1.

Με την υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως τίθεται, μεταξύ άλλων, το ερώτημα εάν συνάδει προς το δίκαιο της Ένωσης (συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης· στο εξής: Χάρτης) απαγόρευση εισόδου και διαμονής ( 2 ) υπηκόου τρίτης χώρας στο έδαφος κράτους μέλους, η οποία επιβάλλεται από τις αρχές του τελευταίου, χωρίς, εξ όσων φαίνεται, να έχει ληφθεί υπόψη η προσωπική κατάστασή του, ιδίως η ιδιότητά του ως γονέα ανηλίκου τέκνου, πολίτη της Ένωσης, το οποίο διαμένει στο εν λόγω κράτος.

2.

Στο πλαίσιο του ερωτήματος αυτού ανακύπτουν δύο προβλήματα, τα οποία αφορούν:

3.

Το άρθρο 25, παράγραφος 2, έχει ως εξής:

«Όταν προκύπτει ότι αλλοδαπός, κάτοχος ενός ισχύοντος τίτλου διαμονής που έχει χορηγηθεί από ένα εκ των συμβαλλομένων μερών, έχει καταχωρηθεί ως ανεπιθύμητος, το συμβαλλόμενο μέρος που τον έχει καταχωρήσει συνεννοείται με το μέρος που χορήγησε τον τίτλο διαμονής, προκειμένου να αποφασισθεί αν υφίστανται επαρκείς λόγοι για να ανακληθεί ο τίτλος διαμονής.

Εάν ο τίτλος διαμονής δεν ανακληθεί, το καταχωρούν συμβαλλόμενο μέρος προβαίνει στην ανάκληση της καταχωρήσεως, αλλά μπορεί να εγγράψει τον αλλοδαπό στον εθνικό του κατάλογο ανεπιθυμήτων.»

4.

Το άρθρο 21 («Αναλογικότητα») διαλαμβάνει τα εξής:

«Πριν εισαγάγουν μια καταχώριση, τα κράτη μέλη αποφασίζουν αν η καταλληλότητα, η συνάφεια και η σπουδαιότητα της συγκεκριμένης περίπτωσης δικαιολογεί την καταχώριση στο SIS II.

[…]»

5.

Το άρθρο 24 («Προϋποθέσεις για την εισαγωγή καταχωρίσεων με σκοπό την απαγόρευση εισόδου ή διαμονής») ορίζει τα εξής:

«1.   Δεδομένα σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών για τους οποίους εισάγεται καταχώριση με σκοπό την απαγόρευση εισόδου ή διαμονής καταχωρίζονται σε αρχείο με βάση εθνική καταχώριση, η οποία απορρέει από απόφαση των αρμοδίων διοικητικών αρχών ή δικαστηρίων σύμφωνα με τους διαδικαστικούς κανόνες της εθνικής νομοθεσίας και βάσει χωριστής αξιολόγησης. Οι προσφυγές κατά των αποφάσεων αυτών ασκούνται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του εθνικού δικαίου.

2.   Καταχώριση εισάγεται όταν η απόφαση της παραγράφου 1 είχε ως αιτιολογία απειλή κατά της δημόσιας τάξης ή ασφάλειας ή κατά της εθνικής ασφάλειας που ενδέχεται να συνιστά η παρουσία υπηκόου τρίτης χώρας επί του εδάφους κράτους μέλους […].

3.   Καταχώριση μπορεί επίσης να εισάγεται όταν η απόφαση της παραγράφου 1 είχε ως αιτιολογία ότι εις βάρος του υπηκόου τρίτης χώρας έχει επιβληθεί το μέτρο της απέλασης, άρνησης εισόδου ή απομάκρυνσης, το οποίο δεν αναβλήθηκε ούτε ανεστάλη και περιέχει ή συνοδεύεται από απαγόρευση εισόδου ή, κατά περίπτωση, απαγόρευση διαμονής, στηριζόμενη στη μη τήρηση του εθνικού δικαίου περί εισόδου ή διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών.»

6.

Η αιτιολογική σκέψη 6 έχει ως εξής:

«Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν ώστε η παύση της παράνομης παραμονής υπηκόων τρίτων χωρών να διενεργείται με δίκαιη και διαφανή διαδικασία. Σύμφωνα με τις γενικές αρχές του δικαίου της ΕΕ, οι αποφάσεις δυνάμει της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να λαμβάνονται κατά περίπτωση και να βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια που να συνεπάγονται ότι η εκτίμηση θα πρέπει να υπερβαίνει το απλό γεγονός της παράνομης διαμονής […]».

7.

Η αιτιολογική σκέψη 14 διαλαμβάνει τα εξής:

«Θα πρέπει να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στα αποτελέσματα των εθνικών μέτρων επιστροφής με τη θέσπιση απαγόρευσης της εισόδου που δεν θα επιτρέπει την είσοδο και τη διαμονή στο έδαφος όλων των κρατών μελών […]».

8.

Σύμφωνα με το άρθρο 3 («Ορισμοί»), σημείο 2, ως «παράνομη παραμονή» νοείται η «παρουσία στο έδαφος κράτους μέλους υπηκόου τρίτης χώρας που δεν πληροί, ή δεν πληροί πλέον, τις προϋποθέσεις εισόδου, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 του Κώδικα Συνόρων του Σένγκεν [ ( 6 )] ή τις λοιπές προϋποθέσεις εισόδου, παραμονής ή διαμονής στο εν λόγω κράτος μέλος».

9.

Το άρθρο 3, σημείο 6, ορίζει ως «απαγόρευση εισόδου» τη «διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη με την οποία απαγορεύεται η είσοδος και η παραμονή στο έδαφος των κρατών μελών για ορισμένο χρονικό διάστημα, συνοδευόμενη από απόφαση επιστροφής».

10.

Το άρθρο 5 («Μη επαναπροώθηση, βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού, οικογενειακή ζωή και κατάσταση της υγείας») διαλαμβάνει τα εξής:

«Κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν δεόντως υπόψη:

[…]».

11.

Το άρθρο 11 («Απαγόρευση εισόδου»), παράγραφος 1, προβλέπει τα εξής:

«1.   Οι αποφάσεις επιστροφής συνοδεύονται από απαγόρευση εισόδου:

Σε άλλες περιπτώσεις, οι αποφάσεις επιστροφής μπορούν να συνοδεύονται από απαγόρευση εισόδου.»

12.

Κρίσιμα εν προκειμένω είναι:

13.

Το άρθρο 17 του 2018. Évi CXXXIII. törvény az egyes migrációs tárgyú és kapcsolódó törvények módosításáról (νόμου CXXXIII του 2018 της 21ης Δεκεμβρίου 2018, για την τροποποίηση ορισμένων νόμων σχετικά με τη μετανάστευση και άλλων συναφών νόμων) (Magyar Közlöny 2018/133), σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2019, εισήγαγε στον νόμο Ι του 2007 το άρθρο 94, σύμφωνα με το οποίο:

«[…]

4) Η άδεια διαμονής ή η άδεια μόνιμης διαμονής υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος κατέχει έγκυρη άδεια διαμονής ή άδεια μόνιμης διαμονής ως μέλος οικογένειας Ούγγρου πολίτη ανακαλείται:

[…]

[…]»

14.

Ο M. D. είναι σερβικής καταγωγής υπήκοος Κοσσυφοπεδίου ο οποίος, το 2002, μετέβη στην Ουγγαρία. Έκτοτε διαβιούσε στη χώρα αυτή με τη σύντροφό του και το ανήλικο τέκνο του, αμφότεροι ουγγρικής υπηκοότητας, καθώς και με τη μητέρα του. Όλοι τους εξαρτώνται οικονομικά από αυτόν.

15.

Ο M. D. ομιλεί επαρκώς την ουγγρική γλώσσα. Κατέχει στην Ουγγαρία μια επιχείρηση, ένα ακίνητο και διάφορα οχήματα. Διαθέτει επίσης εγκατάσταση στη Σλοβακία, λόγος για τον οποίον του έχει χορηγηθεί άδεια επαγγελματικής διαμονής στη χώρα αυτή ( 8 ).

16.

Από τις 31 Μαΐου 2003, ο M. D. διέθετε άδεια διαμονής στην Ουγγαρία, η ισχύς της οποίας είχε επανειλημμένως παραταθεί. Αργότερα, λόγω της ιδιότητάς του ως γονέα ανηλίκου τέκνου ουγγρικής ιθαγένειας, του χορηγήθηκε προσωρινή άδεια διαμονής με ισχύ έως τις 20 Μαΐου 2021.

17.

Στις 12 Ιουνίου 2018 ζήτησε να του χορηγηθεί δελτίο μόνιμης διαμονής στην Ουγγαρία.

18.

Η αίτησή του απερρίφθη σε πρώτο βαθμό από την Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Budapesti és Pest Megyei Regionális Igazgatósága (περιφερειακή διεύθυνση Βουδαπέστης και της Κομητείας της Πέστης της εθνικής γενικής αστυνομικής διεύθυνσης αλλοδαπών, Ουγγαρία) ( 9 ).

19.

Η απόφαση αυτή στηρίχθηκε σε γνωμοδότηση της Alkotmányvédelmi Hivatal (υπηρεσίας προστασίας του Συντάγματος, Ουγγαρία), σύμφωνα με την οποία ο M. D. συνιστούσε πραγματική, άμεση και σοβαρή απειλή για την εθνική ασφάλεια και, ως εκ τούτου, όφειλε να εγκαταλείψει τη χώρα ( 10 ).

20.

Στις 27 Αυγούστου 2018 η υπηρεσία αλλοδαπών της αστυνομίας διαπίστωσε ότι η άδεια διαμονής του M. D. είχε λήξει, γεγονός που επιβεβαιώθηκε από την ίδια αρχή, σε δεύτερο βαθμό, στις 26 Νοεμβρίου 2018.

21.

Στις 28 Μαΐου 2019 το Fővárosi Törvényszék (γενικό δικαστήριο πρωτευούσης, Ουγγαρία) ακύρωσε την απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2018 ( 11 ) και διέταξε τις υπηρεσίες αλλοδαπών να διεξαγάγουν νέα διαδικασία κατά την οποία θα εξέταζαν το σύνολο των περιστάσεων, λαμβάνοντας πρωτίστως υπόψη ότι ο M. D. και η σύντροφός του διαβιούσαν στην Ουγγαρία από κοινού με το ανήλικο τέκνο τους, υπήκοο Ουγγαρίας.

22.

Στις 29 Αυγούστου 2019, μετά το πέρας της νέας διαδικασίας, η υπηρεσία αλλοδαπών της αστυνομίας απέρριψε την αίτηση του M. D. για τη χορήγηση δελτίου διαμονής. Επισήμανε ότι, λαμβανομένων υπόψη των ισχυουσών από 1ης Ιανουαρίου 2019 νομοθετικών τροποποιήσεων, η διαδικασία είχε διεξαχθεί βάσει του άρθρου 94, παράγραφος 4, στοιχείο b, του νόμου Ι του 2007 ( 12 ). Επιπλέον, επισήμανε ότι δεν μπορούσε να αποστεί από τις γνωμοδοτήσεις της υπηρεσίας προστασίας του Συντάγματος, η οποία ενεργεί ως ειδική αρχή, καθώς και ότι δεν διέθετε περιθώριο εκτίμησης.

23.

Ο M. D. προσέφυγε κατά της απόφασης της υπηρεσίας αλλοδαπών της αστυνομίας ενώπιον του Fővárosi Törvényszék (δικαστηρίου περιφέρειας Βουδαπέστης). Το δικαστήριο αυτό απέρριψε την προσφυγή με το σκεπτικό ότι οι υπηρεσίες αλλοδαπών είναι υποχρεωμένες να ζητούν τη γνώμη της ειδικής αρχής, η οποία είναι δεσμευτική.

24.

Το Kúria (Ανώτατο Δικαστήριο, Ουγγαρία) επικύρωσε την απόφαση του Fővárosi Törvényszék (δικαστηρίου περιφέρειας Βουδαπέστης). Λαμβανομένων υπόψη των διαβαθμισμένων εγγράφων στα οποία στηρίχθηκε η γνωμοδότηση της ειδικής αρχής, το Kúria (Ανώτατο Δικαστήριο) δέχθηκε ότι η διαμονή του M. D. στην Ουγγαρία συνιστούσε πραγματική και άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια. Για τον λόγο αυτόν, η αξιολόγηση της προσωπικής κατάστασής του δεν θα μπορούσε να μεταβάλει την εκτίμηση αυτή.

25.

Ο M. D. εγκατέλειψε το ουγγρικό έδαφος στις 24 Σεπτεμβρίου 2020 ( 13 ).

26.

Στις 14 Οκτωβρίου 2020, η υπηρεσία αλλοδαπών της αστυνομίας τού επέβαλε τριετή απαγόρευση εισόδου στην Ουγγαρία και διέταξε την εισαγωγή καταχώρισης στο SIS II σχετικά με την απαγόρευση αυτή.

27.

Η απαγόρευση βασίσθηκε στο ακόλουθο σκεπτικό:

28.

Ο M. D. προσέφυγε κατά της απαγόρευσης εισόδου ενώπιον του Fővárosi Törvényszék (δικαστηρίου περιφέρειας Βουδαπέστης). Ισχυρίσθηκε ότι η υπηρεσία αλλοδαπών της αστυνομίας παρέβη το καθήκον της διενέργειας εις βάθος ελέγχου, της αξιολογήσεως και της αιτιολογήσεως των πραγματικών περιστατικών και των κανόνων που παρατίθενται στην απόφασή της, καθώς και ότι η τελευταία στηρίζεται αποκλειστικά σε πρόταση άλλης διοικητικής αρχής. Επικαλέσθηκε συναφώς, πέραν της εθνικής νομοθεσίας, το άρθρο 11 της οδηγίας 2008/115.

29.

Η υπηρεσία αλλοδαπών της αστυνομίας ζήτησε την απόρριψη της προσφυγής. Υποστήριξε ότι η απόφασή της στηριζόταν στην αναγκαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 43 του νόμου II του 2007, η οποία προβλέπει την επιβολή αυτοτελούς απαγόρευσης εισόδου σε υπήκοο τρίτης χώρας που διαμένει στο εξωτερικό και του οποίου η είσοδος και η διαμονή υπονομεύουν την εθνική ασφάλεια, καθώς και τον δεσμευτικό χαρακτήρα των προτάσεων των οργανισμών που είναι επιφορτισμένοι με την εθνική ασφάλεια. Επιπλέον, δεδομένου ότι η άδεια διαμονής του M. D. (η οποία του είχε χορηγηθεί λόγω της οικογενειακής σχέσης του) είχε ήδη ανακληθεί, ουδεμία υποχρέωση υπείχε εκ του νόμου να λάβει υπόψη την οικογενειακή κατάσταση του τελευταίου.

30.

Στο πλαίσιο αυτό, το Fővárosi Törvényszék (γενικό δικαστήριο πρωτευούσης) υποβάλλει στο Δικαστήριο τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα, εκ των οποίων παραθέτω τα δύο πρώτα:

31.

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιήλθε στο Δικαστήριο στις 26 Αυγούστου 2021. Αποφασίσθηκε η κατά προτεραιότητα εκδίκαση της υπόθεσης.

32.

Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η Τσεχική και η Ουγγρική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

33.

Στις 25 Μαρτίου 2022 το Δικαστήριο ζήτησε ορισμένες διευκρινίσεις από το αιτούν δικαστήριο, το οποίο διαβίβασε το αίτημα στους διαδίκους της κύριας δίκης. Τόσο ο M. D. όσο και η υπηρεσία αλλοδαπών της αστυνομίας απάντησαν στις ερωτήσεις που τους απεστάλησαν.

34.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2022 διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση στην οποία παρέστησαν η Ουγγρική Κυβέρνηση και η Επιτροπή.

35.

Καθ’ υπόδειξιν του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις θα επικεντρωθούν στα δύο πρώτα προδικαστικά ερωτήματα.

36.

Λόγω της συνάφειάς τους, θα εξετάσω τα ερωτήματα αυτά από κοινού. Κατ’ ουσίαν, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί εάν το άρθρο 20 ΣΛΕΕ και τα άρθρα 5 και 11 της οδηγίας 2008/115, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 20, 24 και 47 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν σε κράτος μέλος να ανακαλέσει το δικαίωμα διαμονής υπηκόου τρίτης χώρας, μέλους οικογένειας πολίτη της Ένωσης που δεν έχει ασκήσει το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας, και να του επιβάλει απαγόρευση εισόδου στην επικράτεια με την αιτιολογία ότι η συμπεριφορά του συνιστά πραγματική, άμεση και σοβαρή απειλή για την εθνική ασφάλεια, χωρίς να εξετάσει την προσωπική και οικογενειακή κατάστασή του, ακόμη και αν είναι γονέας ανηλίκου τέκνου, υπηκόου του εν λόγω κράτους μέλους.

37.

Το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ότι μια δυσμενής για τους υπηκόους τρίτων χωρών νομοθετική τροποποίηση εφαρμόσθηκε κατά το πέρας διαδικασίας που είχε κινηθεί υπό το καθεστώς της προηγούμενης νομοθεσίας. Φρονώ ότι, υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης, ο χρονικός αυτός παράγοντας δεν ασκεί επιρροή στην απάντηση. Επιπλέον, σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση των πραγματικών περιστατικών, η αίτηση χορήγησης δελτίου διαμονής απορρίφθηκε συνεπεία της νομοθετικής τροποποίησης, απόφαση η οποία κατέστη αμετάκλητη δυνάμει των ανωτέρω δικαστικών αποφάσεων.

38.

Το τελευταίο ακριβώς στοιχείο αποτελεί τον λόγο για τον οποίον η Ουγγρική Κυβέρνηση αμφισβητεί τη σχέση μεταξύ των προδικαστικών ερωτημάτων και του αντικειμένου της διαφοράς της κύριας δίκης. Ισχυρίζεται ότι τα ερωτήματα αυτά αναφέρονται σε κανόνες που είχαν εφαρμοσθεί κατά τη διάρκεια προηγούμενης διαδικασίας, οριστικά περατωθείσας, διαφορετικής από την εκκρεμή επί του παρόντος. Ως εκ τούτου, φρονεί ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι υποθετική ( 15 ).

39.

Προσθέτει ότι η προσφυγή της κύριας δίκης στρέφεται κατά αυτοτελούς απόφασης εισόδου και διαμονής στην Ουγγαρία, ως προς την οποία ούτε η οδηγία 2008/115 ούτε ο Χάρτης έχει εφαρμογή, και, ως εκ τούτου, η ερμηνεία των κανόνων αυτών δεν είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς.

40.

Η ένσταση της Ουγγρικής Κυβέρνησης έχει κάποιο έρεισμα, καθόσον, όπως έχω επισημάνει, οι εθνικές αποφάσεις με τις οποίες είχε κριθεί, χωρίς τα αντίστοιχα δικαστήρια, κατά την επικύρωσή τους, να υποβάλουν αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, ότι ο M. D. δεν είχε δικαίωμα να αποκτήσει ή να διατηρήσει άδεια διαμονής στην Ουγγαρία, της οποίας απήλαυε προηγουμένως, ήταν αμετάκλητες ( 16 ).

41.

Τούτο, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το προδικαστικό ερώτημα είναι αλυσιτελές για την επίλυση της διαφοράς: καθόσον η τελευταία περιορίζεται στο κύρος της απαγόρευσης εισόδου στην Ουγγαρία ( 17 ), οι αμφιβολίες είναι εύλογες ακόμη και αν, όπως σκοπεύω να προτείνω, η οδηγία 2008/115 και (στον βαθμό που εξαρτάται από αυτήν) ο Χάρτης δεν είχαν εφαρμογή στη διαφορά αυτή.

42.

Από τη διατύπωση των προδικαστικών ερωτημάτων προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο δεν αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας 2008/115. Αντιθέτως, η Επιτροπή και η Ουγγρική Κυβέρνηση φρονούν, για τους ίδιους εν μέρει λόγους, ότι η οδηγία αυτή δεν διέπει κατάσταση όπως αυτή της κύριας δίκης:

43.

Κατά τη γνώμη μου, υπήκοος τρίτης χώρας του οποίου η παρουσία σε κράτος μέλος είναι νόμιμη, αλλά καθίσταται παράνομη λόγω της ανακλήσεως της άδειας διαμονής που του είχε χορηγηθεί υπόκειται στις απαιτήσεις της οδηγίας 2008/115.

44.

Ωστόσο, η οδηγία 2008/115 δεν περιέχει καμία ρητή ένδειξη σε σχέση με τις συνέπειες που έχει η εγκατάλειψη του εδάφους από τον παρανόμως διαμένοντα αλλοδαπό ως προς την εφαρμογή του κανόνα.

45.

Η γνώμη μου είναι ότι η οδηγία 2008/115 δεν καλύπτει την περίπτωση αυτή, καθόσον η ίδια εφαρμόζεται μόνο σε υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στο έδαφος κράτους μέλους ( 23 ), σύμφωνα με τον ορισμό που περιλαμβάνει η ίδια η οδηγία.

46.

Η απαίτηση παρουσίας του υπηκόου τρίτης χώρας στο έδαφος κράτους μέλους προκύπτει εμμέσως από το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας, στο πεδίο εφαρμογής της οποίας εμπίπτουν οι «παρανόμως διαμένοντες στο έδαφος κράτους μέλους υπηκόους τρίτης χώρας».

47.

Επομένως, η «παράνομη παραμονή» ( 24 ) υπηκόων τρίτων χωρών στο έδαφος αυτό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της οδηγίας 2008/115. Για τον χαρακτηρισμό της ως «παράνομης», ο λόγος της παρουσίας ή η διάρκειά της είναι άνευ σημασίας ( 25 ).

48.

Η οδηγία 2008/115 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα κατά υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν, επαναλαμβάνω, παράνομα στο έδαφός τους ( 26 ). Εάν εντοπίσουν παράνομη παρουσία στο έδαφός τους, οφείλουν να την τερματίσουν το συντομότερο δυνατόν ( 27 ). Κατά κανόνα εκδίδουν, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115, απόφαση επιστροφής ( 28 ), «με την επιφύλαξη των εξαιρέσεων που προβλέπονται στις παραγράφους 2 έως 5» ( 29 ).

49.

Αμφιβολίες μπορούν να ανακύψουν από το γεγονός ότι, στην πραγματικότητα, υφίστανται δύο είδη απαγορεύσεων εισόδου υπηκόων τρίτων χωρών: α) αυτές που συνοδεύουν τις αποφάσεις επιστροφής οι οποίες λαμβάνονται σύμφωνα με την οδηγία 2008/115 και β) αυτές που, για λόγους εθνικής ασφαλείας ή άλλους παρόμοιους λόγους, εκδίδονται εκτός του πλαισίου της οδηγίας αυτής.

50.

Είναι σκόπιμο, για τους σκοπούς της διάκρισης μεταξύ των δύο αυτών κατηγοριών, να εκτεθεί το περίγραμμα των απαγορεύσεων εισόδου που διέπονται από την οδηγία 2008/115 καθώς και εκείνων που δεν διέπονται από αυτήν.

51.

Η οδηγία 2008/115 αποτελεί μέρος ενός συνόλου μέσων που αποσκοπούν στην εφαρμογή της πολιτικής της Ένωσης για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών.

52.

Σκοπός της είναι να θεσπίσει κοινούς κανόνες για την επιστροφή, την απομάκρυνση, τη χρήση αναγκαστικών μέτρων, την κράτηση και τις απαγορεύσεις εισόδου, κατά τρόπο ώστε η παύση της παράνομης παραμονής υπηκόων τρίτων χωρών να πραγματοποιείται με δίκαιες και διαφανείς διαδικασίες ( 30 ).

53.

Η οδηγία 2008/115 προβλέπει διάφορες αλληλένδετες διαδικασίες: την κεντρική, η οποία αφορά την απόφαση επιστροφής, και άλλες, σχετικά με ενέργειες που συνδέονται με αυτήν και που μπορούν ή πρέπει να την ακολουθήσουν.

54.

Σκοπός των ενεργειών αυτών είναι η προετοιμασία και η διασφάλιση της επιστροφής με: α) τον καθορισμό προθεσμίας για την οικειοθελή εκτέλεση της υποχρέωσης επιστροφής, β) την τήρηση των προϋποθέσεων για την αναγκαστική εκτέλεση της υποχρέωσης επιστροφής, και γ) την επιβολή των αποτελεσμάτων της απόφασης επιστροφής στον χώρο Σένγκεν μέσω απαγορεύσεων εισόδου που καταχωρίζονται στο SIS II ( 31 ).

55.

Εντός του συστήματος αυτού, η απαγόρευση εισόδου αποτελεί μέσο για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής της Ένωσης περί επιστροφών: για ορισμένο χρονικό διάστημα μετά την απομάκρυνση παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας, αυτός δεν θα μπορεί να επιστρέψει νομίμως στην επικράτεια των κρατών μελών ( 32 ). Η απαγόρευση προσδίδει ευρωπαϊκή διάσταση στην απόφαση επιστροφής ( 33 ).

56.

Κατά την οδηγία 2008/115, η απαγόρευση εισόδου:

57.

Τα κράτη μέλη διατηρούν την εξουσία να αρνούνται σε υπηκόους τρίτων χωρών, λόγω της παράνομης παραμονής τους, την είσοδο στο έδαφός τους σε περιπτώσεις διαφορετικές από εκείνες στις οποίες εκδίδεται απόφαση επιστροφής σύμφωνα με την οδηγία 2008/115.

58.

Όπως έχω ήδη αναφέρει, οι περιπτώσεις αυτές (χαρακτηριστικό των οποίων είναι η αντιμετώπιση συμπεριφορών προσώπων μη ευρισκόμενων στο έδαφός τους οι οποίες συνιστούν απειλή για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια, την εθνική ασφάλεια ή θίγουν τις διεθνείς σχέσεις) δεν καλύπτονται από την οδηγία 2008/115.

59.

Οι απαγορεύσεις αυτές εισόδου είναι ανεξάρτητες από οποιαδήποτε απόφαση επιστροφής βάσει της οδηγίας 2008/115. Επιβάλλονται σύμφωνα με τις διατάξεις του εθνικού δικαίου (και, κατά περίπτωση, με αυτές που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο ή από ορισμένες αποφάσεις της Ένωσης) ( 38 ) και όχι, επαναλαμβάνω, με την οδηγία 2008/115 ( 39 ).

60.

Στον βαθμό κατά τον οποίο στηρίζεται στην απειλή που θα συνιστούσε η παρουσία υπηκόου τρίτης χώρας στο έδαφος κράτους μέλους, μια τέτοιου είδους απαγόρευση αποτελεί επίσης τη βάση τυχόν απόφασης καταχώρισης στους καταλόγους ανεπιθύμητων προσώπων του SIS II. Στην περίπτωση αυτή, η εισαγωγή της καταχώρισης στο SIS II είναι υποχρεωτική ( 40 ).

61.

Ανεξαρτήτως του λόγου της επιβαλλόμενης από κράτος μέλος απαγόρευσης εισόδου και διαμονής, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της είναι περιορισμένο, εάν το πρόσωπο κατά του οποίου στρέφεται διαθέτει τίτλο που του επιτρέπει να διαμένει νόμιμα σε κάποιο άλλο κράτος μέλος.

62.

Δεδομένου ότι το «πανευρωπαϊκό» αποτέλεσμα της απαγόρευσης εισόδου συνδέεται, τεχνικά και πρακτικά, με την εισαγωγή στο SIS II καταχώρισης βάσει της απαγόρευσης αυτής, η αντίστοιχη καταχώριση στο SIS II πρέπει να διαγράφεται όταν η απαγόρευση δεν μπορεί να έχει τέτοιο αποτέλεσμα.

63.

Συνεπώς, σε περίπτωση που ο υπήκοος τρίτης χώρας διαθέτει άδεια διαμονής σε κράτος μέλος του SIS II, το άρθρο 25, παράγραφος 2, της ΣΕΣΣ προβλέπει σύστημα διαβουλεύσεων μεταξύ του κράτους έκδοσης της άδειας και αυτού που εισάγει την καταχώριση στο SIS II ( 41 ), προκειμένου να καθορισθεί εάν υφίστανται επαρκείς λόγοι για την ανάκληση της άδειας αυτής. Εάν η άδεια διατηρηθεί σε ισχύ, το κράτος που εισήγαγε την καταχώριση οφείλει να την ανακαλέσει.

64.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση, σύμφωνα με το ίδιο νομοθέτημα, το κράτος αυτό δύναται να εγγράψει τον αλλοδαπό στον εθνικό κατάλογο ανεπιθύμητων προσώπων ( 42 ).

65.

Εάν ο παρανόμως διαμένων σε ένα κράτος μέλος εγκαταλείψει το τελευταίο προτού οι αρχές του λάβουν σχετική απόφαση, η απόφαση επιστροφής κατά την οδηγία 2008/115 καθίσταται περιττή: το γεγονός ότι ο υπήκοος τρίτης χώρας δεν βρίσκεται στο έδαφος του κράτους αυτού καθιστά περιττή την έκδοσή της ( 43 ).

66.

Τούτο συνάγεται, κατά τη γνώμη μου, από τα άρθρα της οδηγίας 2008/115 τα οποία: α) ορίζουν ως παράνομη παραμονή την «παρουσία» στο έδαφος κράτους μέλους που δεν πληροί (ή δεν πληροί πλέον) τις προϋποθέσεις εισόδου, διαμονής ή παραμονής και β) διέπουν τις διαδικασίες που εφαρμόζονται σε σχέση με πρόσωπο που διαμένει στο έδαφος κράτους μέλους.

67.

Η διαπίστωση αυτή είναι συνεπής, επιπλέον, με ένα σύστημα το οποίο επιβάλλει σε όλα τα κράτη μέλη την υποχρέωση να θέτουν το συντομότερο δυνατό τέρμα σε καταστάσεις παράνομης παραμονής τις οποίες εντοπίζουν στο έδαφός τους.

68.

Φρονώ ότι η λύση θα είναι η ίδια τόσο εάν η αναχώρηση του ενδιαφερομένου πραγματοποιηθεί πριν από την έναρξη της διαδικασίας για την έκδοση απόφασης σχετικά με την παράνομη παραμονή όσο και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, όταν αυτή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί με την έκδοση απόφασης. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η διαδικασία καθίσταται άνευ αντικειμένου: δεν υφίσταται (στο κράτος μέλος της διαδικασίας) παράνομη παραμονή που πρέπει να τερματισθεί με την έκδοση απόφασης επιστροφής, ή καθ’ οιονδήποτε άλλον τρόπο εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις προς τούτο.

69.

Οι διαδικαστικές συνέπειες της λύσης αυτής σε εθνικό επίπεδο (αρχειοθέτηση, κατάργηση της διαδικασίας κ.λπ.) καθορίζονται, κατ’ αρχήν, από το εθνικό δίκαιο ( 44 ).

70.

Η περιγραφείσα περίπτωση δεν πρέπει να συγχέεται με εκείνη του υπηκόου τρίτης χώρας του οποίου η διεύθυνση είναι μεν άγνωστη, πλην όμως υφίστανται ενδείξεις ότι εξακολουθεί να διαμένει στην επικράτεια. Φρονώ ότι, στην περίπτωση αυτή, μπορεί να εκδοθεί απόφαση επιστροφής στο πλαίσιο ερήμην διαδικασίας ( 45 ).

71.

Ελλείψει αποφάσεως επιστροφής για τον λόγο που αναφέρθηκε, δύναται να συναχθεί αυτομάτως ότι δεν μπορεί να εκδοθεί απαγόρευση εισόδου εκ των προβλεπομένων στο άρθρο 11 της οδηγίας 2008/115 ( 46 ).

72.

Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως έχω ήδη εκθέσει, κράτος μέλος το οποίο, για λόγους εθνικής ασφαλείας, κρίνει αναγκαίο να εμποδίσει την είσοδο στο εθνικό έδαφος υπηκόου τρίτης χώρας που δεν βρίσκεται πλέον στο έδαφός του, δύναται να το πράξει σύμφωνα με το εθνικό δίκαιό του.

73.

Φρονώ ότι η συλλογιστική αυτή υπερισχύει της άποψης ότι η οδηγία 2008/115 θα εξακολουθούσε να έχει εφαρμογή στον υπήκοο τρίτης χώρας ο οποίος, μετά την ανάκληση του τίτλου που επιτρέπει την παρουσία του στο έδαφος κράτους μέλους, παύει πλέον να διαμένει παράνομα στο έδαφος αυτό (ήτοι επιστρέφει) προτού ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση συναφώς.

74.

Για τους υποστηρικτές της άποψης αυτής, μια τέτοια απαγόρευση εισόδου θα διεπόταν από την οδηγία 2008/115, στον βαθμό κατά τον οποίο συνιστά τρόπον τινά συνέχεια των διαδικασιών που προβλέπονται από την οδηγία αυτή.

75.

Πρόκειται για ενδιαφέρουσα πρόταση: στο πλαίσιό της, το άτομο θα υπόκειτο σε καθεστώς εναρμονισμένων κανόνων, δυνάμει των οποίων η απαγόρευση εισόδου, ακόμη και αν αιτιολογείτο από λόγο διαφορετικό από την παράνομη μετανάστευση, θα έπρεπε να επιβάλλεται σύμφωνα με τις αρχές και τις απαιτήσεις (διαδικαστικές και ουσιαστικές) της ίδιας της οδηγίας 2008/115.

76.

Ωστόσο, μια τέτοια ερμηνεία δεν άμοιρη μειονεκτημάτων. Το πρώτο είναι η σύγκρουσή της με τα άρθρα 2 και 11, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115, στα οποία αναφέρθηκα προηγουμένως. Σκοπός της οδηγίας αυτής είναι να θέσει τέρμα στην παράνομη παραμονή υπηκόων τρίτων χωρών και όχι να επιλύσει καταστάσεις στις οποίες η παρέμβαση της Διοίκησης δεν είναι πλέον αναγκαία (έχει παύσει να είναι αναγκαία), ακριβώς διότι έχει εκλείψει η παράνομη παραμονή στο εθνικό έδαφος.

77.

Δεύτερον, υπενθυμίζω ότι άμεσος σκοπός της οδηγίας 2008/115 δεν είναι η προστασία της δημοσίας τάξεως, της δημοσίας ασφάλειας και της εθνικής ασφαλείας των κρατών μελών, ακόμη και αν τα συμφέροντα αυτά δεν είναι ξένα προς την οδηγία αυτή ( 47 ). Εάν γινόταν δεκτό ότι η τελευταία διέπει τις απαγορεύσεις εισόδου που στηρίζονται στους λόγους αυτούς, πλην όμως δεν συνδέονται με απόφαση επιστροφής, τούτο θα σήμαινε ότι ο διακηρυσσόμενος στο άρθρο της 1 σκοπός εξισώνεται με την άμεση διασφάλιση των εν λόγω συμφερόντων.

78.

Τρίτον, η οδηγία 2008/115 δεν έχει ως σκοπό την πλήρη εναρμόνιση των εσωτερικών κανόνων που αφορούν τη διαμονή αλλοδαπών, παρά μόνον την έκδοση αποφάσεων επιστροφής (ορθότερα: την έκδοση αποφάσεων που θέτουν τέρμα στην παράνομη παραμονή) και την εκτέλεσή τους ( 48 ). Η υπό εξέταση ερμηνεία θα είχε ως συνέπεια οι απαγορεύσεις εισόδου τις οποίες επιβάλλουν τα κράτη μέλη για λόγους διαφορετικούς από τη μετανάστευση και οι οποίες δεν συνδέονται με αποφάσεις επιστροφής να μη μπορούν:

όταν οι απαγορεύσεις αυτές στρέφονται κατά υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος διέμενε, αλλά δεν διαμένει πλέον, παράνομα στο έδαφός τους.

79.

Το πρώτο εμπόδιο θα μπορούσε, σε κάποιον βαθμό, να παρακαμφθεί καθ’ ο μέρος, επαναλαμβάνω, η οδηγία 2008/115 περιλαμβάνει, κατά την ισχύουσα διατύπωσή της, αναφορές στη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια και την εθνική ασφάλεια (άρθρο 11, παράγραφος 2, μεταξύ άλλων), οι οποίες δύνανται να επηρεάσουν τη διάρκεια της απαγόρευσης και το υποκειμενικό πεδίο εφαρμογής της ( 49 ).

80.

Ωστόσο, στην οδηγία 2008/115 οι έννοιες αυτές είναι αυτοτελείς, όπως όλες οι έννοιες του δικαίου της Ένωσης για τον ορισμό των οποίων ο νομοθέτης δεν παραπέμπει στα κράτη μέλη (ακόμη και αν η ίδια η οδηγία δεν τις ορίζει). Ευλόγως μπορεί να αμφισβητηθεί κατά πόσον οι έννοιες αυτές ταυτίζονται με τις αντίστοιχες εθνικές, ή, τουλάχιστον, κατά πόσον είναι ίδιες όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμόζονται, δεδομένου του διαφορετικού πλαισίου τους: του ενωσιακού αφενός ( 50 ) και του εθνικού αφετέρου.

81.

Όσον αφορά το δεύτερο εμπόδιο, επιμένω ότι η οδηγία 2008/115 προβλέπει μόνον απαγορεύσεις εισόδου που συνοδεύουν απόφαση επιστροφής. Δεν προβλέπει τέτοιου είδους απαγορεύσεις όταν ο υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος διαμένει παράνομα στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους διαθέτει άδεια διαμονής σε άλλο κράτος μέλος ( 51 ) ή όταν, δυνάμει συμφωνίας, κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο συλλαμβάνεται τον αναλαμβάνει ( 52 ).

82.

Ωστόσο, κράτος μέλος ενδέχεται να εξακολουθεί να έχει συμφέρον (ή ακόμη και υποχρέωση) να απαγορεύσει την είσοδο στο έδαφός του σε αλλοδαπό που το εγκαταλείπει «σε συμμόρφωση» προς την απαίτηση στην οποία αναφέρεται το άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115, ή ανεξαρτήτως του τι αποφασίζει οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος σχετικά με το πρόσωπο αυτό, αφ’ ης στιγμής τον έχει αναλάβει. Εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις τις οποίες υπενθύμισε το Δικαστήριο, η τήρηση της δημοσίας τάξεως στο εθνικό έδαφος και η διαφύλαξη της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος ( 53 ).

83.

Σύμφωνα με την έκθεση πραγματικών περιστατικών του αιτούντος δικαστηρίου, ο M. D. είχε εγκαταλείψει το ουγγρικό έδαφος προτού εκδοθεί κατ’ αυτού απόφαση επιστροφής. Εφόσον τούτο ισχύει, όσα έχουν έως τώρα εκτεθεί επιβεβαιώνουν το συμπέρασμά μου ότι η οδηγία 2008/115 δεν είχε εφαρμογή στην απαγόρευση εισόδου στην Ουγγαρία που εκδόθηκε αργότερα εις βάρος του.

84.

Εάν ο M. D. διέθετε άδεια διαμονής στη Σλοβακία κατά τον χρόνο που του επιβλήθηκε απαγόρευση εισόδου στην Ουγγαρία, οι αρμόδιες αρχές αμφοτέρων των κρατών μελών θα έπρεπε να προβούν στις διαβουλεύσεις που επιτάσσει το άρθρο 25, παράγραφος 2, της ΣΕΣΣ το αργότερο αμέσως μετά την εισαγωγή στο SIS II καταχώρισης βάσει της εν λόγω απαγορεύσεως εισόδου ( 54 ).

85.

Προς αποφυγή αντιφατικών καταστάσεων εάν, κατόπιν διαβουλεύσεων, η Σλοβακία δεν ανακαλούσε επίσημα την άδεια διαμονής του M. D., η Ουγγαρία θα έπρεπε να διαγράψει την εγγραφή του στο SIS II ως ανεπιθύμητου. Θα μπορούσε, ωστόσο, να διατηρήσει την εγγραφή του στο εθνικό κατάλογο ανεπιθύμητων προσώπων.

86.

Είναι δυνατή η απαγόρευση εισόδου υπηκόου τρίτης χώρας στο έδαφος κράτους μέλους για λόγους εθνικής ασφαλείας, χωρίς να ληφθεί υπόψη η προσωπική και οικογενειακή κατάστασή του;

87.

Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση στο ερώτημα αυτό πρέπει να είναι αρνητική τόσο εάν η απαγόρευση διέπεται από την οδηγία 2008/115 όσο και εάν, εκτός του πλαισίου αυτής, ο ενδιαφερόμενος είναι γονέας ανηλίκου τέκνου, υπηκόου του κράτους μέλους που επιβάλλει την απαγόρευση.

88.

Δυνάμει μιας κλασικής κυριαρχικής προνομίας τους, τα κράτη μπορούν να περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των αλλοδαπών, αρνούμενα την είσοδό τους ή απομακρύνοντάς τους από το έδαφός τους.

89.

Ούτε οι διεθνείς συνθήκες ούτε το δίκαιο της Ένωσης θέτουν υπό αμφισβήτηση την αρχή αυτή. Μπορούν, ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, να την αμβλύνουν ή να την προσαρμόσουν, επιβάλλοντας υποχρέωση αξιολόγησης της ατομικής κατάστασης του ενδιαφερομένου ή άλλων σχετικών παραγόντων.

90.

Θα αναπτύξω τη θέση αυτή, όσον αφορά το δίκαιο της Ένωσης, υπό διττό πρίσμα.

91.

Εάν η απαγόρευση εισόδου στο έδαφος κράτους μέλους διέπεται από την οδηγία 2008/115, η απάντηση προκύπτει αυτομάτως από το άρθρο της 5: κατά την επιβολή της, το εν λόγω κράτος μέλος οφείλει να λάβει υπόψη τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού και της οικογενειακής ζωής.

92.

Διάφορες αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας 2008/115 κινούνται προς την κατεύθυνση αυτή ( 55 ):

93.

Οι απαιτήσεις αυτές ( 56 ) δεν παύουν να υφίστανται όταν η απαγόρευση εισόδου συνοδεύει υποχρεωτικά απόφαση επιστροφής βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας 2008/115. Επιπλέον, η προσωπική κατάσταση του ενδιαφερομένου εξακολουθεί να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό της διάρκειας της απαγόρευσης ( 57 ).

94.

Στις περιπτώσεις αυτές, η σχετική ανάλυση απορροφάται από μια άλλη: από εκείνη που αφορά την ίδια την απόφαση επιστροφής, ενώ, σε σχέση με το άρθρο 11, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2008/115, από εκείνη που αποτελεί τη βάση για τη μη χορήγηση χρονικού διαστήματος οικειοθελούς αναχώρησης δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 4, της οδηγίας 2008/115.

95.

Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, λαμβανομένου υπόψη του επιδιωκόμενου σκοπού, το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/115 δεν μπορεί να ερμηνεύεται περιοριστικά ( 58 ). Όσον αφορά ειδικότερα τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού, υπενθυμίζω ότι ο σεβασμός τους είναι υποχρεωτικός τόσο όταν η οδηγία αυτή εφαρμόζεται στο παιδί όσο και όταν εφαρμόζεται στον γονέα του ( 59 ).

96.

Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι, ακόμη και σε εκείνους τομείς που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητά τους, την ασκούν χωρίς να παραβαίνουν το δίκαιο της Ένωσης ( 60 ).

97.

Ειδικότερα, όταν πρόκειται για διαμονή στο έδαφός τους υπηκόων τρίτων χωρών, τα μέτρα που τα εν λόγω κράτη μέλη λαμβάνουν δεν πρέπει να θίγουν την πραγματική απόλαυση των δικαιωμάτων που παρέχει στους Ευρωπαίους πολίτες η ιθαγένεια αυτή ( 61 ).

98.

Η άρνηση χορήγησης δικαιώματος διαμονής σε υπήκοο τρίτης χώρας δύναται να υπονομεύσει την πρακτική αποτελεσματικότητα της ιθαγένειας της Ένωσης. Τούτο συμβαίνει όταν μεταξύ του υπηκόου τρίτης χώρας και μέλους της οικογένειάς του που είναι πολίτης της Ένωσης υφίσταται σχέση εξάρτησης τέτοια ώστε η άρνηση χορήγησης στον πρώτο δικαιώματος διαμονής σε κράτος μέλος να υποχρεώνει τον δεύτερο να τον ακολουθήσει, εγκαταλείποντας το έδαφος της Ένωσης στο σύνολό του ( 62 ).

99.

Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η εκτίμηση περί της υπάρξεως τέτοιας σχέσης εξάρτησης σε περίπτωση ανηλίκου πολίτη της Ένωσης ( 63 ) καθιστά αναγκαία την εξέταση του ζητήματος της επιμέλειάς του καθώς και το κατά πόσον ο γονέας υπήκοος τρίτης χώρας φέρει το νομικό, οικονομικό ή συναισθηματικό βάρος για τον ανήλικο αυτό ( 64 ).

100.

Εφόσον διαπιστωθεί σχέση εξάρτησης, ο υπήκοος τρίτης χώρας δύναται κατ’ εξαίρεση να ζητήσει, βάσει του άρθρου 20 ΣΛΕΕ, να του χορηγηθεί παρεπόμενο (σε σχέση με εκείνο που απολαύει ο πολίτης της Ένωσης) δικαίωμα διαμονής, το οποίο απορρέει από το άρθρο αυτό.

101.

Πρέπει, ωστόσο, να υπενθυμίσω ότι το παρεπόμενο δικαίωμα διαμονής δεν είναι απόλυτο. Τα κράτη μέλη δύνανται, υπό ορισμένες συνθήκες, όπως, ιδίως, για τη διατήρηση της δημοσίας τάξεως και τη διαφύλαξη της δημοσίας ασφαλείας, να μην αναγνωρίσουν τέτοιο δικαίωμα ( 65 ).

102.

Οι λόγοι εθνικής ασφαλείας είναι, κατά μείζονα λόγο, ικανοί να περιορίσουν την αναγνώριση του παρεπόμενου δικαιώματος διαμονής που απορρέει από το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ. Προϋπόθεση προς τούτο είναι οι ανωτέρω λόγοι να αφορούν εκτιμήσεις που επηρεάζουν πράγματι την εθνική ασφάλεια, όπως η έννοια αυτή έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο ( 66 ).

103.

Εντούτοις, η εξουσία αυτή δεν είναι απεριόριστη, όπως επίσης επανειλημμένα έχει τονίσει το Δικαστήριο ( 67 ). Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τη νομολογία του ( 68 ):

104.

Εάν, κατόπιν εξέτασης των περιστάσεων αυτών, συναχθεί ότι οι κίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια ή, κατά μείζονα λόγο, για την εθνική ασφάλεια εξακολουθούν να υπερισχύουν ( 72 ), όπως επιβεβαιώνεται από τις αρχές του κράτους μέλους και, ενδεχομένως, από τα δικαστήρια που ελέγχουν τις αποφάσεις τους, είναι πλέον δυνατή η επιβολή απαγόρευσης εισόδου στον υπήκοο τρίτης χώρας.

105.

Καίτοι εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να το επιβεβαιώσει, εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων που υπέβαλαν οι διάδικοι και των περιστάσεων στο σύνολό τους, θα τολμούσα να πω ότι μεταξύ του M. D. και του ανήλικου τέκνου του, υπηκόου Ουγγαρίας, υφίσταται σχέση εξάρτησης τέτοια ώστε ο πρώτος να μπορεί να αιτηθεί τη χορήγηση παρεπόμενου δικαιώματος διαμονής βάσει του άρθρου 20 ΣΛΕΕ.

106.

Διαφωνώ, ιδίως, με την Ουγγρική Κυβέρνηση καθ’ ο μέρος υποστηρίζει, προς στήριξη του ισχυρισμού της ότι δεν υφίσταται τέτοια σχέση εξάρτησης, ότι η μητέρα του ανηλίκου τέκνου διαμένει επίσης στην Ουγγαρία και είναι επιφορτισμένη με τη συντήρησή του, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα ( 73 ).

107.

Ο M. D. κατείχε τίτλο διαμονής στη Σλοβακία, ο οποίος, εξ όσων προκύπτει, έχει ανακληθεί. Ως εκ τούτου, μπορεί ευλόγως να θεωρηθεί ότι η άρνηση χορήγησης στον M. D. άδειας διαμονής στην Ουγγαρία θα είχε ως αποτέλεσμα το ανήλικο τέκνο του να αναγκασθεί να εγκαταλείψει συνολικά το έδαφος της Ένωσης.

108.

Παρά ταύτα, ακόμη και αν αναγνωριζόταν στον M. D. παρεπόμενο δικαίωμα διαμονής δυνάμει του άρθρου 20 ΣΛΕΕ, η είσοδος και διαμονή του στην Ουγγαρία θα μπορούσε να απαγορευθεί για λόγους εθνικής ασφαλείας, όπως έχω ήδη εξηγήσει, εάν, μετά από εξέταση των περιστάσεων στις οποίες μόλις αναφέρθηκα, την οποία επιβάλλει το δίκαιο της Ένωσης, προέκυπτε κατηγορηματικά ότι οι λόγοι αυτοί υπερισχύουν.

109.

Δεν έχω στη διάθεσή μου όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για μια τέτοια εξέταση, η οποία εναπόκειται στις ουγγρικές αρχές και στα δικαστήρια που ελέγχουν τις αποφάσεις των τελευταίων ( 74 ).

110.

Καθ’ ο μέρος ενδιαφέρει εν προκειμένω, οι αμφιβολίες του αιτούντος δικαστηρίου περιορίζονται στην εξέταση της απαγόρευσης εισόδου και όχι στη μεταγενέστερη καταχώρισή της στο SIS II.

111.

Για την περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι, παρά τη σιωπή αυτή του αιτούντος δικαστηρίου, θα ήταν χρήσιμο να του παράσχει κάποιες διευκρινίσεις ως προς την καταχώριση της απαγόρευσης εισόδου στο SIS II, θα διατυπώσω συναφώς τη γνώμη μου.

112.

Απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου η απαγόρευση εισόδου να αναπτύξει στην πράξη τα αποτελέσματά της είναι να περιέλθει σε γνώση των λοιπών κρατών μελών ( 75 ). Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των κρατών μελών σε πληροφορίες σχετικά με τις απαγορεύσεις που, βάσει αποφάσεων επιστροφής, επιβάλλουν άλλα κράτη μέλη, οι απαγορεύσεις αυτές μπορούν να καταχωρισθούν στο SIS II ( 76 ) σύμφωνα με τον κανονισμό 1987/2006 ( 77 ), εφόσον πληρούνται, επιπλέον, δύο προϋποθέσεις:

113.

Υποκείμενη στις ίδιες προϋποθέσεις, η εισαγωγή καταχώρισης στο SIS II με σκοπό την απαγόρευση εισόδου και διαμονής είναι, παρά ταύτα, υποχρεωτική «όταν η απόφαση […] είχε ως αιτιολογία απειλή κατά της δημόσιας τάξης ή ασφάλειας ή κατά της εθνικής ασφάλειας που ενδέχεται να συνιστά η παρουσία υπηκόου τρίτης χώρας επί του εδάφους κράτους μέλους» (άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 1987/2006) ( 80 ).

114.

Συνεπώς, η εισαγωγή υπόκειται σε κάθε περίπτωση στην απαίτηση αναλογικότητας του άρθρου 21 του κανονισμού 1987/2006. Καίτοι ο κανονισμός δεν το αναφέρει ρητώς, πρέπει, εντούτοις, για λόγους χρησιμότητας, η αξιολόγηση να διενεργείται πριν από την εισαγωγή της οικείας καταχώρισης ( 81 ).

115.

Η απαίτηση αυτή δικαιολογείται από το γεγονός ότι η εισαγωγή καταχώρισης σχετικά με την απαγόρευση εισόδου είναι ικανή να επηρεάσει τα δικαιώματα, ακόμη και τα θεμελιώδη ( 82 ), των προσώπων. Έχει προφανείς συνέπειες για την πρόσβαση στον χώρο Σένγκεν ( 83 ) και, κατ’ επέκταση, τουλάχιστον δυνητικώς, για άλλα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.

116.

Ωστόσο, όταν η εισαγωγή καταχωρίσεων στο SIS II είναι υποχρεωτική (δυνάμει του άρθρου 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 1987/2006), η εφαρμογή επ’ αυτής της αρχής της αναλογικότητας δεν είναι απόλυτη. Θα μπορούσε, στις περιπτώσεις αυτές, να υποστηριχθεί ότι ο ίδιος ο νομοθέτης της Ένωσης έχει διενεργήσει εκ των προτέρων έλεγχο αναλογικότητας για τις σοβαρές παραβάσεις στις οποίες αναφέρεται το άρθρο αυτό.

117.

Επισημαίνεται ότι, εν πάση περιπτώσει, η επιβαλλόμενη από το άρθρο 21 του κανονισμού 1987/2006 εκτίμηση της αναλογικότητας περιορίζεται στην εισαγωγή της καταχώρισης: δεν αφορά την απόφαση (την απαγόρευση) βάσει της οποίας γίνεται η καταχώριση αυτή ( 84 ).

118.

Τυχόν αρνητικό αποτέλεσμα του ελέγχου αναλογικότητας δύναται να έχει ως συνέπεια τη μη εισαγωγή στο SIS II καταχώρισης με σκοπό την απαγόρευση εισόδου.

119.

Στην περίπτωση αυτή, η απόφαση επί της οποίας στηρίζεται η καταχώριση διατηρείται, παρά ταύτα, σε ισχύ. Προκειμένου περί απαγορεύσεως εισόδου υπηκόου τρίτης χώρας διότι αυτός συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη, την εσωτερική ασφάλεια, την εθνική ασφάλεια, τη δημόσια υγεία ή τις διεθνείς σχέσεις, η «πανευρωπαϊκή» διάστασή της διατηρείται επίσης αμετάβλητη, ακόμη και αν η απουσία καταχώρισης καθιστά δυσχερές για τα λοιπά κράτη του χώρου Σένγκεν να λάβουν συναφώς γνώση.

120.

Βάσει των προεκτεθέντων, προτείνω να δοθεί η ακόλουθη απάντηση στο πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα του Fővárosi Törvényszék (δικαστηρίου περιφέρειας Βουδαπέστης, Ουγγαρία):

«Η οδηγία 2008/115/ΕΚ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, έχει την έννοια ότι:

δεν έχει εφαρμογή όταν οι αρχές κράτους μέλους επιβάλλουν, χωρίς να έχουν εκδώσει απόφαση επιστροφής εις βάρος του, απαγόρευση εισόδου και διαμονής σε μη διαμένοντα στο έδαφός τους υπήκοο τρίτης χώρας με την αιτιολογία ότι αυτός ενδέχεται να συνιστά απειλή για την εθνική ασφάλεια. Στον ίδιο αυτόν βαθμό, ούτε ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει εφαρμογή.

Το άρθρο 20 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι, πριν από την επιβολή της εν λόγω απαγόρευσης εισόδου και διαμονής, οι αρχές του κράτους μέλους οφείλουν να εκτιμήσουν την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του προσώπου στο οποίο απαγορεύεται η είσοδος και η διαμονή, όταν το πρόσωπο αυτό είναι γονέας ανηλίκου τέκνου το οποίο έχει την ιθαγένεια του εν λόγω κράτους μέλους, καθώς και τις συνέπειες της απαγόρευσης στην απόλαυση των εγγενών στην ευρωπαϊκή ιθαγένεια δικαιωμάτων ή όσων απορρέουν από αυτή».