–

η Metsä Fibre Oy, εκπροσωπούμενη από την A.-S. Roubier και τον M. af Schultén, asianajajat, και από την J. Kauppinen, oikeustieteen maisteri,

–

η Energiavirasto, εκπροσωπούμενη από τις N. Kankaanrinta και J. Pakkala,

–

η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις A. Laine και H. Leppo,

–

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον B. De Meester, την I. Söderlund και τον G. Wils,

1

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά, αφενός, το κύρος και την ερμηνεία των άρθρων 40 και 70 του κανονισμού (ΕΕ) 389/2013 της Επιτροπής, της 2ας Μαΐου 2013, για τη σύσταση ενωσιακού μητρώου δυνάμει της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και των αποφάσεων αριθ. 280/2004/ΕΚ και αριθ. 406/2009/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 920/2010 και αριθ. 1193/2011 της Επιτροπής (ΕΕ 2013, L 122, σ. 1), και, αφετέρου, την ερμηνεία του άρθρου 17 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).

2

Η υπό κρίση αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο προσφυγής την οποία άσκησε η Metsä Fibre Oy κατά αποφάσεως της Energiavirasto (ρυθμιστικής αρχής ενέργειας, Φινλανδία) με αντικείμενο δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου τα οποία η εν λόγω εταιρία έπρεπε να παραδώσει βάσει διατάξεων του δικαίου της Ένωσης σχετικά με το υφιστάμενο στην Ευρωπαϊκή Ένωση σύστημα εμπορίας των εν λόγω δικαιωμάτων, οι οποίες στη συνέχεια κηρύχθηκαν ανίσχυρες από το Δικαστήριο.

3

Η οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2003, L 275, σ. 32), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009 (ΕΕ 2009, L 140, σ. 63) (στο εξής: οδηγία 2003/87), καθιέρωσε, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 1 αυτής, ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου προκειμένου να προωθήσει τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τρόπο αποδοτικό από πλευράς κόστους και οικονομικώς αποτελεσματικό.

4

Το άρθρο 19 της οδηγίας 2003/87, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μητρώα», προβλέπει τα εξής:

«1.   Τα δικαιώματα που εκχωρούνται από την 1η Ιανουαρίου 2012 και μετά τηρούνται στο μητρώο της Κοινότητας για την εκτέλεση των διαδικασιών που σχετίζονται με τη διατήρηση των λογαριασμών που έχουν ανοιχθεί στα κράτη μέλη και με την κατανομή, επιστροφή και ακύρωση δικαιωμάτων, σύμφωνα με τον κανονισμό που αναφέρει η παράγραφος 3.

[...]

3.   Για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, η Επιτροπή εκδίδει κανονισμό σχετικά με ένα τυποποιημένο και ασφαλές σύστημα μητρώων υπό τη μορφή τυποποιημένων ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, οι οποίες περιέχουν κοινά στοιχεία για την παρακολούθηση των εκχωρήσεων, κατοχών, μεταβιβάσεων και ακυρώσεων δικαιωμάτων, ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση του κοινού και η εμπιστευτικότητα, όπως ενδείκνυται, και να μην γίνονται μεταβιβάσεις ασυμβίβαστες προς τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο [στη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές, το οποίο εγκρίθηκε, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με την απόφαση 2002/358/ΕΚ του Συμβουλίου, της 25ης Απριλίου 2002 (ΕΕ 2002, L 130, σ. 1, στο εξής: πρωτόκολλο του Κιότο)]. [...]»

5

Ο κανονισμός 389/2013 εκδόθηκε με βάση το άρθρο 19 της οδηγίας 2003/87. Παρά το γεγονός ότι έχει καταργηθεί, με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2021, με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2019/1122 της Επιτροπής, της 12ης Μαρτίου 2019, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη λειτουργία του ενωσιακού μητρώου (ΕΕ 2019, L 177, σ. 3), εξακολουθεί ωστόσο να εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 88, δεύτερο εδάφιο, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, έως την 1η Ιανουαρίου 2026 για όλες τις πράξεις που απαιτούνται για την περίοδο εμπορίας από το 2013 έως το 2020, για τη δεύτερη περίοδο ανάληψης υποχρεώσεων του πρωτοκόλλου του Κιότο και για την περίοδο συμμόρφωσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 30, του κανονισμού 389/2013.

6

Η αιτιολογική σκέψη 8 του κανονισμού 389/2013 έχει ως εξής:

«Δεδομένου ότι τα δικαιώματα εκπομπής και οι μονάδες Κιότο υφίστανται μόνο υπό άυλη μορφή και είναι ανταλλάξιμα, ο τίτλος κυριότητας δικαιώματος εκπομπής ή μονάδας Κιότο πρέπει να καθορίζεται από την ύπαρξή τους στον λογαριασμό του ενωσιακού μητρώου στον οποίο διατηρούνται. Επιπλέον, για να μειωθούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με την αναστροφή συναλλαγών που έχουν εγγραφεί σε μητρώο και τη συνεπαγόμενη διαταραχή που ενδέχεται να προκαλέσει στο σύστημα και στην αγορά η εν λόγω αναστροφή, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι τα δικαιώματα εκπομπής και οι μονάδες Κιότο είναι πλήρως ανταλλάξιμα. Ειδικότερα, οι συναλλαγές δεν είναι δυνατόν να αναστραφούν, να ανακληθούν ή να ματαιωθούν, εκτός από τις προβλεπόμενες περιπτώσεις στους κανόνες του μητρώου, μετά το χρονικό σημείο που καθορίζεται στους εν λόγω κανόνες. Ο κάτοχος λογαριασμού ή τρίτος δεν θα πρέπει να κωλύεται βάσει καμίας διάταξης του παρόντος κανονισμού να ασκεί κάθε κατά νόμο δικαίωμα ή να προβάλλει αξίωση προς ανάκτηση ή επιστροφή, που απορρέει από την υποκείμενη δικαιοπραξία, σε σχέση με συναλλαγή που έχει εγγραφεί σε σύστημα, όπως σε περίπτωση απάτης ή τεχνικού σφάλματος, εφόσον αυτό δεν έχει ως συνέπεια την αναστροφή, ανάκληση ή ματαίωση της συναλλαγής. Επιπλέον, θα πρέπει να προστατεύεται η απόκτηση δικαιώματος εκπομπής ή μονάδας Κιότο καλή τη πίστει.»

7

Το άρθρο 40 του κανονισμού 389/2013, το οποίο φέρει τον τίτλο «Φύση των δικαιωμάτων και οριστικοποίηση των συναλλαγών», προβλέπει στις παραγράφους 3 και 4 τα εξής:

«3.   Το ανταλλάξιμο των δικαιωμάτων εκπομπής και των μονάδων Κιότο συνεπάγεται ότι κάθε υποχρέωση ανάκτησης ή επιστροφής που ενδέχεται να προκύψει βάσει του εθνικού δικαίου όσον αφορά δικαίωμα εκπομπής ή μονάδα Κιότο εφαρμόζεται στο δικαίωμα ή στη μονάδα Κιότο μόνο σε είδος.

Με την επιφύλαξη του άρθρου 70 και της διαδικασίας αντιπαραβολής που προβλέπεται στο άρθρο 103, η συναλλαγή θεωρείται οριστική και αμετάκλητη μόλις ολοκληρωθεί δυνάμει του άρθρου 104. Με την επιφύλαξη κάθε διάταξης ή διορθωτικού μέτρου βάσει του εθνικού δικαίου που ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα απαίτηση ή εντολή για την εκτέλεση νέας συναλλαγής στο ενωσιακό μητρώο, συναλλαγή που έχει καταστεί οριστική και αμετάκλητη βάσει του παρόντος κανονισμού δεν ματαιώνεται στο μητρώο βάσει νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων, κανόνων ή πρακτικών σχετικά με την ακύρωση συμβάσεων ή άλλων δικαιοπραξιών.

Ο κάτοχος λογαριασμού ή τρίτος δεν κωλύεται να ασκήσει κάθε έννομο δικαίωμα ή να προβάλει αξίωση προς ανάκτηση, επιστροφή ή αποζημίωση, που απορρέει από την υποκείμενη δικαιοπραξία, σε σχέση με συναλλαγή που έχει καταστεί οριστική στο ενωσιακό μητρώο, για παράδειγμα σε περίπτωση απάτης ή τεχνικού σφάλματος, εφόσον αυτό δεν έχει ως συνέπεια την αναστροφή, ανάκληση ή ματαίωση της συναλλαγής στο ενωσιακό μητρώο.

4.   Ο αγοραστής και κάτοχος δικαιώματος εκπομπής ή μονάδας Κιότο που ενεργεί καλή τη πίστει αποκτά τίτλο δικαιώματος εκπομπής ή μονάδας Κιότο απαλλαγμένο από οποιοδήποτε ελάττωμα βαρύνει τον τίτλο του μεταβιβάζοντος.»

8

Το άρθρο 70 του κανονισμού 389/2013, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αναστροφή οριστικοποιημένων διαδικασιών που οφείλονται σε πλάνη», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:

«1.   Εάν κάτοχος λογαριασμού ή εθνικός διαχειριστής που ενεργεί εξ ονόματος του κατόχου λογαριασμού κινήσει, ακούσια ή εκ πλάνης, μια από τις συναλλαγές της παραγράφου 2, ο κάτοχος λογαριασμού μπορεί να προτείνει στον διαχειριστή του λογαριασμού του, με γραπτό αίτημα, την αναστροφή της ολοκληρωθείσας συναλλαγής. Το σχετικό αίτημα είναι δεόντως υπογεγραμμένο από τον ή τους αντιπροσώπους του κατόχου του λογαριασμού οι οποίοι είναι εξουσιοδοτημένοι να κινούν τον τύπο συναλλαγής που πρόκειται να αναστραφεί και ταχυδρομείται εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την οριστικοποίηση της διαδικασίας. Το εν λόγω αίτημα περιέχει δήλωση στην οποία αναφέρεται ότι η συναλλαγή κινήθηκε εκ πλάνης ή ακούσια.

2.   Οι κάτοχοι λογαριασμού μπορούν να προτείνουν την αναστροφή των ακόλουθων συναλλαγών:

9

Η Metsä Fibre εκμεταλλεύεται εργοστάσιο προϊόντων βιολογικής προέλευσης στο Äänekoski (Φινλανδία). Κατά τα έτη 2013 έως 2017 η επιχείρηση αυτή επέστρεψε δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, τα οποία της είχαν χορηγηθεί για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση.

10

Με απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 2017, Schaefer Kalk (C‑460/15, στο εξής: απόφαση Schaefer Kalk, EU:C:2017:29), το Δικαστήριο κήρυξε ανίσχυρες ορισμένες διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) 601/2012 της Επιτροπής, της 21ης Ιουνίου 2012, για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατ’ εφαρμογή της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2012, L 181, σ. 30), οι οποίες ίσχυαν από το έτος 2013 έως το έτος 2018 και συμπεριλάμβαναν συστηματικά στις εκπομπές μιας εγκαταστάσεως καύσεως ασβεστόλιθου το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που μεταφέρεται σε άλλη εγκατάσταση ενόψει της παραγωγής ιζήματος ανθρακικού ασβεστίου, είτε το εν λόγω διοξείδιο του άνθρακα απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα είτε όχι.

11

Με απόφαση της 26ης Απριλίου 2022, η ρυθμιστική αρχή ενέργειας προέβη σε επανεκτίμηση των συνολικών επιπέδων εκπομπών CO2 της εγκατάστασης στο Äänekoski για τα έτη 2013 έως 2017. Υπό το πρίσμα της αποφάσεως Schaefer Kalk, θεώρησε ότι η Metsä Fibre είχε παραδώσει για τα συγκεκριμένα έτη περίπου 115000 πλεονάζοντα δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο ενωσιακό μητρώο και της επέτρεψε να μεταφέρει το εν λόγω πλεόνασμα στο έτος 2021. Αντιθέτως, η ρυθμιστική αρχή έκρινε ότι δεν ήταν δυνατή η επαναφορά στον λογαριασμό της συγκεκριμένης εγκατάστασης ποσότητας ίσης με τα πλεονάζοντα δικαιώματα που είχαν επιστραφεί, δεδομένου ότι είχαν παρέλθει οι προθεσμίες που καθορίζονται στον κανονισμό 389/2013 για την αναστροφή συναλλαγής η οποία πραγματοποιήθηκε εκ πλάνης στο ενωσιακό μητρώο. Η ανωτέρω απόφαση αναφέρει εξάλλου ότι ο κανονισμός 389/2013 δεν προβλέπει τη δυνατότητα να μεταφερθεί στον λογαριασμό άλλης εγκατάστασης της Metsä Fibre υπόλοιπο το οποίο δηλώνει θετική κατάσταση συμμόρφωσης.

12

Κατά την άποψη της Metsä Fibre, η διόρθωση που πραγματοποίησε η ρυθμιστική αρχή ενέργειας δεν ήταν σύμφωνη προς την απόφαση Schaefer Kalk, καθόσον δεν της επιτρεπόταν να διαθέσει πλήρως τα ως άνω πλεονάζοντα δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου. Συγκεκριμένα, τα εν λόγω δικαιώματα δεν έχουν πραγματική υπόσταση χωρίς την καταχώρισή τους στο ενωσιακό μητρώο και, ως εκ τούτου, η Metsä Fibre δεν μπορεί να τα πωλήσει.

13

Η Metsä Fibre επισημαίνει ότι, κατόπιν σημαντικών επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν στην εγκατάστασή της στο Äänekoski, η συγκεκριμένη εγκατάσταση δεν εκπέμπει πλέον σχεδόν καθόλου διοξείδιο του άνθρακα. Επομένως, δεν θα μπορούσε πρακτικά να χρησιμοποιήσει τα 115000 πλεονάζοντα δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου που διαθέτει στο πλαίσιο μελλοντικής επιστροφής δικαιωμάτων. Συναφώς, η ίδια η ρυθμιστική αρχή ενέργειας αναγνωρίζει ότι, λαμβανομένου υπόψη του παρόντος επιπέδου ετήσιων εκπομπών της εγκατάστασης, το οποίο αντιστοιχεί σε λιγότερους από 20 τόνους διοξειδίου του άνθρακα, θα χρειαζόταν περίπου έξι ή επτά χιλιάδες χρόνια προκειμένου να χρησιμοποιηθούν τα 115000 δικαιώματα.

14

Στο ανωτέρω περιγραφόμενο πλαίσιο, η Metsä Fibre ζήτησε την ακύρωση της εν λόγω αποφάσεως ενώπιον του Helsingin hallinto-oikeus (διοικητικού πρωτοδικείου Ελσίνκι, Φινλανδία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Ισχυρίζεται ότι η προμνημονευθείσα απόφαση αντιβαίνει στο πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης, ιδίως λόγω του ότι μια κατάσταση στην οποία ένας φορέας εκμετάλλευσης δεν μπορεί πρακτικά να επωφεληθεί από τη διόρθωση των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου αποτελεί προσβολή του δικαιώματος ιδιοκτησίας και παραβίαση της αρχής της ισότητας, ενώ αντιβαίνει εξάλλου και στην οικονομική λογική. Η Metsä Fibre θεωρεί ότι έχει de facto στερηθεί τη νομική προστασία, στο μέτρο που δεν εφαρμόστηκε σε αυτήν ο κανόνας δικαίου που απορρέει από την απόφαση Schaefer Kalk.

15

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Helsingin hallinto-oikeus (διοικητικό πρωτοδικείο Ελσίνκι) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

16

Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν οι διατάξεις των άρθρων 40 και 70 του κανονισμού 389/2013, οι οποίες αφορούν τον οριστικό και αμετάκλητο χαρακτήρα και τις προθεσμίες αναστροφής των συναλλαγών, είναι ισχυρές υπό το πρίσμα του Χάρτη.

17

Το αιτούν δικαστήριο εκκινεί από την παραδοχή ότι οι ως άνω διατάξεις δεν επιτρέπουν την αναστροφή της παράδοσης δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στην περίπτωση που, αφενός, η παράδοση τέτοιων πλεοναζόντων δικαιωμάτων στο ενωσιακό μητρώο από τη Metsä Fibre αποτελούσε συνέπεια της εφαρμογής διατάξεων του κανονισμού 601/2012 οι οποίες κηρύχθηκαν ανίσχυρες με την απόφαση Schaefer Kalk και, αφετέρου, ο εν λόγω φορέας εκμετάλλευσης δεν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα 115000 δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου που διαθέτει, λόγω των χαμηλών επιπέδων εκπομπών που παράγει πλέον η εγκατάσταση του Äänekoski.

18

Θεωρώντας ότι τα άρθρα 40 και 70 του κανονισμού 389/2013 κωλύουν τη συμμόρφωση προς την απόφαση Schaefer Kalk στην περίπτωση της Metsä Fibre, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς το κύρος τους υπό το πρίσμα, μεταξύ άλλων, του δικαιώματος ιδιοκτησίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη.

19

Σύμφωνα με το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 389/2013, συναλλαγή πραγματοποιούμενη στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου θεωρείται οριστική και αμετάκλητη μόλις ολοκληρωθεί υπό τους όρους που προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός. Η διάταξη αυτή διευκρινίζει εξάλλου ότι, καταρχήν, συναλλαγή η οποία έχει καταστεί οριστική και αμετάκλητη βάσει του εν λόγω κανονισμού δεν ματαιώνεται στο μητρώο βάσει νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων, κανόνων ή πρακτικών σχετικά με την ακύρωση συμβάσεων ή άλλων δικαιοπραξιών.

20

Όπως προκύπτει από το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 389/2013, το ως άνω σύστημα εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 70 του ίδιου κανονισμού καθώς και με την επιφύλαξη κάθε διάταξης ή διορθωτικού μέτρου βάσει του εθνικού δικαίου που ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα απαίτηση ή εντολή για την εκτέλεση νέας συναλλαγής στο ενωσιακό μητρώο.

21

Συναφώς, από το άρθρο 70, παράγραφος 1, του κανονισμού 389/2013 προκύπτει ότι μια συναλλαγή μπορεί να αναστραφεί εφόσον έχει κινηθεί ακούσια ή εκ πλάνης και υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχος λογαριασμού ζητεί την αναστροφή της εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την οριστικοποίηση της συναλλαγής.

22

Με τον κανονισμό 389/2013 θεσπίστηκε επομένως ένα αυστηρό καθεστώς αναστροφής των συναλλαγών, σκοπός του οποίου είναι να διασφαλίσει, στο μέτρο του δυνατού, το αμετάκλητο αυτών.

23

Το εν λόγω καθεστώς δεν επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την επίκληση της κήρυξης ως ανίσχυρων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης που διέπουν τον υπολογισμό των εκπομπών εγκαταστάσεων που υπάγονται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου προκειμένου να ζητηθεί η αναστροφή οριστικοποιημένης συναλλαγής, κατά την έννοια του άρθρου 70 του κανονισμού 389/2013.

24

Εξάλλου, οι περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 70, παράγραφος 1, του κανονισμού 389/2013 αφορούν σφάλματα των φορέων εκμετάλλευσης και, επομένως, διαφέρουν θεμελιωδώς από την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης περίπτωση, κατά την οποία γίνεται επίκληση έλλειψης νομιμότητας διάταξης του δικαίου της Ένωσης η οποία διαπιστώθηκε εκ των υστέρων. Συνεπώς, δεν μπορεί εν προκειμένω να εφαρμοστεί κατ’ αναλογίαν η εν λόγω διάταξη. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο διότι μια τέτοια εφαρμογή θα απαιτούσε τη μη τήρηση των αυστηρών προθεσμιών που προβλέπει η διάταξη αυτή.

25

Μολονότι, επομένως, οι διατάξεις του άρθρου 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, και του άρθρου 70, παράγραφος 1, του κανονισμού 389/2013 δεν επιτρέπουν να ληφθεί υπόψη η απόφαση Schaefer Kalk προκειμένου να μπορεί να πραγματοποιηθεί η αναστροφή της παράδοσης πλεοναζόντων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, τούτο δεν μπορεί, εντούτοις, να καταστήσει τις εν λόγω διατάξεις ανίσχυρες υπό το πρίσμα του κατοχυρωμένου στο άρθρο 17 του Χάρτη δικαιώματος ιδιοκτησίας ενός φορέα εκμετάλλευσης ο οποίος βρίσκεται σε κατάσταση όπως αυτή της Metsä Fibre, δεδομένου ότι το άρθρο 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού καθιστά δυνατόν να διασφαλιστεί, σε κάθε περίπτωση, ότι η εφαρμογή των ως άνω διατάξεων δεν επιβαρύνει δυσανάλογα έναν τέτοιο φορέα εκμετάλλευσης.

26

Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, σε συνδυασμό με την αιτιολογική σκέψη 8 του κανονισμού 389/2013, ο κάτοχος λογαριασμού ή τρίτος δεν κωλύεται να ασκήσει δικαίωμα ή να προβάλει αξίωση προς ανάκτηση, επιστροφή ή αποζημίωση που απορρέει από την υποκείμενη δικαιοπραξία σε σχέση με συναλλαγή που έχει καταστεί οριστική στο ενωσιακό μητρώο, για παράδειγμα σε περίπτωση απάτης ή τεχνικού σφάλματος, εφόσον αυτό δεν έχει ως συνέπεια την αναστροφή, την ανάκληση ή τη ματαίωση της συναλλαγής στο ενωσιακό μητρώο.

27

Καθίσταται επομένως φανερό ότι το άρθρο 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, αφορά ρητώς την περίπτωση συναλλαγής η οποία έχει καταστεί οριστική στο ενωσιακό μητρώο. Παρομοίως, απόκειται ιδίως στον κάτοχο λογαριασμού να ασκήσει το δικαίωμα προς ανάκτηση, επιστροφή ή αποζημίωση, υπό την προϋπόθεση ότι η πράξη αυτή δεν συνεπάγεται την αναστροφή, την ανάκληση ή τη ματαίωση της συναλλαγής στο μητρώο, το γεγονός δε ότι οι τρεις αυτές πράξεις αναφέρονται διαζευκτικώς δείχνει ότι πρόκειται για πράξεις ισοδύναμες.

28

Η δυνατότητα να ζητηθεί ανάκτηση, επιστροφή ή αποζημίωση, χρήση της οποίας μπορεί να γίνει κατά το άρθρο 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 389/2013 «για παράδειγμα σε περίπτωση απάτης ή τεχνικού σφάλματος», πρέπει a fortiori να παρέχεται στον κάτοχο λογαριασμού που εφάρμοσε κατά γράμμα κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης η οποία στη συνέχεια κηρύχθηκε ανίσχυρη από το Δικαστήριο. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο διότι, όπως μαρτυρά η φράση «για παράδειγμα», η απαρίθμηση των γεγονότων που μνημονεύονται στη συγκεκριμένη διάταξη δεν είναι εξαντλητική.

29

Η ως άνω διάταξη επιτρέπει επομένως στον ενδιαφερόμενο κάτοχο λογαριασμού να προβάλει το δικαίωμα αποκατάστασης των ζημιών που προκλήθηκαν από συναλλαγή η οποία εκ των υστέρων αποδείχθηκε πλεονάζουσα, υπό το πρίσμα απόφασης του Δικαστηρίου, αλλά η οποία, ως αμετάκλητη και οριστική, δεν μπορεί πλέον να αναστραφεί. Δεδομένου ότι η εν λόγω συναλλαγή δεν ματαιώνεται στο ενωσιακό μητρώο, η λειτουργία του μητρώου αυτού δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.

30

Συναφώς, ο ενδιαφερόμενος κάτοχος λογαριασμού πρέπει να είναι σε θέση να προβάλει το δικαίωμά του προς ανάκτηση, επιστροφή ή αποζημίωση ενώπιον της αρμόδιας εθνικής αρχής, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς το άρθρο 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του λογαριασμού 389/2013, μεταξύ άλλων θεσπίζοντας για τον σκοπό αυτόν αποτελεσματικά μέσα έννομης προστασίας.

31

Υπό τις συνθήκες αυτές, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στις σκέψεις 26 έως 30 τις παρούσας απόφασης, φορέας εκμετάλλευσης εγκατάστασης όπως είναι η Metsä Fibre μπορεί να προβάλλει τα δικαιώματα ή τις αξιώσεις του άρθρου 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 389/2013, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποζημίωσης, προκειμένου να βρεθεί, ως προς τη χρήση των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, στην ίδια κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν εάν οι διατάξεις που κρίθηκαν ανίσχυρες με την απόφαση Schaefer Kalk δεν είχαν υπάρξει και εάν, ως εκ τούτου, ο εν λόγω φορέας εκμετάλλευσης δεν είχε παραδώσει τα πλεονάζοντα δικαιώματα.

32

Μολονότι ένα τέτοιο αίτημα αποζημίωσης πρέπει να εξετάζεται με βάση τους όρους και τις προϋποθέσεις που έχουν κατά κανόνα εφαρμογή σε τέτοιου είδους υποθέσεις, διευκρινίζεται περαιτέρω ότι, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η ρυθμιστική αρχή ενέργειας πίστωσε τους λογαριασμούς των άλλων εγκαταστάσεων που επηρεάστηκαν από την απόφαση Schaefer Kalk με έναν αριθμό δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου ο οποίος αντιστοιχεί στον αριθμό των δικαιωμάτων εκπομπής που παραδόθηκαν ως εκ περισσού προς χρήση σε μελλοντικές περιόδους εμπορίας δικαιωμάτων, η αποζημίωση βάσει του άρθρου 40, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 389/2013 πρέπει καταρχήν, σε μια περίπτωση όπως αυτή της υπόθεσης της κύριας δίκης, να έχει ως αποτέλεσμα να βρεθεί ο φορέας εκμετάλλευσης της εγκατάστασης σε θέση ουσιαστικώς αντίστοιχη, από οικονομικής απόψεως, με εκείνη των φορέων εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων οι λογαριασμοί των οποίων πιστώθηκαν κατά τα ανωτέρω.

33

Πράγματι, ο φορέας εκμετάλλευσης εγκατάστασης η οποία τροποποίησε τη διαδικασία παραγωγής της προκειμένου να μειώσει τις εκπομπές CO2 και, ως εκ τούτου, να συμμορφωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό με τους σκοπούς της Ένωσης ως προς την προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να τίθεται σε μειονεκτική θέση λόγω του γεγονότος ότι τα χαμηλότερα πλέον επίπεδα εκπομπών της αποδυναμώνουν το συμφέρον της να πιστωθεί δικαιώματα εκπομπής προς χρήση σε μελλοντικές περιόδους εμπορίας δικαιωμάτων.

34

Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι τα άρθρα 40 και 70 του κανονισμού 389/2013 δεν κωλύουν την αποτελεσματική άρση των συνεπειών που προκλήθηκαν από την εφαρμογή διατάξεων του δικαίου της Ένωσης οι οποίες στη συνέχεια κηρύχθηκαν ανίσχυρες με απόφαση του Δικαστηρίου.

35

Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο το οποίο να μπορεί να θίξει το κύρος των διατάξεων των άρθρων 40 και 70 του κανονισμού 389/2013, οι οποίες αφορούν τον οριστικό και αμετάκλητο χαρακτήρα και τις προθεσμίες αναστροφής των συναλλαγών.

36

Λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που δόθηκε στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα.

37

Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:

Από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο το οποίο να μπορεί να θίξει το κύρος των διατάξεων των άρθρων 40 και 70 του κανονισμού (ΕΕ) 389/2013 της Επιτροπής, της 2ας Μαΐου 2013, για τη σύσταση ενωσιακού μητρώου δυνάμει της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και των αποφάσεων αριθ. 280/2004/ΕΚ και αριθ. 406/2009/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 920/2010 και αριθ. 1193/2011 της Επιτροπής, οι οποίες αφορούν τον οριστικό και αμετάκλητο χαρακτήρα και τις προθεσμίες αναστροφής των συναλλαγών.