21.6.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 180/8

1.

Στις 14 Δεκεμβρίου 2011, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (η «Αρχή») εξέδωσε απόφαση σχετικά με διαδικασία εφαρμογής των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας ΕΟΧ. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή δημοσιεύει τα ονόματα των μερών και τα βασικότερα σημεία της απόφασης, λαμβάνοντας υπόψη το νόμιμο συμφέρον των επιχειρήσεων ως προς τη διαφύλαξη των επιχειρηματικών τους απορρήτων. Μια μη εμπιστευτική εκδοχή του πλήρους κειμένου της απόφασης διατίθεται στις αυθεντικές γλώσσες της υπόθεσης στον δικτυακό τόπο της Αρχής στη διεύθυνση:

http://www.eftasurv.int/competition/competition-cases/

2.

Η απόφαση απευθύνεται στην εταιρεία εκμετάλλευσης πορθμείου Color Line AS, για την άμεση συμμετοχή της στην παράβαση που αναφέρεται στα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας ΕΟΧ. Η απόφαση απευθύνεται επίσης στην Color Group AS υπό την ιδιότητά της ως μητρικής εταιρείας της Color Line AS από την 1η Οκτωβρίου 1998 έως τις 20 Δεκεμβρίου 2005. Για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1999 έως τις 20 Δεκεμβρίου 2005 επιβλήθηκε πρόστιμο για το οποίο οι Color Line AS και Color Group AS θεωρούνται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες.

3.

Στις 20 Δεκεμβρίου 2005, ο ανταγωνιστής της Color Line εκείνη την περίοδο, Kystlink AS, υπέβαλε καταγγελία στη νορβηγική αρχή ανταγωνισμού. Η υπόθεση παραπέμφθηκε εν συνεχεία στην Αρχή δυνάμει του άρθρου 11 του κεφαλαίου ΙΙ του Πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, και των κανόνων που καθορίζονται στην ανακοίνωση σχετικά με το δίκτυο ΕΖΕΣ (1).

4.

Από τις 4 έως τις 6 Απριλίου 2006, η Αρχή διενήργησε ελέγχους στις εγκαταστάσεις των Color Line AS, Color Group ASA και O.N. Sunde AS (ως μητρικής εταιρείας της Color Group ASA) στο Όσλο, Νορβηγία.

5.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2009, η Αρχή γνωστοποίησε κοινοποίηση αιτιάσεων στην Color Line. Η Αρχή κατέληξε στα εξής προκαταρκτικά συμπεράσματα: i) η αποκλειστική συμφωνία που συνήψε η Color Line με τον λιμένα του Strömstad προστάτευε την Color Line κατά του πραγματικού ανταγωνισμού στην αγορά παροχής υπηρεσιών επιβατηγών πορθμειακών γραμμών μικρής αποστάσεως με αφορολόγητες πωλήσεις στις γραμμές που συνδέουν τους λιμένες κατά μήκος των νορβηγικών ακτών μεταξύ Sandefjord και Langesund και τους λιμένες των σουηδικών ακτών στον δήμο του Strömstad, κατά παράβαση του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ· και ii) συνεχίζοντας να εφαρμόζει την εν λόγω συμφωνία μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ η Color Line είχε καταχραστεί τη δεσπόζουσα θέση της σ’ αυτήν την αγορά, κατά παράβαση του άρθρου 54 της συμφωνίας ΕΟΧ.

6.

Η Color Group AS δραστηριοποιείται στον τομέα των μεταφορών και του τουρισμού, και παρέχει ιδίως υπηρεσίες πορθμείου. Η Color Line AS, εξ ολοκλήρου ελεγχόμενη θυγατρική της Color Group AS, ήταν η εταιρεία που είχε αναλάβει (μαζί με τους προκατόχους της) τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης πορθμείων του Ομίλου κατά την υπό εξέταση περίοδο, και κυρίως την εκμετάλλευση της γραμμής μεταξύ Sandefjord και Strömstad.

7.

Τη γραμμή εκμεταλλευόταν αρχικά η εταιρεία Scandi Line AS. της οποίας η Color Line AS είναι η άμεση νόμιμη διάδοχος. Η Color Line AS ανήκε εξ ολοκλήρου στην Color Group AS από τις 30 Σεπτεμβρίου 1998.

8.

Η Color Line και οι προκάτοχοί της εκμεταλλεύονται τη γραμμή πορθμείου από το Strömstad στο Sandefjord στη Νορβηγία από το 1986. Η Color Line συνήψε μια πρώτη συμφωνία με τον δήμο του Strömstad τον Ιούλιο του 1989. Η συμφωνία αυτή αντικαταστάθηκε από τη συμφωνία η οποία αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας απόφασης στις 26 Μαρτίου 1991 («η συμφωνία λιμένος»). Η συμφωνία λιμένος ίσχυε για περίοδο 15 ετών (από την 1η Ιανουαρίου 1991 μέχρι τις 30 Δεκεμβρίου 2005). Εν συνεχεία, η Color Line ανανέωσε τη συμφωνία για περαιτέρω περίοδο 10 ετών.

9.

Η συμφωνία λιμένος προέβλεπε την ενοικίαση στην Color Line από τον δήμο του Strömstad μιας συγκεκριμένης ζώνης του λιμένος — την καλούμενη Torskholmen — καθώς και το δικαίωμα να χρησιμοποιεί τη ράμπα πρόσβασης και τον χώρο αναμονής για επιβίβαση αυτοκινήτων.

10.

Το δικαίωμα της Color Line να χρησιμοποιεί αποκλειστικά τη ζώνη Torskholmen προβλεπόταν στη ρήτρα 7 της συμφωνίας λιμένος, η οποία απαγόρευε στον δήμο να επιτρέπει την πρόσβαση στην Torskholmen σε άλλους ανταγωνιστικούς φορείς εκμετάλλευσης πορθμείων.

11.

Η γραμμή Sandefjord — Strömstad συνδέει την πόλη Sandefjord, που βρίσκεται στην κομητεία του Vestfold στη Νορβηγία, σε απόσταση περίπου δύο ωρών με αυτοκίνητο νοτίως του Όσλο στη δυτική πλευρά του Oslofjord, και την πόλη Strömstad, η οποία βρίσκεται στη δυτική ακτή της Σουηδίας, κοντά στα νορβηγικά σύνορα.

12.

Η διέλευση του πορθμείου μεταξύ Sandefjord και Strömstad διαρκεί περίπου 2,5 ώρες. Γενικά, από το 1994, η Color Line εξυπηρετεί πέντε δρομολόγια ημερησίως στη γραμμή αυτή και έξι κατά την περίοδο αιχμής. Ένας μεγάλος αριθμός επιβατών επιβιβάζουν το αυτοκίνητό τους στο πορθμείο στο Sandefjord και επιστρέφουν στη Νορβηγία οδικώς διασχίζοντας τα σύνορα στο Svinesund, βορείως του Strömstad.

13.

Οι αφορολόγητες πωλήσεις επί των πορθμείων της Color Line έπαιξαν και παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην επιτυχία της γραμμής. Στη Νορβηγία οι αφορολόγητες πωλήσεις σε πορθμεία απαιτούν την έκδοση αδείας την οποία κατέχει η Color Line από το 1987 για τις αφορολόγητες πωλήσεις στη γραμμή Sandefjord — Strömstad.

14.

Η Αρχή όρισε τη σχετική αγορά προϊόντων ως την παροχή υπηρεσιών επιβατηγών πορθμειακών γραμμών μικρής αποστάσεως με αφορολόγητες πωλήσεις. Η γεωγραφική εμβέλεια της σχετικής αγοράς περιοριζόταν μάλλον στην παροχή τέτοιων υπηρεσιών μεταξύ των λιμένων των δήμων Sandefjord και Strömstad. Ωστόσο, για τους σκοπούς της απόφασης, ο ακριβής ορισμός της γεωγραφικής αγοράς μπορεί να παραμείνει ανοικτός, δεδομένου ότι, κατά την υπό εξέταση περίοδο, η Color Line ήταν, εν πάση περιπτώσει, ο μοναδικός πάροχος υπηρεσιών επιβατηγών πορθμειακών γραμμών μικρής αποστάσεως με αφορολόγητες πωλήσεις μεταξύ Νορβηγίας και Σουηδίας.

15.

Η συμφωνία λιμένος που συνήφθη στο Strömstad παρείχε αποκλειστική πρόσβαση στη ζώνη Torskholmen εντός του λιμένος Strömstad στην εταιρεία Color Line για περίοδο 25 ετών (αρχικά 15 έτη, με το δικαίωμα παράτασης αυτής της περιόδου για επιπλέον 10 έτη). Απαγόρευε δε στον δήμο του Strömstad να παρέχει, σε κάθε εταιρεία πλην της Color Line, πρόσβαση στη ζώνη Torskholmen καθ’ όλη την εν λόγω περίοδο.

16.

Η Color Line απόκτησε δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης όλων των διαθέσιμων εγκαταστάσεων σ’ αυτόν τον λιμένα που βρίσκεται σε στρατηγική θέση, για περίοδο 25 ετών, ανεξάρτητα από το αν θα χρησιμοποιούσε ή όχι αυτήν την ικανότητα ή αν την είχε πράγματι ανάγκη. Η συμφωνία λιμένος, επομένως, απέκλειε την πρόσβαση στη σχετική αγορά για μεγάλη χρονική περίοδο.

17.

Άλλοι φραγμοί εισόδου στην αγορά ήταν επίσης το καθεστώς αφορολόγητων πωλήσεων, που συνιστούσε το πλεονέκτημα των πρωτείων εγκατάστασης της Color Line (η οποία είχε το μονοπώλιο στη γραμμή από την ίδρυσή της μέχρι το 2006) και η πίστη στο σήμα. Η Color Line αποδείχθηκε ότι ήταν, επίσης, ένας επιθετικός ανταγωνιστής, πρόθυμη και ικανή να υπερασπισθεί τη θέση της και να ασκήσει την ισχύ της στην αγορά για να το επιτύχει.

18.

Κατά την εν λόγω περίοδο, διαπιστώθηκαν τουλάχιστον τρεις σημαντικές προσπάθειες πιθανών ανταγωνιστών να εισέλθουν στη σχετική αγορά και να ανταγωνιστούν την Color Line στη γραμμή Sandefjord — Strömstad. Δύο από αυτές τις προσπάθειες απέτυχαν. Η τρίτη — Kystlink — εστέφθη με επιτυχία μόνο αφού έληξε η αρχική περίοδος αποκλειστικής εκμετάλλευσης 15 ετών που είχε χορηγηθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας λιμένος και αφού ο δήμος αρνήθηκε να χορηγήσει την παράταση 10 ετών που δικαιούταν η Color Line δυνάμει της συμφωνίας. Ο δήμος του Strömstad χορήγησε δικαίωμα πρόσβασης στην Kystlink στις 21 Δεκεμβρίου 2005.

19.

Αφού εξετάστηκαν άλλοι πιθανοί εναλλακτικοί λιμένες διαπιστώθηκε ότι, για τεχνικούς, εμπορικούς, γεωγραφικούς και ρυθμιστικούς λόγους, κανένας από αυτούς δεν προσέφερε πραγματικές δυνατότητες νέας εισόδου στην αγορά, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, σε πιθανούς νεοεισερχόμενους φορείς που επιθυμούσαν να ανταγωνιστούν με την Color Line στη γραμμή αυτή κατά την εξεταζόμενη περίοδο.

20.

Με βάση τα στοιχεία που εκτίθενται ανωτέρω, η μακροπρόθεσμη αποκλειστική συμφωνία λιμένος περιόρισε τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ, την 1η Ιανουαρίου 1994, μέχρι τουλάχιστον τις 20 Δεκεμβρίου 2005.

21.

Οι διεθνείς υπηρεσίες πορθμείων είναι, από τη φύση τους, διασυνοριακές. Επιπλέον, ο κύκλος εργασιών της Color Line στη γραμμή αυτή ήταν σημαντικός και αυξανόταν συνεχώς κάθε χρόνο κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Ο αριθμός επιβατών στη γραμμή αυξήθηκε επίσης κατά την ίδια περίοδο, φθάνοντας τους 1,2 εκατομμύρια επιβάτες το 1999 και παραμένοντας ουσιαστικά στα ίδια ή ανώτερα επίπεδα μέχρι το 2005.

22.

Με βάση τα ανωτέρω, η συμφωνία λιμένος είχε επαρκείς επιπτώσεις στην ικανότητα των ανταγωνιστών να ανταγωνίζονται με την Color Line μεταξύ της Σουηδίας και της Νορβηγίας στη σχετική αγορά, ώστε να καθοριστεί ότι η συμφωνία λιμένος μπορούσε να επηρεάσει αισθητά το εμπόριο εντός ΕΟΧ κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

23.

Η Color Line ισχυρίστηκε ότι είχε πραγματοποιήσει σημαντικές αρχικές επενδύσεις που είχαν βελτιώσει σημαντικά τη γραμμή Sandefjord — Strömstad προς όφελος των καταναλωτών. Ωστόσο, όλες οι βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας που, κατά τους ισχυρισμούς της Color Line, επήλθαν χάρη στη μακροπρόθεσμη αποκλειστική συμφωνία λιμένος ήταν είτε ανεπαρκώς τεκμηριωμένες είτε, στην καλύτερη των περιπτώσεων, περιορισμένες από τη φύση τους. Η Color Line δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι τα οφέλη της αποτελεσματικότητας που, κατά τους ισχυρισμούς, προήλθαν από την εν λόγω συμφωνία αντιστάθμιζαν τη ζημία την οποία υπέστησαν οι καταναλωτές λόγω της μακροπρόθεσμης αποκλειστικότητάς της. Επιπλέον, η διάρκεια — 25 έτη — της αποκλειστικότητας που απολάμβανε η Color Line υπερέβαινε κατά πολύ την αποδεκτή περίοδο και ήταν θεμελιωδώς δυσανάλογη σε σχέση με την υλοποίηση κερδών αποδοτικότητας.

24.

Συνάγεται το συμπέρασμα ότι η Color Line δεν απέδειξε ότι πληρούνταν οι όροι του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ.

25.

Κατά την περίοδο από το 1986 μέχρι το 2006 όταν η Kystlink εισήλθε στην αγορά, η Color Line ήταν ο μοναδικός, δηλαδή ο μονοπωλιακός, πάροχος της σχετικής αγοράς υπηρεσιών πορθμείων, με μερίδιο αγοράς 100 %. Πελάτες της εταιρείας ήταν κυρίως ιδιώτες με περιορισμένη ή καμία αντισταθμιστική αγοραστική δύναμη. Επιπλέον, η αγορά χαρακτηριζόταν από σημαντικούς φραγμούς εισόδου, ιδίως τη θέση της Color Line στην αγορά, την πίστη των πελατών της στο σήμα, την έλλειψη βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων όσον αφορά άλλους εναλλακτικούς λιμένες και ρυθμιστικούς φραγμούς. Γι’ αυτούς τους λόγους, η Color Line κατείχε δεσπόζουσα θέση στη σχετική αγορά τουλάχιστον κατά την υπό εξέταση περίοδο.

26.

Από την 1η Ιανουαρίου 1994 μέχρι τις 20 Δεκεμβρίου 2005 τα μακροπρόθεσμα αποκλειστικά δικαιώματα που απολάμβανε η Color Line δυνάμει της συμφωνίας λιμένος για τη χρησιμοποίηση των λιμενικών εγκαταστάσεων στη ζώνη Torskholmen στο Strömstad, που απέκλειαν τον ανταγωνισμό στη σχετική αγορά, ήταν τουλάχιστον ικανά να περιορίσουν τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 54 της συμφωνίας ΕΟΧ.

27.

Η Color Line δεν απέδειξε ότι υπήρχε κάποιος αντικειμενικός λόγος να στηριχτεί σε αυτήν τη συμφωνία και να συνεχίσει να εφαρμόζει τα αποκλειστικά της δικαιώματα από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ, την 1η Ιανουαρίου 1994, μέχρι τις 20 Δεκεμβρίου 2005. Η Color Line επομένως καταχράστηκε τη δεσπόζουσα θέση της στη σχετική αγορά.

28.

Οι διεθνείς υπηρεσίες πορθμείων είναι από τη φύση τους διασυνοριακές και η σχετική αγορά των υπηρεσιών πορθμείων στην παρούσα υπόθεση αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς. Με βάση τα ανωτέρω, η καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης της Color Line στη σχετική αγορά ήταν ικανή να επηρεάσει σημαντικά το εμπόριο εντός του ΕΟΧ κατά την έννοια του άρθρου 54 της συμφωνίας ΕΟΧ.

29.

Η απόφαση καθορίζει ότι οι Color Line AS και Color Group AS παρέβησαν τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας ΕΟΧ λόγω των μακροπρόθεσμων αποκλειστικών δικαιωμάτων που απολάμβανε η Color Line AS δυνάμει της συμφωνίας λιμένος, η οποία συνήφθη με τον δήμο του Strömstad το 1991, ως εξής:

30.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής για τη μέθοδο υπολογισμού των προστίμων (2), το βασικό ποσό του προστίμου ισοδυναμεί με ένα ορισμένο ποσοστό — μέχρι 30 % — επί της αξίας των πωλήσεων προϊόντων/υπηρεσιών στον σχετικό γεωγραφικό χώρο εντός του ΕΟΧ, με τις οποίες συνδέεται άμεσα ή έμμεσα η παράβαση, και το οποίο θα καθορίζεται σε συνάρτηση με τον βαθμό σοβαρότητας της παράβασης, πολλαπλασιασμένο με τον αριθμό των ετών της παράβασης.

31.

Η Εποπτεύουσα Αρχή χρησιμοποιεί κατά κανόνα τις πωλήσεις της επιχείρησης κατά τη διάρκεια του τελευταίου πλήρους οικονομικού έτους της συμμετοχής της στην παράβαση. Στην παρούσα υπόθεση, αυτό αντιστοιχεί με τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε η Color Line στη γραμμή Sandefjord — Strömstad το 2004.

32.

Για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παράβασης και για να αποφασιστεί εάν το ποσοστό της αξίας των πωλήσεων, το οποίο θα ληφθεί υπόψη σε μια συγκεκριμένη υπόθεση, θα πρέπει να βρίσκεται στο κατώτερο ή ανώτερο μέρος της κλίμακας αυτής, η Αρχή πραγματοποιεί κατά περίπτωση ανάλυση, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις κρίσιμες περιστάσεις της υπόθεσης. Η Αρχή συνεκτιμά μια σειρά παραγόντων, όπως τη φύση της παράβασης, το μερίδιο αγοράς των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων και τη γεωγραφική έκταση της παράβασης.

33.

Στην παρούσα υπόθεση, η Αρχή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό της αξίας των πωλήσεων που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό του βασικού ποσού του προστίμου θα πρέπει να είναι 2,5 %.

34.

Παρότι η Αρχή διαπίστωσε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ από την 1η Ιανουαρίου 1994, κατά την άσκηση των εξουσιών της επιβολής προστίμων, αποφάσισε, κατ’ εξαίρεση, στο πλαίσιο της ευρείας διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει κατά τον υπολογισμό των προστίμων (3) και με βάση τις ιδιαιτερότητας της παρούσας υπόθεσης, να επιβάλει πρόστιμο μόνο για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 1999 μέχρι τις 20 Δεκεμβρίου 2005. Επομένως, η περίοδος που λαμβάνεται υπόψη ανέρχεται σε επτά έτη.

35.

Με βάση τα ανωτέρω, το βασικό ποσό του προστίμου καθορίζεται σε 18,811 εκατ. EUR.

36.

Στην παρούσα υπόθεση δεν υφίσταται καμία επιβαρυντική ή ελαφρυντική περίσταση.

37.

Το πρόστιμο δεν υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών της επιχείρησης που μετείχε στην παράβαση κατά το οικονομικό έτος που προηγείται της απόφασης.

38.

Οι εταιρείες Color Line AS και Color Group AS παρέβησαν τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας ΕΟΧ λόγω των μακροπρόθεσμων αποκλειστικών δικαιωμάτων που απολάμβανε η Color Line AS δυνάμει της συμφωνίας λιμένος, η οποία συνήφθη με τον δήμο του Strömstad το 1991, ως εξής:

39.

Παρότι η Αρχή διαπίστωσε, βάσει των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων, ότι η παράβαση έπαυσε στις 20 Δεκεμβρίου 2005, για να αποφευχθεί κάθε αμφιβολία, οι επιχειρήσεις που παραμένουν ενεργοί στη σχετική αγορά και στις οποίες απευθύνεται η απόφαση καλούνται να θέσουν τέρμα στην παράβαση, εάν δεν το έχουν ήδη πράξει, και ως εκ τούτου να απέχουν από κάθε πράξη ή συμπεριφορά που θα μπορούσε να έχει τον ίδιο ή ισοδύναμο στόχο ή αποτέλεσμα.

40.

Για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 1999 μέχρι τις 20 Δεκεμβρίου 2005, επιβάλλεται πρόστιμο 18,811 εκατ. EUR στην Color Line AS και την Color Group AS, για το οποίο θεωρούνται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες.