(2004/C 65 E/281)

ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ Ρ-3093/03

υποβολή: Harald Ettl (PSE) προς την Επιτροπή

(14 Οκτωβρίου 2003)

Θέμα:   Συμπερίληψη της δραστικής ουσίας Paraquat στον κατάλογο των εγκεκριμένων ουσιών σύμφωνα με την οδηγία 91/414/ΕΚ

Κατά τη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής για την Τροφική Αλυσίδα και την Υγεία των Ζώων στις 2 και 3.10.2003, αποφασίστηκε να περιληφθεί το ζιζανιοκτόνο Paraquat στον κατάλογο εγκεκριμένων ουσιών (Παράρτημα 1) της οδηγίας 91/414/ΕΚ (1) σχετικά με τη διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων.

To Paraquat είναι ιδιαίτερα τοξικό και επίμονης δράσης στους ανθρώπους και στα ζώα και, κατά την επανειλημμένη χρήση του, συγκεντρώνεται στο έδαφος. Λόγω της τοξικότητάς του, η χρήση του Paraquat απαγορεύεται γενικώς σε επτά χώρες, ενώ σε άλλες χώρες επιτρέπεται σε πολύ περιορισμένο βαθμό.

Παρά τους κινδύνους που συνεπάγεται το Paraquat για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, η Επιτροπή πρότεινε να περιληφθεί η ουσία αυτή στον κατάλογο των εγκεκριμένων ουσιών, επιτρέποντας, με τον τρόπο αυτό, την πρόσβαση του ζιζανιοκτόνου αυτού στις αγορές της ΕΕ και άλλων χωρών. Η χαλάρωση των περιορισμών που ισχύουν επί του παρόντος για το Paraquat θα καταδίκαζε τις προσπάθειες για υψηλότερες προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας στη γεωργία και μάλιστα θα προωθούσε μεθόδους γεωργικής παραγωγής που δεν χαρακτηρίζονται από κοινωνική και τεχνολογική-περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό τόσο για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και για τους πολίτες της Ευρώπης να γνωστοποιηθούν οι λόγοι που ώθησαν την Επιτροπή και το Συμβούλιο να επιβάλλουν στον πληθυσμό της Ευρώπης τη χρήση αυτού του τοξικού και επικίνδυνου ζιζανιοκτόνου.

Απάντηση του κ. Byrne εξ ονόματος της Επιτροπής

(12 Νοεμβρίου 2003)

Οδηγία του Συμβουλίου 91/414/ΕΟΚ της 15 Ιουλίου 1991 σχετικά με τη διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων δημιουργεί ένα εναρμονισμένο πλαίσιο για τη χορήγηση αδείας και τοποθέτηση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Οι ενεργείς ουσίες που πρέπει να χρησιμοποιούνται ως φυτοπροστατευτικά προϊόντα αξιολογούνται και λαμβάνουν έγκριση σε κοινοτικό επίπεδο και καταγράφονται στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας. Κατά συνέπεια, μεμονωμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν ενεργείς ουσίες αξιολογούνται και λαμβάνουν άδεια από τα κράτη μέλη βάσει εναρμονισμένων κανόνων.

Το άρθρο 5 της οδηγίας παρέχει έναν πίνακα ενεργών ουσιών στο Παράρτημα Ι της οδηγίας όταν, υπό το φως της τρέχουσας επιστημονικής και τεχνικής γνώσης, αποδειχθεί ότι αυτές ικανοποιούν, κατ'αρχήν τις απαιτήσεις της ασφάλειας για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.

Για το παρακουάτ (paraquat), τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τον κλάδο αξιολογήθηκαν από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή στο πλαίσιο της Μόνιμης Επιτροπής Διατροφικής Αλυσίδας και Ζωικής Υγείας. Τα έγγραφα και οι πληροφορίες υποβλήθηκαν επίσης στην ανεξάρτητη επιστημονική επιτροπή φυτών με το αίτημα του σχολιασμού σχετικά με πιθανούς κινδύνους για καταναλωτές και χειριστές αυτών και τους δυνητικούς κινδύνους για το περιβάλλον (ιδίως οργανισμούς που ζουν στο έδαφος, πουλιά και λαγοί).

Κατά τη γνώμη της (2), η Επιστημονική Επιτροπή κατέληξε ότι όταν χρησιμοποιείται το paraquat ως φυτοπροστατευτικó προϊόν που συνιστάται βάσει των συνιστώμενων καλών πρακτικών εργασίας, η χρήση του δεν δημιουργεί οιονδήποτε σημαντικό κίνδυνο υγείας για τους χειριστές του. Σημείωσε επίσης ότι η χρήση στα συνιστώμενα ποσοστά πεδίων είναι απίθανο να δημιουργήσουν σημαντικό κίνδυνο για τους οργανισμούς που κατοικούν στο έδαφος. Εντούτοις, ζήτησε μία αναλυτικότερη εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων του paraquat στο ρυθμό διάσπασης των οργανικών υλών στο έδαφος. Η πληροφορία αυτή παραδόθηκε στη συνέχεια και αξιολογήθηκε από το εισηγούμενο κράτος μέλος και κρίθηκε αποδεκτή. Επίσης κατέληξε ότι οι διαθέσιμες μελέτες έδειξαν την ύπαρξη κινδύνου για τα φωλεοποιητικά πτηνά που εκτρέφονται στο έδαφος, αλλά ότι θα χρειαζόταν περισσότερες πληροφορίες για τις πραγματικές εκθέσεις για μία οριστική αξιολόγηση του κινδύνου. Η πληροφορία αυτή παρασχέθηκε στη συνέχεια και η αξιολόγηση από τη Μόνιμη Επιτροπή τροφικής αλυσίδας και ζωικής υγείας κατέληξε ότι, αν και υπήρχαν υποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες θα μπορούσε να υπάρξει έκθεση, υπάρχουν διάφορες καταστάσεις κατά τις οποίες η έκθεση για πουλιά που έχουν τις φωλιές τους στο έδαφος είναι αμελητέα. Στην περίπτωση αυτή η αξιολόγηση από τη Μόνιμη Επιτροπή τροφικής αλυσίδας και ζωικής υγείας κατέδειξε ότι ο κίνδυνος θα ήταν αποδεκτός εφόσον εφαρμοστούν τα κατάλληλα μέτρα κατά της μείωσης των κινδύνων. Τελικά η Επιστημονική Επιτροπή κατέληξε ότι το paraquat ενδέχεται να προκαλεί θανατηφόρες και σχεδόν θανατηφόρες επιπτώσεις για λαγούς, αλλά ότι τα διαθέσιμα στοιχεία είναι ανεπαρκή για την εκτίμηση του ποσοστού των λαγών που επηρεάζονται. Τα αποτελέσματα της Επιστημονικής Επιτροπής λήφθηκαν υπόψη κατά την κατάρτιση της οδηγίας συμπερίληψης και της Έκθεσης Επανεξέτασης.

Γενικά, η αξιολόγηση από τη Μόνιμη Επιτροπή αλυσίδας και ζωικής υγείας κατέληξε ότι ο κίνδυνος θα ήταν αποδεκτός εάν εφαρμοστούν κατάλληλα μέτρα περιορισμού του κινδύνου και ως εκ τούτου οι απαιτήσεις του άρθρου 5 της Οδηγίας καλύπτονται και ότι το paraquat θα έπρεπε να περιληφθεί στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας.

Παρά ταύτα, η λήψη απόφασης για το paraquat ήταν δύσκολη λόγω της αναγνωρισμένης του τοξικότητας. Ως εκ τούτου, το σχέδιο που εξετάζεται από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή περιλαμβάνει περιοριστικές διατάξεις καθώς και υποχρεωτικό πρόγραμμα παρακολούθησης και αναφορών καθώς και μία προτεινόμενη επανεξέταση της αποτελεσματικότητας των μέτρων περιορισμού του κινδύνου.

Οι συζητήσεις επίσης συμπεριέλαβαν τη συχνή χρήση του paraquat σε απόπειρες αυτοκτονίας και σε ατυχήματα σε αναπτυσσόμενες χώρες. Εντούτοις, το σχέδιο οδηγίας συμπερίληψης πρόκειται να εφαρμοστεί μόνο στην Κοινότητα. Αυτό περιέχει τεχνικές προδιαγραφές για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας τυχαίας ή έστω και ηθελημένης κατάποσης για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, ο ειδοποιών ανέλαβε τη δέσμευση να χρησιμοποιεί τις προδιαγραφές της Κοινότητας για τις παγκόσμιες αγορές του και τη διοργάνωση παγκοσμίως ενός προγράμματος επίβλεψης. Το πρόγραμμα αυτό θα περιλαμβάνει κατάρτιση για την ασφαλή χρήση, πρόγραμμα παρακολούθησης πιθανών ατυχημάτων και την ανάπτυξη συνθέσεων ασφαλέστερων για το χρήστη.

Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη χρήση του paraquat μπορούν να γίνουν το αντικείμενο χειρισμού κατά τρόπο ώστε η χρήση του να είναι αποδεκτή. Επιπλέον, θα πρέπει επίσης να προσδοκάται ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη χρήση των προϊόντων φυτοπροστασίας που περιέχουν paraquat θα μειωθούν σε παγκόσμια κλίμακα.

Είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η συμπερίληψη στο Παράρτημα Ι δεν αποτελεί ενθάρρυνση της χρήσης του paraquat και ότι η συμπερίληψη δεν θα πρέπει να χαλαρώσει τους υφιστάμενους περιορισμούς στην Κοινότητα. Αυτό απλά σημαίνει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν τη χρήση προϊόντων που περιέχουν paraquat. Στην πράξη, σε σύγκριση με την παρούσα κατάσταση, το πιθανότερο είναι να αυξήσει την προστασία των εργαζομένων και του περιβάλλοντος λόγω των επιπρόσθετων περιορισμών (υπεράνω και πέρα εκείνων που είναι ήδη σε ισχύ), που θα είναι υποχρεωτική για εκείνα τα κράτη μέλη που αποφασίζουν να συνεχίζουν να επιτρέπουν τη χρήση προϊόντων που περιέχουν paraquat.

Επιπλέον, μετά από πέντε έτη η Επιτροπή θα υποβάλει στη μόνιμη επιτροπή διατροφικής αλυσίδας και ζωικής υγείας έκθεση για την εφαρμογή της Οδηγίας σχετικά με το paraquat, όπου θα αναφέρει κατά πόσον οι απαιτήσεις για τη συμπερίληψη στο Παράρτημα Ι θα συνεχίζουν να ικανοποιούνται και ενδέχεται να προτείνει οιανδήποτε τροποποίηση σε αυτό, συμπεριλαμβανομένης αν χρειαστεί, της απόσυρσης του paraquat από το Παράρτημα Ι.

(1)  EE L 230 της 19.8.1991, σελ 1.

(2)  Γνώμη της Επιστημονικής Επιτροπής Φυτών επί των συγκεκριμένων ερωτημάτων της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση του paraquat στο πλαίσιο της οδηγίας του Συμβουλίου 91/414/ΕΟΚ- SCP/PARAQ/002 που εγκρίθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2001.