1.

Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ ( 2 ), το οποίο προβλέπει, κατ’ ουσίαν, τη δυνατότητα να επέρχονται τροποποιήσεις περιορισμένης αξίας σε δημόσια σύμβαση ή συμφωνία-πλαίσιο χωρίς να απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι οι τροποποιήσεις αυτές δεν μεταβάλλουν τη συνολική φύση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου.

2.

Η υπόθεση της κύριας δίκης αφορά συμφωνίες-πλαίσια που συνήφθησαν μεταξύ της Polismyndigheten (αστυνομικής αρχής, Σουηδία) και δύο παρόχων υπηρεσιών με σκοπό την παροχή της υπηρεσίας ρυμούλκησης οχημάτων. Οι εν λόγω συμφωνίες-πλαίσια, οι οποίες αξιολογήθηκαν βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης τιμής, προέβλεπαν αρχικώς σταθερή τιμή όσον αφορά τις υπηρεσίες για τις οποίες το σημείο παραλαβής του οχήματος βρίσκεται εντός ακτίνας 10 χιλιομέτρων από τον τόπο επιστροφής του οχήματος και πρόσθετη τιμή ανά χιλιόμετρο για τις μεταφορές εκτός της ακτίνας αυτής. Στη συνέχεια, η αναθέτουσα αρχή συμφώνησε με τους αναδόχους την τροποποίηση των όρων αμοιβής των εν λόγω συμφωνιών-πλαισίων, χωρίς αύξηση της συνολικής συμβατικής αξίας, με την αύξηση της ακτίνας εντός της οποίας καταβάλλεται μόνον κατ’ αποκοπήν αμοιβή από τα 10 στα 50 χιλιόμετρα, καθώς και του επιπέδου των τιμών.

3.

Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει εάν οι τροποποιήσεις αυτές έχουν ως συνέπεια τη μεταβολή της συνολικής φύσης της συμφωνίας-πλαισίου κατά την έννοια του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 και, ως εκ τούτου, την υποχρέωση διεξαγωγής νέας διαδικασίας σύναψης σύμβασης.

4.

Κατά τις αιτιολογικές σκέψεις 1, 107 και 109 της οδηγίας 2014/24:

[…]

[…]

5.

Το άρθρο 72 της εν λόγω οδηγίας, με τίτλο «Τροποποίηση συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους», έχει ως εξής:

«1.   Οι συμβάσεις και οι συμφωνίες-πλαίσια μπορούν να τροποποιούνται χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες περιπτώσεις:

[…]

[…]

[…]

2.   Επίσης, και χωρίς να απαιτείται επαλήθευση αν τηρούνται οι προϋποθέσεις των στοιχείων α) έως δ) της παραγράφου 4, οι συμβάσεις μπορούν να τροποποιούνται επίσης χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, όταν η αξία της τροποποίησης είναι κατώτερη και των δύο ακόλουθων τιμών:

Ωστόσο, η τροποποίηση δεν μπορεί να μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου. Όταν επέρχονται διαδοχικές τροποποιήσεις, η αξία τους εκτιμάται βάσει της καθαρής σωρευτικής αξίας των διαδοχικών τροποποιήσεων.

[…]

4.   Η τροποποίηση σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου κατά τη διάρκειά της θεωρείται ουσιώδης κατά την έννοια του στοιχείου ε) της παραγράφου 1, όταν καθιστά τη σύμβαση ή τη συμφωνία- πλαίσιο ουσιωδώς διαφορετική, ως προς τον χαρακτήρα, από εκείνη η οποία συνήφθη αρχικώς. Εν πάση περιπτώσει, με την επιφύλαξη των παραγράφων 1 και 2, η τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης όταν πληρούται μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

[…]

5.   Απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης σύμφωνα με την παρούσα οδηγία για τροποποιήσεις των διατάξεων δημόσιας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου κατά τη διάρκειά της διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στις παραγράφους 1 και 2.»

6.

Το άρθρο 8 του lag (2016: 1145) om offentlig upphandling (νόμου 1145 του 2016 για τις δημόσιες συμβάσεις), το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 17 του νόμου αυτού, ορίζει ότι μια σύμβαση ή συμφωνία-πλαίσιο μπορεί να τροποποιηθεί χωρίς διεξαγωγή νέας διαδικασίας σύναψης σύμβασης, εφόσον η τροποποίηση στηρίζεται σε μια από τις διατάξεις των άρθρων 9 έως 14 του εν λόγω νόμου.

7.

Το άρθρο 9, πρώτο εδάφιο, του ίδιου νόμου προβλέπει ότι μια σύμβαση ή συμφωνία-πλαίσιο μπορεί να τροποποιηθεί χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, εφόσον δεν μεταβάλλεται η συνολική φύση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου και η αύξηση ή η μείωση της αξίας της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου είναι κατώτερη, αφενός, του προβλεπόμενου ορίου και, αφετέρου, του 10 % της αξίας της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου, εάν πρόκειται για σύμβαση προμήθειας αγαθών ή παροχής υπηρεσιών.

8.

Το άρθρο 14, πρώτο εδάφιο, του νόμου 1145 του 2016 για τις δημόσιες συμβάσεις ορίζει ότι μια σύμβαση ή συμφωνία-πλαίσιο μπορεί να τροποποιηθεί χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, ακόμη και αν η τροποποίηση δεν εμπίπτει στις διατάξεις των άρθρων 9 έως 13 του εν λόγω νόμου, υπό την προϋπόθεση ότι η τροποποίηση δεν είναι ουσιώδης. Στο δεύτερο εδάφιο, σημείο 1, του άρθρου αυτού διευκρινίζεται ότι μια τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης, μεταξύ άλλων, όταν εισάγει νέους όρους οι οποίοι, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας σύναψης σύμβασης, θα είχαν οδηγήσει στην πρόσκληση διαφορετικών υποψηφίων προς υποβολή προσφορών, στη συμπερίληψη άλλων προσφορών στο στάδιο της αξιολόγησης ή στη συμμετοχή περισσότερων προμηθευτών στη διαδικασία σύναψης σύμβασης.

9.

Το 2020, η αστυνομική αρχή προκήρυξε διαγωνισμό για τη σύναψη σύμβασης παροχής υπηρεσιών ρυμούλκησης οχημάτων, στο πλαίσιο του οποίου η αξιολόγηση των προσφορών επρόκειτο να γίνει βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης προσφερόμενης τιμής. Ειδικότερα, οι προσφέροντες όφειλαν να υποδείξουν μια σταθερή τιμή όσον αφορά τις υπηρεσίες ρυμούλκησης για τις οποίες το σημείο συλλογής του οχήματος βρισκόταν εντός ακτίνας 10 χιλιομέτρων από τον τόπο επιστροφής του οχήματος και μια πρόσθετη τιμή ανά χιλιόμετρο για τις μεταφορές εκτός της ακτίνας αυτής. Οι τιμές αυτές επρόκειτο να παραμείνουν αμετάβλητες καθ’ όλη τη διάρκεια της εν λόγω σύμβασης.

10.

Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε με τη σύναψη, στις αρχές του 2021, δύο συμφωνιών-πλαισίων (στο εξής: επίμαχες συμφωνίες-πλαίσια), των οποίων οι όροι αμοιβής τροποποιήθηκαν, κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους, με συμφωνία μεταξύ της αστυνομικής αρχής και των δύο παρόχων. Με σκοπό την ισόρροπη κατανομή του κόστους μεταξύ των διαφόρων περιοχών αστυνόμευσης, χωρίς αύξηση της συνολικής συμβατικής αξίας των εν λόγω συμφωνιών-πλαισίων, αφενός μεν, αυξήθηκε, από τα 10 στα 50 χιλιόμετρα, η ακτίνα των υπηρεσιών για τις οποίες θα καταβαλλόταν μόνο σταθερή τιμή, αφετέρου δε, τροποποιήθηκαν οι σταθερές τιμές και οι τιμές ανά χιλιόμετρο (στο εξής: επίμαχες τροποποιήσεις) ( 3 ).

11.

Κατόπιν αιτήσεως της Konkurrensverket (αρχής ανταγωνισμού, Σουηδία), το Förvaltningsrätten i Stockholm (διοικητικό πρωτοδικείο Στοκχόλμης, Σουηδία) επέβαλε στην αστυνομική αρχή πρόστιμο ύψους 1200000 SEK (περίπου 120000 ευρώ) λόγω της τροποποίησης των επίμαχων συμφωνιών-πλαισίων χωρίς διεξαγωγή νέας διαδικασίας σύναψης σύμβασης ( 4 ). Μετά την απόρριψη της εφέσεως που άσκησε ενώπιον του Kammarrätten i Stockholm (διοικητικού εφετείου Στοκχόλμης, Σουηδία), η εν λόγω αρχή άσκησε αναίρεση ενώπιον του Högsta förvaltningsdomstolen (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Σουηδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί κατ’ ουσίαν αμφιβολίες σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, όσον αφορά, ειδικότερα, την έννοια της «μεταβολής της συνολικής φύσης» της συμφωνίας-πλαισίου κατά την εν λόγω διάταξη.

12.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

«Μπορεί η τροποποίηση του συστήματος αμοιβής που προβλέπεται σε μια συμφωνία-πλαίσιο η οποία έχει αρχικώς ανατεθεί βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης προσφερόμενης τιμής να θεωρηθεί ότι συνεπάγεται μεταβολή της συνολικής φύσης της συμφωνίας-πλαισίου κατά την έννοια του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, στην περίπτωση που με την τροποποίηση αυτή μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ σταθερών και μεταβλητών τιμών και τα επίπεδα των τιμών προσαρμόζονται κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της σύμβασης να μεταβάλλεται μόνον οριακά;»

13.

Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η αστυνομική αρχή, η αρχή ανταγωνισμού, η Τσεχική και η Εσθονική Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

14.

Με το μόνο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να αποφανθεί σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα πραγματοποίησης τροποποιήσεων περιορισμένης αξίας σε συμφωνία-πλαίσιο χωρίς να απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης.

15.

Προκαταρκτικώς, επισημαίνω ότι το άρθρο 72 της εν λόγω οδηγίας ορίζει ότι οι συμβάσεις και οι συμφωνίες-πλαίσια μπορούν να τροποποιούνται χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης σε μία από τις έξι περιπτώσεις που ορίζει η διάταξη αυτή ( 5 ), ήτοι, κατ’ ουσίαν, όταν πρόκειται για:

16.

Μεταξύ των έξι αυτών περιπτώσεων, φαίνεται ότι οι δύο τελευταίες είναι κρίσιμες στην παρούσα υπόθεση. Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι η αξία των επίμαχων τροποποιήσεων, όσον αφορά τη μία από τις δύο επίμαχες συμφωνίες-πλαίσια, είναι κατώτερη από τα όρια τροποποιήσεων ήσσονος αξίας που προβλέπονται στο άρθρο 72, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, στοιχεία i και ii, της οδηγίας 2014/24 ( 8 ), εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει κατά πόσον οι τροποποιήσεις αυτές μεταβάλλουν τη συνολική φύση της συμφωνίας-πλαισίου, σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της εν λόγω διατάξεως. Επ’ αυτού, το αιτούν δικαστήριο εκθέτει ότι, ενώ το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει την έννοια της «ουσιώδους τροποποίησης» μιας σύμβασης, η οποία διαλαμβάνεται στην παράγραφο 1, στοιχείο εʹ, της εν λόγω διατάξεως και ορίζεται στην παράγραφο 4 της διατάξεως αυτής, δεν έχει ακόμη αποφανθεί σχετικά με την έννοια της «μεταβολής της συνολικής φύσης» της σύμβασης (η οποία προβλέπεται στην παράγραφο 2, δεύτερο εδάφιο, της ίδιας διατάξεως) ( 9 ).

17.

Κατόπιν των προκαταρκτικών αυτών παρατηρήσεων, θα διατυπώσω, στα επόμενα σημεία των παρουσών προτάσεων, ορισμένες διευκρινίσεις σχετικά με την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στην έννοια της «μεταβολής της συνολικής φύσης» μιας δημόσιας σύμβασης κατ’ άρθρο 72, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2014/24, ειδικότερα υπό το πρίσμα της έννοιας της «ουσιώδους τροποποίησης» μιας δημόσιας σύμβασης κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου, πριν παράσχω προς το αιτούν δικαστήριο ορισμένες ενδείξεις σχετικά με τη φύση των επίμαχων τροποποιήσεων.

18.

Όσον αφορά την ερμηνεία των εννοιών της «μεταβολής της συνολικής φύσης» και της «ουσιώδους τροποποίησης» μιας δημόσιας σύμβασης κατά το άρθρο 72 της οδηγίας 2014/24, οι διάδικοι της κύριας δίκης και οι παρεμβαίνοντες εκφράζουν αποκλίνουσες απόψεις. Συγκεκριμένα, ενώ η αστυνομική αρχή, καθώς και η Τσεχική και η Εσθονική Κυβέρνηση, υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η ουσιώδης τροποποίηση μιας συμφωνίας-πλαισίου δεν συνιστά κατ’ ανάγκην μεταβολή της συνολικής φύσης της, η αρχή ανταγωνισμού και η Επιτροπή υποστηρίζουν, κατά βάση, ότι οι δύο αυτές έννοιες είναι ισοδύναμες ( 10 ).

19.

Στο πλαίσιο αυτό, θα εξετάσω το περιεχόμενο των κρίσιμων διατάξεων λαμβάνοντας υπόψη, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τόσο το γράμμα τους όσο και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται, καθώς και τους σκοπούς που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελούν μέρος και, εν προκειμένω, το ιστορικό θεσπίσεως της ρυθμίσεως αυτής ( 11 ).

20.

Όσον αφορά, κατά πρώτον, τη γραμματική ερμηνεία των ανωτέρω δύο εννοιών, επισημαίνω εξαρχής ότι, σε αντίθεση με την έννοια της «ουσιώδους τροποποίησης», ο ορισμός της οποίας περιλαμβάνεται στο άρθρο 72, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24, η έννοια της «μεταβολής της συνολικής φύσης» της σύμβασης δεν ορίζεται στην οδηγία αυτή, η δε διατύπωση του άρθρου 72 της εν λόγω οδηγίας δεν αποτελεί, ως προς το σημείο αυτό, υπόδειγμα σαφήνειας.

21.

Τούτου λεχθέντος, παρατηρώ, κατ’ αρχάς, ότι η αιτιολογική σκέψη 109 της εν λόγω οδηγίας παρέχει δύο παραδείγματα στα οποία «η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της συνολικής [δημόσιας σύμβασης]», έκφραση η οποία, κατ’ ουσίαν, αντιστοιχεί στη «μεταβολή της συνολικής φύσης» της σύμβασης. Πρόκειται, αφενός, για την περίπτωση κατά την οποία τα έργα, οι προμήθειες ή οι υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης αντικαθίστανται από διαφορετική παραγγελία και, αφετέρου, για την περίπτωση κατά την οποία το είδος της σύμβασης τροποποιείται ριζικά, «καθότι, σε μια τέτοια κατάσταση, μπορεί να θεωρηθεί ότι η τροποποίηση θα μπορούσε υποθετικά να επηρεάσει [το] αποτέλεσμα [της διαδικασίας]», κατά τη διατύπωση της εν λόγω αιτιολογικής σκέψης. Δεδομένου ότι η τελευταία αυτή έκφραση αντιστοιχεί, κατ’ ουσίαν, στην περίπτωση των ουσιωδών τροποποιήσεων που προβλέπεται στο άρθρο 72, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της ίδιας οδηγίας ( 12 ), τούτο σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, ότι ορισμένες μεταβολές της συνολικής φύσης της σύμβασης συνιστούν και ουσιώδεις τροποποιήσεις της σύμβασης.

22.

Εν συνεχεία, το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 εφαρμόζεται, όπως προκύπτει από το γράμμα του, «χωρίς να απαιτείται επαλήθευση αν τηρούνται οι προϋποθέσεις των στοιχείων α) έως δ) της παραγράφου 4», της διατάξεως αυτής (σχετικά με τις ουσιώδεις τροποποιήσεις) ( 13 ), πρόβλεψη που καθιστά δυνατή την εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως ανεξαρτήτως του κατά πόσον οι τροποποιήσεις που αυτή επιτρέπει εμπίπτουν όλες στην έννοια των «ουσιωδών τροποποιήσεων» της παραγράφου 1 της ίδιας διατάξεως.

23.

Τέλος, λαμβανομένης υπόψη της συνήθους σημασίας των δύο εξεταζόμενων εκφράσεων στην καθομιλουμένη, φρονώ ότι είναι μάλλον προφανές ότι η έννοια της «μεταβολής της συνολικής φύσης» της σύμβασης περιλαμβάνει τροποποιήσεις οι οποίες βαίνουν πέραν των απλών ουσιωδών τροποποιήσεων ( 14 ).

24.

Εκ των ανωτέρω συνάγω το συμπέρασμα ότι, από αμιγώς γραμματικής απόψεως, η έννοια της «μεταβολής της συνολικής φύσης» της σύμβασης συνιστά ένα είδος «υποκατηγορίας» η οποία περιλαμβάνει τις σοβαρότερες περιπτώσεις ουσιωδών τροποποιήσεων ( 15 ), χωρίς ωστόσο να εξαντλεί το σύνολο των περιπτώσεων που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή ( 16 ).

25.

Όσον αφορά, κατά δεύτερον, το ιστορικό θεσπίσεως και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 72 της οδηγίας 2014/24, επισημαίνω ότι η συγκεκριμένη διάταξη, η οποία κωδικοποιεί την προγενέστερη της ενάρξεως ισχύος της εν λόγω οδηγίας νομολογία του Δικαστηρίου ( 17 ), αποσκοπεί στο να προσδιορίσει τις τροποποιήσεις των συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους που επιτρέπονται χωρίς να απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης ( 18 ). Ορισμένες από τις τροποποιήσεις αυτές επιτρέπονται εφόσον δεν συνεπάγονται μεταβολή της συνολικής φύσης της σύμβασης. Τούτο ισχύει στις τρεις περιπτώσεις που ορίζονται στην παράγραφο 1, στοιχεία αʹ και γʹ, καθώς και στην παράγραφο 2 της εν λόγω διατάξεως, στις οποίες επιτρέπονται τέτοιες τροποποιήσεις εφόσον, στην πρώτη περίπτωση, οι τροποποιήσεις προβλέπονται στα έγγραφα της σύμβασης, στη δεύτερη περίπτωση, οι τροποποιήσεις κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων και δεν συνεπάγονται αύξηση της τιμής που υπερβαίνει το 50 % της αξίας της αρχικής σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου ή, στην τρίτη περίπτωση, τηρείται το όριο των τροποποιήσεων ήσσονος αξίας.

26.

Συνεπώς, φρονώ ότι, στις τρεις περιπτώσεις για τις οποίες έγινε λόγος στο προηγούμενο σημείο των παρουσών προτάσεων, η ίδια διάταξη αφορά όχι απλώς τις «ουσιώδεις τροποποιήσεις», αλλά μόνον εκείνες που συνεπάγονται «μεταβολή της συνολικής φύσης» της σύμβασης ( 19 ). Εξάλλου, εάν αμφότερες οι επίμαχες έννοιες ερμηνεύονταν κατά τον ίδιο τρόπο, η εξαίρεση των τροποποιήσεων ήσσονος αξίας που προβλέπεται στο άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 θα στερούνταν την πρακτική αποτελεσματικότητά της ( 20 ).

27.

Επομένως, στις περιπτώσεις αυτές επιτρέπεται η πραγματοποίηση ορισμένων ουσιωδών τροποποιήσεων χωρίς να πρέπει να διεξαχθεί νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, εξαιρουμένων των πιο σημαντικών τροποποιήσεων, οι οποίες συνεπάγονται μεταβολές της συνολικής φύσης της σύμβασης ( 21 ).

28.

Όσον αφορά, κατά τρίτον και τελευταίο, τους σκοπούς που επιδιώκονται με το άρθρο 72 της οδηγίας 2014/24, υπενθυμίζω ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η διάταξη αυτή αποσκοπεί, κατ’ ουσίαν, στη διασφάλιση της τηρήσεως των αρχών της διαφάνειας των διαδικασιών και της ίσης μεταχειρίσεως των προσφερόντων, αποτρέποντας το ενδεχόμενο η αναθέτουσα αρχή και ο ανάδοχος να επιφέρουν στη σύμβαση τέτοιες τροποποιήσεις ώστε οι διατάξεις της να καθίστανται ουσιωδώς διαφορετικές από εκείνες της αρχικής σύμβασης, τούτο δε προς τον γενικότερο σκοπό των κανόνων της Ένωσης περί δημοσίων συμβάσεων, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών και του ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού εντός όλων των κρατών μελών ( 22 ). Ως προς το ζήτημα αυτό, φρονώ ότι οι μνημονευόμενες στο σημείο 25 των παρουσών προτάσεων περιπτώσεις, στις οποίες η εν λόγω διάταξη επιτρέπει την πραγματοποίηση ορισμένων ουσιωδών τροποποιήσεων χωρίς να απαιτείται να διεξαχθεί νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, δικαιολογούνται από το ότι αυτές οι λιγότερο σημαντικές τροποποιήσεις είναι σε μικρότερο βαθμό ικανές να επηρεάσουν την τήρηση των αρχών της διαφάνειας των διαδικασιών και της ίσης μεταχειρίσεως των προσφερόντων ( 23 ).

29.

Επομένως, ακόμη και υπό το πρίσμα των σκοπών που επιδιώκονται με το άρθρο 72 της οδηγίας 2014/24, οι δύο εξεταζόμενες έννοιες δεν μπορούν να θεωρηθούν ισοδύναμες, ειδικότερα δε η έννοια των «μεταβολών της συνολικής φύσης» της σύμβασης, ενώ περιλαμβάνεται στην έννοια των «ουσιωδών τροποποιήσεων», εντούτοις περιορίζεται μόνο στις πιο σημαντικές ουσιώδεις τροποποιήσεις ( 24 ).

30.

Συμπερασματικώς, φρονώ ότι η εξαίρεση των τροποποιήσεων ήσσονος αξίας που προβλέπεται στο άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 μπορεί να εφαρμοστεί εφόσον οι τροποποιήσεις της σύμβασης, μολονότι «ουσιώδεις», δεν συνεπάγονται μεταβολή της συνολικής φύσης της σύμβασης ( 25 ). Τούτου λεχθέντος, θα εξετάσω, στα επόμενα σημεία των παρουσών προτάσεων, τις επίμαχες τροποποιήσεις υπό το πρίσμα της τελευταίας αυτής έννοιας.

31.

Κατά το αιτούν δικαστήριο, οι επίμαχες τροποποιήσεις, οι οποίες δεν μπορούσαν να προβλεφθούν βάσει των στοιχείων που περιέχονταν στα αρχικά έγγραφα της σύμβασης, είναι κατώτερες από το όριο τροποποιήσεων ήσσονος αξίας που προβλέπεται στο άρθρο 72, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, σημεία i και ii, της οδηγίας 2014/24 ( 26 ). Επομένως, πρέπει να εξεταστεί εάν οι εν λόγω τροποποιήσεις συνιστούν «μεταβολές της συνολικής φύσης της σύμβασης» κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.

32.

Μολονότι εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να κρίνει οριστικώς επί του ζητήματος αυτού εκτιμώντας τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, το Δικαστήριο οφείλει να του παράσχει χρήσιμες ενδείξεις επ’ αυτού.

33.

Κατά πρώτον, όπως προανέφερα ( 27 ), οι επίμαχες τροποποιήσεις δεν συνιστούν μεταβολές της συνολικής φύσης της σύμβασης απλώς και μόνον διότι θα μπορούσαν ενδεχομένως να χαρακτηριστούν ως «ουσιώδεις τροποποιήσεις» ( 28 ).

34.

Κατά δεύτερον, όπως επισημάνθηκε στο σημείο 21 των παρουσών προτάσεων, από την αιτιολογική σκέψη 109 της οδηγίας 2014/24 προκύπτει ότι η έννοια των «μεταβολών της συνολικής φύσης» της σύμβασης περιλαμβάνει, ειδικότερα, τροποποιήσεις του αντικειμένου ή του είδους της σύμβασης ( 29 ).

35.

Όσον αφορά το εν λόγω ζήτημα, φρονώ ότι η τροποποίηση της τιμής, κατ’ αρχήν, δεν περιλαμβάνεται στην ως άνω έννοια, δεδομένου ότι οι τρεις διατάξεις που αναφέρονται σε αυτήν είτε διευκρινίζουν ότι η χρηματική αξία των τροποποιήσεων δεν ασκεί επιρροή ( 30 ), είτε καθορίζουν οι ίδιες όρια για την εφαρμογή της εξαιρέσεως ( 31 ). Τούτου λεχθέντος, στο πλαίσιο αυτό, θα περιοριστώ στη διαπίστωση ότι, αφενός, οι επίμαχες τροποποιήσεις δεν συνιστούν απλή τροποποίηση της αμοιβής της υπηρεσίας που αποτελεί αντικείμενο των επίμαχων συμφωνιών-πλαισίων. Συγκεκριμένα, η ουσιώδης μεταβολή της ακτίνας εντός της οποίας εφαρμόζεται η σταθερή τιμή (η οποία μεταβλήθηκε από 10 σε 50 χιλιόμετρα) και η σημαντική αύξηση της σταθερής αυτής τιμής (η οποία μεταβλήθηκε από 0 σε 4500 SEK, περίπου 450 ευρώ) μετέβαλαν ριζικά τη διάρθρωση της αμοιβής, μεταβαίνοντας, κατ’ ουσίαν, προς ένα σύστημα αμοιβής βασιζόμενο κατά κύριο λόγο όχι σε μεταβλητή, αλλά σε σταθερή τιμή. Αφετέρου, όπως επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, οι τροποποιήσεις αυτές επέφεραν πάντως, όσον αφορά τον έναν εκ των παρόχων, οριακή μείωση της συνολικής αξίας της σύμβασης ( 32 ).

36.

Συμπερασματικώς, είμαι της γνώμης ότι το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 έχει την έννοια ότι η τροποποίηση του συστήματος αμοιβής που προβλέπεται σε μια συμφωνία-πλαίσιο η οποία έχει αρχικώς ανατεθεί βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης προσφερόμενης τιμής, με την οποία τροποποίηση μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ σταθερών και μεταβλητών τιμών και τα επίπεδα των τιμών προσαρμόζονται κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της σύμβασης να μεταβάλλεται μόνον οριακά, μπορεί να έχει ως συνέπεια τη μεταβολή της συνολικής φύσης της συμφωνίας-πλαισίου μόνον εφόσον συνεπάγεται μεταβολή του αντικειμένου ή του είδους της σύμβασης, ανεξάρτητα από το κατά πόσον μια τέτοια τροποποίηση εμπίπτει στην ευρύτερη έννοια των «ουσιωδών τροποποιήσεων» του άρθρου 72, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, και παράγραφος 4, της εν λόγω οδηγίας.

37.

Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Σουηδία) ως εξής:

Το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ,

έχει την έννοια ότι:

η τροποποίηση του συστήματος αμοιβής που προβλέπεται σε μια συμφωνία-πλαίσιο η οποία έχει αρχικώς ανατεθεί βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης προσφερόμενης τιμής, με την οποία τροποποίηση μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ σταθερών και μεταβλητών τιμών και τα επίπεδα των τιμών προσαρμόζονται κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της σύμβασης να μεταβάλλεται μόνον οριακά, μπορεί να έχει ως συνέπεια τη μεταβολή της συνολικής φύσης της συμφωνίας-πλαισίου μόνον εφόσον συνεπάγεται μεταβολή του αντικειμένου ή του είδους της σύμβασης, ανεξάρτητα από το κατά πόσον μια τέτοια τροποποίηση εμπίπτει στην ευρύτερη έννοια των «ουσιωδών τροποποιήσεων» του άρθρου 72, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, και παράγραφος 4, της εν λόγω οδηγίας.