15 % 11,25 εκατ. EUR 25 % 18,75 εκατ. EUR 35 % 26,25 εκατ. EUR 50 % 37,5 εκατ. EUR ιε) «αριθμός εργαζομένων»: ο αριθμός των ετήσιων μονάδων εργασίας (ΕΜΕ), δηλαδή ο αριθμός των εργαζομένων με πλήρη απασχόληση κατά τη διάρκεια ενός έτους. Τα άτομα που εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης ή απασχολούνται σε εποχικές εργασίες υπολογίζονται ως κλάσμα των ΕΜΕ· ιστ) «ενισχύσεις λειτουργίας»: οι ενισχύσεις που αποβλέπουν στη μείωση των τρεχουσών δαπανών της επιχείρησης που δεν σχετίζονται με την αρχική επένδυση. Οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνουν κατηγορίες δαπανών όπως οι δαπάνες προσωπικού, υλικών, υπηρεσιών που ανατίθενται σε τρίτους, επικοινωνίας, ενέργειας, συντήρησης, μισθωμάτων, διοίκησης κ.λπ., αλλά δεν περιλαμβάνουν αποσβέσεις και έξοδα χρηματοδότησης, εφόσον αυτά έχουν περιληφθεί στις επιλέξιμες δαπάνες κατά τη χορήγηση της περιφερειακής επενδυτικής ενίσχυσης· ιζ) «χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων»: ο κατάλογος των περιοχών που έχουν οριστεί από κράτος της ΕΖΕΣ σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές και έχουν εγκριθεί από την Αρχή· ιη) «η ίδια ή παρόμοια δραστηριότητα»: δραστηριότητα που εμπίπτει στην ίδια κατηγορία (τετραψήφιος αριθμητικός κωδικός) της στατιστικής ονοματολογίας των οικονομικών δραστηριοτήτων NACE αναθ. 2· ιθ) «ενιαίο επενδυτικό έργο»: κάθε αρχική επένδυση στην οποία προβαίνει ο ίδιος δικαιούχος (σε επίπεδο ομίλου) σε περίοδο τριών ετών από την ημερομηνία έναρξης των εργασιών για άλλη ενισχυόμενη επένδυση στην ίδια περιφέρεια (21) επιπέδου 3· κ) «ΜΜΕ»: οι επιχειρήσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής, της 19ης Απριλίου 2006, σχετικά με τις ενισχύσεις υπέρ των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων (22)· κα) «έναρξη των εργασιών»: είτε η έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών για την επένδυση είτε η πρώτη επίσημη δέσμευση της επιχείρησης για την παραγγελία εξοπλισμού ή άλλη δέσμευση που καθιστά την επένδυση μη αναστρέψιμη, ανάλογα με το ποια ενέργεια προηγείται χρονικά. Η αγορά γης και οι προπαρασκευαστικές εργασίες, όπως η απόκτηση αδειών και η διεξαγωγή προκαταρκτικών μελετών σκοπιμότητας, δεν θεωρούνται έναρξη των εργασιών. Για τις εξαγορές, «έναρξη των εργασιών»: η στιγμή απόκτησης στοιχείων ενεργητικού που συνδέονται άμεσα με την αποκτηθείσα επιχειρηματική εγκατάσταση· κβ) «αραιοκατοικημένες περιοχές»: οι περιοχές που ορίζονται από τα οικεία κράτη μέλη σύμφωνα με την παράγραφο (149) των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών· κγ) «ενσώματα στοιχεία ενεργητικού»: στοιχεία ενεργητικού, όπως η γη, τα κτίρια και η μονάδα παραγωγής, τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός· κδ) «πολύ αραιοκατοικημένες περιοχές»: οι στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 2 για τη Νορβηγία και επιπέδου 3 για την Ισλανδία με λιγότερους από 8 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο (με βάση τα στοιχεία της Eurostat για την πυκνότητα του πληθυσμού για το 2010) ή τα μέρη των στατιστικών περιφερειών που έχει καθορίσει το κράτος της ΕΖΕΣ σύμφωνα με την παράγραφο 149 τρίτη πρόταση των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών· κε) «μισθολογικό κόστος»: το συνολικό ποσό που πράγματι επιβαρύνει τον δικαιούχο της ενίσχυσης όσον αφορά τις αντίστοιχες θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των ακαθάριστων αποδοχών προ φόρων και των υποχρεωτικών εισφορών, όπως οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, οι δαπάνες παιδικής μέριμνας και οι δαπάνες φροντίδας γονέων στη διάρκεια καθορισμένης χρονικής περιόδου.

2.   ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΜΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ

(21)

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, τα κράτη της ΕΖΕΣ οφείλουν καταρχήν να κοινοποιούν τις περιφερειακές ενισχύσεις, με εξαίρεση τα μέτρα τα οποία πληρούν τους όρους που καθορίζονται σε κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία που έχει ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ με το παράρτημα XV.

(22)

Η Αρχή θα εφαρμόζει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές στα κοινοποιηθέντα περιφερειακά καθεστώτα ενισχύσεων και στις κοινοποιηθείσες μεμονωμένες ενισχύσεις.

(23)

Οι μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει κοινοποιηθέντος καθεστώτος εξακολουθούν να υπόκεινται σε υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου εάν η ενίσχυση από κάθε πηγή υπερβαίνει το όριο κοινοποίησης (23) ή εάν χορηγείται σε δικαιούχο που έχει διακόψει την ίδια ή παρόμοια δραστηριότητα εντός του ΕΟΧ δύο έτη πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για χορήγηση ενίσχυσης ή στην περίπτωση που, κατά τη στιγμή υποβολής της αίτησης για ενίσχυση, προτίθεται να διακόψει τη δραστηριότητα αυτή εντός περιόδου δύο ετών από την ολοκλήρωση της προς επιδότηση επένδυσης.

(24)

Οι επενδυτικές ενισχύσεις που χορηγούνται σε μεγάλη επιχείρηση για τη διαφοροποίηση υφιστάμενης επιχειρηματικής εγκατάστασης σε περιοχή «γ» για την παραγωγή νέων προϊόντων εξακολουθούν να υπόκεινται σε υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου.

3.   ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

3.1.   ΚΟΙΝΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

(25)

Για να αξιολογηθεί κατά πόσον ένα κοινοποιηθέν μέτρο ενίσχυσης μπορεί να θεωρηθεί συμβατό με την εσωτερική αγορά, η Αρχή αναλύει κατά πόσον ο σχεδιασμός του μέτρου ενίσχυσης διασφαλίζει ότι ο θετικός αντίκτυπος της ενίσχυσης για την επίτευξη ενός στόχου κοινού ενδιαφέροντος υπερβαίνει τις αρνητικές επιπτώσεις που ενδέχεται να επιφέρει στις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό.

(26)

Στην ανακοίνωση της 8ης Μαΐου 2012 σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, που αναφέρεται στο εισαγωγικό τμήμα των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών, η Επιτροπή ζητούσε να εντοπιστούν και να καθοριστούν οι κοινές αρχές για την εκτίμηση της συμβατότητας όλων των μέτρων ενίσχυσης που εφαρμόζει η Επιτροπή. Οι ίδιες κοινές αρχές εφαρμόζονται για την αξιολόγηση της συμβατότητας από την Αρχή. Για τον σκοπό αυτό, η Αρχή θεωρεί ότι ένα μέτρο ενίσχυσης είναι συμβατό με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ μόνον εφόσον πληροί καθένα από τα ακόλουθα κριτήρια: α) συμβολή στην επίτευξη σαφώς καθορισμένου στόχου κοινού ενδιαφέροντος: ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη στόχου κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ· (ενότητα 3.2) β) ανάγκη κρατικής παρέμβασης: ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης θα πρέπει να στοχεύει σε καταστάσεις όπου η ενίσχυση μπορεί να επιφέρει ουσιαστική βελτίωση την οποία δεν δύναται να επιτύχει η ίδια η αγορά, για παράδειγμα επανορθώνοντας μια ανεπάρκεια της αγοράς ή αντιμετωπίζοντας κάποιο πρόβλημα σχετικά με τα ίδια κεφάλαια ή τη συνοχή· (ενότητα 3.3) γ) το προτεινόμενο μέτρο ενίσχυσης πρέπει να αποτελεί κατάλληλο μέσο πολιτικής για την επίτευξη του στόχου κοινού ενδιαφέροντος (ενότητα 3.4) δ) δημιουργία κινήτρων: η ενίσχυση πρέπει να μεταβάλλει τη συμπεριφορά της ή των οικείων επιχειρήσεων κατά τρόπον ώστε οι επιχειρήσεις αυτές να επιδίδονται σε πρόσθετες δραστηριότητες που δεν θα πραγματοποιούσαν χωρίς την ενίσχυση ή τις οποίες θα πραγματοποιούσαν με περιορισμένο ή διαφορετικό τρόπο ή σε διαφορετική τοποθεσία· (ενότητα 3.5) ε) αναλογικότητα της ενίσχυσης (περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο): καταρχήν, το ποσό της περιφερειακής ενίσχυσης πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για να δοθεί ώθηση σε πρόσθετες επενδύσεις ή δραστηριότητες στην οικεία περιοχή· (ενότητα 3.6) στ) αποφυγή αδικαιολόγητων αρνητικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών του ΕΟΧ: οι αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης πρέπει να είναι επαρκώς περιορισμένες ώστε η συνολική στάθμιση του μέτρου να είναι θετική· (ενότητα 3.7) ζ) διαφάνεια της ενίσχυσης: τα κράτη του ΕΟΧ, η Αρχή, οι οικονομικοί φορείς και το κοινό πρέπει να διαθέτουν εύκολη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πράξεις και συναφείς πληροφορίες που αφορούν τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν βάσει αυτών. (ενότητα 3.8)

(27)

Η συνολική στάθμιση ορισμένων κατηγοριών καθεστώτων μπορεί επίσης να υπόκειται σε απαίτηση εκ των υστέρων αξιολόγησης, όπως περιγράφεται στην ενότητα 4 των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών. Στις περιπτώσεις αυτές, η Αρχή δύναται να περιορίσει τη διάρκεια των εν λόγω καθεστώτων (συνήθως σε τέσσερα έτη ή λιγότερο), με δυνατότητα εκ νέου κοινοποίησης της παράτασής τους στη συνέχεια.

(28)

Εάν ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης ή οι όροι που το συνοδεύουν (συμπεριλαμβανομένης της μεθόδου χρηματοδότησης όταν αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου κρατικής ενίσχυσης) συνεπάγονται αδιάρρηκτη παραβίαση της νομοθεσίας του ΕΟΧ, η ενίσχυση δεν μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά (24).

(29)

Κατά την αξιολόγηση της συμβατότητας των μεμονωμένων ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη οποιαδήποτε διαδικασία επί παραβάσει του άρθρου 53 ή 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η οποία ενδέχεται να αφορά τον δικαιούχο και να είναι σχετική με την αξιολόγηση της ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (25).

3.2.   ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΟΧΟΥ

(30)

Πρωταρχικός στόχος των περιφερειακών ενισχύσεων είναι να μειωθεί το χάσμα της ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων περιφερειών του ΕΟΧ. Μέσω των στόχων τους για δίκαιη μεταχείριση ή συνοχή οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» με την επίτευξη βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

3.2.1.   Καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων

(31)

Τα καθεστώτα περιφερειακών ενισχύσεων θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος περιφερειακής αναπτυξιακής στρατηγικής, με σαφώς προσδιορισμένους στόχους, και θα πρέπει να συνάδουν με τους στόχους αυτούς και να συμβάλλουν στην επίτευξή τους.

(32)

Στις περιοχές «γ» υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής των καθεστώτων ενισχύσεων για την υποστήριξη αρχικών επενδύσεων που έχουν πραγματοποιήσει ΜΜΕ και αρχικών επενδύσεων για νέες δραστηριότητες μεγάλων επιχειρήσεων.

(33)

Κατά τη χορήγηση ενίσχυσης σε μεμονωμένα επενδυτικά έργα στο πλαίσιο καθεστώτος, η χορηγούσα αρχή πρέπει να επιβεβαιώνει ότι το επιλεγέν έργο θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου του καθεστώτος και, κατά συνέπεια, στην αναπτυξιακή στρατηγική της οικείας περιοχής. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να βασίζονται στις πληροφορίες που παρέχει ο αιτών την ενίσχυση στο συνημμένο στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές έντυπο, στο οποίο πρέπει να περιγράφονται οι θετικές συνέπειες των επενδύσεων στην οικεία περιοχή (26).

(34)

Για να διασφαλιστεί ότι η επένδυση συμβάλλει πραγματικά και με βιώσιμο τρόπο στην ανάπτυξη της οικείας περιοχής, η επένδυση πρέπει να διατηρηθεί στην εν λόγω περιοχή για τουλάχιστον πέντε έτη —ή τρία έτη για τις ΜΜΕ— μετά την ολοκλήρωσή της (27).

(35)

Εάν η ενίσχυση υπολογίζεται βάσει του μισθολογικού κόστους, οι θέσεις πρέπει να καλυφθούν εντός τριών ετών από την ολοκλήρωση των εργασιών. Κάθε θέση εργασίας που δημιουργείται μέσω της επένδυσης πρέπει να διατηρείται στην οικεία περιοχή για περίοδο πέντε ετών από την ημερομηνία κατά την οποία η θέση καλύφθηκε για πρώτη φορά. Όσον αφορά επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν από όλες τις ΜΜΕ, τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να μειώσουν την πενταετή περίοδο που ισχύει για τη διατήρηση μιας επένδυσης ή θέσεων εργασίας σε τουλάχιστον τρία έτη.

(36)

Για να διασφαλιστεί ότι η επένδυση είναι βιώσιμη, το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να εξασφαλίζει ότι ο δικαιούχος συνεισφέρει τουλάχιστον το 25 % των επιλέξιμων δαπανών, είτε μέσω ιδίων πόρων είτε μέσω εξωτερικής χρηματοδότησης σε μορφή που δεν περιέχει στοιχεία δημόσιας χρηματοδοτικής ενίσχυσης (28).

(37)

Για να αποφευχθούν οι επιζήμιες επιπτώσεις των μέτρων κρατικής ενίσχυσης στο περιβάλλον, τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει επίσης να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς την περιβαλλοντική νομοθεσία του ΕΟΧ, συμπεριλαμβανομένης ιδίως της ανάγκης για τη διενέργεια εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων οσάκις τούτο απαιτείται εκ του νόμου, και εξασφάλισης όλων των σχετικών αδειών.

3.2.2.   Κοινοποιηθείσες μεμονωμένες επενδυτικές ενισχύσεις

(38)

Για να αποδειχθεί η συνεισφορά σε περιφερειακό επίπεδο των μεμονωμένων επενδυτικών ενισχύσεων που έχουν κοινοποιηθεί στην Αρχή, τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να χρησιμοποιούν πληθώρα δεικτών, όπως εκείνοι που αναφέρονται κατωτέρω, οι οποίοι μπορεί να έχουν άμεσο (π.χ. άμεσα δημιουργούμενες θέσεις εργασίας) και έμμεσο (π.χ. τοπική καινοτομία) χαρακτήρα: α) ο αριθμός των δημιουργούμενων μέσω της επένδυσης άμεσων θέσεων εργασίας αποτελεί σημαντική ένδειξη συνεισφοράς στην περιφερειακή ανάπτυξη. Η ποιότητα των δημιουργούμενων θέσεων εργασίας και το απαιτούμενο επίπεδο δεξιοτήτων πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη· β) ακόμη μεγαλύτερος αριθμός θέσεων εργασίας μπορεί να δημιουργηθεί στο τοπικό δίκτυο (υπο-)προμηθευτών και να συμβάλει στην καλύτερη ένταξη της επένδυσης στην εκάστοτε περιφέρεια, καθώς και να εξασφαλίσει ευρύτερα δευτερογενή αποτελέσματα. Ο αριθμός των δημιουργούμενων έμμεσων θέσεων εργασίας θα πρέπει, συνεπώς, να λαμβάνεται επίσης υπόψη· γ) η δέσμευση του δικαιούχου να αναλάβει ευρείας κλίμακας εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τη βελτίωση των δεξιοτήτων (γενικών και ειδικών) του προσωπικού που απασχολεί πρέπει να θεωρείται στοιχείο που συμβάλλει στην περιφερειακή ανάπτυξη. Έμφαση θα δίδεται επίσης στη χορήγηση περιόδων πρακτικής άσκησης και μαθητείας, ειδικά σε νέους, καθώς και στην κατάρτιση που βελτιώνει τις γνώσεις και τις δυνατότητες απασχόλησης εργαζομένων εκτός της επιχείρησης. Γενική ή ειδική κατάρτιση για την οποία έχουν εγκριθεί εκπαιδευτικές ενισχύσεις δεν θα λαμβάνεται υπόψη ως θετική επίπτωση των περιφερειακών ενισχύσεων, ούτως ώστε να μην γίνεται διπλή καταμέτρηση· δ) εξωτερικές οικονομίες κλίμακας ή άλλα οφέλη από την οπτική της περιφερειακής ανάπτυξης μπορεί να προκύψουν λόγω γεωγραφικής εγγύτητας (δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών). Η δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών από επιχειρήσεις του ιδίου κλάδου επιτρέπει στις επιμέρους μονάδες παραγωγής να εξειδικευθούν περισσότερο, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερη αποδοτικότητα. Ωστόσο, η σημασία του δείκτη αυτού για τον καθορισμό της συμβολής στην περιφερειακή ανάπτυξη εξαρτάται από την πορεία της ανάπτυξης του συνεργατικού σχηματισμού· ε) οι επενδύσεις συνιστούν σύνολο τεχνικών γνώσεων που μπορεί να αποτελέσει πηγή σημαντικής μεταφοράς τεχνολογίας (διάχυση γνώσεων). Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε κλάδους εντάσεως τεχνολογίας είναι πιθανότερο να συνεπάγονται τη μεταφορά τεχνολογίας στην αποδέκτρια περιφέρεια. Ο βαθμός διάδοσης των γνώσεων, καθώς και το αντικείμενο που αφορούν αυτές αποτελούν επίσης σημαντικά στοιχεία· στ) μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη η συμβολή των έργων στην ικανότητα της περιφέρειας να δημιουργήσει νέες τεχνολογίες μέσω τοπικής καινοτομίας. Η συνεργασία της νέας μονάδας παραγωγής με τοπικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως θετικό στοιχείο· ζ) η διάρκεια της επένδυσης και το ενδεχόμενο πραγματοποίησης άλλων συναφών επενδύσεων στο μέλλον αποτελούν ένδειξη της μονιμότερης δέσμευσης μιας επιχείρησης στην εκάστοτε οικεία περιφέρεια.

(39)

Τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν επίσης να ανατρέχουν στο επιχειρηματικό πρόγραμμα του δικαιούχου της ενίσχυσης, το οποίο ενδέχεται να παρέχει πληροφορίες ως προς τον αριθμό των δημιουργούμενων θέσεων εργασίας, τους καταβαλλόμενους μισθούς (αύξηση του πλούτου των νοικοκυριών ως δευτερογενές αποτέλεσμα), τον όγκο αγορών από τοπικούς παραγωγούς, τον κύκλο εργασιών που παράγει η επένδυση και ωφελεί, ενδεχομένως, την περιφέρεια λόγω επιπρόσθετων φορολογικών εσόδων.

(40)

Όσον αφορά τις ad hoc ενισχύσεις (29) το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδεικνύει, εκτός από τις απαιτήσεις που προβλέπονται στις παραγράφους (33) έως (37), ότι το έργο είναι συνεπές με την αναπτυξιακή στρατηγική και συμβάλλει στην επίτευξή της στην οικεία περιοχή.

3.2.3.   Καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας

(41)

Τα καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας θα προωθήσουν την ανάπτυξη των μειονεκτουσών περιοχών μόνον εφόσον οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι περιοχές αυτές είναι εκ των προτέρων σαφώς καθορισμένες. Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν όσον αφορά την προσέλκυση ή τη διατήρηση οικονομικής δραστηριότητας ενδέχεται να είναι τόσο σοβαρά ή μόνιμα ώστε οι επενδυτικές ενισχύσεις να μην είναι αφ' εαυτές επαρκείς για να επιτρέψουν την ανάπτυξη των εν λόγω περιοχών.

(42)

Σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις για τη μείωση ορισμένων ειδικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ στις περιοχές «α», τα οικεία κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδεικνύουν την ύπαρξη και τη σημασία των ειδικών αυτών δυσκολιών, καθώς και την αναγκαιότητα εφαρμογής καθεστώτος ενισχύσεων λειτουργίας, διότι οι εν λόγω ειδικές δυσκολίες δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν με επενδυτικές ενισχύσεις.

(43)

Σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις λειτουργίας για την πρόληψη ή την ανάσχεση της μείωσης του πληθυσμού σε πολύ αραιοκατοικημένες περιοχές, το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδείξει τον κίνδυνο μείωσης του πληθυσμού στην οικεία περιοχή στην περίπτωση μη χορήγησης ενίσχυσης λειτουργίας.

3.3.   ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

(44)

Για να εκτιμηθεί εάν μια κρατική ενίσχυση είναι απαραίτητη για την επίτευξη του στόχου κοινού ενδιαφέροντος είναι αναγκαίο να έχει προηγηθεί διάγνωση του προβλήματος που χρήζει αντιμετώπισης. Η κρατική ενίσχυση θα πρέπει να στοχεύει σε καταστάσεις όπου η ενίσχυση μπορεί να επιφέρει ουσιαστική βελτίωση την οποία δεν δύναται να επιτύχει η αγορά. Αυτό ισχύει ιδίως σε περίπτωση στενότητας δημόσιων πόρων.

(45)

Πράγματι, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων μπορούν να διορθώσουν αδυναμίες της αγοράς, συμβάλλοντας έτσι στην αποτελεσματική λειτουργία των αγορών και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα. Επιπλέον, στις περιπτώσεις που οι αγορές παρέχουν θετικά αποτελέσματα, τα οποία όμως δεν κρίνονται ικανοποιητικά από την άποψη της κοινωνικής ισότητας και της πολιτικής συνοχής, οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη περισσότερο επιθυμητών και δίκαιων αποτελεσμάτων στην αγορά.

(46)

Σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις που χορηγούνται για την ανάπτυξη περιοχών που περιλαμβάνονται στον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέπονται στην ενότητα 5 των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών, η Αρχή κρίνει ότι η αγορά δεν επιτυγχάνει τους σκοπούμενους στόχους συνοχής που προβλέπονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ χωρίς κρατική παρέμβαση. Συνεπώς, οι ενισχύσεις που χορηγούνται στις περιοχές αυτές θα πρέπει να θεωρούνται συμβατές με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

3.4.   ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

(47)

Το κοινοποιηθέν μέτρο ενίσχυσης πρέπει να αποτελεί κατάλληλο μέσο πολιτικής για την αντιμετώπιση του εκάστοτε στόχου πολιτικής. Ένα μέτρο ενίσχυσης δεν θα θεωρείται συμβατό, σε περίπτωση που η ίδια θετική συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη δύναται να επιτευχθεί με άλλα λιγότερο στρεβλωτικά μέσα πολιτικής ή μέσα ενίσχυσης.

3.4.1.   Καταλληλότητα μεταξύ εναλλακτικών μέσων πολιτικής

3.4.1.1.   Καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων

(48)

Οι περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις δεν συνιστούν το μοναδικό μέσο πολιτικής που διαθέτουν τα κράτη της ΕΖΕΣ για να υποστηρίξουν τις επενδύσεις και τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε μειονεκτούσες περιοχές. Τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να χρησιμοποιούν άλλα μέτρα, όπως η ανάπτυξη υποδομών, η ενίσχυση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης ή βελτιώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον.

(49)

Τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να επισημαίνουν τον λόγο για τον οποίο οι περιφερειακές ενισχύσεις αποτελούν το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση του κοινού στόχου της δίκαιης μεταχείρισης ή της συνοχής όταν θεσπίζουν καθεστώς εκτός επιχειρησιακού προγράμματος χρηματοδοτούμενο από τα ταμεία συνοχής.

(50)

Η Αρχή θα λαμβάνει ιδίως υπόψη τυχόν εκτιμήσεις των επιπτώσεων του προτεινόμενου καθεστώτος ενισχύσεων που ενδέχεται να της κοινοποιήσει το κράτος της ΕΖΕΣ. Ομοίως, για την εκτίμηση της καταλληλότητας του προτεινόμενου καθεστώτος μπορεί να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων, όπως περιγράφονται στην ενότητα 4.

3.4.1.2.   Μεμονωμένες επενδυτικές ενισχύσεις

(51)

Όσον αφορά τις ad hoc ενισχύσεις, το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η εν λόγω ενίσχυση διασφαλίζει καλύτερα την ανάπτυξη της οικείας περιοχής από ό,τι μια ενίσχυση στο πλαίσιο καθεστώτος ή άλλα είδη μέτρων.

3.4.1.3.   Καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας

(52)

Το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδεικνύει ότι η ενίσχυση είναι κατάλληλη για την επίτευξη του στόχου του καθεστώτος σχετικά με τα προβλήματα που αποσκοπεί να αντιμετωπίσει η ενίσχυση. Για να αποδείξει ότι η ενίσχυση είναι κατάλληλη, το κράτος της ΕΖΕΣ δύναται να υπολογίζει εκ των προτέρων το ποσό της ενίσχυσης ως ένα κατ' αποκοπή ποσό που καλύπτει το αναμενόμενο πρόσθετο κόστος κατά τη διάρκεια δεδομένης χρονικής περιόδου, με στόχο την παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις προκειμένου να περιορίσουν το κόστος και να αναπτύξουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα συν τω χρόνω με αποτελεσματικότερο τρόπο (30).

3.4.2.   Καταλληλότητα μεταξύ εναλλακτικών μέσων ενισχύσεων

(53)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν να χορηγούνται σε διάφορες μορφές. Το κράτος της ΕΖΕΣ θα πρέπει ωστόσο να εξασφαλίζει ότι η ενίσχυση χορηγείται με τη μορφή που είναι πιθανό να προκαλέσει τις λιγότερες στρεβλώσεις του εμπορίου και του ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, εάν η ενίσχυση χορηγείται σε μορφές που παρέχουν άμεσο περιουσιακό όφελος (για παράδειγμα άμεσες επιχορηγήσεις, απαλλαγές ή μειώσεις φόρων, εισφορών κοινωνικής ασφάλισης ή άλλων υποχρεωτικών επιβαρύνσεων, ή παροχή γης, αγαθών ή υπηρεσιών σε ευνοϊκές τιμές κ.λπ.), το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδείξει τον λόγο για τον οποίο δεν είναι κατάλληλες άλλες δυνητικά λιγότερο στρεβλωτικές μορφές ενισχύσεων, όπως επιστρεπτέες προκαταβολές ή μορφές ενίσχυσης που βασίζονται σε χρεωστικούς ή συμμετοχικούς τίτλους (για παράδειγμα δάνεια με χαμηλό επιτόκιο ή επιδοτήσεις επιτοκίου, κρατικές εγγυήσεις, αγορά μετοχών ή εναλλακτική παροχή κεφαλαίων υπό ευνοϊκούς όρους).

(54)

Για καθεστώτα ενισχύσεων που υλοποιούν τους στόχους και τις προτεραιότητες επιχειρησιακών προγραμμάτων, το χρηματοδοτικό μέσο που επιλέγεται στο πρόγραμμα αυτό θεωρείται ως το ενδεδειγμένο.

(55)

Για την εκτίμηση της καταλληλότητας του προτεινόμενου μέσου ενίσχυσης μπορεί να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων, όπως περιγράφονται στην ενότητα 4.

3.5.   ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ

(56)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά, μόνον εφόσον δημιουργούν κίνητρα. Η ενίσχυση δημιουργεί κίνητρα όταν μεταβάλλει τη συμπεριφορά μιας επιχείρησης κατά τρόπο ώστε η επιχείρηση να επιδίδεται σε πρόσθετες δραστηριότητες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας περιοχής στις οποίες δεν θα επιδιδόταν χωρίς την ενίσχυση ή στις οποίες θα επιδιδόταν μόνο με περιοριστικό ή διαφορετικό τρόπο ή σε διαφορετική τοποθεσία. Οι ενισχύσεις δεν πρέπει να επιδοτούν το κόστος δραστηριότητας με το οποίο θα επιβαρυνθεί ούτως ή άλλως η επιχείρηση και δεν πρέπει να αντισταθμίζουν τον συνήθη επιχειρηματικό κίνδυνο μιας οικονομικής δραστηριότητας.

(57)

Η δημιουργία κινήτρων μπορεί να αποδειχθεί με βάση δύο σενάρια: α) Η ενίσχυση παρέχει κίνητρο για τη λήψη θετικής απόφασης όσον αφορά την πραγματοποίηση της επένδυσης, διότι μια επένδυση, που σε διαφορετική περίπτωση δεν θα ήταν επαρκώς κερδοφόρα για τον δικαιούχο, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί στην οικεία περιοχή (31) (σενάριο 1, απόφαση σχετικά με την πραγματοποίηση επένδυσης) ή β) Η ενίσχυση παρέχει κίνητρο για την πραγματοποίηση προγραμματιζόμενης επένδυσης στην οικεία περιοχή και όχι σε άλλη, διότι με αυτήν αντισταθμίζονται τα καθαρά μειονεκτήματα και το καθαρό κόστος που συνεπάγεται η πραγματοποίηση επένδυσης στην οικεία περιοχή (σενάριο 2, απόφαση σχετικά με την τοποθεσία).

(58)

Εάν η ενίσχυση δεν μεταβάλλει τη συμπεριφορά του δικαιούχου οδηγώντας σε (επιπρόσθετες) επενδύσεις στην οικεία περιοχή, τότε μπορεί να θεωρηθεί ότι η ίδια επένδυση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στην περιφέρεια ακόμη και χωρίς την ενίσχυση. Τέτοιες ενισχύσεις δεν παρέχουν κίνητρα για την επίτευξη του περιφερειακού στόχου και δεν μπορούν να εγκριθούν ως συμβατές με την εσωτερική αγορά.

(59)

Ωστόσο, όσον αφορά τις περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται από τα ταμεία πολιτικής συνοχής σε περιφέρειες "α" για επενδύσεις που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των προτύπων που καθορίζονται από τη νομοθεσία του ΕΟΧ, η ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί ότι δημιουργεί κίνητρα, εφόσον, σε περίπτωση απουσίας της ενίσχυσης, η επένδυση στην οικεία περιοχή δεν θα ήταν αρκετά αποδοτική για τον δικαιούχο με αποτέλεσμα το κλείσιμο υφιστάμενης επιχειρηματικής εγκατάστασης στη συγκεκριμένη περιοχή.

3.5.1.   Καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων

(60)

Οι εργασίες για μεμονωμένη επένδυση μπορούν να αρχίσουν μόνο μετά την υποβολή της αίτησης για ενίσχυση.

(61)

Εάν οι εργασίες αρχίσουν πριν από την υποβολή της αίτησης για ενίσχυση, τυχόν ενισχύσεις που χορηγούνται σχετικά με την εν λόγω μεμονωμένη επένδυση δεν θα θεωρούνται συμβατές με την εσωτερική αγορά.

(62)

Τα κράτη ΕΖΕΣ πρέπει να υποβάλλουν τυποποιημένο έντυπο αίτησης, το οποίο προσαρτάται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές (32). Στο έντυπο της αίτησης, οι ΜΜΕ και οι μεγάλες εταιρείες πρέπει να εξηγούν με την παράθεση αντιπαραδειγμάτων τι θα είχε συμβεί σε περίπτωση που δεν λάμβαναν την ενίσχυση, αναφέροντας ποιο από τα σενάρια της παραγράφου (57) ισχύει.

(63)

Επιπλέον, οι μεγάλες εταιρείες πρέπει να υποβάλλουν αποδεικτικά στοιχεία προς στήριξη του αντιπαραδείγματος που περιγράφεται στο έντυπο της αίτησης. Οι ΜΜΕ δεν υπόκεινται σε τέτοια υποχρέωση.

(64)

Η χορηγούσα αρχή πρέπει να διενεργεί έλεγχο αξιοπιστίας των αντιπαραδειγμάτων και να επιβεβαιώνει ότι η περιφερειακή ενίσχυση μπορεί να δημιουργήσει κίνητρα που να αντιστοιχούν σε ένα από τα σενάρια που περιγράφονται στην παράγραφο (57). Ένα αντιπαράδειγμα είναι αξιόπιστο εφόσον είναι αληθινό και σχετίζεται με τους παράγοντες λήψης αποφάσεων που επικρατούν κατά τον χρόνο λήψης από τον δικαιούχο της απόφασης σχετικά με την επένδυση.

3.5.2.   Κοινοποιηθείσες μεμονωμένες επενδυτικές ενισχύσεις

(65)

Εκτός από τις απαιτήσεις των παραγράφων (60) έως (64) όσον αφορά τις κοινοποιηθείσες μεμονωμένες ενισχύσεις (33), το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να παρέχει σαφείς αποδείξεις ότι η ενίσχυση έχει ουσιαστικά αντίκτυπο στην επιλογή της επένδυσης ή την επιλογή της τοποθεσίας (34). Πρέπει να διευκρινίζει ποιο από τα σενάρια που περιγράφεται στην παράγραφο (57) ισχύει. Για να καταστεί δυνατή μια διεξοδική αξιολόγηση, το κράτος της ΕΖΕΣ θα πρέπει να παράσχει όχι μόνον πληροφορίες για το ενισχυόμενο έργο, αλλά και διεξοδική περιγραφή της αντίθετης περίπτωσης, δηλαδή εκείνης στην οποία ο δικαιούχος δεν λαμβάνει καμία ενίσχυση από δημόσια αρχή εντός του ΕΟΧ.

(66)

Στο σενάριο 1, το κράτος της ΕΖΕΣ δύναται να αποδείξει ότι η ενίσχυση δημιουργεί κίνητρα, προσκομίζοντας έγγραφα της επιχείρησης από τα οποία προκύπτει ότι η επένδυση δεν θα ήταν κερδοφόρα χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης.

(67)

Στο σενάριο 2, το κράτος της ΕΖΕΣ δύναται να αποδείξει ότι η ενίσχυση δημιουργεί κίνητρα, προσκομίζοντας έγγραφα της επιχείρησης από τα οποία προκύπτει ότι έχει πραγματοποιηθεί σύγκριση του κόστους και του οφέλους που συνεπάγεται η εγκατάσταση στην οικεία περιοχή με εκείνα που συνεπάγεται η εγκατάσταση στην (στις) εναλλακτική(-ές) περιοχή(-ές). Η Αρχή επαληθεύει κατά πόσον οι συγκρίσεις αυτές είναι ρεαλιστικές.

(68)

Τα κράτη της ΕΖΕΣ καλούνται, ιδίως, να βασίζονται σε επίσημα έγγραφα του διοικητικού συμβουλίου, εκτιμήσεις κινδύνων (συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων των κινδύνων που αφορούν έναν συγκεκριμένο τόπο εγκατάστασης), οικονομικές εκθέσεις, εσωτερικά επιχειρηματικά προγράμματα, γνώμες εμπειρογνωμόνων και άλλες μελέτες που σχετίζονται με το υπό αξιολόγηση επενδυτικό έργο. Για την επαλήθευση της δημιουργίας κινήτρων, τα κράτη της ΕΖΕΣ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν έγγραφα που περιλαμβάνουν πληροφορίες για την προβλεπόμενη ζήτηση, προβλέψεις ως προς το κόστος, οικονομικές προβλέψεις, έγγραφα που υποβάλλονται σε επενδυτική επιτροπή και πραγματεύονται διάφορα επενδυτικά σενάρια ή έγγραφα που παρέχονται σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

(69)

Στο πλαίσιο αυτό και, ιδίως, στο σενάριο 1, το επίπεδο της κερδοφορίας μπορεί να αξιολογείται με αναφορά σε μεθόδους που εφαρμόζονται σε πάγια βάση στον εκάστοτε κλάδο και οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν μεθόδους για τον υπολογισμό της καθαρής παρούσας αξίας (ΚΠΑ) (35) του έργου, του εσωτερικού ποσοστού απόδοσης (ΕΠΑ) (36) ή της απόδοσης του απασχολούμενου κεφαλαίου (ΑΑΚ). Η κερδοφορία του έργου συγκρίνεται με τα κανονικά ποσοστά απόδοσης που εφαρμόζει η εταιρεία σε άλλα παρόμοια επενδυτικά έργα. Στις περιπτώσεις που τα ποσοστά αυτά δεν είναι διαθέσιμα, η κερδοφορία του έργου πρέπει να συγκρίνεται με το κόστος κεφαλαίου της επιχείρησης ως συνόλου ή με τα ποσοστά απόδοσης που παρατηρούνται συνήθως στον οικείο κλάδο.

(70)

Εάν η ενίσχυση δεν μεταβάλλει τη συμπεριφορά του δικαιούχου οδηγώντας σε (επιπρόσθετες) επενδύσεις στην οικεία περιοχή, τότε δεν υφίσταται θετικός αντίκτυπος στην περιφέρεια. Ως εκ τούτου, μια ενίσχυση δεν θα θεωρείται συμβατή με την εσωτερική αγορά όταν προκύπτει ότι η ίδια επένδυση θα λάμβανε χώρα στην περιφέρεια ακόμη και χωρίς τη χορήγησή της.

3.5.3.   Καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας

(71)

Όσον αφορά τα καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας, θεωρείται ότι τα κίνητρα που δημιουργεί η ενίσχυση υφίστανται εάν είναι πιθανό, ελλείψει των ενισχύσεων, να μειωθεί σημαντικά το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας στην οικεία περιοχή ή περιφέρεια, λόγω των προβλημάτων που έχει σκοπό να αντιμετωπίσει η ενίσχυση.

(72)

Η Αρχή θα θεωρήσει, επομένως, ότι οι ενισχύσεις προσελκύουν την πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα στις οικείες περιοχές ή περιφέρειες, εφόσον το κράτος της ΕΖΕΣ έχει αποδείξει την ύπαρξη και τον ουσιώδη χαρακτήρα των προβλημάτων αυτών στη συγκεκριμένη περιοχή [βλέπε παραγράφους (42) και (43)].

3.6.   ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ (ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΑΝΑΓΚΑΙΟ)

(73)

Κατ' αρχήν, το ποσό της περιφερειακής ενίσχυσης πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για να δοθεί ώθηση σε πρόσθετες επενδύσεις ή δραστηριότητες στην οικεία περιοχή.

(74)

Κατά γενικό κανόνα, οι κοινοποιηθείσες μεμονωμένες ενισχύσεις θα θεωρείται ότι περιορίζονται στο ελάχιστο εάν το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στο καθαρό πρόσθετο κόστος της υλοποίησης της επένδυσης στην εν λόγω περιοχή, σε σύγκριση με το αντιπαράδειγμα στην περίπτωση απουσίας της ενίσχυσης. Ομοίως, στην περίπτωση επενδυτικών ενισχύσεων που χορηγούνται σε μεγάλες επιχειρήσεις στο πλαίσιο κοινοποιηθέντων καθεστώτων ενίσχυσης, τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να διασφαλίζουν ότι το ποσό της ενίσχυσης περιορίζεται στο ελάχιστο με βάση μια «προσέγγιση του καθαρού πρόσθετου κόστους».

(75)

Κατά συνέπεια, για τις περιπτώσεις του σεναρίου 1 (αποφάσεις σχετικά με την πραγματοποίηση της επένδυσης), το ποσό της ενίσχυσης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το απολύτως αναγκαίο για να καταστεί το έργο επαρκώς κερδοφόρο, π.χ. για να αυξήσει το ΕΠΑ της πέραν των κανονικών ποσοστών απόδοσης που εφαρμόζει η οικεία επιχείρηση σε άλλα παρόμοια επενδυτικά έργα, ή κατά περίπτωση, για να αυξήσει το ΕΠΑ της πέραν του κόστους κεφαλαίου της εταιρείας ως συνόλου ή των ποσοστών απόδοσης που παρατηρούνται συνήθως στον οικείο κλάδο.

(76)

Για τις περιπτώσεις του σεναρίου 2 (κίνητρα για την επιλογή τοποθεσίας), το ποσό της ενίσχυσης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τη διαφορά μεταξύ της καθαρής παρούσας αξίας της επένδυσης στην περιοχή-στόχο και της καθαρής παρούσας αξίας στην εναλλακτική τοποθεσία. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές δαπάνες και τα οφέλη, όπως διοικητικά έξοδα, έξοδα μεταφοράς, έξοδα κατάρτισης που δεν καλύπτονται από τις ενισχύσεις κατάρτισης, καθώς και οι μισθολογικές διαφορές. Ωστόσο, σε περιπτώσεις που η εναλλακτική τοποθεσία βρίσκεται στον ΕΟΧ, οι επιδοτήσεις που χορηγούνται στην εν λόγω άλλη τοποθεσία δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

(77)

Για την εξασφάλιση της προβλεψιμότητας και των ίσων όρων ανταγωνισμού, η Αρχή εφαρμόζει περαιτέρω μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης (37) για τις επενδυτικές ενισχύσεις. Οι εν λόγω μέγιστες εντάσεις ενισχύσεων εξυπηρετούν διπλό σκοπό.

(78)

Πρώτον, σε ό,τι αφορά τα κοινοποιηθέντα καθεστώτα, οι εν λόγω μέγιστες εντάσεις χρησιμεύουν ως λιμένες ασφαλείας για τις ΜΜΕ: εφόσον η ένταση της ενίσχυσης υπολείπεται του ανωτάτου επιτρεπόμενου ορίου, θεωρείται ότι πληρούται το κριτήριο «περιορισμού της ενίσχυσης στο απολύτως απαραίτητο».

(79)

Δεύτερον, για όλες τις άλλες περιπτώσεις, οι μέγιστες εντάσεις της ενίσχυσης χρησιμοποιούνται ως ανώτατο όριο για την προσέγγιση του «καθαρού πρόσθετου κόστους» που περιγράφεται στις παραγράφους (75) και (76).

(80)

Οι μέγιστες εντάσεις διαμορφώνονται σε συνάρτηση με τρία κριτήρια: α) την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της οικείας περιοχής, ως προσεγγιστική μεταβλητή για τον βαθμό στον οποίο η περιοχή έχει ανάγκη από περαιτέρω ανάπτυξη και, ενδεχομένως, τον βαθμό στον οποίο αδυνατεί να προσελκύσει και να διατηρήσει οικονομική δραστηριότητα· β) το μέγεθος του δικαιούχου ως προσεγγιστική μεταβλητή για τις ειδικές δυσκολίες στη χρηματοδότηση ή την υλοποίηση ενός έργου στην περιοχή, και γ) το μέγεθος του επενδυτικού έργου, ως δείκτη για το αναμενόμενο επίπεδο στρέβλωσης του ανταγωνισμού και των συναλλαγών.

(81)

Ως εκ τούτου, οι υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης (και ενδεχομένως οι μεγαλύτερες στρεβλώσεις του εμπορίου και του ανταγωνισμού που προκύπτουν), επιτρέπονται όταν η περιφέρεια-στόχος είναι όσο το δυνατό λιγότερο ανεπτυγμένη και εάν ο δικαιούχος της ενίσχυσης είναι ΜΜΕ.

(82)

Στο πλαίσιο των αναμενόμενων μεγαλύτερων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και των συναλλαγών, η μέγιστη ένταση της ενίσχυσης για μεγάλα επενδυτικά έργα πρέπει να μειωθεί με τη χρήση του μηχανισμού που ορίζεται στην παράγραφο (20) στοιχείο γ).

3.6.1.   Καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων

(83)

Όσον αφορά τις ενισχύσεις σε ΜΜΕ, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι αυξημένες μέγιστες εντάσεις ενισχύσεων που περιγράφονται στην ενότητα 5.4. Ωστόσο, οι ΜΜΕ δεν μπορούν να επωφεληθούν από αυτές τις αυξημένες εντάσεις σε περίπτωση που η επένδυση αφορά μεγάλο επενδυτικό έργο.

(84)

Όσον αφορά ενισχύσεις που χορηγούνται σε μεγάλες επιχειρήσεις, το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να διασφαλίζει ότι το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στο καθαρό πρόσθετο κόστος πραγματοποίησης της επένδυσης στην οικεία περιοχή, σε σύγκριση με το αντιπαράδειγμα στην περίπτωση απουσίας της ενίσχυσης. Η μέθοδος που αναλύεται στις παραγράφους (75) και (76) πρέπει να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τις μέγιστες εντάσεις ενισχύσεων ως ανώτατο όριο.

(85)

Όσον αφορά τις ενισχύσεις σε μεγάλα επενδυτικά έργα, πρέπει να διασφαλίζεται ότι η ενίσχυση δεν υπερβαίνει τη μειωμένη ένταση. Όταν η ενίσχυση χορηγείται σε δικαιούχο για επένδυση η οποία θεωρείται ότι αποτελεί μέρος ενιαίου επενδυτικού έργου, η ενίσχυση πρέπει να μειωθεί για τις επιλέξιμες δαπάνες που υπερβαίνουν τα 50 εκατ. EUR (38).

(86)

Η μέγιστη ένταση της ενίσχυσης και το ποσό της ενίσχυσης ανά έργο πρέπει να υπολογίζονται από τη χορηγούσα αρχή κατά τη χορήγηση της ενίσχυσης. Η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να υπολογίζεται με βάση το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης σε σχέση με το σύνολο είτε των επιλέξιμων δαπανών της επένδυσης είτε του επιλέξιμου μισθολογικού κόστους που δηλώνεται από τον δικαιούχο κατά την υποβολή αίτησης για ενίσχυση.

(87)

Εάν η επενδυτική ενίσχυση που υπολογίζεται βάσει των επενδυτικών δαπανών συνδυάζεται με τις περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις που υπολογίζονται βάσει του μισθολογικού κόστους, τότε η συνολική ενίσχυση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ανώτατο ποσό ενίσχυσης που προκύπτει από οποιονδήποτε εκ των δύο υπολογισμών μέχρι τη μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση ενίσχυσης για την οικεία περιοχή.

(88)

Οι επενδυτικές ενισχύσεις μπορούν να χορηγούνται ταυτόχρονα στο πλαίσιο περισσότερων καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων ή να σωρεύονται με ad hoc ενισχύσεις εφόσον η συνολική ενίσχυση από κάθε πηγή δεν υπερβαίνει τη μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση ενίσχυσης ανά έργο, η οποία πρέπει να υπολογίζεται εκ των προτέρων από την πρώτη χορηγούσα αρχή.

(89)

Όσον αφορά αρχικές επενδύσεις που συνδέονται με έργα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) τα οποία πληρούν τα κριτήρια του κανονισμού σχετικά με τον καθορισμό των ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (39), η ένταση της ενίσχυσης που εφαρμόζεται στην περιοχή στην οποία πραγματοποιείται η αρχική επένδυση ισχύει για όλους τους δικαιούχους που συμμετέχουν στο έργο. Εάν η αρχική επένδυση βρίσκεται σε δύο ή περισσότερες ενισχυόμενες περιοχές, η μέγιστη ένταση ενίσχυσης για την αρχική επένδυση θα είναι εκείνη που εφαρμόζεται στην ενισχυόμενη περιοχή όπου πραγματοποιείται το μεγαλύτερο μέρος των επιλέξιμων δαπανών. Οι αρχικές επενδύσεις που πραγματοποιούνται από μεγάλες επιχειρήσεις σε περιοχές «γ» δύνανται να επωφεληθούν από περιφερειακές ενισχύσεις στο πλαίσιο σχεδίων ΕΕΣ μόνον εφόσον πρόκειται για αρχικές επενδύσεις υπέρ νέων δραστηριοτήτων ή νέων προϊόντων.

3.6.1.1.   Επιλέξιμες δαπάνες που υπολογίζονται με βάση τις επενδυτικές δαπάνες

(90)

Τα αποκτηθέντα στοιχεία ενεργητικού θα πρέπει να είναι νέα, με εξαίρεση τις ΜΜΕ ή την περίπτωση απόκτησης επιχειρηματικής εγκατάστασης (40).

(91)

Για τις ΜΜΕ, μέχρι ποσοστού 50 %, οι δαπάνες για προκαταρκτικές μελέτες ή συμβουλές που συνδέονται με την επένδυση μπορούν επίσης να θεωρηθούν επιλέξιμες.

(92)

Όσον αφορά ενισχύσεις που χορηγούνται για την υλοποίηση ριζικής αλλαγής στην παραγωγική διαδικασία, οι επιλέξιμες δαπάνες πρέπει να υπερβαίνουν τις αποσβέσεις των στοιχείων ενεργητικού που συνδέονται με τη δραστηριότητα που πρόκειται να εκσυγχρονιστεί κατά τη διάρκεια των τριών προηγούμενων οικονομικών ετών.

(93)

Όσον αφορά ενισχύσεις που χορηγούνται για διαφοροποίηση υφιστάμενης εγκατάστασης, οι επιλέξιμες δαπάνες πρέπει να υπερβαίνουν κατά τουλάχιστον 200 % τη λογιστική αξία των στοιχείων ενεργητικού που επαναχρησιμοποιούνται, όπως έχει καταγραφεί στο οικονομικό έτος που προηγείται της έναρξης των εργασιών.

(94)

Οι δαπάνες που σχετίζονται με τη μίσθωση ενσώματων στοιχείων ενεργητικού μπορούν να λαμβάνονται υπόψη υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Για τα γήπεδα και τα κτίρια, η μίσθωση πρέπει να συνεχίζεται για τουλάχιστον πέντε έτη μετά την αναμενόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης της επένδυσης για μεγάλες επιχειρήσεις ή τρία έτη στην περίπτωση των ΜΜΕ. β) Για τις μονάδες παραγωγής ή τα μηχανήματα, η μίσθωση πρέπει να λαμβάνει τη μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης και να περιλαμβάνει υποχρέωση αγοράς των στοιχείων ενεργητικού κατά τη λήξη της διάρκειας της μίσθωσης για τον δικαιούχο.

(95)

Στην περίπτωση απόκτησης επιχειρηματικής εγκατάστασης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μόνον οι δαπάνες για την αγορά των στοιχείων ενεργητικού από τρίτους που δεν συνδέονται με τον αγοραστή. Οι σχετικές συναλλαγές πρέπει να πραγματοποιούνται υπό τους όρους της αγοράς. Στην περίπτωση που έχει ήδη χορηγηθεί ενίσχυση για την κτήση στοιχείων ενεργητικού πριν από την αγορά τους, το κόστος των εν λόγω στοιχείων θα πρέπει να αφαιρείται από τις επιλέξιμες δαπάνες για την αγορά επιχειρηματικής εγκατάστασης. Εάν η αγορά επιχειρηματικής εγκατάστασης συνοδεύεται από πρόσθετη επένδυση, η οποία είναι επιλέξιμη για ενίσχυση, οι επιλέξιμες δαπάνες της ενίσχυσης αυτής θα πρέπει να προστεθούν στις δαπάνες για την αγορά των στοιχείων ενεργητικού της επιχειρηματικής εγκατάστασης.

(96)

Για τις μεγάλες επιχειρήσεις, οι άυλες δαπάνες είναι επιλέξιμες μόνο μέχρι ποσοστού 50 % των συνολικών επιλέξιμων επενδυτικών δαπανών του έργου. Για τις ΜΜΕ μπορούν επίσης να ληφθούν υπόψη όλες οι δαπάνες για επενδύσεις σε άυλα στοιχεία ενεργητικού.

(97)

Τα άυλα στοιχεία ενεργητικού, τα οποία είναι επιλέξιμα για τον υπολογισμό των επενδυτικών δαπανών, πρέπει να παραμένουν συνδεδεμένα με την οικεία ενισχυόμενη περιοχή και να μην μεταφέρονται σε άλλες περιφέρειες. Για τον σκοπό αυτό, τα άυλα στοιχεία πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά στην επιχειρηματική εγκατάσταση στην οποία χορηγείται η ενίσχυση· β) να είναι αποσβέσιμα· γ) να αγοράζονται σύμφωνα με τους όρους της αγοράς από τρίτους που δεν έχουν σχέση με τον αγοραστή.

(98)

Τα άυλα στοιχεία ενεργητικού πρέπει να περιλαμβάνονται στο ενεργητικό της επιχείρησης στην οποία χορηγείται η ενίσχυση και να παραμένουν συνδεδεμένα με το έργο για το οποίο χορηγείται η ενίσχυση επί τουλάχιστον πέντε έτη (τρία έτη για τις ΜΜΕ).

3.6.1.2.   Επιλέξιμες δαπάνες που υπολογίζονται με βάση το μισθολογικό κόστος

(99)

Οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν επίσης να υπολογίζονται σε συνάρτηση με το αναμενόμενο μισθολογικό κόστος που συνδέεται με τη δημιουργία θέσεων εργασίας ως αποτέλεσμα της αρχικής επένδυσης. Οι ενισχύσεις μπορούν να αντισταθμίσουν μόνο το μισθολογικό κόστος του προσλαμβανόμενου προσωπικού που υπολογίζεται σε χρονικό διάστημα δύο ετών, και η προκύπτουσα ένταση δεν μπορεί να υπερβαίνει την ισχύουσα ένταση ενίσχυσης στην οικεία περιοχή.

3.6.2.   Κοινοποιηθείσες μεμονωμένες επενδυτικές ενισχύσεις

(100)

Για τις περιπτώσεις του σεναρίου 1 (απόφαση σχετικά με την πραγματοποίηση της επένδυσης), η Αρχή θα ελέγχει κατά πόσον το ποσό της ενίσχυσης υπερβαίνει το απολύτως απαραίτητο, ώστε να καταστεί το έργο επαρκώς κερδοφόρο, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο που προβλέπεται στην παράγραφο (75).

(101)

Για τις περιπτώσεις του σεναρίου 2 (απόφαση σχετικά με την τοποθεσία), για τα κίνητρα επιλογής τοποθεσίας, η Αρχή θα συγκρίνει την καθαρή παρούσα αξία της επένδυσης για την περιοχή στόχο με την καθαρή παρούσα αξία της επένδυσης στην εναλλακτική τοποθεσία, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο που καθορίζεται στην παράγραφο (76).

(102)

Οι υπολογισμοί που γίνονται για την ανάλυση της δημιουργίας κινήτρων μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν για να αξιολογηθεί εάν η ενίσχυση είναι αναλογική. Το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδείξει την αναλογικότητα βάσει εγγράφων, όπως εκείνα που αναφέρονται στην παράγραφο (68).

(103)

Η ένταση της ενίσχυσης δεν πρέπει να υπερβαίνει την επιτρεπόμενη προσαρμοσμένη ένταση ενίσχυσης.

3.6.3.   Καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας

(104)

Το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδείξει ότι το ύψος της ενίσχυσης είναι ανάλογο προς τα προβλήματα που έχει σκοπό να αντιμετωπίσει η ενίσχυση.

(105)

Ειδικότερα, πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να καθορίζεται σε συνάρτηση με σαφώς καθορισμένες επιλέξιμες δαπάνες που καταλογίζονται εξ ολοκλήρου στα προβλήματα που η ενίσχυση αυτή έχει σκοπό να αντιμετωπίσει, όπως καταδεικνύονται από το κράτος της ΕΖΕΣ· β) η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται σε συγκεκριμένο ποσοστό του προκαθορισμένου συνόλου επιλέξιμων δαπανών και δεν πρέπει να υπερβαίνει τις δαπάνες αυτές· γ) το ποσό της ενίσχυσης ανά δικαιούχο πρέπει να είναι αναλογικό προς το επίπεδο των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην πραγματικότητα ο κάθε δικαιούχος.

3.7.   ΑΠΟΦΥΓΗ ΑΘΕΜΙΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

(106)

Για να είναι συμβατή η ενίσχυση με την εσωτερική αγορά, θα πρέπει οι αρνητικές επιπτώσεις της να είναι, αφενός, περιορισμένες σε σχέση με τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και τον αντίκτυπο στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ και, αφετέρου, να αντισταθμίζονται από θετικά αποτελέσματα σε σχέση με τη συμβολή στην επίτευξη του στόχου κοινού συμφέροντος. Σε ορισμένες περιστάσεις, ωστόσο, οι αρνητικές συνέπειες υπερκαλύπτουν καταφανώς κάθε θετικό αποτέλεσμα. Στις περιπτώσεις αυτές, η ενίσχυση δεν μπορεί ενίσχυση να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά.

3.7.1.   Γενικά ζητήματα

(107)

Δύο βασικές δυνητικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και του εμπορίου ενδέχεται να προκαλούνται από τις περιφερειακές ενισχύσεις. Πρόκειται για τις στρεβλώσεις της αγοράς προϊόντων και τις επιπτώσεις που έχουν σχέση με την τοποθεσία. Και οι δύο περιπτώσεις ενδέχεται να συντελέσουν σε αναποτελεσματική κατανομή των πόρων (υπονομεύοντας την οικονομική απόδοση της εσωτερικής αγοράς) και σε προβλήματα κατανομής (κατανομή της οικονομικής δραστηριότητας μεταξύ των περιφερειών).

(108)

Μια δυνητικά επιβλαβής συνέπεια των κρατικών ενισχύσεων είναι ότι εμποδίζουν τον μηχανισμό της αγοράς από το να ενθαρρύνει την αποδοτικότητα με την επιβράβευση των πλέον αποδοτικών παραγωγών και με την άσκηση πίεσης στους λιγότερο αποδοτικούς για βελτίωση, αναδιάρθρωση ή έξοδο από την αγορά. Η σημαντική επέκταση της παραγωγικής ικανότητας που ενδέχεται να προκύψει από τις κρατικές ενισχύσεις σε μια υποτονική αγορά μπορεί ειδικότερα να στρεβλώσει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό, αφού η δημιουργία ή διατήρηση πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμπίεση των περιθωρίων κέρδους, μείωση των επενδύσεων των ανταγωνιστών ή ακόμη και στην έξοδο των ανταγωνιστών από την αγορά. Αυτό μπορεί να έχει ως συνέπεια τον εκτοπισμό από την αγορά ανταγωνιστών, οι οποίοι υπό άλλες συνθήκες θα παρέμεναν σε αυτήν, εξαιτίας της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων. Μπορεί επίσης να αποτρέψει την είσοδο ή την επέκταση επιχειρήσεων στην αγορά, ενώ ενδέχεται να εξασθενήσει τα κίνητρα των ανταγωνιστών να καινοτομήσουν. Αυτό οδηγεί σε μη αποδοτικές δομές της αγοράς, οι οποίες βλάπτουν μακροπρόθεσμα και τους καταναλωτές. Επιπλέον, η διαθεσιμότητα της ενίσχυσης ενδέχεται να οδηγήσει σε υποτίμηση της κατάστασης ή σε συμπεριφορά ανάληψης αδικαιολόγητων κινδύνων εκ μέρους των εν δυνάμει δικαιούχων. Είναι πιθανό ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος της συνολικής επίδοσης του κλάδου να είναι αρνητικός.

(109)

Οι ενισχύσεις μπορούν επίσης να επιφέρουν στρεβλωτικές επιπτώσεις με την αύξηση ή τη διατήρηση από τον δικαιούχο σημαντικής ισχύος στην αγορά. Ακόμη και όταν οι ενισχύσεις δεν συμβάλλουν άμεσα στην αύξηση της ουσιαστικής ισχύος στην αγορά, μπορεί να το πράξουν έμμεσα, αποθαρρύνοντας την επέκταση των υφιστάμενων ανταγωνιστών, προκαλώντας την έξοδό τους ή αποθαρρύνοντας την είσοδο νέων ανταγωνιστών.

(110)

Εκτός από στρεβλώσεις στις αγορές προϊόντων, οι περιφερειακές ενισχύσεις επίσης επηρεάζουν εκ φύσεως την τοποθεσία της οικονομικής δραστηριότητας. Όταν μια περιοχή προσελκύει επένδυση ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης, μια άλλη περιοχή χάνει την ευκαιρία αυτή. Οι αρνητικές αυτές συνέπειες στις περιοχές που επηρεάζονται δυσμενώς από την ενίσχυση μπορεί να γίνουν αισθητές με την απώλεια οικονομικής δραστηριότητας και θέσεων εργασίας, συν τοις άλλοις και στο επίπεδο των υπεργολάβων. Μπορεί επίσης να γίνουν αισθητές και λόγω της απώλειας θετικών εξωγενών επιδράσεων (για παράδειγμα, δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών, διάχυση γνώσεων, εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση κ.λπ.).

(111)

Η γεωγραφική ιδιαιτερότητα των περιφερειακών ενισχύσεων τις διακρίνει από άλλες μορφές οριζόντιων ενισχύσεων. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των περιφερειακών ενισχύσεων που έχει σκοπό να επηρεάζει την επιλογή των επενδυτών σχετικά με την τοποθεσία εκτέλεσης των επενδυτικών έργων τους. Όταν οι περιφερειακές ενισχύσεις αντισταθμίζουν το επιπλέον κόστος που αντιπροσωπεύουν τα περιφερειακά μειονεκτήματα και στηρίζουν την πραγματοποίηση επιπρόσθετων επενδύσεων σε ενισχυόμενες περιοχές χωρίς να τις προσελκύουν από άλλες ενισχυόμενες περιοχές, συμβάλλουν όχι μόνο στην ανάπτυξη της εκάστοτε περιφέρειας, αλλά και στη συνοχή, και εντέλει ωφελούν ολόκληρο τον ΕΟΧ. Όσον αφορά τις δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις των περιφερειακών ενισχύσεων σχετικά με την επιλογή της τοποθεσίας, αυτές έχουν ήδη αναγνωριστεί και περιορίζονται ως έναν βαθμό από τους χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων, οι οποίοι προσδιορίζουν με εξαντλητικό τρόπο τις περιοχές στις οποίες ενδέχεται να χορηγηθεί περιφερειακή ενίσχυση, λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους πολιτικής περί δίκαιης μεταχείρισης και συνοχής και τις μέγιστες επιλέξιμες εντάσεις ενίσχυσης. Ωστόσο, προκειμένου να εκτιμηθεί ο πραγματικός αντίκτυπος της ενίσχυσης στον στόχο της συνοχής είναι σημαντικό να καταστεί σαφές ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα σε περίπτωση απουσίας της ενίσχυσης.

3.7.2.   Προφανείς αρνητικές επιπτώσεις

(112)

Η Αρχή προσδιορίζει ορισμένες καταστάσεις κατά τις οποίες οι αρνητικές συνέπειες της ενίσχυσης υπερβαίνουν καταφανώς οποιαδήποτε θετικά αποτελέσματα, ούτως ώστε η ενίσχυση να μην μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά.

(113)

Η Αρχή καθορίζει τις μέγιστες εντάσεις ενισχύσεων. Πρόκειται για βασική απαίτηση συμβατότητας, κύριος σκοπός της οποίας είναι η αποφυγή της χρησιμοποίησης κρατικών ενισχύσεων για έργα στα οποία η αναλογία μεταξύ του ποσού της ενίσχυσης και των επιλέξιμων δαπανών θεωρείται πολύ υψηλή και είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε στρεβλώσεις. Γενικά, όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση του θετικού αντίκτυπου στον οποίο ενδέχεται να συντελέσει το ενισχυόμενο έργο και όσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για χορήγηση ενίσχυσης, τόσο υψηλότερο είναι το ανώτατο όριο της έντασης της ενίσχυσης.

(114)

Για τις περιπτώσεις του σεναρίου 1 (αποφάσεις σχετικά με την πραγματοποίηση της επένδυσης), όταν το έργο δημιουργεί παραγωγική ικανότητα σε μια αγορά που βρίσκεται από διαρθρωτική άποψη σε απόλυτη παρακμή, η Αρχή θα την εκλαμβάνει ως αρνητική συνέπεια, η οποία δεν είναι πιθανό να αντισταθμιστεί από άλλες θετικές επιπτώσεις.

(115)

Στις περιπτώσεις του σεναρίου 2 (αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία), όπου χωρίς την ενίσχυση η επένδυση θα είχε πραγματοποιηθεί σε περιφέρεια με υψηλότερη ή ίση ένταση περιφερειακής ενίσχυσης με την περιφέρεια-στόχο, τούτο θα συνιστά αρνητικό στοιχείο κατά τη συνολική στάθμιση των συνεπειών, το οποίο δεν είναι πιθανό να αντισταθμιστεί από άλλες θετικές συνέπειες, διότι αντιβαίνει στο ίδιο το σκεπτικό στο οποίο βασίζονται οι περιφερειακές ενισχύσεις.

(116)

Όταν ο δικαιούχος παύει την ίδια ή παρόμοια δραστηριότητα σε άλλη περιοχή εντός του ΕΟΧ και μετατοπίζει τη δραστηριότητα αυτή στην περιοχή-στόχο, εάν υπάρχει αιτιώδης δεσμός μεταξύ της ενίσχυσης και της μετεγκατάστασης, τούτο θα αποτελεί αρνητική επίπτωση που δεν είναι πιθανό να αντισταθμιστεί από άλλα θετικά στοιχεία.

(117)

Κατά την αξιολόγηση των κοινοποιηθέντων μέτρων, η Αρχή θα ζητήσει να λάβει όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες για να κρίνει κατά πόσον η κρατική ενίσχυση θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια θέσεων εργασίας σε υφιστάμενες τοποθεσίες εντός του ΕΟΧ.

3.7.3.   Καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων

(118)

Τα καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων δεν πρέπει να οδηγούν σε σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και των συναλλαγών. Συγκεκριμένα, ακόμη και στην περίπτωση που θεωρηθεί ότι οι στρεβλώσεις περιορίζονται σε επιμέρους περιπτώσεις (υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται όλοι οι όροι για τις επενδυτικές ενισχύσεις), τα καθεστώτα ενδέχεται, σε σωρευτική βάση, να εξακολουθούν να οδηγούν σε υψηλά επίπεδα στρεβλώσεων. Τέτοιες στρεβλώσεις ενδέχεται να αφορούν τις αγορές προϊόντων με τη δημιουργία ή την επιδείνωση μιας κατάστασης που χαρακτηρίζεται από πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, ή με τη δημιουργία, την αύξηση ή τη διατήρηση της σημαντικής ισχύος στην αγορά από ορισμένους αποδέκτες κατά τρόπο που θα επηρεάζει αρνητικά τα δυναμικά κίνητρα. Οι ενισχύσεις που διατίθενται στο πλαίσιο καθεστώτων θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν σε σημαντική απώλεια της οικονομικής δραστηριότητας σε άλλες περιοχές του ΕΟΧ. Στην περίπτωση καθεστώτος που επικεντρώνεται σε ορισμένους κλάδους, ο κίνδυνος τέτοιων στρεβλώσεων είναι ακόμη πιο έντονος.

(119)

Ως εκ τούτου, το κράτος της ΕΖΕΣ οφείλει να αποδείξει ότι οι αρνητικές αυτές επιπτώσεις θα περιοριστούν στο ελάχιστο, λαμβάνοντας υπόψη, για παράδειγμα, το μέγεθος των συγκεκριμένων έργων, τα μεμονωμένα και σωρευτικά ποσά των ενισχύσεων, τους αναμενόμενους δικαιούχους, καθώς και τα χαρακτηριστικά των κλάδων-στόχων. Για να είναι σε θέση η Αρχή να αξιολογήσει τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις, το κράτος της ΕΖΕΣ θα μπορούσε να υποβάλει οποιαδήποτε εκτίμηση επιπτώσεων έχει στη διάθεσή του, καθώς και εκ των υστέρων αξιολογήσεις που διενεργήθηκαν για παρόμοια προγενέστερα καθεστώτα.

(120)

Κατά τη χορήγηση ενίσχυσης σε μεμονωμένα έργα βάσει καθεστώτος, η χορηγούσα αρχή πρέπει να επαληθεύει και να επιβεβαιώνει ότι η ενίσχυση δεν συνεπάγεται τις προφανείς αρνητικές επιπτώσεις που περιγράφονται στην παράγραφο (115). Η επαλήθευση αυτή μπορεί να βασίζεται στις πληροφορίες που διαβιβάζει ο δικαιούχος κατά την υποβολή της αίτησης για χορήγηση ενίσχυσης και στη δήλωσή του στο τυποποιημένο έντυπο της αίτησης χορήγησης ενίσχυσης, στην οποία θα πρέπει να αναφέρεται η εναλλακτική τοποθεσία σε περίπτωση που δεν χορηγηθεί η ενίσχυση.

3.7.4.   Κοινοποιηθείσες μεμονωμένες επενδυτικές ενισχύσεις

(121)

Κατά την αξιολόγηση των αρνητικών επιπτώσεων των κοινοποιηθεισών ενισχύσεων, η Αρχή προβαίνει σε διάκριση μεταξύ των δύο σεναρίων με τα αντιπαραδείγματα που περιγράφονται στις παραγράφους (100) και (101) ανωτέρω.

3.7.4.1.   Περιπτώσεις του σεναρίου 1 (αποφάσεις σχετικά με την πραγματοποίηση της επένδυσης)

(122)

Στις περιπτώσεις του σεναρίου 1, η Αρχή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις αρνητικές επιπτώσεις που συνδέονται με τη συσσώρευση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας σε φθίνοντες κλάδους, την πρόληψη της εξόδου, και την έννοια της σημαντικής ισχύος στην αγορά. Οι αρνητικές αυτές επιπτώσεις περιγράφονται κατωτέρω στις παραγράφους (123) έως (132) και πρέπει να αντισταθμίζονται από τα θετικά αποτελέσματα της ενίσχυσης. Ωστόσο, εάν αποδειχθεί ότι η ενίσχυση θα προκαλούσε τις προφανείς αρνητικές επιπτώσεις που περιγράφονται στην παράγραφο (114), η ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι θεωρείται απίθανο να αντισταθμιστεί από άλλα θετικά στοιχεία.

(123)

Για τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και του εμπορίου, τα κράτη της ΕΖΕΣ θα πρέπει να παρέχουν στοιχεία που να επιτρέπουν στην Αρχή να εντοπίσει τις αγορές των σχετικών προϊόντων (δηλαδή προϊόντα που επηρεάζονται από τη μεταβολή στη συμπεριφορά του δικαιούχου της ενίσχυσης) και να προσδιορίσει τους ανταγωνιστές και τους πελάτες/καταναλωτές που επηρεάζονται.

(124)

Η Αρχή θα χρησιμοποιεί διάφορα κριτήρια για την αξιολόγηση των δυνητικών αυτών στρεβλώσεων, όπως η διάρθρωση της αγοράς του οικείου προϊόντος, η απόδοση της αγοράς (φθίνουσα ή αναπτυσσόμενη αγορά), η διαδικασία επιλογής του δικαιούχου της ενίσχυσης, οι φραγμοί εισόδου και εξόδου, η διαφοροποίηση των προϊόντων.

(125)

Η συστηματική εξάρτηση μιας επιχείρησης από τις κρατικές ενισχύσεις μπορεί να καταδεικνύει ότι η επιχείρηση δεν είναι σε θέση να αντεπεξέλθει αφευατής στον ανταγωνισμό ή ότι απολαμβάνει αθέμιτα πλεονεκτήματα σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές της.

(126)

Η Αρχή διακρίνει δύο κύριες πηγές δυνητικών αρνητικών επιπτώσεων στις αγορές προϊόντων: α) περιπτώσεις σημαντικής επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας που προκαλεί ή επιδεινώνει την υπάρχουσα κατάσταση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, ιδίως σε μια παρακμάζουσα αγορά και β) περιπτώσεις κατά τις οποίες ο δικαιούχος της ενίσχυσης έχει ουσιαστική ισχύ στην αγορά.

(127)

Προκειμένου να αξιολογηθεί εάν η ενίσχυση μπορεί να χρησιμεύσει για τη δημιουργία ή τη διατήρηση μη αποδοτικών δομών της αγοράς, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη την επιπρόσθετη παραγωγική ικανότητα που δημιουργείται με το έργο, καθώς και την ενδεχόμενη ύπαρξη υποτονικής αγοράς.

(128)

Σε περίπτωση που η υπό κρίση αγορά αναπτύσσεται, δεν υφίσταται συνήθως έντονη ανησυχία ότι η ενίσχυση θα επηρεάσει αρνητικά τα δυναμικά κίνητρα ή θα παρεμποδίσει αδικαιολόγητα την έξοδο ή την είσοδο.

(129)

Αντιθέτως, μεγαλύτερη ανησυχία για τις παρακμάζουσες αγορές είναι δικαιολογημένη. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή κάνει διάκριση μεταξύ περιπτώσεων στις οποίες, από μακροπρόθεσμη οπτική, η οικεία αγορά βρίσκεται σε διαρθρωτική παρακμή (δηλαδή παρουσιάζει αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης) και περιπτώσεων στις οποίες η οικεία αγορά βρίσκεται σε σχετική παρακμή (δηλαδή παρουσιάζει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης οι οποίοι, όμως, δεν υπερβαίνουν ένα ποσοστό αναφοράς).

(130)

Η υποτονικότητα της αγοράς θα μετράται κατά κανόνα σε σύγκριση με το ΑΕΠ του ΕΟΧ της τριετίας που προηγήθηκε της έναρξης του έργου (ποσοστό αναφοράς). Μπορεί επίσης να καθορίζεται με βάση τους προβλεπόμενους ρυθμούς ανάπτυξης κατά τα προσεχή τρία έως πέντε έτη. Στους δείκτες μπορεί να περιλαμβάνονται η προβλεπόμενη μελλοντική ανάπτυξη της οικείας αγοράς και οι επακόλουθοι αναμενόμενοι συντελεστές αξιοποίησης της παραγωγικής ικανότητας, καθώς και ο πιθανός αντίκτυπος της αύξησης της παραγωγικής ικανότητας στους ανταγωνιστές, μέσω της επίδρασής της επί των τιμών και των περιθωρίων κέρδους.

(131)

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αξιολόγηση της ανάπτυξης της αγοράς προϊόντων στον ΕΟΧ ενδέχεται να μην αποτελεί το κατάλληλο κριτήριο για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων της ενίσχυσης, ιδίως όταν η αγορά είναι παγκόσμια. Στις περιπτώσεις αυτές, η Αρχή θα εξετάζει τις επιπτώσεις της ενίσχυσης στις οικείες δομές της αγοράς, και ιδίως εάν έχει τη δυνατότητα να παραγκωνίσει παραγωγούς του ΕΟΧ.

(132)

Προκειμένου να αξιολογήσει την ύπαρξη σημαντικής ισχύος στην αγορά, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη τη θέση του αποδέκτη της ενίσχυσης στη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου πριν από τη λήψη της ενίσχυσης, καθώς και την αναμενόμενη θέση στην αγορά μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης. Η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη τα μερίδια αγοράς του αποδέκτη, καθώς και εκείνα των ανταγωνιστών του και άλλων σχετικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης για παράδειγμα της δομής της αγοράς, εξετάζοντας τον βαθμό συγκέντρωσης στην αγορά, πιθανούς φραγμούς εισόδου (41), την αγοραστική ισχύ (42) και φραγμούς επέκτασης ή εξόδου.

3.7.4.2.   Περιπτώσεις του σεναρίου 2 (αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία)

(133)

Ωστόσο, σε περίπτωση που από το αντιπαράδειγμα προκύπτει ότι η επένδυση θα είχε πραγματοποιηθεί σε άλλη τοποθεσία (σενάριο 2), η οποία ανήκει στην ίδια γεωγραφική αγορά που αφορά το οικείο προϊόν, και εφόσον η ενίσχυση είναι αναλογική, τα πιθανά αποτελέσματα από άποψη πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας ή σημαντικής ισχύος στην αγορά θα ήταν, καταρχήν, τα ίδια, ανεξαρτήτως της ενίσχυσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι θετικές επιπτώσεις της ενίσχυσης είναι πιθανό να αντισταθμίζουν τις περιορισμένες αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Ωστόσο, σε περιπτώσεις που η εναλλακτική τοποθεσία βρίσκεται στον ΕΟΧ, η Αρχή ανησυχεί ιδιαίτερα για τις αρνητικές επιπτώσεις που συνδέονται με την εναλλακτική τοποθεσία και, ως εκ τούτου, εάν η ενίσχυση προκαλέσει τις προφανείς αρνητικές επιπτώσεις που περιγράφονται στις παραγράφους (115) και (116), η ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά, διότι θεωρείται απίθανο να αντισταθμιστεί από άλλα θετικά στοιχεία.

3.7.5.   Καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας

(134)

Εάν η ενίσχυση είναι αναγκαία και αναλογική για την επίτευξη του κοινού στόχου που περιγράφεται στην υποενότητα 3.2.3, οι αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης είναι πιθανό να αντισταθμιστούν από θετικά αποτελέσματα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ενίσχυση μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές στη διάρθρωση της αγοράς ή στα χαρακτηριστικά ενός τομέα ή κλάδου που θα μπορούσαν να στρεβλώσουν σημαντικά τον ανταγωνισμό μέσω φραγμών εισόδου στην αγορά ή εξόδου από την αγορά, αποτελεσμάτων υποκατάστασης ή μετατόπισης των εμπορικών ροών. Στις περιπτώσεις αυτές, οι διαπιστωμένες αρνητικές επιπτώσεις δεν είναι πιθανό να αντισταθμιστούν από άλλες θετικές συνέπειες.

3.8.   ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ

(135)

Τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να δημοσιεύουν σε κεντρικό ιστότοπο ή σε μεμονωμένο ιστότοπο που ανακτά πληροφορίες από διαφόρους ιστοτόπους (για παράδειγμα περιφερειακούς ιστοτόπους) τουλάχιστον τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τα κοινοποιηθέντα μέτρα κρατικών ενισχύσεων: το κείμενο του κοινοποιηθέντος καθεστώτος ενισχύσεων, και τις διατάξεις σχετικά με την εφαρμογή του, τη χορηγούσα αρχή, τους μεμονωμένους δικαιούχους, το ποσό της ενίσχυσης ανά δικαιούχο και την ένταση της ενίσχυσης. Οι απαιτήσεις αυτές ισχύουν για τις μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο κοινοποιηθέντων καθεστώτων ενισχύσεων, καθώς και για τις ad hoc ενισχύσεις. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να δημοσιεύονται μετά την έκδοση της απόφασης για χορήγηση της ενίσχυσης, να διατηρούνται επί τουλάχιστον 10 έτη και να διατίθενται στο ευρύ κοινό χωρίς περιορισμούς (43).

4.   ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

(136)

Για να διασφαλιστεί περαιτέρω ο περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και του εμπορίου, η Αρχή ενδέχεται να απαιτήσει ορισμένα καθεστώτα να υπόκεινται σε χρονικό περιορισμό (συνήθως τετραετούς ή μικρότερης διάρκειας), καθώς και στην αξιολόγηση που αναφέρεται στην παράγραφο (27).

(137)

Οι αξιολογήσεις θα διενεργούνται για καθεστώτα με ιδιαίτερα ισχυρές δυνητικές στρεβλώσεις, τα οποία ενδέχεται να οδηγήσουν σε σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού, εάν η εφαρμογή τους δεν αξιολογηθεί σε εύθετο χρόνο.

(138)

Δεδομένων των στόχων της αξιολόγησης και για να αποφευχθεί η δυσανάλογη επιβάρυνση των κρατών της ΕΖΕΣ σε σχέση με τα μικρότερα ποσά ενίσχυσης, η υποχρέωση αυτή μπορεί να επιβληθεί μόνο για καθεστώτα ενισχύσεων με μεγάλους προϋπολογισμούς ενίσχυσης που περιλαμβάνουν καινοτόμα χαρακτηριστικά ή όταν προβλέπονται σημαντικές αγοραίες, τεχνολογικές ή κανονιστικές αλλαγές. Η αξιολόγηση πρέπει να διενεργείται από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα της αρχής χορήγησης της ενίσχυσης, με κοινή μέθοδο (44), και να δημοσιοποιείται. Η αξιολόγηση υποβάλλεται στην Αρχή σε χρόνο που να επιτρέπει την εκτίμηση της πιθανής παράτασης του καθεστώτος ενισχύσεων και σε κάθε περίπτωση κατά τη λήξη του καθεστώτος. Το ακριβές πεδίο και η μέθοδος με την οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί η εν λόγω αξιολόγηση καθορίζονται στην απόφαση έγκρισης του καθεστώτος ενισχύσεων. Κάθε μεταγενέστερο μέτρο ενίσχυσης με παρόμοιο στόχο πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης.

5.   ΧΑΡΤΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

(139)

Στο παρόν τμήμα, η Αρχή καθορίζει τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιοχών που πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι περιοχές που πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές και τις οποίες ένα κράτος της ΕΖΕΣ επιθυμεί να χαρακτηρίσει ως περιοχές «α» ή «γ» πρέπει να προσδιορίζονται στον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων, ο οποίος πρέπει να κοινοποιείται στην Αρχή και να εγκρίνεται από αυτήν προτού καταστεί δυνατή η χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων προς τις επιχειρήσεις που βρίσκονται εντός των συγκεκριμένων περιοχών. Οι χάρτες πρέπει να διευκρινίζουν επίσης τις μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης που ισχύουν στις περιοχές αυτές.

5.1.   ΕΠΙΛΕΞΙΜΗ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΓΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ

(140)

Δεδομένου ότι η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα παρεκκλίνει από τη γενική απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων που προβλέπεται στο άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι ο συνολικός πληθυσμός των ενισχυόμενων περιφερειών στα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να είναι χαμηλότερος από εκείνον των μη καθορισμένων περιοχών.

(141)

Στις κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής σχετικά με τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις για την περίοδο 2007-2013 (45), η εθνική πληθυσμιακή κάλυψη είχε καθοριστεί βάσει περιοχών με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Το εθνικό ανώτατο όριο πληθυσμού για τη Νορβηγία είχε καθοριστεί σε 29,08 %, και για την Ισλανδία σε 31,6 %.

(142)

Τα κράτη ΕΖΕΣ έχουν ορισμένες ιδιαιτερότητες οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό της επιλέξιμης πληθυσμιακής κάλυψης: α) λόγω του σχετικά υψηλού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα κράτη της ΕΖΕΣ, καμία περιφέρεια δεν κρίνεται επιλέξιμη για την παρέκκλιση του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (46)· β) πολλές περιφέρειες των κρατών της ΕΖΕΣ έχουν χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα. Λόγω των ιδιαιτεροτήτων αυτών, η Αρχή θα ορίζει την εθνική πληθυσμιακή κάλυψη βάσει περιφερειών με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις για την περίοδο 2007-2013 (47). Η Νορβηγία έχει οκτώ στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3 με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα που αντιστοιχούν στο 25,51 % του νορβηγικού πληθυσμού. Συνεπώς, η εθνική πληθυσμιακή κάλυψη της Νορβηγίας, για την περίοδο 2014-2020, ανέρχεται σε 25,51 %. Η Ισλανδία διαθέτει συνολικά δύο στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3 και μία από αυτές έχει χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα που αντιστοιχεί στο 36,5 % του ισλανδικού πληθυσμού. Συνεπώς, η εθνική πληθυσμιακή κάλυψη της Ισλανδίας ανέρχεται σε 36,5 % για την περίοδο 2014-2020. Το Λιχτενστάιν δεν έχει περιφέρειες χαμηλής πληθυσμιακής πυκνότητας και, συνεπώς, δεν διαθέτει καμία επιλέξιμη περιφέρεια στη βάση αυτή.

5.2.   ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 61 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ α) ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ

(143)

Το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ προβλέπει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, «η χρήση των όρων “ασυνήθως” και “σοβαρή” στην παρέκκλιση του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) [της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης] δείχνει ότι η εξαίρεση αυτή αφορά μόνον περιοχές όπου η οικονομική κατάσταση είναι εξαιρετικά δυσμενής σε σχέση προς το σύνολο της [Ένωσης]» (48).

(144)

Η Αρχή κρίνει ότι οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ πληρούνται εφόσον η περιοχή, η οποία αντιστοιχεί σε στατιστική περιφέρεια επιπέδου 2, έχει κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ), μετρούμενο σε πρότυπη αγοραστική δύναμη (ΠΑΔ), που δεν υπερβαίνει το 75 % του μέσου όρου του ΕΟΧ. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (49) κάθε περιφέρειας και ο μέσος όρος ΕΟΧ που πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά την ανάλυση αυτή καθορίζονται σε συνάρτηση με τις σχετικές επίσημες στατιστικές. Ωστόσο, δεν υπάρχει στα κράτη της ΕΖΕΣ καμία στατιστική περιφέρεια, στο επίπεδο 2, που πληροί επί του παρόντος αυτόν τον όρο (50). Συνεπώς, καμία περιφέρεια κράτους της ΕΖΕΣ δεν είναι επιλέξιμη για την παρέκκλιση του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

5.3.   ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 61 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ γ) ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ

(145)

Το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ προβλέπει ότι «ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, «[η] εξαίρεση [του άρθρου 107 παράγραφος 3] στοιχείο γ) […], επιτρέπει την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών χωρίς να περιορίζεται από τις οικονομικές προϋποθέσεις [του άρθρου 107 παράγραφος 3] στοιχείο α), υπό τον όρο ότι οι ενισχύσεις αυτές “δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον”. Η διάταξη αυτή παρέχει στην Επιτροπή την εξουσία να εγκρίνει ενισχύσεις που αποβλέπουν στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης των περιοχών κράτους μέλους της ΕΕ, οι οποίες μειονεκτούν σε σχέση προς τον εθνικό μέσο όρο» (51). Κατά την άποψη της Αρχής, το ίδιο ισχύει και βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(146)

Στις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει τη μέθοδο που θα εφαρμόζεται για τον προσδιορισμό της επιλέξιμης πληθυσμιακής κάλυψης στα κράτη μέλη. Η μέθοδος αυτή περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια:

(147)

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, υπάρχουν δύο κατηγορίες περιοχών «γ»: α) περιοχές που πληρούν ορισμένα προκαθορισμένα κριτήρια και τις οποίες ένα κράτος μέλος μπορεί συνεπώς να χαρακτηρίσει ως περιοχές «γ», χωρίς να υφίσταται ανάγκη για οποιαδήποτε περαιτέρω αιτιολόγηση («προκαθορισμένες περιοχές “γ”»)· β) περιοχές που ένα κράτος μέλος της ΕΕ μπορεί, κατά την κρίση του, να χαρακτηρίσει ως περιοχές «γ», υπό την προϋπόθεση ότι το συγκεκριμένο κράτος μέλος αποδεικνύει ότι οι εν λόγω περιοχές πληρούν ορισμένα κοινωνικοοικονομικά κριτήρια («μη προκαθορισμένες περιοχές “γ”»).

(148)

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, η κάλυψη για τις προκαθορισμένες περιοχές «γ» πραγματοποιείται σύμφωνα με ειδική μέθοδο κατανομής που περιγράφεται στην ενότητα 5.3.1 των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών. Η μέθοδος αυτή συνεπάγεται ότι οι πρώην περιοχές «α», κατά την περίοδο 2011-2013, καθώς και οι αραιοκατοικημένες περιοχές, θεωρούνται ως προκαθορισμένες περιοχές «γ». Επειδή τα κράτη της ΕΖΕΣ δεν είχαν καμία περιφέρεια «α» κατά την εν λόγω περίοδο, στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν μόνον οι αραιοκατοικημένες περιοχές.

5.3.1.   Προκαθορισμένες περιοχές «γ»

(149)

Όσον αφορά τις αραιοκατοικημένες περιοχές, ένα κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει καταρχήν να χαρακτηρίζει ως τέτοιες τις στατιστικές περιφέρειες με λιγότερους από 8 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο ή στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3 με λιγότερους από 12,5 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Ωστόσο, ένα κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να χαρακτηρίζει τμήματα των στατιστικών περιφερειών επιπέδου 3 με λιγότερους από 12,5 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο ή άλλες παρακείμενες περιοχές που γειτνιάζουν με τις εν λόγω στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3, εφόσον οι χαρακτηρισθείσες περιοχές έχουν λιγότερους από 12,5 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο και ο χαρακτηρισμός τους δεν υπερβαίνει τον ειδικό υπολογισμό της κάλυψης «γ» που αναφέρεται στην παράγραφο (142). Όσον αφορά τις πολύ αραιοκατοικημένες περιοχές, ένα κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να χαρακτηρίζει τμήματα των στατιστικών περιφερειών στο επίπεδο 2 για τη Νορβηγία και επιπέδου 3 για την Ισλανδία με λιγότερους από 8 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο ή άλλες παρακείμενες περιοχές που γειτνιάζουν με τις εν λόγω στατιστικές περιφέρειες, εφόσον οι χαρακτηρισθείσες περιοχές έχουν λιγότερους από 8 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο και ο χαρακτηρισμός τους δεν υπερβαίνει τον ειδικό υπολογισμό της κάλυψης «γ» που αναφέρεται στην παράγραφο (142)·

5.3.2.   Μη προκαθορισμένες περιοχές «γ»

(150)

Η Αρχή θεωρεί ότι τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται από τα κράτη της ΕΖΕΣ για τον χαρακτηρισμό των περιοχών «γ» θα πρέπει να αντανακλούν την ποικιλομορφία των καταστάσεων στις οποίες είναι δικαιολογημένη η χορήγηση των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα. Τα κριτήρια θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αντιμετωπίζουν ορισμένα κοινωνικοοικονομικά, γεωγραφικά ή διαρθρωτικά προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν σε περιοχές «γ» και θα πρέπει να παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις σύμφωνα με τις οποίες η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα δεν θα αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που αντίκειται προς το κοινό συμφέρον.

(151)

Κατά συνέπεια, ένα κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να χαρακτηρίζει ως περιοχές «γ» τις μη προκαθορισμένες περιοχές «γ» που ορίζονται με βάση τα ακόλουθα κριτήρια: α) Κριτήριο 1: παρακείμενες περιοχές τουλάχιστον 100 000 κατοίκων (52) που βρίσκονται σε στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 2 ή 3 και παρουσιάζουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: — κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατώτερο ή ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ των 27, ή — ποσοστό ανεργίας μεγαλύτερο ή ίσο με το 115 % του εθνικού μέσου όρου (53). β) Κριτήριο 2: στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3 με λιγότερους από 100 000 κατοίκους που έχουν: — κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατώτερο από ή ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ των 27, ή — ποσοστό ανεργίας μεγαλύτερο ή ίσο με το 115 % του εθνικού μέσου όρου. γ) Κριτήριο 3: νησιά ή παρακείμενες περιοχές που χαρακτηρίζονται από παρόμοια γεωγραφική απομόνωση (για παράδειγμα, χερσόνησοι ή ορεινές περιοχές), που έχουν: — κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατώτερο ή ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ των 27 (54), ή — ποσοστό ανεργίας μεγαλύτερο ή ίσο με το 115 % του εθνικού μέσου όρου (55) ή — λιγότερους από 5 000 κατοίκους. δ) Κριτήριο 4: στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3 ή τμήματα του επιπέδου 3 που συγκροτούν παρακείμενες περιοχές, που γειτνιάζουν με περιοχή "α" ή που συνορεύουν με χώρα εκτός του ΕΟΧ ή της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ). ε) Κριτήριο 5: παρακείμενες περιοχές τουλάχιστον 50 000 κατοίκων (56) που αντιμετωπίζουν μείζονες διαρθρωτικές μεταβολές ή σχετικά σοβαρή ύφεση, υπό την προϋπόθεση ότι τέτοιες περιοχές δεν βρίσκονται σε στατιστικές περιφέρειες επιπέδου 3 ή σε παρακείμενες περιοχές που πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηριστούν ως προκαθορισμένες περιοχές ή τα κριτήρια 1 έως 4 (57).

(152)

Για τους σκοπούς της εφαρμογής των κριτηρίων που αναφέρονται στην παράγραφο (151), η έννοια των παρακείμενων περιοχών αναφέρεται σε ολόκληρες τοπικές διοικητικές μονάδες 2 (LAU 2) (58) ή σε ομάδα ολόκληρων περιοχών LAU 2 (59). Μια ομάδα περιοχών LAU 2 θα θεωρείται ότι αποτελεί παρακείμενη περιοχή εάν καθεμία από τις περιοχές της ομάδας συνορεύει διοικητικά με άλλη περιοχή της ομάδας (60).

(153)

Η συμμόρφωση με την πληθυσμιακή κάλυψη που επιτρέπεται για κάθε κράτος της ΕΖΕΣ θα καθοριστεί με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία σχετικά με τον συνολικό πληθυσμό των κατοίκων των οικείων περιοχών, όπως δημοσιεύεται από την εθνική στατιστική υπηρεσία.

5.4.   ΜΕΓΙΣΤΕΣ ΕΝΤΑΣΕΙΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΟΥ ΙΣΧΥΟΥΝ ΓΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ

(154)

Η ένταση ενίσχυσης σε περιοχές «γ» δεν πρέπει να υπερβαίνει: α) το 15 % του ΑΙΕ σε αραιοκατοικημένες περιοχές και σε περιοχές (στατιστικές περιφέρειες στο επίπεδο 3 ή τμήματα των εν λόγω περιφερειών) που έχουν χερσαία σύνορα με χώρα εκτός του ΕΟΧ ή της ΕΖΕΣ· β) το 10 % του ΑΕΙ σε μη προκαθορισμένες περιοχές «γ».

5.4.1.   Αύξηση των εντάσεων ενίσχυσης για τις ΜΜΕ

(155)

Οι μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης που προβλέπονται στην παράγραφο (154) μπορεί να αυξηθούν κατά έως και 20 ποσοστιαίες μονάδες για μικρές επιχειρήσεις ή έως και 10 ποσοστιαίες μονάδες για μεσαίες επιχειρήσεις (61).

5.5.   ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ

(156)

Μετά τη δημοσίευση των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών, κάθε κράτος της ΕΖΕΣ θα πρέπει να κοινοποιήσει στην Αρχή ενιαίο χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Κάθε κοινοποίηση πρέπει να περιλαμβάνει τις πληροφορίες που προσδιορίζονται στο έντυπο που παρατίθεται στο παράρτημα III.

(157)

Η Αρχή θα εξετάζει κάθε κοινοποιηθέντα χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων με βάση τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές και θα εκδίδει απόφαση για την έγκριση του χάρτη για το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ. Κάθε χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων θα δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ και θα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών.

5.6.   ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

5.6.1.   Πληθυσμιακό απόθεμα

(158)

Ένα κράτος της ΕΖΕΣ δύναται, με δική του πρωτοβουλία, να αποφασίσει να δημιουργήσει απόθεμα εθνικής πληθυσμιακής κάλυψης το οποίο θα συνίσταται στη διαφορά μεταξύ του ανώτατου ορίου πληθυσμιακής κάλυψης για το εν λόγω κράτος της ΕΖΕΣ, όπως υπολογίζεται από την Αρχή (62), και της κάλυψης που χρησιμοποιείται για τις περιοχές «α» και «γ» που καθορίζονται στον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων του συγκεκριμένου κράτους.

(159)

Στην περίπτωση που ένα κράτος της ΕΖΕΣ έχει αποφασίσει να δημιουργήσει τέτοιο απόθεμα, μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να το χρησιμοποιήσει για να προσθέσει νέες περιοχές «γ» στον χάρτη του μέχρι να συμπληρώσει το εθνικό ανώτατο όριο κάλυψης. Για τον σκοπό αυτό, το κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να βασίζεται στα πλέον πρόσφατα κοινωνικοοικονομικά στοιχεία που παρέχονται από την Eurostat ή την εθνική στατιστική υπηρεσία του ή άλλες αναγνωρισμένες πηγές. Ο πληθυσμός των σχετικών περιοχών «γ» θα πρέπει να υπολογίζεται με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση του αρχικού χάρτη.

(160)

Το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να ενημερώνει την Αρχή κάθε φορά που προτίθεται να χρησιμοποιήσει το πληθυσμιακό του απόθεμα για την προσθήκη νέων περιοχών «γ» πριν από τη θέση σε ισχύ τέτοιων τροποποιήσεων.

5.6.2.   Ενδιάμεση επισκόπηση

(161)

Αν χρειαστεί, η Αρχή θα διεξαγάγει, τον Ιούνιο του 2016, ταυτόχρονα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενδιάμεση επανεξέταση για να προσδιορίσει τις πιθανές περιοχές που μπορεί να καταστούν επιλέξιμες για περιφερειακές ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 1 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, καθώς και το επίπεδο της έντασης ενίσχυσης που αντιστοιχεί στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους.

6.   ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ

(162)

Η Αρχή παρατείνει την εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών για τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις για την περίοδο 2007-2013 (63) και των κριτηρίων για την αναλυτική αξιολόγηση περιφερειακών ενισχύσεων στα μεγάλα επενδυτικά έργα (64) έως τις 30 Ιουνίου 2014.

(163)

Οι χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων που έχουν εγκριθεί με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις 2007-2013 παύουν να ισχύουν στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Συνεπώς, η μεταβατική περίοδος των έξι μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 44 παράγραφος 3 του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία (ΓΚΑΚ) (65) δεν ισχύει για τα καθεστώτα περιφερειακών ενισχύσεων που εφαρμόζονται βάσει του ΓΚΑΚ. Για τη χορήγηση περιφερειακής ενίσχυσης μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013, βάσει των υφιστάμενων καθεστώτων που υπάγονται σε απαλλαγή κατά κατηγορία, τα κράτη της ΕΖΕΣ καλούνται να κοινοποιήσουν την παράταση ισχύος των χαρτών περιφερειακών ενισχύσεων σε εύθετο χρόνο για να μπορέσει η Αρχή να εγκρίνει την παράταση των χαρτών αυτών πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Σε γενικές γραμμές, τα εγκεκριμένα καθεστώτα με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις 2007-2013 λήγουν στο τέλος του 2013, όπως αναφέρεται στην αντίστοιχη απόφαση της Αρχής. Οποιαδήποτε παράταση των καθεστώτων αυτών πρέπει να κοινοποιείται στην Αρχή σε εύθετο χρόνο.

(164)

Η Αρχή θα εφαρμόζει τις αρχές που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της συμβατότητας του συνόλου των περιφερειακών ενισχύσεων που πρόκειται να χορηγηθούν μετά τις 30 Ιουνίου 2014. Οι περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται παρανόμως ή οι περιφερειακές ενισχύσεις που πρόκειται να χορηγηθούν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013 και πριν από την 1η Ιουλίου 2014 θα αξιολογηθούν σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις για την περίοδο 2007-2013.

(165)

Δεδομένου ότι πρέπει να συνάδουν με τον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων, οι κοινοποιήσεις καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων ή μέτρων ενίσχυσης που χορηγούνται μετά τις 30 Ιουνίου 2014, δεν μπορούν να θεωρούνται ολοκληρωμένες μέχρις ότου η Αρχή εκδώσει απόφαση σχετικά με την έγκριση του χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων για το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ σύμφωνα με τις ρυθμίσεις που περιγράφονται στην υποενότητα 5.5. Ως εκ τούτου, η Αρχή δεν θα εξετάζει καταρχήν τις κοινοποιήσεις καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων που πρόκειται να τεθούν σε ισχύ μετά τις 30 Ιουνίου 2014 ή τις κοινοποιήσεις μεμονωμένων ενισχύσεων που πρόκειται να χορηγηθούν μετά την ημερομηνία αυτή, πριν εκδώσει απόφαση σχετικά με την έγκριση του χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων για το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ.

(166)

Η Αρχή θεωρεί ότι η εφαρμογή των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών θα οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές των κανόνων που διέπουν τις περιφερειακές ενισχύσεις στον ΕΟΧ. Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη των μεταβαλλόμενων οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών στον ΕΟΧ, κρίνεται απαραίτητο να επανεξεταστεί η εγκυρότητα της αιτιολόγησης και της αποτελεσματικότητας όλων των καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων, συμπεριλαμβανομένων τόσο των καθεστώτων επενδυτικών ενισχύσεων όσο και των καθεστώτων ενισχύσεων λειτουργίας.

(167)

Για τους λόγους αυτούς, η Αρχή προτείνει τα ακόλουθα ενδεδειγμένα μέτρα στα κράτη της ΕΖΕΣ σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου: α) τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να περιορίσουν την εφαρμογή όλων των υφιστάμενων καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων, τα οποία δεν υπάγονται σε κανονισμό απαλλαγής ανά κατηγορία, και όλων των χαρτών περιφερειακών ενισχύσεων για τις ενισχύσεις που πρόκειται να χορηγηθούν στις 30 Ιουνίου 2014 ή προηγουμένως· β) τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να τροποποιήσουν τα λοιπά υφιστάμενα καθεστώτα οριζόντιων ενισχύσεων που παρέχουν ειδική μεταχείριση για τις ενισχύσεις έργων σε ενισχυόμενες περιοχές, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ενίσχυση που πρόκειται να χορηγηθεί μετά την 30ή Ιουνίου 2014 είναι σύμφωνη με τον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων που ισχύει κατά την ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης· γ) τα κράτη της ΕΖΕΣ θα πρέπει να επιβεβαιώσουν την αποδοχή των ανωτέρω προτάσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013.

7.   ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

(168)

Σύμφωνα με το άρθρο 21 του μέρους II του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου σε συνδυασμό με τα άρθρα 5 και 6 της απόφασης αριθ. 195/04/COL, τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

(169)

Τα κράτη της ΕΖΕΣ διαβιβάζουν στην Αρχή πληροφορίες σχετικά με κάθε μεμονωμένη ενίσχυση άνω των 3 εκατ. EUR, που χορηγείται στο πλαίσιο καθεστώτος, με τη μορφή που ορίζεται στο παράρτημα VI, εντός 20 εργάσιμων ημερών από την ημέρα χορήγησης της ενίσχυσης.

(170)

Τα κράτη της ΕΖΕΣ οφείλουν επίσης να τηρούν λεπτομερή αρχεία σχετικά με όλα τα μέτρα ενίσχυσης. Τα αρχεία αυτά πρέπει να περιέχουν όλες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για να αποδειχθεί ότι έχουν τηρηθεί οι όροι που αφορούν τις επιλέξιμες δαπάνες και τις μέγιστες εντάσεις ενισχύσεις. Τα αρχεία αυτά πρέπει να τηρούνται επί 10 έτη από την ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης και να παρέχονται στην Αρχή κατόπιν σχετικού αιτήματος.

8.   ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

(171)

Η Αρχή μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να αποφασίσει να τροποποιήσει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο για λόγους που συνδέονται με την πολιτική ανταγωνισμού ή για να ληφθούν υπόψη άλλες πολιτικές του ΕΟΧ και διεθνείς δεσμεύσεις ή για οποιαδήποτε άλλη βάσιμη αιτιολογία.

---

(1)  Οι περιοχές που είναι επιλέξιμες για περιφερειακές ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, που συνήθως αναφέρονται ως περιοχές «α», τείνουν να βρίσκονται στην πιο μειονεκτική θέση εντός του ΕΟΧ από απόψεως οικονομικής ανάπτυξης. Οι περιοχές που είναι επιλέξιμες για ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, που αναφέρονται ως περιοχές «γ», τείνουν επίσης να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, πλην όμως σε μικρότερο βαθμό. Λόγω του σχετικά υψηλού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα κράτη της ΕΖΕΣ, καμία περιοχή δεν κρίνεται επιλέξιμη επί του παρόντος για την παρέκκλιση του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(2)  Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές αντιστοιχούν στην ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2014-2020 (εφεξής «οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής»), που εκδόθηκαν στις 28 Ιουνίου 2013 (ΕΕ C 209 της 23.7.2013, σ. 1).

(3)  Επομένως, οι περιφερειακές πριμοδοτήσεις των ενισχύσεων αυτής της μορφής δεν θεωρούνται περιφερειακές ενισχύσεις.

(4)  Κάθε κράτος της ΕΖΕΣ δύναται να προσδιορίσει τις περιοχές αυτές σε χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων, με βάση τους όρους που προβλέπονται στην ενότητα 5.

(5)  Βλέπε σχετικά την υπόθεση 730/79, Philip Morris, Συλλογή 1980, σ. 2671, σκέψη 17, και την υπόθεση C-169/95, Ισπανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. I-148, σκέψη 20.

(6)  Βλέπε σχετικά την υπόθεση T-380/94, AIUFFASS και AKT κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II-2169, σκέψη 54.

(7)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των περιφερειών με τίτλο «Εκσυγχρονισμός των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις», COM(2012) 209 final.

(8)  Όπως ορίζονται στο παράρτημα II.

(9)  Όπως ορίζονται στο παράρτημα IIα.

(10)  Μετά τη λήξη ισχύος, στις 31 Δεκεμβρίου 2013, των κατευθυντηρίων γραμμών της Αρχής για τις κρατικές ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία (ΕΕ L 31 της 31.1.2013, σ. 77 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 7 της 31.1.2013, σ. 1.), οι περιφερειακές ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία καλύπτονται επίσης από τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές. Όλες οι κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής, είναι διαθέσιμες στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

(11)   «Μεταφορές»: οι εναέριες, θαλάσσιες, οδικές, σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές ή οι υπηρεσίες μεταφοράς εμπορευμάτων για λογαριασμό τρίτων.

(12)  Βλέπε κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής στον αεροπορικό τομέα (ΕΕ L 124 της 23.5.1996, σ. 41-52), που αναφέρονται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών (ΕΕ C 350 της 10.12.1994, σ. 5) και τις κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής για τη χρηματοδότηση των αερολιμένων και των ενισχύσεων σε αεροπορικές εταιρείες για την έναρξη νέων γραμμών με αναχώρηση από περιφερειακούς αερολιμένες (ΕΕ L 62 της 6.3.2008, σ. 30 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 12 της 6.3.2008, σ. 3), όπως τροποποιήθηκαν ή αντικαταστάθηκαν.

(13)  Η Αρχή θα αξιολογήσει τη συμβατότητα των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της ενέργειας με βάση τις μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της ενέργειας και του περιβάλλοντος, για την τροποποίηση των ισχυουσών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, όταν ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα μειονεκτήματα των ενισχυόμενων περιοχών.

(14)  Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων, οι οποίες δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί. Όλες οι κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής είναι διαθέσιμες στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

(15)  Όπως ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2009, σχετικά με κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ), ΕΕ L 206 της 8.8.2009, σ. 1, που εφαρμόζεται εντός του ΕΟΧ, με βάση το πρωτόκολλο 31 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων για την έρευνα και ανάπτυξη και την καινοτομία, ΕΕ L 305 της 19.11.2009, σ. 1 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 60 της 19.11.2009, σ. 1.

(16)  Βλέπε παράγραφο (20) στοιχείο θ).

(17)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1893/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση της στατιστικής ταξινόμησης των οικονομικών δραστηριοτήτων NACE — αναθεώρηση 2 και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3037/90 του Συμβουλίου, καθώς και ορισμένων κανονισμών (ΕΚ) σχετικών με ειδικούς στατιστικούς τομείς (ΕΕ L 393 της 30.12.2006, σ. 1).

(18)  NACE είναι το ακρωνύμιο του γαλλικού τίτλου «Nomenclature générale des Activités économiques dans les Communautés Européennes» (Στατιστική ονοματολογία των οικονομικών δραστηριοτήτων στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες) το οποίο χρησιμοποιείται για να δηλώσει τις διάφορες στατιστικές ταξινομήσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων στην ΕΕ.

(19)   ΕΕ L 107 της 28.4.2005, σ. 28, όπως παρατάθηκε με την ΕΕ L 48 της 25.2.2010, σ. 27 και με την απόφαση της Αρχής, 438/12/COL, της 28ης Νοεμβρίου 2012, για την τροποποίηση για ογδοηκοστή έκτη φορά των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, ΕΕ L 190 της 11.7.2013, σ. 91 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 40 της 11.7.2013, σ. 15. Όπως εξηγείται στην παράγραφο 19 των κατευθυντήριων αυτών γραμμών, μια προβληματική επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλο μέσο για την προώθηση στόχων που εμπίπτουν σε άλλες δημόσιες πολιτικές, έως ότου διασφαλιστεί η βιωσιμότητά της, δεδομένου ότι κινδυνεύει η ίδια η ύπαρξή της.

(20)  Βλέπε εν προκειμένω τις συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-244/93 και T-486/93, TWD Textilwerke Deggendorf GmbH κατά Επιτροπής (Συλλογή 1995, σ. II-02265).

(21)  Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ο όρος «στατιστική περιοχή» χρησιμοποιείται αντί του ακρωνυμίου «NUTS» που περιλαμβάνεται στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής. Το ακρωνύμιο NACE προέρχεται από τον τίτλο «Nomenclature of Territorial Units for Statistics» (Στατιστική ονοματολογία των εδαφικών μονάδων) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Μαΐου 2003, για τη θέσπιση μιας κοινής ονοματολογίας των εδαφικών στατιστικών μονάδων (NUTS) (ΕΕ L 154 της 21.6.2003, σ. 1). Ο εν λόγω κανονισμός δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Ωστόσο, για να υπάρχουν κοινοί ορισμοί ενόψει της συνεχώς αυξανόμενης ζήτησης στατιστικών πληροφοριών σε περιφερειακό επίπεδο, η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Eurostat, και τα εθνικά ινστιτούτα των υποψηφίων για προσχώρηση χωρών και των χωρών της ΕΖΕΣ έχουν συμφωνήσει να δημιουργηθούν στατιστικές περιφέρειες παρόμοιες με την ονοματολογία NUTS.

(22)  Διαθέσιμες στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

(23)  Βλέπε παράγραφο (20) στοιχείο ιδ).

(24)  Βλέπε για παράδειγμα υπόθεση C-156/98 Γερμανία κατά Επιτροπής Συλλογή 2000, σ. I-6857, σκέψη 78, και υπόθεση C-333/07 Régie Networks κατά Rhone Alpes Bourgogne Συλλογή 2008, σ. I-10807, σκέψεις 94-116.

(25)  Βλέπε υπόθεση C-225/91 Matra κατά Επιτροπής, Συλλογή 1993, σ. I-3203, σκέψη 42.

(26)  Βλέπε παράρτημα V των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών.

(27)  Η υποχρέωση διατήρησης της επένδυσης στην οικεία περιοχή για περίοδο τουλάχιστον 5 ετών (3 έτη για τις ΜΜΕ) δεν θα πρέπει να εμποδίζει την αντικατάσταση μονάδας παραγωγής ή εξοπλισμού που έχει καταστεί απαρχαιωμένος ή έχει υποστεί βλάβη εντός της περιόδου αυτής, υπό την προϋπόθεση ότι η οικονομική δραστηριότητα διατηρείται στην οικεία περιοχή για την ελάχιστη απαιτούμενη περίοδο. Ωστόσο, οι περιφερειακές ενισχύσεις δεν μπορούν να χορηγούνται για αντικατάσταση μονάδας παραγωγής ή εξοπλισμού.

(28)  Τούτο δεν ισχύει, για παράδειγμα για τα επιδοτούμενα δάνεια, τα κρατικά δάνεια μετοχικού κεφαλαίου ή τις κρατικές συμμετοχές που δεν τηρούν τις αρχές της οικονομίας της αγοράς, για τις εγγυήσεις που περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, καθώς και για τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του κανόνα ήσσονος σημασίας.

(29)  Οι ad hoc ενισχύσεις υπόκεινται στις ίδιες απαιτήσεις με τις μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει καθεστώτος, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.

(30)  Ωστόσο, σε περίπτωση που η εξέλιξη των μελλοντικών δαπανών και εσόδων περιβάλλεται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και υπάρχει έντονη ασυμμετρία πληροφοριών, η δημόσια αρχή μπορεί επίσης να επιθυμεί να υιοθετήσει μοντέλα αντιστάθμισης που δεν είναι εντελώς εκ των προτέρων, αλλά μάλλον αποτελούν συνδυασμό μοντέλων εκ των προτέρων και εκ των υστέρων (για παράδειγμα, με τη χρησιμοποίηση ανακτήσεων που θα επιτρέπουν την ισορροπημένη κατανομή των μην αναμενόμενων κερδών).

(31)  Τέτοιες επενδύσεις μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες που επιτρέπουν την πραγματοποίηση περαιτέρω επενδύσεων οι οποίες θα είναι βιώσιμες χωρίς επιπρόσθετες ενισχύσεις.

(32)  Βλέπε παράρτημα III.

(33)  Οι ad hoc ενισχύσεις πρέπει επίσης να πληρούν τις απαιτήσεις που προβλέπονται στις παραγράφους (60) έως (64) των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, εκτός από τις απαιτήσεις της ενότητας 3.5.2.

(34)  Τα αντιπαραδείγματα περιγράφονται στην παράγραφο 57.

(35)  Η καθαρή παρούσα αξία ενός έργου είναι η διαφορά μεταξύ των θετικών και αρνητικών ταμειακών ροών κατά τη διάρκεια ζωής της επένδυσης, προεξοφλημένων με βάση την παρούσα αξία τους (συνήθως χρησιμοποιείται το κόστος κεφαλαίου).

(36)  Το εσωτερικό ποσοστό απόδοσης δεν βασίζεται στα λογιστικά έσοδα ενός συγκεκριμένου έτους, αλλά λαμβάνει υπόψη τις μελλοντικές ταμειακές ροές που αναμένει να λάβει ο επενδυτής καθ' όλη τη διάρκεια ζωής της επένδυσης. Ορίζεται ως το προεξοφλητικό επιτόκιο για το οποίο η ΚΠΑ ενός συνόλου ταμειακών ροών ισούται με το μηδέν.

(37)  Βλέπε υποενότητα 5.4 για τους χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων.

(38)  Οι μειωμένες εντάσεις ενίσχυσης είναι αποτέλεσμα του μηχανισμού που καθορίζεται στην παράγραφο (20) στοιχείο γ).

(39)  Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Πρόταση της Επιτροπής COM(2011) 611 κανονισμός ΕΤΠΑ/ΕΕΣ.

(40)  Ορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο (20) στοιχεία η) και θ).

(41)  Οι εν λόγω φραγμοί εισόδου περιλαμβάνουν νομικά εμπόδια (ιδίως δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας), οικονομίες κλίμακας και φάσματος, φραγμούς πρόσβασης σε δίκτυα και υποδομές. Όταν η ενίσχυση αφορά αγορά στην οποία ο δικαιούχος αποτελεί κατεστημένο φορέα, οι τυχόν φραγμοί εισόδου σε αυτήν μπορούν να αυξήσουν τη δυνητική ουσιαστική ισχύ που ασκείται στην αγορά από τον δικαιούχο της ενίσχυσης και κατ' επέκταση τις αρνητικές επιπτώσεις της εν λόγω ισχύος στην αγορά.

(42)  Όταν υπάρχουν ισχυροί αγοραστές στην αγορά, ο δικαιούχος της ενίσχυσης είναι λιγότερο πιθανό να μπορεί να αυξήσει τις τιμές του έναντι των ισχυρών αυτών αγοραστών.

(43)  Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να επικαιροποιούνται τακτικά (για παράδειγμα κάθε έξι μήνες) και να είναι διαθέσιμες σε κοινόχρηστη μορφή.

(44)  Η Αρχή μπορεί να παράσχει μια τέτοια κοινή μέθοδο.

(45)   ΕΕ L 54 της 28.2.2008, σ. 1, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 11 της 28.2.2008, σ. 1.

(46)  Αυτό σημαίνει ότι καμία περιοχή των κρατών της ΕΖΕΣ δεν πληροί το κριτήριο του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάτω του 75 %, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 144.

(47)  Βάσει των στοιχείων της Eurostat για το 2010.

(48)  Υπόθεση 248/84 Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 4036, σκέψη 19· Υπόθεση C-169/95 Ισπανία κατά Επιτροπής Συλλογή 1997, σ. I-148, σκέψη 15· και υπόθεση C-310/99, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I-2289, σκέψη 77.

(49)  Στην περίπτωση αυτή, όπως και σε όλες τις επόμενες αναφορές στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, το ΑΕΠ εκφράζεται σε ΠΑΔ.

(50)  Αν μεταβληθεί η κατάσταση, η Αρχή θα εκδώσει νέες κατευθυντήριες γραμμές που θα λαμβάνουν υπόψη τη μεταβολή αυτή.

(51)  Υπόθεση 248/84, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 4036, σκέψη 19.

(52)  Το εν λόγω κατώτατο όριο πληθυσμού θα μειωθεί σε 50 000 κατοίκους για τα κράτη της ΕΖΕΣ που έχουν μη προκαθορισμένη κάλυψη «γ» για πληθυσμό μικρότερο του ενός εκατομμυρίου κατοίκων, ή σε 10 000 κατοίκους για τα κράτη της ΕΖΕΣ των οποίων ο εθνικός πληθυσμός είναι μικρότερος του ενός εκατομμυρίου κατοίκων.

(53)  Για την ανεργία, οι υπολογισμοί θα πρέπει να βασίζονται στα περιφερειακά στοιχεία που δημοσιεύονται από την εθνική στατιστική υπηρεσία, με χρήση του μέσου όρου των τριών τελευταίων ετών για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία (κατά τη στιγμή της κοινοποίησης του χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων). Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, το ποσοστό ανεργίας σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο υπολογίζεται με βάση τα στοιχεία αυτά.

(54)  Για να καθοριστεί κατά πόσον τέτοια νησιά ή παρακείμενες περιοχές έχουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατώτερο ή ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ των 27, το κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να βασίζεται σε στοιχεία που παρέχονται από την εθνική στατιστική υπηρεσία του ή από άλλες αναγνωρισμένες πηγές.

(55)  Για να καθοριστεί κατά πόσον τέτοια νησιά ή παρακείμενες περιοχές έχουν ποσοστό ανεργίας ανώτερο ή ίσο με το 115 % του εθνικού μέσου όρου, το κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να βασίζεται σε στοιχεία που παρέχονται από την εθνική στατιστική υπηρεσία του ή άλλες αναγνωρισμένες πηγές.

(56)  Το εν λόγω κατώτατο όριο πληθυσμού θα μειωθεί σε 25 000 κατοίκους για τα κράτη της ΕΖΕΣ που έχουν μη προκαθορισμένη κάλυψη "γ" για πληθυσμό μικρότερο από 1 εκατ. κατοίκους ή σε 10 000 κατοίκους για τα κράτη της ΕΖΕΣ των οποίων ο συνολικός πληθυσμός είναι κάτω από 1 εκατ. κατοίκους ή σε 5 000 κατοίκους για νησιά και παρακείμενες περιοχές που χαρακτηρίζονται από παρόμοια γεωγραφική απομόνωση.

(57)  Για την εφαρμογή του κριτηρίου 5, το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να αποδείξει ότι πληρούνται οι ισχύουσες προϋποθέσεις συγκρίνοντας τις οικείες περιοχές με την κατάσταση άλλων περιοχών του ιδίου κράτους της ΕΖΕΣ ή άλλων κρατών της ΕΖΕΣ με βάση κοινωνικοοικονομικούς δείκτες σχετικά με τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων, τις αγορές εργασίας, τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, την εκπαίδευση ή άλλους παρόμοιους δείκτες. Για τον σκοπό αυτό, το κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να βασίζεται στα στοιχεία που παρέχονται από την εθνική στατιστική υπηρεσία του ή άλλες αναγνωρισμένες πηγές.

(58)  Το κράτος της ΕΖΕΣ δύναται να αναφερθεί σε περιοχές LAU 1 αντί για περιοχές LAU 2 εάν οι εν λόγω περιοχές LAU 1 διαθέτουν μικρότερο πληθυσμό σε σχέση με την περιοχή LAU 2 της οποίας αποτελούν τμήμα.

(59)  Ωστόσο, το κράτος της ΕΖΕΣ δύναται να χαρακτηρίσει τμήματα περιοχής LAU 2 (ή περιοχής LAU 1), με την προϋπόθεση ότι ο συγκεκριμένος πληθυσμός της περιοχής LAU υπερβαίνει το ελάχιστο πληθυσμιακό όριο που απαιτείται για τις παρακείμενες περιοχές σύμφωνα με τα κριτήρια 1 ή 5 (συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των ορίων του πληθυσμού για τα εν λόγω κριτήρια) και ότι ο πληθυσμός των τμημάτων της εν λόγω περιοχής LAU ανέρχεται τουλάχιστον στο 50 % του ελάχιστου πληθυσμού που απαιτείται σύμφωνα με το εφαρμοστέο κριτήριο.

(60)  Στην περίπτωση των νησιών, τα διοικητικά σύνορα περιλαμβάνουν θαλάσσια σύνορα με άλλες διοικητικές μονάδες του οικείου κράτους της ΕΖΕΣ.

(61)  Οι αυξημένες εντάσεις ενισχύσεων για τις ΜΜΕ δεν ισχύουν για τις ενισχύσεις που χορηγούνται σε μεγάλα επενδυτικά έργα.

(62)  Βλέπε παράγραφο 142.

(63)   ΕΕ L 54 της 28.2.2008, σ. 1, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 11 της 28.2.2008, σ. 1. Διατίθεται στη διεύθυνση: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

(64)   ΕΕ L 206 της 2.8.2012, σ. 13, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 42 της 2.8.2012, σ. 1. Διατίθεται στη διεύθυνση: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

(65)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 800/2008 της Επιτροπής, της 6ης Αυγούστου 2008, για την κήρυξη ορισμένων κατηγοριών ενισχύσεων ως συμβατών με την κοινή αγορά κατ' εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης (γενικός κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία) (ΕΕ L 214 της 9.8.2008, σ. 3), που παρεμβλήθηκε στο παράρτημα XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, σημείο 1ι, με την απόφαση αριθ. 120/2008 (ΕΕ L 339 της 18.12.2008, σ. 111 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 79, της 18.12.2008, σ. 20) που ετέθη σε ισχύ στις 8 Νοεμβρίου 2008.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΧΑΡΤΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ

Για τους σκοπούς των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών, ως «τομέας του χάλυβα» νοείται το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την παραγωγή ενός ή περισσοτέρων από τα ακόλουθα προϊόντα:

α)	χυτοσίδηρος για την παραγωγή χάλυβα, για χυτήρια και άλλους ακατέργαστους χυτοσιδήρους, σιδηρομαγγάνιο και ανθρακούχο σιδηρομαγγάνιο, μη συμπεριλαμβανομένων των άλλων σιδηροκραμάτων·

β)

ρευστός χάλυβας χυτευμένος ή μη σε πλινθώματα, συμπεριλαμβανομένων και των πλινθωμάτων που προορίζονται για σφυρηλάτηση, ημικατεργασμένα προϊόντα: χελώνες σφυρήλατου σιδήρου, ράβδοι διάφορες και πλάκες· κορμοί, πρίσματα, πλατέα, πλατίνες· ρόλοι θερμής έλασης, με εξαίρεση την παραγωγή ρευστού χάλυβα για χύτευση από μικρά και μεσαίου μεγέθους χυτήρια·

γ)

τελικά προϊόντα που λαμβάνονται εν θερμώ από σίδηρο και από συνήθη ή ειδικό χάλυβα: σιδηροτροχιές, στρωτήρες, πλάκες έδρασης, αμφιδέτες, δοκοί, βαρείς μορφοσίδηροι και ράβδοι 80 mm και άνω, πάσσαλοι πεπλατυσμένοι, ράβδοι και μορφοσίδηροι κάτω των 80 mm και πλατέα κάτω των 150 mm, χονδρόσυρμα, προϊόντα στρογγυλής ή τετραγώνου τομής για σωλήνες, φύλλα και ταινίες ελασματοποιηθέντα εν θερμώ (συμπεριλαμβανομένων και των ταινιών για σωλήνες και των ρολών που θεωρούνται ως τελικά προϊόντα), λαμαρίνες ελασματοποιηθείσες εν θερμώ κάτω των 3 mm, πλάκες και λαμαρίνες πάχους 3 mm και άνω, μεγάλα πλατέα 150 mm και άνω, με εξαίρεση τα προϊόντα συρματοποίησης, οι ολκομετρημένες ράβδοι και τα χυτεύματα σιδήρου·

δ)

τελικά προϊόντα που λαμβάνονται εν ψυχρώ: λευκοσίδηρος, λαμαρίνες επιμολυβδωμένες, λαμαρίνες για επίστρωση, επιψευδαργυρωμένες λαμαρίνες, άλλες επιστρωμένες λαμαρίνες, λαμαρίνες ψυχρής έλασης, λαμαρίνες μαγνητικές, ταινίες προοριζόμενες για την παραγωγή λευκοσιδήρου, λαμαρίνες ελασματοποιηθείσες εν ψυχρώ, σε ρόλους και φύλλα·

ε)	σωλήνες: όλοι οι άνευ ραφής χαλύβδινοι σωλήνες, χαλύβδινοι σωλήνες με διάμετρο πάνω από 406,4 mm.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II α)

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ

Για τους σκοπούς των ανά χείρας κατευθυντηρίων γραμμών, ως «τομέας των συνθετικών ινών» νοείται:

α)	η εξέλαση/ελαστικοποίηση όλων των γενικών κατηγοριών ινών και νημάτων από πολυεστέρα, πολυαμίδιο, ακρυλικό ή πολυπροπυλένιο, ανεξαρτήτως της τελικής χρήσης τους· ή

β)	ο πολυμερισμός (συμπεριλαμβανομένης της πολυσυμπύκνωσης), εφόσον συνδυάζεται με εξέλαση από την άποψη των χρησιμοποιούμενων μηχανών· ή

γ)

οποιαδήποτε πρόσθετη διαδικασία συνδέεται με την ταυτόχρονη εγκατάσταση δυναμικού εξέλασης/ελαστικοποίησης από τον μελλοντικό αποδέκτη της ενίσχυσης ή από άλλη επιχείρηση του ομίλου στον οποίο ανήκει, και η οποία, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας, εντάσσεται κατά κανόνα στο σχετικό παραγωγικό δυναμικό, από την άποψη των χρησιμοποιούμενων μηχανών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI

ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 169

Κείμενο της εικόνας