Υπόθεση C-389/15

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

«Προσφυγή ακυρώσεως – Απόφαση του Συμβουλίου με την οποία παρέχεται εξουσιοδότηση για την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με αναθεωρημένη Συμφωνία της Λισσαβώνας για τις ονομασίες προελεύσεως και τις γεωγραφικές ενδείξεις – Άρθρο 3, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ – Αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης – Κοινή εμπορική πολιτική – Άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ – Εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας»

Περίληψη – Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 25ης Οκτωβρίου 2017

1. Κοινή εμπορική πολιτική–Διεθνείς συμφωνίες–Σύναψη–Αρμοδιότητα της Ένωσης–Αρμοδιότητα για τη σύναψη συμφωνιών που αφορούν τις εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας–Έκταση–Αναθεωρημένη Συμφωνία της Λισσαβώνας σχετικά με τις ονομασίες προελεύσεως και τις γεωγραφικές ενδείξεις–Εμπίπτει

   (Άρθρα 3 § 1 ΣΛΕΕ και 207 § 1 ΣΛΕΕ)

2. Διεθνείς συμφωνίες–Συμφωνίες της Ένωσης–Διαπραγμάτευση και σύναψη–Απόφαση με την οποία το Συμβούλιο παρέχει εξουσιοδότηση για την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με συμφωνία που εμπίπτει σε αποκλειστική αρμοδιότητα–Έκδοση της αποφάσεως αυτής με νομική βάση που αφορά τομέα που εμπίπτει σε συντρέχουσα αρμοδιότητα–Δεν επιτρέπεται–Συνέπειες–Ακύρωση

   (Άρθρα 114 ΣΛΕΕ, 207 § 3 ΣΛΕΕ και 218 §§ 3 και 4 ΣΛΕΕ)

3. Προσφυγή ακυρώσεως–Ακυρωτική απόφαση–Αποτελέσματα–Περιορισμός από το Δικαστήριο–Διατήρηση των αποτελεσμάτων της προσβαλλομένης πράξεως έως την αντικατάστασή της εντός εύλογης προθεσμίας–Δικαιολόγηση από λόγους ασφάλειας δικαίου

   (Άρθρο 264, εδ. 2, ΣΛΕΕ)

1.  Οι διεθνείς δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Ένωση στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας εμπίπτουν στην κοινή εμπορική πολιτική οσάκις εμφανίζουν ειδικό σύνδεσμο με τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, υπό την έννοια ότι προορίζονται κυρίως να προάγουν, να διευκολύνουν ή να διέπουν τις ως άνω συναλλαγές και έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επ’ αυτών. Εμπίπτει ιδίως στην πολιτική αυτή διεθνής συμφωνία με αντικείμενο τη διασφάλιση και την οργάνωση της προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας στο έδαφος των συμβαλλομένων μερών, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις αυτές.

   Πρέπει να γίνει δεκτό ότι σχέδιο αναθεωρήσεως της Συμφωνίας της Λισσαβώνας σχετικά με την προστασία των ονομασιών προελεύσεως και τη διεθνή καταχώρισή τους, αφενός, προορίζεται κυρίως να διευκολύνει και να διέπει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της Ένωσης και τρίτων κρατών και, αφετέρου, δύναται να έχει ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των συναλλαγών αυτών, οπότε η διαπραγμάτευσή του εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα που το άρθρο 3, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ απονέμει στην Ένωση στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής κατά το άρθρο 201, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Όσον αφορά, πρώτον, τον σκοπό του σχεδίου αναθεωρημένης Συμφωνίας, κατά το μέτρο που αυτό αποσκοπεί κυρίως να ενισχύσει το σύστημα που θεσπίστηκε με τη Συμφωνία της Λισσαβώνας και να επεκτείνει, στο πλαίσιο της ειδικής ένωσης που συστάθηκε με αυτήν, την εκεί προβλεπόμενη ειδική προστασία και στις γεωγραφικές ενδείξεις, ως συμπλήρωμα της προστασίας που διασφαλίζει στις διάφορες μορφές βιομηχανικής ιδιοκτησίας η Σύμβαση περί προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, που υπογράφηκε στο Παρίσι στις 20 Μαρτίου 1883, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το σχέδιο αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο του γενικού σκοπού της δέσμης συμβατικών κειμένων στην οποία ανήκει, ειδικότερα δε έχει ως σκοπό, από την άποψη του δικαίου της Ένωσης, να διευκολύνει και να διέπει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της ιδίας και των τρίτων κρατών που είναι συμβαλλόμενα μέρη στην εν λόγω Συμφωνία. Το συμπέρασμα αυτό δεν μπορεί να κλονιστεί από το γεγονός ότι την ευθύνη διαχειρίσεως του σχεδίου αναθεωρημένης Συμφωνίας, από την έναρξη ισχύος του και μετά, θα έχει η Παγκόσμια Οργάνωση Πνευματικής Ιδιοκτησίας, όπως ήδη συμβαίνει με τη Συμφωνία της Λισσαβώνας.

   Όσον αφορά, δεύτερον, τις συνέπειες του σχεδίου αναθεωρημένης Συμφωνίας, λαμβανομένου υπόψη του μηχανισμού ενιαίας καταχωρίσεως που προβλέπεται σε αυτό, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η διεθνής συμφωνία την οποία προαναγγέλλει το σχέδιο αναθεωρημένης Συμφωνίας θα έχει ως ευθεία και άμεση συνέπεια την τροποποίηση των όρων υπό τους οποίους οργανώνονται οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της Ένωσης και των λοιπών συμβαλλομένων μερών στη διεθνή αυτή συμφωνία, απαλλάσσοντας τους συναλλασσόμενους κατασκευαστές από την επί του παρόντος υποχρεωτική, προς αντιμετώπιση των συνδεόμενων με τις συναλλαγές αυτές νομικών και οικονομικών κινδύνων, κατάθεση, σε κάθε ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη, αιτήσεως καταχωρίσεως των ονομασιών προελεύσεως και των γεωγραφικών ενδείξεων που χρησιμοποιούν. Επιπλέον, οι διατάξεις που αφορούν το σύστημα αμοιβαίας προστασίας των ονομασιών προελεύσεως και των γεωγραφικών ενδείξεων θα έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των συναλλαγών μεταξύ της Ένωσης και των αντίστοιχων τρίτων κρατών, παρέχοντας στο σύνολο των κατασκευαστών, αλλά και σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, τα αναγκαία μέσα για να επιτύχουν, υπό ομοιογενείς ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις, την αποτελεσματική τήρηση της προστασίας που διασφαλίζει το σχέδιο αναθεωρημένης Συμφωνίας για τα δικαιώματά τους βιομηχανικής ιδιοκτησίας σε περίπτωση βλαπτικής ή αθέμιτης χρήσεως ονομασίας προελεύσεως ή γεωγραφικής ενδείξεως στην αλλοδαπή.

   (βλ. σκέψεις 49, 50, 52, 62, 63, 65, 70,71, 74)

2.  Δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι είναι απλή τυπική πλημμέλεια, αφενός, η εσφαλμένη κρίση του Συμβουλίου ότι απόφαση με την οποία παρέχεται εξουσιοδότηση για την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με διεθνή συμφωνία εμπίπτει στην προσέγγιση των νομοθεσιών στον τομέα της εσωτερικής αγοράς και, άρα, σε συντρέχουσα αρμοδιότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της και, αφετέρου, η έκδοση της αποφάσεως αυτής βάσει του άρθρου 114 ΣΛΕΕ, καθώς και του άρθρου 218, παράγραφοι 3 και 4, ΣΛΕΕ. Πράγματι, το σφάλμα αυτό είχε ιδίως ως αποτέλεσμα το εν λόγω θεσμικό όργανο να μη λάβει υπόψη τις διαδικαστικές ρυθμίσεις που προβλέπει το άρθρο 207, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ ειδικά για τη διαπραγμάτευση διεθνών συμφωνιών στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής και, πρωτίστως, εκείνες που αφορούν τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων από την Επιτροπή. Υπό τις συνθήκες αυτές, η εν λόγω απόφαση πρέπει να ακυρωθεί.

   (βλ. σκέψεις 75-77)

3.  Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.

   (βλ. σκέψεις 80, 81)