Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 8ης Μαΐου 2024 –
Ismailova κατά Συμβουλίου

(Υπόθεση T‑234/22) ( 1 )

«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Δέσμευση κεφαλαίων – Κατάλογος των προσώπων, οντοτήτων και φορέων επί των οποίων εφαρμόζεται η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων – Περιορισμοί όσον αφορά την πρόσβαση στο έδαφος των κρατών μελών – Κατάλογος των προσώπων, οντοτήτων και φορέων εις βάρος των οποίων ισχύουν περιορισμοί όσον αφορά την πρόσβαση στο έδαφος των κρατών μελών – Καταχώριση και διατήρηση του ονόματος του προσφεύγοντος στους καταλόγους – Έννοια της «ένωσης» – Άρθρο 2, παράγραφος 1, τελευταία περίοδος, της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ – Άρθρο 3, παράγραφος 1, τελευταία περίοδος, του κανονισμού (ΕΕ) 269/2014 – Αρμοδιότητα του Γενικού Δικαστηρίου – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Πλάνη εκτιμήσεως – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα της ιδιοκτησίας και ελευθερία του επιχειρείν – Ελεύθερη κυκλοφορία – Αναλογικότητα»

Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Απόφαση δέσμευσης κεφαλαίων – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας – Περιεχόμενο – Διάταξη γενικής ισχύος – Δεν περιλαμβάνεται

[Άρθρο 275, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/329 του Συμβουλίου]

(βλ. σκέψεις 28-31, 35)

Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Κανονισμοί του Συμβουλίου οι οποίοι εκδόθηκαν στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και προβλέπουν περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Πράξη η οποία δεν αφορά άμεσα και ατομικά τον προσφεύγοντα – Απαράδεκτο

(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, και 2022/330, άρθρο 3 § 1, στοιχεία στʹ και ζʹ)

(βλ. σκέψεις 49-56)

Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Περιοριστικά μέτρα – Υποχρέωση γνωστοποίησης των επιμέρους και ειδικών λόγων που δικαιολογούν τις ληφθείσες αποφάσεις – Δικαίωμα ακροάσεως πριν από τη λήψη τέτοιων μέτρων – Περιορισμοί – Προϋποθέσεις

(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο αʹ)

(βλ. σκέψεις 61-65)

Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Ουκρανίας – Υποχρέωση γνωστοποίησης των επιμέρους και ειδικών λόγων που δικαιολογούν τις ληφθείσες αποφάσεις – Περιεχόμενο – Γνωστοποίηση στον ενδιαφερόμενο μέσω δημοσίευσης στην Επίσημη Εφημερίδα – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Αδυναμία του Συμβουλίου να προβεί σε κοινοποίηση

[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, άρθρο 3 § 2· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 68, 69, 71)

Προσφυγή ακυρώσεως – Προθεσμίες – Έναρξη – Πράξη που συνεπάγεται περιοριστικά μέτρα σε βάρος προσώπου ή οντότητας – Πράξη δημοσιευθείσα και κοινοποιηθείσα στους αποδέκτες – Διεύθυνση του ενδιαφερόμενου που ήταν γνωστή κατά τον χρόνο έκδοσης της πράξης – Προθεσμία αρχόμενη από την ημερομηνία της ατομικής κοινοποίησης

[Άρθρα 263, εδ. 4 και 6, και 275, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου· όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 70, 73)

Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Δικαιώματα άμυνας – Περιοριστικά μέτρα κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση κεφαλαίων – Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Δικαιώματα των οποίων η άσκηση προϋποθέτει προηγούμενη αίτηση του ενδιαφερομένου προς το Συμβούλιο

[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο αʹ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, άρθρο 3 § 2· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψη 76)

Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση κεφαλαίων εξεχόντων επιχειρηματιών οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε οικονομικούς τομείς που παρέχουν σημαντική πηγή εσόδων στην Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και προσώπων που συνδέονται με αυτούς – Δικαιώματα άμυνας – Μεταγενέστερη απόφαση η οποία διατηρεί το όνομα του προσφεύγοντος στον κατάλογο των προσώπων τα οποία αφορούν τα μέτρα αυτά – Γνωστοποίηση στον ενδιαφερόμενο από το Συμβούλιο των νέων στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη επ’ ευκαιρία της περιοδικής επανεξέτασης των περιοριστικών μέτρων – Προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως – Δεν συντρέχει

[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο αʹ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 83-93)

Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Υποχρέωση να εκτίθενται στην αιτιολογία τα ειδικά και συγκεκριμένα στοιχεία που δικαιολογούν το ως άνω μέτρο – Απόφαση εντασσόμενη σε πλαίσιο που είναι γνωστό στον ενδιαφερόμενο και του παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί τη σημασία του μέτρου που ελήφθη σε βάρος του

[Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 95-99, 111, 116, 118-119)

Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβήτησης, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων – Εσφαλμένη εκτίμηση – Δεν υφίσταται

[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 120-123, 152, 180)

10.

Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψης περιοριστικών μέτρων – Πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για δράσεις ή πολιτικές που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας ή που στηρίζουν ή εφαρμόζουν τέτοιες δράσεις ή πολιτικές, καθώς και πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που συνδέονται με αυτά – Πρόσωπα που παρέχουν υλική ή οικονομική στήριξη σε Ρώσους ιθύνοντες ή που αντλούν όφελος από αυτούς καθώς και πρόσωπα που συνδέονται με αυτά – Έννοια της σύνδεσης – Κοινά συμφέροντα

[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, άρθρο 2 § 1, στοιχεία αʹ και δʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571, άρθρο 3 § 1, στοιχεία αʹ και δʹ]

(βλ. σκέψεις 134, 143-146)

11.

Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Καταχώριση του προσφεύγοντος στον κατάλογο του παραρτήματος της προσβαλλόμενης απόφασης λόγω της σύνδεσής του με πρόσωπο που παρέχει υλική ή οικονομική στήριξη σε Ρώσους ιθύνοντες ή που αντλεί όφελος από αυτούς καθώς και πρόσωπο που στηρίζει δράσεις ή πολιτικές που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Έγγραφα στη διάθεση του κοινού – Αποδεικτική αξία

[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 157, 159-160)

12.

Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβήτησης, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Εύρος του περιθωρίου εκτιμήσεως της αρμόδιας αρχής – Κρισιμότητα των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν στο πλαίσιο προηγούμενης καταχώρισης ελλείψει τροποποίησης της αιτιολογίας, μεταβολής της κατάστασης του προσφεύγοντος ή εξέλιξης της συγκυρίας στην Ουκρανία – Μεταβολή στην κατάσταση του προσφεύγοντος – Δεν υφίσταται

(βλ. σκέψεις 163-164, 177-179)

13.

Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας και της επιχειρηματικής ελευθερίας – Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας – Δεν συντρέχει

[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 16 και 17· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 185-197)

14.

Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας – Αρχή της αναλογικότητας – Πρόσφορος χαρακτήρας των περιοριστικών μέτρων – Περιοριστικά μέτρα που επιδιώκουν θεμιτό σκοπό της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας

[Άρθρο 21 ΣΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/337 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/572· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/336 και 2023/571]

(βλ. σκέψεις 206-212)

Διατακτικό

Το Γενικό Δικαστήριο αποφασίζει:

1)	Απορρίπτει την προσφυγή.

2)	Καταδικάζει την Gulbakhor Ismailova στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.

( 1 ) ΕΕ C 237 της 20.6.2022.