Προσωρινό κείμενο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)

της 10ης Σεπτεμβρίου 2025 (*)

« Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αίτηση καταχώρισης σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνίσταται σε ήχο μελωδίας – Απόλυτος λόγος απαραδέκτου – Διακριτικός χαρακτήρας – Άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 »

Στην υπόθεση T‑288/24,

Berliner Verkehrsbetriebe (BVG), με έδρα το Βερολίνο (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τον S. Jaworski, δικηγόρο,

προσφεύγουσα,

κατά

Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), εκπροσωπούμενου από την D. Stoyanova-Valchanova,

καθού,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από τις Α. Μαρκουλλή, πρόεδρο, V. Tomljenović και L. Spangsberg Grønfeldt (εισηγήτρια), δικαστές,

γραμματέας: R. Ūkelytė, διοικητική υπάλληλος,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και ιδίως τις γραπτές ερωτήσεις που έθεσε το Γενικό Δικαστήριο στους διαδίκους και τις αντίστοιχες απαντήσεις τους, οι οποίες κατατέθηκαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 30 Ιανουαρίου 2025,

κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 28ης Μαρτίου 2025,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1        Με την προσφυγή που άσκησε δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η προσφεύγουσα Berliner Verkehrsbetriebe (BVG) ζητεί την ακύρωση της απόφασης του πέμπτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), της 2ας Απριλίου 2024 (υπόθεση R 2220/2023‑5) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).

 Ιστορικό της διαφοράς

2        Στις 15 Μαρτίου 2023 η προσφεύγουσα υπέβαλε στο EUIPO αίτηση καταχώρισης σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ηχητικό σημείο που συνίσταται σε ήχο μελωδίας ο οποίος μπορεί να ακουστεί μέσω του ακόλουθου υπερσυνδέσμου:

<ηχητικό αρχείο του επίμαχου σήματος>

3        Οι υπηρεσίες για τα οποίες ζητήθηκε η καταχώριση του σήματος εμπίπτουν στην κλάση 39 κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας, της 15ης Ιουνίου 1957, για τη διεθνή ταξινόμηση προϊόντων και υπηρεσιών με σκοπό την καταχώριση σημάτων, όπως αναθεωρήθηκε και τροποποιήθηκε, και αντιστοιχούν στην ακόλουθη περιγραφή: «Μεταφορές· μεταφορά επιβατών· συσκευασία και υπηρεσίες σχετικά με πακετάρισμα· αποθήκευση· οργάνωση μεταφορών στο πλαίσιο περιηγήσεων».

4        Με απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 2023, η εξετάστρια απέρριψε την αίτηση καταχώρισης του εν λόγω σήματος, βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1).

5        Στις 6 Νοεμβρίου 2023 η προσφεύγουσα άσκησε προσφυγή ενώπιον του EUIPO κατά της απόφασης της εξετάστριας.

6        Με την προσβαλλόμενη απόφαση, το τμήμα προσφυγών απέρριψε την προσφυγή στο σύνολό της βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001. Κατ’ ουσίαν, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το σήμα του οποίου ζητήθηκε η καταχώριση ήταν τόσο σύντομο και κοινότοπο, ώστε δεν μπορούσε να εντυπωθεί στη μνήμη ή να αναγνωριστεί από τους καταναλωτές ως ένδειξη της εμπορικής προέλευσης των υπηρεσιών που προσδιόριζε.

 Αιτήματα των διαδίκων

7        Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

–        να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση,

–        να καταδικάσει το EUIPO στα δικαστικά έξοδα.

8        Το EUIPO ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

–        να απορρίψει την προσφυγή,

–        να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα σε περίπτωση που διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

 Σκεπτικό

9        Η προσφεύγουσα προβάλλει έναν μόνον λόγο ακυρώσεως, ο οποίος αφορά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001. Κατ’ ουσίαν, υποστηρίζει ότι το τμήμα προσφυγών δεν αξιολόγησε ορθώς τα χαρακτηριστικά του επίμαχου σήματος, τα οποία είναι ωστόσο τυπικά και σύμφωνα προς τις ενδείξεις που παρέχουν τόσο η πρακτική που ακολουθεί με τις αποφάσεις του το EUIPO όσο και οι κατευθυντήριες γραμμές που εφαρμόζονται κατά την εξέταση των ηχητικών σημάτων ενώπιόν του.

10      Το EUIPO αμφισβητεί την επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας, υποστηρίζοντας ότι το τμήμα προσφυγών ορθώς διαπίστωσε με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι το επίμαχο σήμα στερούνταν διακριτικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001.

11      Κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001, δεν γίνονται δεκτά για καταχώριση τα σήματα που στερούνται διακριτικού χαρακτήρα.

12      Ο διακριτικός χαρακτήρας ενός σήματος κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 σημαίνει ότι το σήμα αυτό καθιστά δυνατή την εξατομίκευση του προϊόντος ή της υπηρεσίας ως προς τα οποία ζητείται η καταχώριση ως προερχόμενων από συγκεκριμένη επιχείρηση και, επομένως, τη διάκριση του προϊόντος ή της υπηρεσίας αυτής από αντίστοιχα προϊόντα ή υπηρεσίες άλλων επιχειρήσεων [αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Globo Comunicação e Participações κατά EUIPO (Ηχητικό σήμα), T‑408/15, EU:T:2016:468, σκέψη 37, και της 7ης Ιουλίου 2021, Ardagh Metal Beverage Holdings κατά EUIPO (Συνδυασμός ήχων παραγόμενων με το άνοιγμα μεταλλικού κουτιού ενός ανθρακούχου ποτού), T‑668/19, EU:T:2021:420, σκέψη 17].

13      Τα στερούμενα διακριτικού χαρακτήρα σήματα, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001, είναι τα σήματα που θεωρούνται ακατάλληλα να επιτελέσουν την ουσιώδη λειτουργία του σήματος, δηλαδή να προσδιορίσουν την εμπορική προέλευση του επίμαχου προϊόντος ή της επίμαχης υπηρεσίας, προκειμένου να παράσχουν τη δυνατότητα στον καταναλωτή ο οποίος αποκτά το προϊόν ή λαμβάνει την υπηρεσία που προσδιορίζει το σήμα να προβεί, σε μεταγενέστερη αγορά, στην ίδια επιλογή, αν η εμπειρία αποβεί θετική, ή σε διαφορετική επιλογή, αν η εμπειρία αποβεί αρνητική [αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Globo Comunicação e Participações κατά EUIPO (Ηχητικό σήμα), T‑408/15, EU:T:2016:468, σκέψη 38, και της 7ης Ιουλίου 2021, Ardagh Metal Beverage Holdings κατά EUIPO (Συνδυασμός ήχων παραγόμενων με το άνοιγμα μεταλλικού κουτιού ενός ανθρακούχου ποτού), T‑668/19, EU:T:2021:420, σκέψη 18].

14      Ο διακριτικός χαρακτήρας ενός σήματος πρέπει να εκτιμάται σε σχέση, αφενός, με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία ζητείται η καταχώριση και, αφετέρου, με τον τρόπο με τον οποίο το ενδιαφερόμενο κοινό αντιλαμβάνεται το σήμα αυτό [αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Globo Comunicação e Participações κατά EUIPO (Ηχητικό σήμα), T‑408/15, EU:T:2016:468, σκέψη 39, και της 7ης Ιουλίου 2021, Ardagh Metal Beverage Holdings κατά EUIPO (Συνδυασμός ήχων παραγόμενων με το άνοιγμα μεταλλικού κουτιού ενός ανθρακούχου ποτού), T‑668/19, EU:T:2021:420, σκέψη 19].

15      Ένας ελάχιστος διακριτικός χαρακτήρας αρκεί πάντως για να αποκλείσει την εφαρμογή του απόλυτου λόγου απαραδέκτου του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 [απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Globo Comunicação e Participações κατά EUIPO (Ηχητικό σήμα), T‑408/15, EU:T:2016:468, σκέψη 40].

16      Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι τα κριτήρια εκτίμησης του διακριτικού χαρακτήρα είναι τα ίδια για όλες τις κατηγορίες σημάτων, δεδομένου ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 2017/1001 δεν διακρίνει μεταξύ των διαφόρων αυτών κατηγοριών. Επομένως, τα κριτήρια εκτίμησης του διακριτικού χαρακτήρα των ηχητικών σημάτων δεν διαφέρουν από εκείνα που εφαρμόζονται στις λοιπές κατηγορίες σημάτων [βλ. απόφαση της 7ης Ιουλίου 2021, Ardagh Metal Beverage Holdings κατά EUIPO (Συνδυασμός ήχων παραγόμενων με το άνοιγμα μεταλλικού κουτιού ενός ανθρακούχου ποτού), T‑668/19, EU:T:2021:420, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

17      Από τη νομολογία προκύπτει επίσης ότι είναι αναγκαίο το ηχητικό σημείο του οποίου ζητείται η καταχώριση να έχει ορισμένη απήχηση, ώστε να μπορεί ο καταναλωτής να το αντιληφθεί και να το εκλάβει ως σήμα και όχι απλώς ως λειτουργικό στοιχείο ή ως ένδειξη χωρίς ίδια εγγενή χαρακτηριστικά. Επομένως, ο εν λόγω καταναλωτής πρέπει να θεωρήσει ότι το ηχητικό σημείο έχει προσδιοριστική ικανότητα, υπό την έννοια ότι είναι αναγνωρίσιμο ως σήμα [βλ. απόφαση της 7ης Ιουλίου 2021, Ardagh Metal Beverage Holdings κατά EUIPO (Συνδυασμός ήχων παραγόμενων με το άνοιγμα μεταλλικού κουτιού ενός ανθρακούχου ποτού), T‑668/19, EU:T:2021:420, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

18      Μολονότι το κοινό αντιλαμβάνεται συνήθως τα λεκτικά ή εικονιστικά σήματα ως σημεία που προσδιορίζουν την εμπορική προέλευση προϊόντων ή των υπηρεσιών, εντούτοις, δεν ισχύει κατ’ ανάγκην το ίδιο όταν το σημείο συνίσταται μόνο σε ηχητικό στοιχείο. Ωστόσο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, όσον αφορά ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες, δεν είναι ασύνηθες ο καταναλωτής να τα αναγνωρίζει με βάση ένα ηχητικό στοιχείο. Επ’ αυτού, πρέπει επίσης να γίνει δεκτό ότι οι συνήθειες που επικρατούν σε έναν οικονομικό τομέα δεν είναι σταθερές, αλλά ενδέχεται να μεταβληθούν με την πάροδο του χρόνου, υπό ορισμένες περιστάσεις, ακόμη και με ιδιαίτερα δυναμικό τρόπο [πρβλ. αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Globo Comunicação e Participações κατά EUIPO (Ηχητικό σήμα), T‑408/15, EU:T:2016:468, σκέψεις 42 έως 44, και της 7ης Ιουλίου 2021, Ardagh Metal Beverage Holdings κατά EUIPO (Συνδυασμός ήχων παραγόμενων με το άνοιγμα μεταλλικού κουτιού ενός ανθρακούχου ποτού), T‑668/19, EU:T:2021:420, σκέψεις 25 και 26].

19      Η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των ως άνω εκτιμήσεων.

20      Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί την εκτίμηση του τμήματος προσφυγών ότι οι υπηρεσίες τις οποίες αφορά το επίμαχο σήμα απευθύνονται στο ευρύ κοινό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εν λόγω εκτίμηση δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.

21      Όσον αφορά την εκτίμηση του διακριτικού χαρακτήρα του επίμαχου σήματος, το τμήμα προσφυγών επισήμανε ότι το σήμα αυτό «[ήταν] ηχητικό σημείο δύο δευτερολέπτων, το οποίο [συνίστατο] σε απλή ακολουθία τεσσάρων διαφορετικών αντιληπτών ήχων». Ως εκ τούτου, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το επίμαχο σήμα «[ήταν] τόσο σύντομο και κοινότοπο ώστε δεν μπορ[ούσε] ούτε να εντυπωθεί στη μνήμη ούτε να αναγνωριστεί από τους ενδιαφερόμενους καταναλωτές ως ένδειξη προέλευσης και όχι απλώς ως λειτουργικό στοιχείο ή ένδειξη που δεν φέρει κάποιο μήνυμα». Συναφώς, το τμήμα προσφυγών επισήμανε ότι, μολονότι το επίμαχο σήμα «[ήταν] διαφορετικό από τα άλλα jingles που χρησιμοποιούνται στον τομέα των μεταφορών», η διαφορά αυτή «δεν αρκ[ούσε], αφ’ εαυτής, για να του προσδώσει διακριτικό χαρακτήρα», στο μέτρο που «[ο] διακριτικός χαρακτήρας ενός ηχητικού σήματος πρέπει να καθορίζεται αποκλειστικά από την ικανότητα του σήματος να προσδιορίζει το προϊόν ή την υπηρεσία για τα οποία ζητείται η καταχώριση ως προερχόμενα από συγκεκριμένη επιχείρηση και, επομένως, να διακρίνει το εν λόγω προϊόν ή υπηρεσία από εκείνα άλλων επιχειρήσεων».

22      Ειδικότερα, για να καταλήξει στην έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα, το τμήμα προσφυγών έκρινε κατ’ ουσίαν ότι το επίμαχο σήμα «[ήταν] εξαιρετικά σύντομο ([…] δύο δευτερόλεπτα) και απλό ([…] τέσσερις αντιληπτοί ήχοι)» και ότι, κατά συνέπεια, «δεν [ήταν] σε θέση να μεταδώσει μήνυμα το οποίο οι καταναλωτές [θα μπορούσαν] να θυμούνται», δεδομένου ότι «θα [γινόταν] απλώς αντιληπτό ως λειτουργικό ηχητικό στοιχείο με σκοπό να προσελκύσει την προσοχή του ακροατή στην αναγγελία που ακολουθεί ή σε άλλες πτυχές των οικείων υπηρεσιών».

23      Πρέπει να επισημανθεί επ’ αυτού ότι έχει ήδη γίνει δεκτό ότι ηχητικό σημείο το οποίο χαρακτηρίζεται από υπεραπλούστευση και περιορίζεται σε απλή επανάληψη δύο πανομοιότυπων μουσικών νοτών –εν προκειμένω ήχος που μοιάζει με ήχο κλήσης τηλεφώνου– δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να μεταδώσει μήνυμα απομνημονεύσιμο από τους καταναλωτές, οπότε αυτοί δεν θα το θεωρήσουν ως σήμα, εκτός αν αποκτήσει διά της χρήσης διακριτικό χαρακτήρα [πρβλ. απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Globo Comunicação e Participações κατά EUIPO (Ηχητικό σήμα), T‑408/15, EU:T:2016:468, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

24      Εντούτοις, όπως ορθώς υποστηρίζει η προσφεύγουσα, από πλείονα στοιχεία μπορεί να θεωρηθεί ότι τα χαρακτηριστικά του επίμαχου σήματος όσον αφορά τη διάρκεια και την απήχησή του αποδεικνύουν την ύπαρξη μάλλον και όχι την έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 και της νομολογίας που μνημονεύεται στις σκέψεις 12 έως 18 ανωτέρω.

25      Συγκεκριμένα, πρώτον, όσον αφορά τις συνήθειες του επίμαχου εν προκειμένω οικονομικού τομέα, είναι γενικώς γνωστό ότι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των μεταφορών χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο «jingles», δηλαδή σύντομα ηχητικά θέματα, προκειμένου να διαμορφώσουν μια αναγνωρίσιμη από το κοινό ηχητική ταυτότητα, το ηχητικό ισοδύναμο της οπτικής ταυτότητας ενός σήματος, για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που συνδέονται με αυτό. Τέτοια ηχητικά σήματα χρησιμοποιούνται επίσης για την εισαγωγή ή τη συνοδεία μηνυμάτων προς το ενδιαφερόμενο κοινό, είτε στις αίθουσες των αεροδρομίων είτε στις αποβάθρες σιδηροδρομικών σταθμών και σταθμών λεωφορείων, για διαφημιστικούς σκοπούς ή σε σχέση με συναφείς υπηρεσίες. Τα jingles αυτά, για τα οποία η προσφεύγουσα παρέθεσε διάφορα παραδείγματα (βλ. σημείο 5, έβδομη περίπτωση, της προσβαλλόμενης απόφασης), καθιστούν δυνατή την προσέλκυση της προσοχής των ακροατών σε περιβάλλον που μπορεί ενίοτε να είναι θορυβώδες.

26      Δεύτερον, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το επίμαχο σήμα συνίσταται σε ήχο μελωδίας στην οποία τέσσερις διαφορετικοί αντιληπτοί ήχοι διαδέχονται ο ένας τον άλλον (βλ. σκέψη 2 ανωτέρω).

27      Ο ήχος της μελωδίας από την οποία αποτελείται το επίμαχο σήμα δεν συνδέεται άμεσα με τις υπηρεσίες τις οποίες αφορά το σήμα και δεν υπαγορεύεται από τεχνικές ή λειτουργικές εκτιμήσεις. Πράγματι, ο ήχος αυτός δεν συνίσταται σε θόρυβο που προκαλείται συνήθως κατά τη χρήση υπηρεσιών μεταφορών, όπως, για παράδειγμα, σε θόρυβο ενός διερχόμενου μετρό ή τρένου ή σε θόρυβο αεροπλάνου που απογειώνεται. Ομοίως, δεν αποδείχθηκε ότι ο ήχος της μελωδίας από την οποία αποτελείται το επίμαχο σήμα είναι ήδη γνωστός στο κοινό και, ως εκ τούτου, μπορεί να υποτεθεί ότι πρόκειται για πρωτότυπο έργο.

28      Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να θεωρηθεί ότι ο ήχος της μελωδίας από την οποία αποτελείται το επίμαχο σήμα έχει μάλλον ως σκοπό να χρησιμεύσει ως jingle, δηλαδή, όπως ορθώς υπογραμμίζει η προσφεύγουσα, ως σύντομη και ευμνημόνευτη ηχητική αλληλουχία που προκαλεί εντύπωση. Περαιτέρω, πρέπει να θεωρηθεί ότι, παρά τη συντομία του, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των jingles και αποσκοπεί ειδικά στο να διευκολύνει την απομνημόνευσή τους, ο ήχος της μελωδίας από την οποία αποτελείται το επίμαχο σήμα επιδιώκει να προσελκύσει την προσοχή του κοινού στην εμπορική προέλευση των υπηρεσιών που αφορά το σήμα, σύμφωνα με τις συνήθειες του τομέα των μεταφορών.

29      Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται εξάλλου, όπως παρατηρεί η προσφεύγουσα, από την πρακτική που ακολουθεί με τις αποφάσεις του το EUIPO και από τις κατευθυντήριες γραμμές που εφαρμόζονται κατά την εξέταση των ηχητικών σημάτων ενώπιόν του.

30      Ειδικότερα, ο ήχος της μελωδίας από την οποία αποτελείται το επίμαχο σήμα έχει διάρκεια παρόμοια με εκείνη που συνθέτει το ηχητικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο χρησιμοποιεί η γερμανική επιχείρηση σιδηροδρόμων Deutsche Bahn AG, το οποίο έχει καταχωριστεί με αριθμό 18800487 και μπορεί να ακουστεί μέσω του ακόλουθου υπερσυνδέσμου (<EUIPO - eSearch>), η δε μελωδία αυτή, όπως και η ως άνω που συνθέτει το ηχητικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της Deutsche Bahn, δεν έχει καμία σχέση με τις επίμαχες υπηρεσίες μεταφορών. Οι ίδιες παρατηρήσεις ισχύουν και στο πλαίσιο σύγκρισης του επίμαχου σήματος με το σήμα της επιχείρησης που εκμεταλλεύεται το αεροδρόμιο του Μονάχου Flughafen München GmbH, το οποίο καταχωρίσθηκε με αριθμό 17396102 και το οποίο μπορεί να ακουστεί μέσω του ακόλουθου υπερσυνδέσμου (<EUIPO - eSearch>).

31      Ομοίως, δύο «[π]αραδείγματα αποδεκτών εμπορικών σημάτων», που εκτίθενται στο μέρος Β, τμήμα 4, κεφάλαιο 3, σημείο 15, των κατευθυντήριων γραμμών για την εξέταση ενώπιον του EUIPO, οι οποίες, μολονότι δεν έχουν δεσμευτική ισχύ, μπορούν εντούτοις να αποτελέσουν πηγή αναφοράς για την πρακτική που ακολουθεί το EUIPO στον τομέα των σημάτων [βλ. απόφαση της 8ης Ιουνίου 2022, Muschaweck κατά EUIPO – Conze (UM), T‑293/21, EU:T:2022:345, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία], είναι κρίσιμα για την εκτίμηση των χαρακτηριστικών του επίμαχου σήματος. Πράγματι, από τα παραδείγματα αυτά προκύπτει ότι έγιναν δεκτά δύο ηχητικά σήματα τα οποία αποτελούνταν, αντιστοίχως, από «αλληλουχία τεσσάρων διαφορετικών τόνων, η οποία κατεβαίνει κατά ένα τέταρτο και στη συνέχεια ανεβαίνει και τελειώνει στη μέση» και από «δύο πρώτες συντομότερες νότες λα [που] έχουν λιγότερο δυνατό ήχο από την μακρόσυρτη και υψηλότερη νότα ντο που ακολουθεί […]». Τέτοιες ηχητικές αλληλουχίες μπορούν να συγκριθούν με την αλληλουχία που συνθέτει το επίμαχο σήμα, το οποίο, κατά το τμήμα προσφυγών, περιλαμβάνει τέσσερις αντιληπτούς ήχους.

32      Επομένως, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών του επίμαχου σήματος όσον αφορά τη διάρκεια, τη μελωδία και τους αντιληπτούς ήχους, καθώς και των διαφόρων ενδείξεων που παρέσχε το EUIPO στο παρελθόν σχετικά με τον ρόλο που διαδραματίζουν τα χαρακτηριστικά αυτά κατά την εκτίμηση του διακριτικού χαρακτήρα ενός ηχητικού σήματος του οποίου ζητείται η καταχώριση, το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη εκτίμησης όταν έκρινε ότι το επίμαχο σήμα στερείται διακριτικού χαρακτήρα διότι ήταν «[ήταν] εξαιρετικά σύντομο ([…] δύο δευτερόλεπτα) και απλό ([…] τέσσερις αντιληπτοί ήχοι)».

33      Η εν λόγω εκτίμηση είναι εσφαλμένη υπό το πρίσμα τόσο των συνηθειών που επικρατούν στον οικείο τομέα, για τον οποίο είναι σημαντικό να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ήχος ούτως ώστε το ενδιαφερόμενο κοινό να μπορεί να προσδιορίσει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μιας επιχείρησης και να διαμορφωθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο μια αναγνωρίσιμη ηχητική ταυτότητα, όσο και των στοιχείων που χαρακτηρίζουν το επίμαχο σήμα, το οποίο επιδιώκει ακριβώς να επιδράσει στο κοινό υπό τη μορφή ενός σύντομου και ευμνημόνευτου jingle, το οποίο προκαλεί εντύπωση, και να δηλώσει, ως εκ τούτου, την εμπορική προέλευση των επίμαχων υπηρεσιών, οι οποίες θα συνδέονται αποκλειστικώς με την προσφεύγουσα. Από την άποψη αυτή, ούτε η διάρκεια του επίμαχου σήματος ούτε η φερόμενη «απλότητα» ή «κοινοτοπία» του, η οποία δεν εμποδίζει αφ’ εαυτής την αναγνώριση της αντίστοιχης μελωδίας, αποτελούν εμπόδια που αρκούν από μόνα τους να δικαιολογήσουν την παντελή έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα.

34      Τρίτον, το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε άλλη πλάνη όταν έκρινε, προς στήριξη της εκτίμησής του ότι το επίμαχο σήμα στερούνταν διακριτικού χαρακτήρα, ότι διαδραμάτιζε «απλούστατα λειτουργικό ρόλο».

35      Συγκεκριμένα, όσον αφορά τις υπηρεσίες μεταφορών ή τις υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών, το τμήμα προσφυγών επισήμανε ότι «[ήταν] σύνηθες να μεταδίδεται μια σύντομη ηχητική αλληλουχία πριν από τις αναγγελίες, μέσω μεγαφώνου, πληροφοριών σχετικά με τα μέσα μεταφοράς, προκειμένου να επικεντρωθεί η προσοχή των ταξιδιωτών στην αναγγελία που ακολουθεί μετά το jingle» και ότι, δεδομένου ότι οι αναγγελίες αυτές μεταδίδονταν συνήθως σε θορυβώδη περιβάλλοντα, «δεν [ήταν] εύκολο για τον ακροατή να διακρίνει την αναγγελία από άλλους θορύβους» και να τη συνδέσει με συγκεκριμένη επιχείρηση πριν να εξοικειωθεί με αυτήν.

36      Εντούτοις, στην προκειμένη περίπτωση, προκύπτει, όπως παρατηρεί και η προσφεύγουσα, ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι πρέπει να εξεταστεί μία από τις δυνητικές χρήσεις του επίμαχου σήματος όπως πράττει το τμήμα προσφυγών, δηλαδή η χρήση του σε σιδηροδρομικό σταθμό για την αναγγελία της σχετικής υπηρεσίας μεταφορών, μια τέτοια χρήση, έστω και αν έχει λειτουργικό ρόλο, ουδόλως εμποδίζει το επίμαχο σήμα να επιτελέσει τη λειτουργία του ως ένδειξη της εμπορικής προέλευσης της εν λόγω υπηρεσίας. Αυτός θα ήταν άλλωστε ο ρόλος του επίμαχου σήματος σε ένα τέτοιο πλαίσιο, δεδομένου ότι ο ήχος της μελωδίας που χαρακτηρίζει το σήμα έχει ακριβώς ως σκοπό να παράσχει στο ενδιαφερόμενο κοινό τη δυνατότητα να διακρίνει την υπηρεσία αυτή και την οικεία επιχείρηση από άλλες υπηρεσίες που ενδέχεται να του προσφέρουν άλλες επιχειρήσεις δραστηριοποιούμενες στον τομέα των μεταφορών.

37      Τέταρτον, όσον αφορά τις λοιπές υπηρεσίες τις οποίες αφορά το επίμαχο σήμα, οι οποίες δεν σχετίζονται άμεσα με τις μεταφορές, αλλά με πτυχές που θα μπορούσαν να συνδέονται με αυτές, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το σήμα δεν ήταν σε θέση να επιτελέσει ούτε τη βασική του λειτουργία ως ένδειξη εμπορικής προέλευσης, στο μέτρο που «το ενδιαφερόμενο κοινό που εκτίθεται σε αυτή την πολύ σύντομη και απλή ακολουθία ήχων στο πλαίσιο των υπηρεσιών αυτών […] [θα υπέθετε] το πολύ, ότι ο ήχος συνδέεται με ορισμένες πτυχές της υπηρεσίας (για παράδειγμα, με την έναρξη μιας αναγγελίας) ή ότι χρησιμοποιείται για τη διαφήμιση των υπηρεσιών αυτών». Οι εκτιμήσεις όμως που εκτίθενται στις σκέψεις 27 έως 36 ανωτέρω ισχύουν, mutatis mutandis, και όσον αφορά την εκτίμηση του τμήματος προσφυγών σχετικά με τις λοιπές ως άνω υπηρεσίες. Ειδικότερα, όπως ορθώς υποστηρίζει η προσφεύγουσα, είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό, αφενός, με ποιες πτυχές των υπηρεσιών τις οποίες αφορά το επίμαχο σήμα μπορεί να συνδεθεί ο ήχος της μελωδίας που το συνθέτει και, αφετέρου, με ποιον τρόπο το γεγονός ότι το επίμαχο ηχητικό σημείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο διαφήμισης για τις εν λόγω υπηρεσίες αποτελεί επιχείρημα κατά της καταχώρισής του ως σήματος.

38      Κατά συνέπεια, από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το τμήμα προσφυγών δεν εκτίμησε ορθώς τον διακριτικό χαρακτήρα του επίμαχου σήματος υπό το πρίσμα του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001.

39      Ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτός ο μόνος λόγος ακυρώσεως και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, χωρίς να χρειάζεται να κριθεί το παραδεκτό των εγγράφων που προσκόμισε η προσφεύγουσα για πρώτη φορά ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προκειμένου να αποδείξει τις διαφημιστικές χρήσεις διαφόρων ήδη καταχωρισθέντων ηχητικών σημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν τον τομέα των μεταφορών.

 Επί των δικαστικών εξόδων

40      Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα.

41      Δεδομένου ότι το EUIPO ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της προσφεύγουσας.

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)

αποφασίζει:

1)      Ακυρώνει την απόφαση του πέμπτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) της 2ας Απριλίου 2024 (υπόθεση R 2220/2023‑5).

2)      Καταδικάζει το EUIPO στα δικαστικά έξοδα.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 10 Σεπτεμβρίου 2025.

(υπογραφές)

*      Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.