Υπόθεση T‑245/19

Uzina Metalurgica Moldoveneasca OAO

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 18ης Μαΐου 2022

«Μέτρα διασφάλισης – Αγορά προϊόντων σιδήρου και χάλυβα – Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/159 – Προσφυγή ακυρώσεως – Έννομο συμφέρον – Ενεργητική νομιμοποίηση – Παραδεκτό – Ίση μεταχείριση – Δικαιολογημένη εμπιστοσύνη – Αρχή της χρηστής διοικήσεως – Καθήκον επιμέλειας – Κίνδυνος πρόκλησης σοβαρής βλάβης – Πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως – Κίνηση έρευνας διασφάλισης – Αρμοδιότητα της Επιτροπής – Δικαιώματα άμυνας»

1. Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Έννομο συμφέρον – Απαίτηση υπάρξεως γεγενημένου και ενεστώτος εννόμου συμφέροντος – Προσφυγή δυνάμενη να προσπορίσει όφελος στον προσφεύγοντα – Προσφυγή κατά κανονισμού με τον οποίο θεσπίζονται μέτρα διασφάλισης – Προσφυγή ασκηθείσα από επιχείρηση η οποία είναι παραγωγός-εξαγωγέας του υπό εξέταση προϊόντος προς την Ένωση – Παραδεκτό

   (Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 32-34)

2. Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Άμεσος επηρεασμός – Κριτήρια – Κανονισμός με τον οποίο θεσπίζονται μέτρα διασφάλισης – Άμεσος επηρεασμός επιχειρήσεως η οποία είναι παραγωγός-εξαγωγέας του υπό εξέταση προϊόντος προς την Ένωση

   (Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 38, 44-46)

3. Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Ατομικός επηρεασμός από πράξη γενικής ισχύος – Προϋποθέσεις – Κανονισμός με τον οποίο θεσπίζονται μέτρα διασφάλισης – Προσφυγή ασκηθείσα από επιχείρηση η οποία είναι παραγωγός-εξαγωγέας του υπό εξέταση προϊόντος προς την Ένωση – Παραδεκτό

   (Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 57-69)

4. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Εξουσία εκτιμήσεως των θεσμικών οργάνων – Δικαστικός έλεγχος – Όρια

   (βλ. σκέψεις 74, 75)

5. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Κανονισμός για την επιβολή μέτρων διασφάλισης όσον αφορά ορισμένες κατηγορίες προϊόντων σιδήρου και χάλυβα καταγωγής τρίτων χωρών – Εξαίρεση ορισμένων τρίτων χωρών από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού – Υποχρέωση τηρήσεως της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων – Συνεκτίμηση του πλαισίου των σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και του οικείου τρίτου κράτους και των οικείων τρίτων χωρών – Μη συγκρίσιμες καταστάσεις – Δεν υφίσταται δυσμενής διάκριση

   (Συμφωνία του ΠΟΕ για τα μέτρα διασφάλισης, άρθρο 2 § 2· Συμφωνία ΕΟΧ· Συμφωνία συνδέσεως μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, αφετέρου· κανονισμός 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 5)

   (βλ. σκέψεις 84-90)

6. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Κανονισμός με τον οποίο θεσπίζονται μέτρα διασφάλισης όσον αφορά ορισμένες κατηγορίες προϊόντων σιδήρου και χάλυβα καταγωγής τρίτων χωρών – Μη εφαρμογή των μέτρων αυτών στα προϊόντα καταγωγής αναπτυσσόμενης χώρας μέλους του ΠΟΕ – Προϋπόθεση – Εισαγωγές του υπό εξέταση προϊόντος που δεν υπερβαίνουν ορισμένο κατώτατο όριο – Ανάλυση των κατώτατων ορίων για καθεμία από τις κατηγορίες που συνιστούν το υπό εξέταση προϊόν – Επιτρεπτό

   (Κανονισμός 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 18)

   (βλ. σκέψεις 97-103)

7. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Ζημία – Παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη – Όγκος των εισαγωγών – Κριτήρια – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής

   (Κανονισμός 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 9 § 1, στοιχείο αʹ, και 16· κανονισμός 2019/159 της Επιτροπής, αιτιολογικές σκέψεις 39 και 47)

   (βλ. σκέψεις 146, 147)

8. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Ζημία – Απόδειξη της αιτιώδους συνάφειας – Συνεκτίμηση του ποσοστού αύξησης των εξαγωγών προς την Ένωση

   (Κανονισμός 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 9 § 2 και 16)

   (βλ. σκέψεις 200-204)

9. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Κίνηση διαδικασίας έρευνας – Αυτεπάγγελτη κίνηση της διαδικασίας από την Επιτροπή – Επιτρέπεται

   (Κανονισμός 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 7 και 8 και άρθρα 4 § 1, 5 § 1, 10 και 15)

   (βλ. σκέψεις 225-250)

10. Κοινή εμπορική πολιτική – Κοινό καθεστώς εισαγωγών – Μέτρα διασφάλισης – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Υποχρέωση των θεσμικών οργάνων να διασφαλίζουν την πληροφόρηση των εμπλεκομένων – Έκταση της υποχρέωσης

    (Κανονισμός 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 5 §§ 1, στοιχεία αʹ και βʹ, 4 και 5)

    (βλ. σκέψεις 261-266)

Σύνοψη

Στο πλαίσιο της πολιτικής εμπορικής άμυνας της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε τις εισαγωγές ορισμένων προϊόντων σιδήρου και χάλυβα καταγωγής ορισμένων τρίτων χωρών ( 1 ) (στο εξής: υπό εξέταση προϊόν) σε καθεστώς εκ των προτέρων επιτήρησης. Λαμβανομένων υπόψη των συλλεγέντων για τον σκοπό αυτό στατιστικών στοιχείων, η Επιτροπή κίνησε έρευνα διασφάλισης, μετά το πέρας της οποίας εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/159 ( 2 ) ο οποίος εισήγαγε οριστικά μέτρα διασφάλισης κατά των εν λόγω εισαγωγών, υπό τη μορφή δασμολογικών ποσοστώσεων ( 3 ).

Η εγκατεστημένη στη Μολδαβία Uzina Metalurgica Moldoveneasca OAO (στο εξής: προσφεύγουσα), παραγωγός-εξαγωγέας ορισμένων κατηγοριών του υπό εξέταση προϊόντος, άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση του προσβαλλόμενου κανονισμού, κατά το μέρος που αυτός έχει εφαρμογή στην ίδια.

Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει μεν παραδεκτή την εν λόγω προσφυγή όσον αφορά τα μέτρα διασφάλισης, πλην όμως την απορρίπτει εξετάζοντας κατά πόσον η Επιτροπή, επιφυλάσσοντας στη Μολδαβία διαφορετική μεταχείριση σε σχέση με τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), παραβίασε την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων ως θεμελιώδη αρχή του δικαίου της Ένωσης. Περαιτέρω, το Γενικό Δικαστήριο ερμηνεύει για πρώτη φορά το άρθρο 5, παράγραφος 1, του βασικού κανονισμού για τα μέτρα διασφάλισης ( 4 ) όσον αφορά την αρμοδιότητα της Επιτροπής να κινεί αυτεπαγγέλτως έρευνα διασφάλισης.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

Όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή ισχυριζόμενη έλλειψη εννόμου συμφέροντος και ενεργητικής νομιμοποιήσεως της προσφεύγουσας.

Ως προς το έννομο συμφέρον της προσφεύγουσας, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η εν μέρει ακύρωση του προσβαλλόμενου κανονισμού θα μπορούσε, αυτή καθεαυτήν, να έχει έννομες συνέπειες και να προσπορίσει όφελος στην προσφεύγουσα. Συγκεκριμένα, από τον μηχανισμό που θέσπισε ο προσβαλλόμενος κανονισμός, δηλαδή την επιβολή εκτός ποσοστώσεως δασμού 25 % σε περίπτωση εξαντλήσεως των δασμολογικών ποσοστώσεων, προκύπτει ότι το νομικό καθεστώς που ισχύει για την εξαγωγή των προϊόντων της προσφεύγουσας προς την Ένωση είναι λιγότερο ευνοϊκό από εκείνο που ίσχυε για την προσφεύγουσα πριν από την έκδοση του εν λόγω κανονισμού.

Ως προς την ενεργητική νομιμοποίηση της προσφεύγουσας, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός την αφορά άμεσα και ατομικά. Όσον αφορά τον άμεσο επηρεασμό, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, κατά πρώτον, ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός επάγεται άμεσα αποτελέσματα επί της έννομης καταστάσεως της προσφεύγουσας: συγκεκριμένα, καθορίζει το νομικό πλαίσιο και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η προσφεύγουσα δύναται να εξάγει προς την Ένωση, από απόψεως όγκου και τιμών, δεδομένου ότι τα προϊόντα της υπόκεινται εφεξής σε σύστημα ποσοστώσεων και δεν τίθενται πλέον σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ένωσης, που δεν απαιτεί ούτε τη κατανομή ποσοτήτων ούτε την έγκριση της Επιτροπής. Κατά δεύτερον, ο προσβαλλόμενος κανονισμός δεν καταλείπει καμία εξουσία εκτιμήσεως στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο πλαίσιο της θέσεως σε εφαρμογή των μέτρων διασφάλισης, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές υποχρεούνται να επιβάλλουν τον εκτός ποσοστώσεως δασμό μετά την εξάντληση των δασμολογικών ποσοστώσεων. Όσον αφορά τον ατομικό επηρεασμό, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι υφίσταται ένα σύνολο πραγματικών και νομικών στοιχείων που συνιστούν μια ιδιαίτερη κατάσταση η οποία εξατομικεύει την προσφεύγουσα σε σχέση με οποιονδήποτε άλλον επιχειρηματία και τα οποία αποδεικνύουν ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός την αφορά ατομικά. Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα μπορεί να θεωρηθεί, πρώτον, ότι ανήκει σε έναν κλειστό κύκλο, δεύτερον, ότι ταυτοποιείται η ίδια στον προσβαλλόμενο κανονισμό, τρίτον, ότι μετέσχε στην έρευνα για την προετοιμασία της λήψεως μέτρων διασφάλισης και, τέταρτον, ότι είναι ο μοναδικός οικονομικός φορέας του οποίου τα εμπορικά στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν για τον καθορισμό των δασμολογικών ποσοστώσεων όσον αφορά τη Μολδαβία.

Επί της ουσίας, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει, καταρχάς, την αιτίαση της προσφεύγουσας με την οποία προβάλλεται παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων, επειδή η Επιτροπή δεν εξαίρεσε τη Δημοκρατία της Μολδαβίας από την εφαρμογή του προσβαλλόμενου κανονισμού, όπως εξαίρεσε τα κράτη μέλη του ΕΟΧ, μολονότι βρίσκονται σε παρεμφερή κατάσταση όσον αφορά τη στενή οικονομική ολοκλήρωση με την αγορά της Ένωσης, τα συνολικά μεγέθη των εισαγωγών και τον χαμηλό κίνδυνο εκτροπής του εμπορίου. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η συγκρισιμότητα των καταστάσεων πρέπει να εκτιμάται βάσει του πλαισίου των σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και του οικείου τρίτου κράτους. Η Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και η Συμφωνία Συνδέσεως μεταξύ της Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και των κρατών μελών της, αφενός, και της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, αφετέρου, διαφέρουν ως προς το πεδίο εφαρμογής τους, τους στόχους και τους θεσμικούς μηχανισμούς τους. Επομένως, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι κακώς έκρινε ότι η κατάσταση της Μολδαβίας δεν ήταν συγκρίσιμη προς εκείνη των οικείων κρατών μελών του ΕΟΧ.

Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την αιτίαση της προσφεύγουσας περί παραβάσεως του άρθρου 5, παράγραφος 1, του βασικού κανονισμού για τα μέτρα διασφάλισης ( 5 ), καθόσον η Επιτροπή κίνησε έρευνα διασφάλισης με δική της πρωτοβουλία, ενώ μόνον τα κράτη μέλη δύνανται να κινούν μια τέτοια έρευνα. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η ερμηνεία της εν λόγω διάταξης στην οποία προέβη η προσφεύγουσα, κατά την οποία η κίνηση διαδικασίας έρευνας εξαρτάται από την υποβολή από ορισμένο κράτος μέλος σχετικού αιτήματος στην Επιτροπή, εκτός του ότι δεν συνάδει με άλλες διατάξεις του προσβαλλόμενου κανονισμού, έρχεται σε αντίθεση με τη γενικότερη οικονομία του συστήματος που προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός. Δεδομένου ότι κανένα μέτρο διασφάλισης δεν μπορεί να επιβληθεί χωρίς την κίνηση προηγούμενης έρευνας, η εξουσία που παρέχεται στην Επιτροπή να επιβάλλει, με δική της πρωτοβουλία, μέτρα διασφάλισης εφόσον πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις θα περιοριζόταν ως προς τα αποτελέσματά της ( 6 ). Περαιτέρω, θα θιγόταν ο ίδιος ο σκοπός του μηχανισμού επιτήρησης καθόσον θα καθίστατο κατ’ ουσίαν άνευ ενδιαφέροντος η μελέτη των δεδομένων που συλλέγονται στο πλαίσιο του μηχανισμού αυτού, στο μέτρο που τα δεδομένα αυτά παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να θεωρήσει ότι οι τάσεις των εισαγωγών του υπό εξέταση προϊόντος θα μπορούσαν να καταστήσουν αναγκαία την προσφυγή σε μέτρα διασφάλισης. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να ενεργεί με δική της πρωτοβουλία όταν διαθέτει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που δικαιολογούν τις ενέργειές της και ότι αναγνωρίζεται η δυνατότητά της αυτή στο πλαίσιο της κίνησης των ερευνών που προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 1, του βασικού κανονισμού για τα μέτρα διασφάλισης.

( 1 ) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2016/670 της Επιτροπής, της 28ης Απριλίου 2016, για τη θέσπιση εκ των προτέρων ενωσιακής επιτήρησης στις εισαγωγές ορισμένων προϊόντων σιδήρου και χάλυβα καταγωγής ορισμένων τρίτων χωρών (ΕΕ 2016, L 115, σ. 37).

( 2 ) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/159 της Επιτροπής, της 31ης Ιανουαρίου 2019, για την επιβολή οριστικών μέτρων διασφάλισης όσον αφορά τις εισαγωγές ορισμένων προϊόντων σιδήρου και χάλυβα (ΕΕ 2019, L 31, σ. 27, στο εξής: προσβαλλόμενος κανονισμός).

( 3 ) Εν προκειμένω, ο προσβαλλόμενος κανονισμός καθόρισε δασμολογική ποσόστωση ανά χώρα για τις χώρες με σημαντικό προμηθευτικό ενδιαφέρον και μια «εναπομένουσα» δασμολογική ποσόστωση για τις άλλες χώρες που εξάγουν στην Ένωση. Οι χώρες με σημαντικό προμηθευτικό ενδιαφέρον, όπως η Μολδαβία, θα μπορούσαν να λειτουργούν στο πλαίσιο των δύο αυτών χωριστών συστημάτων, καθόσον οι αρμόδιες αρχές όφειλαν να επιβάλουν πρόσθετο δασμό 25 % στις εισαγωγές από τις χώρες αυτές μόλις εξαντλούνταν και οι δύο δασμολογικές ποσοστώσεις (στο εξής: δασμός εκτός ποσόστωσης).

( 4 ) Κανονισμός (ΕΕ) 2015/478 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2015, περί κοινού καθεστώτος εισαγωγών (ΕΕ 2015, L 83, σ. 16).

( 5 ) Το άρθρο 5, παράγραφος 1, του βασικού κανονισμού για τα μέτρα διασφάλισης προβλέπει τα εξής: «[η] Επιτροπή, αν κρίνει ότι υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να δικαιολογούν έρευνα, κινεί έρευνα εντός ενός μηνός από την ημερομηνία παραλαβής των πληροφοριών από το κράτος μέλος και δημοσιεύει σχετική ανακοίνωση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

( 6 ) Σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 1, του βασικού κανονισμού για τα μέτρα διασφάλισης, η Επιτροπή, προκειμένου να διασφαλίσει τα συμφέροντα της Ένωσης, δύναται, και με δική της πρωτοβουλία, να επιβάλει τέτοιου είδους μέτρα εφόσον πληρούνται ουσιαστικές προϋποθέσεις.