Υπόθεση C-498/16

Maximilian Schrems

κατά

Facebook Ireland Limited

(αίτηση του Oberster Gerichtshof
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Κανονισμός (ΕΚ) 44/2001 – Άρθρα 15 και 16 – Διεθνής δικαιοδοσία σε συμβάσεις καταναλωτών – Έννοια του όρου “καταναλωτής” – Εκχώρηση απαιτήσεων μεταξύ καταναλωτών προκειμένου να προβληθούν κατά του αυτού επαγγελματία»

Περίληψη – Απόφαση του Δικαστηρίου (τρίτο τμήμα)
της 25ης Ιανουαρίου 2018

  1. Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις–Διεθνής δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις–Κανονισμός 44/2001–Διεθνής δικαιοδοσία σε συμβάσεις καταναλωτών–Έννοια του όρου «καταναλωτής»–Περιοριστική ερμηνεία–Κριτήρια

    (Κανονισμός 44/2001 του Συμβουλίου, άρθρα 15 έως 17)

  2. Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις–Διεθνής δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις–Κανονισμός 44/2001–Διεθνής δικαιοδοσία σε συμβάσεις καταναλωτών–Έννοια του όρου «καταναλωτής»–Χρήστης ιδιωτικού λογαριασμού στο Facebook ο οποίος δημοσιεύει βιβλία, δίνει διαλέξεις, εκμεταλλεύεται ιστότοπους, συγκεντρώνει δωρεές και αναλαμβάνει την ενώπιον δικαστηρίων διεκδίκηση των απαιτήσεων πολυάριθμων καταναλωτών οι οποίες του εκχωρούνται προς τούτο–Εμπίπτει

    (Κανονισμός 44/2001 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

  3. Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις–Διεθνής δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις–Κανονισμός 44/2001–Διεθνής δικαιοδοσία σε συμβάσεις καταναλωτών–Έννοια του όρου «καταναλωτής»–Ενάγων που δεν είναι ο ίδιος συμβαλλόμενος στην επίμαχη καταναλωτική σύμβαση και ο οποίος δρα ως εκδοχέας απαιτήσεων άλλων καταναλωτών–Δεν εμπίπτει

    (Κανονισμός 44/2001 του Συμβουλίου, άρθρα 15 έως 17)

  4. Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις–Διεθνής δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις–Κανονισμός 44/2001–Διεθνής δικαιοδοσία σε συμβάσεις καταναλωτών–Άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού–Πεδίο εφαρμογής–Αγωγή που ασκεί καταναλωτής προκειμένου να προβάλει, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου της κατοικίας του, όχι μόνον τις δικές του απαιτήσεις, αλλά και τις απαιτήσεις που του έχουν εκχωρήσει άλλοι καταναλωτές οι οποίοι έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος, σε άλλα κράτη μέλη ή σε τρίτα κράτη–Δεν εμπίπτει

    (Κανονισμός 44/2001 του Συμβουλίου, άρθρο 16 § 1)

  1.  Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.

    (βλ. σκέψεις 28-32, 39, 40)

  2.  Το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, έχει την έννοια ότι χρήστης ιδιωτικού λογαριασμού στο Facebook δεν αποβάλλει την ιδιότητα του «καταναλωτή», κατά την έννοια του άρθρου αυτού, όταν δημοσιεύει βιβλία, δίνει διαλέξεις, εκμεταλλεύεται ιστότοπους, συγκεντρώνει δωρεές και αναλαμβάνει την ενώπιον δικαστηρίων διεκδίκηση των απαιτήσεων πολυάριθμων καταναλωτών οι οποίες του εκχωρούνται προς τούτο.

    (βλ. σκέψη 41, διατακτ. 1)

  3.  Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει ήδη επισημάνει ότι, δεδομένου ότι το ειδικό καθεστώς που θεσπίζουν τα άρθρα 15 επ. του κανονισμού 44/2001 διαπνέεται από τη μέριμνα προστασίας του καταναλωτή λόγω της ιδιότητάς του ως συμβαλλομένου ο οποίος λογίζεται ως οικονομικώς ασθενέστερος και ως διαθέτων νομικώς λιγότερη πείρα από τον αντισυμβαλλόμενό του, ο καταναλωτής προστατεύεται μόνον εφόσον είναι ο ίδιος ενάγων ή εναγόμενος σε δίκη. Συνεπώς, ο ενάγων που δεν είναι ο ίδιος συμβαλλόμενος στην επίμαχη καταναλωτική σύμβαση δεν υπάγεται στις ευεργετικές διατάξεις της δωσιδικίας του τόπου κατοικίας του καταναλωτή (βλ., στο ίδιο πνεύμα, απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 1993, Shearson Lehman Hutton,C-89/91, EU:C:1993:15, σκέψεις 18, 23 και 24). Οι ανωτέρω εκτιμήσεις πρέπει να ισχύσουν και στην περίπτωση καταναλωτή προς τον οποίο έχουν εκχωρηθεί απαιτήσεις άλλων καταναλωτών. Πράγματι, οι προβλεπόμενοι στο άρθρο 16, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού κανόνες περί δικαιοδοσίας στις συμβάσεις καταναλωτών ισχύουν, βάσει του γράμματος του άρθρου αυτού, μόνο σε περίπτωση αγωγής καταναλωτή κατά του αντισυμβαλλομένου του, γεγονός το οποίο προϋποθέτει κατ’ ανάγκην τη σύναψη συμβάσεως του καταναλωτή με τον συγκεκριμένο επαγγελματία (απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 2015, Kolassa,C-375/13, EU:C:2015:37, σκέψη 32).

    (βλ. σκέψεις 44, 45)

  4.  Το άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 44/2001 έχει την έννοια ότι δεν τυγχάνει εφαρμογής επί αγωγής που ασκεί καταναλωτής προκειμένου να προβάλει, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου της κατοικίας του, όχι μόνον τις δικές του απαιτήσεις, αλλά και τις απαιτήσεις που του έχουν εκχωρήσει άλλοι καταναλωτές οι οποίοι έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος, σε άλλα κράτη μέλη ή σε τρίτα κράτη.

    Πράγματι, όπως το Δικαστήριο διευκρίνισε σε άλλο πλαίσιο, η εκχώρηση απαιτήσεων δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να ασκεί επιρροή στον καθορισμό του δικαστηρίου που έχει διεθνή δικαιοδοσία (αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2013, ÖFAB,C-147/12, EU:C:2013:490, σκέψη 58, και της 21ης Μαΐου 2015, CDC Hydrogen Peroxide,C-352/13, EU:C:2015:335, σκέψη 35). Επομένως, η διεθνής δικαιοδοσία άλλων δικαστηρίων πέραν εκείνων τα οποία ρητώς ορίζει ο κανονισμός 44/2001 δεν μπορεί να θεμελιωθεί διά της σωρεύσεως πλειόνων απαιτήσεων στο πρόσωπο ενός και μόνον ενάγοντος.

    (βλ. σκέψεις 48, 49, διατακτ. 2)