1

Με την προσφυγή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, λόγω της παράλειψής της, αφενός, να επανεξετάσει και να επικαιροποιήσει, εντός των ταχθεισών προθεσμιών, πρώτον, την αρχική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των αντίστοιχων υδάτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε αυτά, δεύτερον, τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης και, τρίτον, τους περιβαλλοντικούς στόχους και τους συναφείς δείκτες και, αφετέρου, να διαβιβάσει τις ως άνω επικαιροποιήσεις στο εν λόγω θεσμικό όργανο, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), και από το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, περί πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική) (ΕΕ 2008, L 164, σ. 19).

2

Κατά τις αιτιολογικές σκέψεις 29 και 34 της οδηγίας 2008/56:

[…]

3

Το άρθρο 5 της οδηγίας, το οποίο τιτλοφορείται «Θαλάσσιες στρατηγικές», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:

«1.   Κάθε κράτος μέλος, όσον αφορά κάθε συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή, αναπτύσσει μια θαλάσσια στρατηγική των υδάτων του σύμφωνα με το σχέδιο δράσης που εκτίθεται στα στοιχεία α) και β) της παραγράφου 2.

2.   Τα κράτη μέλη που μοιράζονται μια θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή συνεργάζονται προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι, εντός κάθε θαλάσσιας περιοχής ή υποπεριοχής, πραγματοποιείται συντονισμός των μέτρων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της παρούσας οδηγίας, και ιδίως των διαφόρων στοιχείων των θαλάσσιων στρατηγικών που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β), με στόχο τη συνεκτικότητά τους σε ολόκληρη τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή, σύμφωνα με το ακόλουθο σχέδιο δράσης επί του οποίου τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη επιδιώκουν να επιτύχουν μια κοινή προσέγγιση:

[…]».

4

Το άρθρο 14 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εξαιρέσεις», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:

«Ένα κράτος μέλος μπορεί να χαρακτηρίζει σημεία των θαλάσσιων υδάτων του όπου, λόγω οποιουδήποτε από τους λόγους που απαριθμούνται στα στοιχεία α) ως δ), είναι αδύνατο να επιτευχθούν σε όλες τους τις πτυχές οι περιβαλλοντικοί στόχοι ή η καλή περιβαλλοντική κατάσταση με μέτρα τα οποία λαμβάνει το συγκεκριμένο κράτος μέλος, ή δεν μπορούν να επιτευχθούν εντός του σχετικού χρονοδιαγράμματος, εξαιτίας λόγων που αναφέρονται στο στοιχείο ε):

[…]»

5

Το άρθρο 17 της οδηγίας 2008/56, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επικαιροποίηση», ορίζει τα εξής:

«1.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν για την επικαιροποίηση των θαλάσσιων στρατηγικών για κάθε θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή.

2.   Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη επανεξετάζουν με συντονισμένο τρόπο, όπως αναφέρεται στο άρθρο 5, τα ακόλουθα στοιχεία των θαλάσσιων στρατηγικών τους κάθε έξι έτη μετά την αρχική θέσπισή τους:

[…]

3.   Οι λεπτομέρειες σχετικά με τις επικαιροποιήσεις ύστερα από επανεξέταση βάσει της παραγράφου 2 διαβιβάζονται στην Επιτροπή, στις περιφερειακές συμβάσεις για τις θάλασσες και σε κάθε άλλο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 2.

[…]»

6

Το άρθρο 19 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δημόσια διαβούλευση και ενημέρωση του κοινού», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:

«Τα κράτη μέλη δημοσιεύουν και διαθέτουν στο κοινό προς σχολιασμό τα συνοπτικά στοιχεία των θαλάσσιων στρατηγικών ή των επικαιροποιήσεών τους, ως εξής:

[…]».

7

Στις 8 Μαρτίου 2019 η Επιτροπή απέστειλε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας προειδοποιητική επιστολή, σύμφωνα με την οποία το εν λόγω κράτος μέλος είχε παραλείψει, κατά παράβαση του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), και του άρθρου 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2008/56, αφενός, να επανεξετάσει και να επικαιροποιήσει, έως τις 15 Ιουλίου 2018, την αρχική αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης και τους περιβαλλοντικούς στόχους και, αφετέρου, να της διαβιβάσει τις επικαιροποιήσεις αυτές, έως τις 15 Οκτωβρίου 2018.

8

Με την από 7 Μαΐου 2019 απάντησή της, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας επισήμανε ότι η Baseynova Direktsia «Chernomorski rayon» (διεύθυνση υδρολογικής λεκάνης «περιοχής Εύξεινου Πόντου», Βουλγαρία) είχε ανακοινώσει στις 16 Ιουλίου 2018, ως αρμόδια αρχή για την εφαρμογή της ως άνω οδηγίας, απόφαση σχετικά με τη διοργάνωση διαγωνισμού ανάθεσης δημόσιας σύμβασης με τίτλο «Επικαιροποίηση της αρχικής αξιολόγησης της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, του καθορισμού της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης, των περιβαλλοντικών στόχων και των δεικτών, σύμφωνα με τα άρθρα 8, 9 και 10 της οδηγίας [2008/56], για πέντε τμήματα». Η προκήρυξη της δημόσιας σύμβασης δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, η σχετική διαδικασία περατώθηκε στις 27 Αυγούστου 2018 με την αιτιολογία ότι δεν είχε υποβληθεί καμία προσφορά.

9

Στο απαντητικό έγγραφό της, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας παρουσίασε επίσης τα σχέδιά της για την άρση των επίμαχων παραβάσεων, ιδίως δε το έργο «Γνώσεις και πληροφορίες σχετικά με τις περιφερειακές δραστηριότητες για την προστασία του Εύξεινου Πόντου» (Scirena Black Sea) (στο εξής: έργο Scirena Black Sea) στο πλαίσιο του προγράμματος «Προστασία του περιβάλλοντος και κλιματική αλλαγή», το οποίο εμπίπτει στον χρηματοδοτικό μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου για την περίοδο από το έτος 2014 έως το έτος 2021 (στο εξής: χρηματοδοτικός μηχανισμός του ΕΟΧ). Το κράτος μέλος επιβεβαίωσε τη δέσμευσή του, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 2008/56, να προβεί στις επανεξετάσεις και επικαιροποιήσεις και να διαβιβάσει τις επικαιροποιήσεις στην Επιτροπή έως τις 30 Ιουνίου 2020.

10

Με έγγραφο της 11ης Οκτωβρίου 2019, το οποίο η Δημοκρατία της Βουλγαρίας παρέλαβε αυθημερόν, η Επιτροπή εξέδωσε αιτιολογημένη γνώμη στην οποία ενέμεινε στη θέση την οποία είχε εκθέσει στην προειδοποιητική επιστολή της, ήτοι ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν είχε άρει τις διαλαμβανόμενες στην εν λόγω επιστολή αιτιάσεις. Κάλεσε το κράτος μέλος να λάβει, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την παραλαβή της αιτιολογημένης γνώμης, τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς αυτήν.

11

Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας απάντησε στην αιτιολογημένη γνώμη με έγγραφο της 9ης Δεκεμβρίου 2019, στο οποίο παραδέχθηκε ότι δεν είχε παράσχει τις απαιτούμενες επικαιροποιήσεις όσον αφορά την αρχική αξιολόγηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης και τους περιβαλλοντικούς στόχους, λόγω προβλημάτων που ανέκυψαν όσον αφορά την ανάθεση δημόσιας σύμβασης για τη διασφάλιση της εκτέλεσης των εργασιών επικαιροποίησης, ειδικότερα δε λόγω του γεγονότος ότι δεν υποβλήθηκαν προσφορές στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας. Το κράτος μέλος επανέλαβε, ωστόσο, τη δέσμευσή του να συμμορφωθεί έως τις 30 Ιουνίου 2020 με τις διατάξεις του άρθρου 17 της οδηγίας 2008/56.

12

Η Επιτροπή, κρίνοντας μη ικανοποιητικές τις απαντήσεις που δόθηκαν από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στην αιτιολογημένη γνώμη, άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

13

Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν ζητεί μεν ρητώς την απόρριψη της υπό κρίση προσφυγής ως απαράδεκτης, προβάλλει ωστόσο ορισμένα επιχειρήματα με τα οποία αμφισβητεί το παραδεκτό αυτής. Ισχυρίζεται ότι το αίτημα περί διαπίστωσης παραβάσεως των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), και από το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2008/56, όπως διατυπώνεται από την Επιτροπή, δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου, καθόσον για την κατανόηση του ακριβούς περιεχομένου του απαιτείται εκ των υστέρων ερμηνεία και συμπληρωματική διευκρίνιση.

14

Πέραν τούτου, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θεωρεί ότι δεν είναι δυνατός ο σαφής καθορισμός του αντικειμένου της προσφυγής, λαμβανομένης υπόψη της ταυτόχρονης επίκλησης παραβάσεων υποχρεώσεων οι οποίες προβλέπονται σε δύο διατάξεις της οδηγίας.

15

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η προσφυγή της δεν αφορά τις υποχρεώσεις του εν λόγω κράτους μέλους σχετικά με την κατάρτιση των αρχικών θαλάσσιων στρατηγικών και την κοινοποίησή τους στο θεσμικό όργανο, αλλά αποκλειστικά και μόνον τις υποχρεώσεις σχετικά με τις επικαιροποιήσεις των εν λόγω θαλάσσιων στρατηγικών και τις εκθέσεις επί των επικαιροποιήσεων αυτών, όπως προκύπτει τόσο από την προειδοποιητική επιστολή όσο και από την αιτιολογημένη γνώμη.

16

Από πάγια νομολογία σχετική με το άρθρο 120, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το δικόγραφο της προσφυγής πρέπει να προσδιορίζει με σαφήνεια και ακρίβεια το αντικείμενο της διαφοράς και να περιέχει συνοπτική έκθεση των προτεινόμενων ισχυρισμών, προκειμένου ο αντίδικος να μπορεί να προετοιμάσει την άμυνά του και το Δικαστήριο να μπορεί να ασκήσει τον έλεγχό του. Επομένως, τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η προσφυγή πρέπει να προκύπτουν με τρόπο λογικά συνεπή και κατανοητό από το ίδιο το κείμενο του δικογράφου της, τα δε αιτήματα που περιλαμβάνει το δικόγραφο αυτό πρέπει να είναι διατυπωμένα χωρίς αμφισημία, ούτως ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος είτε να αποφανθεί το Δικαστήριο ultra petita είτε να παραλείψει να αποφανθεί επί ορισμένης αιτιάσεως (απόφαση της 31ης Οκτωβρίου 2019, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, C‑395/17, EU:C:2019:918, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

17

Το Δικαστήριο έχει κρίνει επίσης ότι, στο πλαίσιο προσφυγής βάσει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, οι αιτιάσεις πρέπει να εκτίθενται στο δικόγραφο με τρόπο λογικά συνεπή και ακριβή, ούτως ώστε να παρέχεται στο κράτος μέλος και στο Δικαστήριο η δυνατότητα να αντιληφθούν επακριβώς την έκταση της προσαπτόμενης παραβιάσεως του δικαίου της Ένωσης, όπερ συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου το κράτος μέλος να μπορέσει να προβάλει λυσιτελώς τους αμυντικούς ισχυρισμούς του και το Δικαστήριο να μπορέσει να ελέγξει την ύπαρξη της προβαλλόμενης παραβάσεως (απόφαση της 31ης Οκτωβρίου 2019, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, C‑395/17, EU:C:2019:918, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

18

Ειδικότερα, η Επιτροπή πρέπει να εκθέτει στο δικόγραφο της προσφυγής της με τρόπο λογικά συνεπή και λεπτομερή τους λόγους για τους οποίους σχημάτισε την πεποίθηση ότι το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος παρέβη κάποια από τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις Συνθήκες (απόφαση της 31ης Οκτωβρίου 2019, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, C‑395/17, EU:C:2019:918, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

19

Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή αναφέρει με ακρίβεια τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης τις οποίες φέρεται ότι παραβίασε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, ήτοι το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), και το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2008/56, καθώς και τα προσαπτόμενα στο κράτος μέλος πραγματικά περιστατικά, ήτοι την παράλειψη, αφενός, να επανεξετάσει και να επικαιροποιήσει, πρώτον, την αρχική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των αντίστοιχων υδάτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε αυτά, δεύτερον, τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης και, τρίτον, τους περιβαλλοντικούς στόχους και τους συναφείς δείκτες και, αφετέρου, να διαβιβάσει στο εν λόγω θεσμικό όργανο, εντός της προβλεπόμενης στην οδηγία προθεσμίας, τις ως άνω επικαιροποιήσεις.

20

Πέραν τούτου, το γεγονός ότι η Επιτροπή επικαλέστηκε στην προσφυγή της το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), σε συνδυασμό με το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της εν λόγω οδηγίας δεν εγείρει ζήτημα συνοχής. Συγκεκριμένα, γεγονός το οποίο αναγνωρίζει εξάλλου και η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, οι συγκεκριμένες διατάξεις συνδέονται λογικά μεταξύ τους, δεδομένου ότι το άρθρο 17 αφορά την επανεξέταση και τις επικαιροποιήσεις των προβλεπόμενων στο άρθρο 5 θαλάσσιων στρατηγικών.

21

Υπό τις συνθήκες αυτές, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, δεν χωρεί αμφιβολία ότι η παρούσα διαδικασία δεν αφορά παράβαση των υποχρεώσεων χάραξης των αρχικών θαλάσσιων στρατηγικών, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 1, και το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), της οδηγίας 2008/56, και κοινοποίησης των στοιχείων των εν λόγω στρατηγικών στην Επιτροπή, αλλά αποκλειστικά και μόνον παράβαση των υποχρεώσεων όσον αφορά την επανεξέταση και τις επικαιροποιήσεις των εν λόγω στρατηγικών, καθώς και τη διαβίβαση των επικαιροποιήσεων στο θεσμικό όργανο, υποχρεώσεις οι οποίες προβλέπονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, και στο άρθρο 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/56.

22

Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι η υπό κρίση προσφυγή είναι παραδεκτή.

23

Η Επιτροπή υπενθυμίζει, κατ’ αρχάς, ότι, προκειμένου η Δημοκρατία της Βουλγαρίας να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), και από το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/56, έπρεπε να επανεξετάσει και να επικαιροποιήσει έως τις 15 Ιουλίου 2018 τα στοιχεία των θαλάσσιων στρατηγικών όσον αφορά, πρώτον, την αρχική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των αντίστοιχων υδάτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε αυτά, σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας, δεύτερον, τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας, και, τρίτον, τους περιβαλλοντικούς στόχους και τους συναφείς δείκτες, σύμφωνα με το άρθρο 10, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας. Επιπλέον, το εν λόγω κράτος μέλος είχε βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/56 την υποχρέωση να διαβιβάσει στο θεσμικό όργανο λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις επικαιροποιήσεις των στοιχείων έως τις 15 Οκτωβρίου 2018.

24

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι βουλγαρικές αρχές, στην απάντησή τους στην προειδοποιητική επιστολή, παραδέχθηκαν τις φερόμενες παραβάσεις, ιδίως όσον αφορά το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2008/56. Εκτός αυτού, στην απάντησή τους στην αιτιολογημένη γνώμη, οι βουλγαρικές αρχές παραδέχθηκαν εκ νέου ότι δεν είχαν διαβιβάσει στην Επιτροπή τις απαιτούμενες βάσει της εν λόγω οδηγίας πληροφορίες, παράβαση η οποία δεν έχει ακόμη αρθεί.

25

Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υπογραμμίζει, πρώτον, ότι εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), της οδηγίας 2008/56. Ισχυρίζεται ότι, αφενός, προέβη στην αρχική αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, καθόρισε την καλή περιβαλλοντική κατάσταση και θέσπισε τους περιβαλλοντικούς στόχους και τους συναφείς δείκτες, κατά το έτος 2012, και, αφετέρου, κοινοποίησε στην Επιτροπή τις αντίστοιχες εκθέσεις. Κατά συνέπεια, όσον αφορά την παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την εν λόγω διάταξη της οδηγίας 2008/56, θεωρεί ότι η υπό κρίση προσφυγή είναι αβάσιμη.

26

Δεύτερον, όσον αφορά την επανεξέταση και επικαιροποίηση ορισμένων στοιχείων των θαλάσσιων στρατηγικών της, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι διαθέτει τους μηχανισμούς για να διασφαλίσει την εκτέλεση των εργασιών επικαιροποίησης στις οποίες οφείλει να προβεί βάσει του άρθρου 17 της οδηγίας 2008/56, αλλά μια προσπάθεια ανάθεσης δημόσιας σύμβασης προς τον σκοπό αυτόν απέβη άκαρπη, λόγω μη υποβολής προσφορών εκ μέρους πιθανών αντισυμβαλλομένων. Στη συνέχεια, ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η εκτέλεση των υποχρεώσεων αυτών συμβαδίζει με την έναρξη και την εκτέλεση του έργου Scirena Black Sea.

27

Συναφώς, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ισχυρίζεται ότι η εκτέλεση των ως άνω υποχρεώσεων πρέπει να πραγματοποιηθεί τηρουμένων των απαιτήσεων της οδηγίας 2008/56 και της βουλγαρικής νομοθεσίας με την οποία διασφαλίζεται η μεταφορά της στο εσωτερικό δίκαιο, καθώς και της νομοθεσίας που αφορά τις δημόσιες συμβάσεις. Επιπλέον, το εν λόγω κράτος μέλος επισημαίνει ότι όφειλε να τηρήσει τη διαδικασία έγκρισης του έργου, το οποίο πρέπει να πληροί όλες τις απαιτήσεις του χρηματοδοτικού μηχανισμού του ΕΟΧ. Υπό τις συνθήκες αυτές, παρά τα μέτρα τα οποία έλαβε, αδυνατεί πλήρως, λόγω αντικειμενικών καταστάσεων, να τηρήσει τις υποχρεώσεις του από το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της εν λόγω οδηγίας. Η υπό κρίση προσφυγή πρέπει επίσης να απορριφθεί ως αβάσιμη και όσον αφορά τη φερόμενη παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την προαναφερθείσα διάταξη.

28

Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζητεί να απορριφθεί η προσφυγή στο σύνολό της ως αβάσιμη ή να γίνει δεκτή μόνον εν μέρει, καθόσον αφορά την παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει από το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2008/56, και να απορριφθεί κατά τα λοιπά.

29

Η Επιτροπή απαντά, πρώτον, ότι τα άρθρα 5 και 17 της οδηγίας 2008/56 συνδέονται μεταξύ τους, καθόσον η δεύτερη από τις διατάξεις αυτές παραπέμπει ρητώς στην πρώτη. Επομένως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας εσφαλμένως θεώρησε ότι οι διατάξεις αυτές περιλαμβάνουν διαφορετικές υποχρεώσεις τις οποίες τήρησε εν μέρει. Επιπλέον, οι οργανωτικές προσπάθειες του εν λόγω κράτους μέλους έλαβαν χώρα το πρώτον μετά την εκπνοή της προθεσμίας για την επικαιροποίηση των θαλάσσιων στρατηγικών του.

30

Δεύτερον, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η περιγραφή της νομοθεσίας και των διαδικασιών σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις και τον χρηματοδοτικό μηχανισμό ΕΟΧ δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την προβαλλόμενη από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας απόλυτη αδυναμία τήρησης των υποχρεώσεων επικαιροποίησης και κοινοποίησης στην Επιτροπή των επίμαχων επικαιροποιήσεων. Συγκεκριμένα, αφενός, τέτοιες τεχνικές δυσχέρειες δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση των επιβαλλόμενων από το δίκαιο της Ένωσης υποχρεώσεων εντός της ταχθείσας προθεσμίας και, αφετέρου, οι οικείες νομοθετικές διατάξεις και διαδικασίες ήταν ήδη γνωστές στις βουλγαρικές αρχές.

31

Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το νέο σχέδιο επανεξέτασης και επικαιροποίησης ορισμένων στοιχείων των θαλάσσιων στρατηγικών της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας υποβλήθηκε, στα τέλη Μαΐου 2020, σε εσωτερικές διαδικασίες, η προβλεπόμενη διάρκεια των οποίων είναι τρία έτη. Επομένως, ήταν αδύνατον για το κράτος μέλος να τηρήσει την υποχρέωσή του να υποβάλει έκθεση στις 30 Ιουνίου 2020.

32

Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υπογραμμίζει, στο υπόμνημα ανταπαντήσεώς της, κατ’ αρχάς, ότι η αδυναμία ανάθεσης της δημόσιας σύμβασης η οποία είχε ως αντικείμενο τις επίμαχες επικαιροποιήσεις οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υποβλήθηκαν προσφορές και όχι στο ότι δεν καταβλήθηκαν προσπάθειες από την πλευρά της.

33

Εν συνεχεία, το εν λόγω κράτος μέλος ισχυρίζεται ότι ήταν αναγκαία η εκ νέου επεξεργασία του έργου Scirena Black Sea λόγω της απόσυρσης του βασικού μετόχου.

34

Τέλος, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας αναφέρει ότι, με σύμβαση διάρκειας πέντε μηνών η οποία υπεγράφη στις 16 Μαρτίου 2021, ανέθεσε σε τρίτο την εκτέλεση των υποχρεώσεων που υπέχει από την οδηγία 2008/56, μεταξύ άλλων και όσον αφορά τις θαλάσσιες στρατηγικές της και τη σύνταξη έκθεσης για την περίοδο από το 2012 έως το 2017.

35

Υπενθυμίζεται ότι από το άρθρο 5, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/56 προκύπτει ότι «[τ]α κράτη μέλη που μοιράζονται μια θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή συνεργάζονται προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι, εντός κάθε θαλάσσιας περιοχής ή υποπεριοχής, πραγματοποιείται συντονισμός των μέτρων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της παρούσας οδηγίας, και ιδίως των διαφόρων στοιχείων των θαλάσσιων στρατηγικών που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β), με στόχο τη συνεκτικότητά τους σε ολόκληρη τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή». Επιπλέον, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), της οδηγίας αυτής, κάθε κράτος μέλος έπρεπε να προβεί, έως τις 15 Ιουλίου 2012, πρώτον, σε αρχική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των αντίστοιχων υδάτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε αυτά, δεύτερον, στον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης των αντίστοιχων υδάτων και, τρίτον, στη θέσπιση σειράς περιβαλλοντικών στόχων και συναφών δεικτών.

36

Κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/56, τα κράτη μέλη μεριμνούν για την επικαιροποίηση των θαλάσσιων στρατηγικών για κάθε θαλάσσια περιοχή ή υποπεριοχή. Σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, και το άρθρο 17, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας, αφενός, τα μνημονευόμενα στη σκέψη 35 της παρούσας απόφασης στοιχεία των θαλάσσιων στρατηγικών πρέπει να επανεξετάζονται με συντονισμένο τρόπο, όπως αναφέρεται στο άρθρο 5 της οδηγίας, κάθε έξι έτη μετά την αρχική θέσπισή τους και, αφετέρου, οι λεπτομέρειες σχετικά με τις επικαιροποιήσεις ύστερα από επανεξέταση πρέπει να διαβιβάζονται στην Επιτροπή, εντός προθεσμίας τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας.

37

Συναφώς, η αιτιολογική σκέψη 34 της οδηγίας 2008/56 εξηγεί ότι είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η τακτική επικαιροποίηση των θαλάσσιων στρατηγικών λόγω του «δυναμικού χαρακτήρα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των φυσικών τους διακυμάνσεων, και επειδή οι πιέσεις και οι επιπτώσεις που υφίστανται μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με την εξέλιξη των διαφόρων μορφών ανθρώπινης δραστηριότητας και της αλλαγής του κλίματος». Κατά την εν λόγω αιτιολογική σκέψη «είναι σκόπιμο τα προγράμματα μέτρων προστασίας και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος να είναι ευέλικτα και ευπροσάρμοστα και να λαμβάνουν υπόψη την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο».

38

Δεδομένου ότι το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), της οδηγίας 2008/56, προβλέπει ότι η αρχική αξιολόγηση και ο καθορισμός της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης καθώς και η θέσπιση των περιβαλλοντικών στόχων και των συναφών δεικτών πρέπει να ολοκληρωθούν έως τις 15 Ιουλίου 2012, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, αφενός, η επανεξέταση των εν λόγω στοιχείων των θαλάσσιων στρατηγικών έπρεπε να πραγματοποιηθεί έως τις 15 Ιουλίου 2018, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας, και, αφετέρου, οι λεπτομέρειες για τις επικαιροποιήσεις ύστερα από επανεξέταση έπρεπε να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή εντός προθεσμίας τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 3, της ίδιας οδηγίας, ήτοι έως τις 15 Οκτωβρίου 2018.

39

Υπενθυμίζεται επίσης ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η ύπαρξη παραβάσεως πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με την κατάσταση του κράτους μέλους, όπως αυτή εμφανίζεται κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, οι δε επελθούσες στη συνέχεια μεταβολές δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη [απόφαση της 4ης Μαρτίου 2021, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Οριακές τιμές ‐ NO2), C‑664/18, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2021:171, σκέψη 77 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

40

Εν προκειμένω, η προθεσμία που έταξε η Επιτροπή με την αιτιολογημένη γνώμη, η οποία παρελήφθη στις 11 Οκτωβρίου 2019 από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, εξέπνευσε στις 11 Δεκεμβρίου 2019.

41

Δεν αμφισβητείται ότι το κράτος μέλος δεν εκπλήρωσε τις μνημονευόμενες στη σκέψη 38 της παρούσας απόφασης υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, και από το άρθρο 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/56 ούτε εντός της προαναφερθείσας προθεσμίας ούτε στις 30 Ιουνίου 2020, ημερομηνία για την οποία δεσμεύθηκε, με τις απαντήσεις του στην προειδοποιητική επιστολή και στην αιτιολογημένη γνώμη, να επανεξετάσει και να επικαιροποιήσει τις θαλάσσιες στρατηγικές του και να διαβιβάσει τις επικαιροποιήσεις αυτές στην Επιτροπή.

42

Η διαπίστωση αυτή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί με τα επιχειρήματα που προβάλλει η Δημοκρατία της Βουλγαρίας. Συγκεκριμένα, πρώτον, οι ισχυρισμοί της ότι εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημεία i), ii) και iii), της οδηγίας 2008/56 πρέπει να απορριφθούν. Οι ισχυρισμοί αυτοί αφορούν στην ουσία μόνον τις υποχρεώσεις χάραξης των αρχικών θαλάσσιων στρατηγικών του έτους 2012 και την κοινοποίηση στην Επιτροπή των αντίστοιχων εκθέσεων. Ωστόσο, οι εν λόγω υποχρεώσεις δεν αποτελούν το αντικείμενο της υπό κρίση προσφυγής, όπως προκύπτει από τη σκέψη 21 της παρούσας απόφασης.

43

Δεύτερον, όσον αφορά τα επιχειρήματα με τα οποία η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι της ήταν αδύνατον να συμμορφωθεί εντός της προβλεπόμενης στην οδηγία 2008/56 προθεσμίας προς τις υποχρεώσεις που επιβάλλει το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, αυτής, μεταξύ άλλων, εξαιτίας, αφενός, των δυσκολιών με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπη κατά την προσπάθεια ανάθεσης της επίμαχης δημόσιας σύμβασης και, αφετέρου, της ανάγκης τήρησης των απαιτήσεων του δικαίου της Ένωσης, της οικείας εθνικής νομοθεσίας και της διαδικασίας έγκρισης του έργου Scirena Black Sea, επισημαίνεται ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν εξήγησε για ποιον λόγο η ανάγκη τήρησης των απαιτήσεων του δικαίου της Ένωσης την εμπόδισαν να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από την προαναφερθείσα διάταξη της οδηγίας 2008/56. Κατά τα λοιπά, αρκεί να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής του έννομης τάξεως προκειμένου να δικαιολογήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων και προθεσμιών που προβλέπει μια οδηγία [απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Κίνδυνοι πλημμύρας – Σχέδια διαχειρίσεως των Καναρίων Νήσων), C‑384/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2020:271, σκέψη 12 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

44

Ειδικότερα, η υποχρέωση κράτους μέλους να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα προς επίτευξη του επιδιωκόμενου με οδηγία αποτελέσματος συνιστά επιτακτική υποχρέωση η οποία επιβάλλεται τόσο από το άρθρο 288, τρίτο εδάφιο, ΣΛΕΕ όσο και από την ίδια την οδηγία. Αυτή την υποχρέωση λήψεως κάθε γενικού ή ειδικού μέτρου υπέχουν όλες οι αρχές των κρατών μελών (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας, C‑145/14, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2015:502, σκέψη 58 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

45

Επιπλέον, η οδηγία 2008/56 δεν προβλέπει καμία παρέκκλιση όσον αφορά τις υποχρεώσεις που υπέχουν τα κράτη μέλη από το άρθρο 17, παράγραφοι 2 και 3, αυτής, δεδομένου ότι το άρθρο 14 της οδηγίας αφορά αποκλειστικά εξαιρέσεις για τις περιπτώσεις που ένα κράτος μέλος μπορεί να χαρακτηρίζει σημεία όπου είναι αδύνατον να επιτευχθούν πλήρως οι περιβαλλοντικοί στόχοι ή η καλή περιβαλλοντική κατάσταση. Πέραν τούτου, μολονότι είναι αλήθεια ότι η αιτιολογική σκέψη 29 της οδηγίας αναφέρεται στην περίπτωση που ένα κράτος μέλος αδυνατεί να επιτύχει τους φιλόδοξους περιβαλλοντικούς στόχους που έχουν τεθεί, η εν λόγω αναφορά δεν αφορά, εντούτοις, τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 17 της οδηγίας.

46

Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα πρώτα οργανωτικά μέτρα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που επιβάλλει το άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, και το άρθρο 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/56 ελήφθησαν από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στις 16 Ιουλίου 2018, όπως προκύπτει από την απάντηση της τελευταίας στην προειδοποιητική επιστολή, ήτοι μετά τις 15 Ιουλίου 2018, ημερομηνία κατά την οποία έληγε η προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το εν λόγω κράτος μέλος αδυνατούσε να τηρήσει τις υποχρεώσεις του εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.

47

Τρίτον, καθόσον, όπως προκύπτει από τη μνημονευόμενη στη σκέψη 39 της παρούσας απόφασης νομολογία, οι αλλαγές που προέκυψαν μετά την εκπνοή της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση της ύπαρξης της επίμαχης παράβασης, το γεγονός ότι στις 16 Μαρτίου 2021 υπεγράφη σύμβαση με σκοπό την εφαρμογή των μέτρων που απαιτούνται προκειμένου η Δημοκρατία της Βουλγαρίας να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις της δεν είναι κρίσιμο για την εκτίμηση του βασίμου της υπό κρίση προσφυγής λόγω παραβάσεως.

48

Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η προσφυγή την οποία άσκησε η Επιτροπή είναι βάσιμη.

49

Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, παραλείποντας να προβεί, εντός των ταχθεισών προθεσμιών, αφενός, στην επανεξέταση με συντονισμένο τρόπο, όπως αναφέρεται στο άρθρο 5 της οδηγίας 2008/56, της αρχικής αξιολόγησης και του καθορισμού της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης και των περιβαλλοντικών στόχων και, αφετέρου, στη διαβίβαση στην Επιτροπή των λεπτομερειών σχετικά με τις επικαιροποιήσεις ύστερα από επανεξέταση, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, και από το άρθρο 17, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας.

50

Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας στα δικαστικά έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφασίζει: