Υπόθεση C‑168/14

Grupo Itevelesa SL κ.λπ.

κατά

OCA Inspección Técnica de Vehículos SA

και

Generalidad de Cataluña

(αίτηση του Tribunal Supremo για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Προδικαστική παραπομπή — Άρθρα 49 ΣΛΕΕ και 51 ΣΛΕΕ — Ελευθερία εγκαταστάσεως — Οδηγία 2006/123/ΕΚ — Πεδίο εφαρμογής — Υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά — Οδηγία 2009/40/ΕΚ — Πρόσβαση στις δραστηριότητες τεχνικού ελέγχου οχημάτων — Άσκηση από ιδιωτικό οργανισμό — Δραστηριότητες που συνδέονται με την άσκηση δημοσίας εξουσίας — Καθεστώς χορηγήσεως προηγούμενης άδειας — Επιτακτικοί λόγοι γενικού συμφέροντος — Οδική ασφάλεια — Εδαφική κατανομή — Ελάχιστη απόσταση μεταξύ κέντρων τεχνικού ελέγχου οχημάτων — Μέγιστο μερίδιο αγοράς — Δικαιολόγηση — Δυνατότητα επιτεύξεως του επιδιωκόμενου σκοπού — Συνέπεια — Αναλογικότητα»

Περίληψη — Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 15ης Οκτωβρίου 2015

1. Προδικαστικά ερωτήματα — Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου — Ζήτημα που ανακύπτει στο πλαίσιο διαφοράς της οποίας όλα τα στοιχεία περιορίζονται στο εσωτερικό ενός μόνο κράτους μέλους — Εμπίπτει λόγω του ενδεχόμενου να ενδιαφέρονται ορισμένες επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών να ασκήσουν δραστηριότητα στο εν λόγω κράτος

   (Άρθρο 267 ΣΛΕΕ)

2. Ελευθερία εγκαταστάσεως — Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών — Υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά — Οδηγία 2006/123 — Πεδίο εφαρμογής — Υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών — Τεχνικός έλεγχος οχημάτων — Δεν εμπίπτει

   (Οδηγία 2006/123 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2 § 2, στοιχείο δʹ)

3. Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Ερμηνεία — Διατάξεις διατυπωμένες σε περισσότερες από μία γλώσσες — Αυτοτελής ερμηνεία — Οδηγία 2006/123 — Αποκλίσεις μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων — Λαμβάνεται υπόψη η όλη οικονομία και ο σκοπός της επίμαχης κανονιστικής ρυθμίσεως

   (Οδηγία 2006/123 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2 § 2, στοιχείο δʹ)

4. Ελευθερία εγκαταστάσεως — Παρεκκλίσεις — Δραστηριότητες που συνδέονται με την άσκηση δημοσίας εξουσίας — Περιεχόμενο — Δραστηριότητες των κέντρων τεχνικού ελέγχου οχημάτων — Δυνατότητα ακινητοποίησης οχημάτων που παρουσιάζουν κενά ασφάλειας συνεπαγόμενα άμεσο κίνδυνο — Δεν εμπίπτει

   (Άρθρο 51, εδ. 1, ΣΛΕΕ· οδηγία 2009/40 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2)

5. Ελευθερία εγκαταστάσεως — Περιορισμοί — Εθνική κανονιστική ρύθμιση που εξαρτά τη χορήγηση άδειας για τη λειτουργία κέντρου τεχνικού ελέγχου οχημάτων από την τήρηση ελάχιστης αποστάσεως μεταξύ των κέντρων ελέγχου και από την κατοχή μεριδίου αγοράς μη υπερβαίνοντος το 50 % — Δεν επιτρέπεται — Δικαιολόγηση — Προστασία των καταναλωτών και οδική ασφάλεια τηρούμενης της αρχής της αναλογικότητας — Έλεγχος από τον εθνικό δικαστή

   (Άρθρο 49 ΣΛΕΕ)

1.  Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.

   (βλ. σκέψεις 35, 36)

2.  Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2006/123, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, έχει την έννοια ότι οι δραστηριότητες τεχνικού ελέγχου οχημάτων εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής.

   Συγκεκριμένα, πρώτον, κατά την ανωτέρω διάταξη, η οδηγία αυτή δεν εφαρμόζεται στις υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών που εμπίπτουν στο πεδίο του τίτλου VI της Συνθήκης ΛΕΕ. Επομένως, η χρήση της εκφράσεως «υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών» καταδεικνύει ότι, κατά τη βούληση του νομοθέτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο αποκλεισμός που προβλέπει η εν λόγω διάταξη δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στα μέσα μεταφοράς αυτά καθαυτά. Ως εκ τούτου, ο αποκλεισμός αυτός καλύπτει κάθε πράξη συνιστάμενη ή συνδεόμενη εγγενώς με τη μετακίνηση επιβατών ή εμπορευμάτων από το ένα μέρος στο άλλο, μέσω οδικού οχήματος, αεροσκάφους ή πλωτού σκάφους.

   Δεύτερον, η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από τον σκοπό της οδηγίας 2009/40, σχετικά με τον τεχνικό έλεγχο των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους. Συναφώς, η οδηγία 2009/40 και η οδηγία 2014/45, για τον περιοδικό τεχνικό έλεγχο των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους και για την κατάργηση της οδηγίας 2009/40, εκδόθηκαν βάσει του άρθρου 71 ΕΚ, όσον αφορά την πρώτη, και του άρθρου 91 ΣΛΕΕ, όσον αφορά τη δεύτερη, αμφότερες δε οι διατάξεις περιλαμβάνονται, στο σύστημα της Συνθήκης ΕΚ και της Συνθήκης ΛΕΕ αντιστοίχως, στον τίτλο που επιγράφεται «Οι μεταφορές», αποτελούν δε τη νομική βάση που εξουσιοδοτεί ρητώς τον νομοθέτη της Ένωσης να θεσπίζει μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας των μεταφορών. Από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την έκδοση της οδηγίας για τις υπηρεσίες προκύπτει όμως ότι ο νομοθέτης της Ένωσης είχε την πρόθεση να αποκλείσει από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής τις υπηρεσίες τις διεπόμενες από τις διατάξεις που εκδίδονται βάσει του άρθρου 71 ΕΚ.

   (βλ. σκέψεις 39, 45, 46, 48, 49, 54, διατακτ. 1)

3.  Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.

   (βλ. σκέψεις 41-43)

4.  Το άρθρο 51, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι οι δραστηριότητες των κέντρων τεχνικού ελέγχου οχημάτων τα οποία προβλέπει η εθνική κανονιστική ρύθμιση δεν συνδέονται με την άσκηση δημόσιας εξουσίας κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, τούτο δε παρά τη δυνατότητα των φορέων εκμεταλλεύσεως να προβαίνουν σε ακινητοποίηση οχημάτων όταν αυτά παρουσιάζουν, κατά τον έλεγχο, κενά ασφάλειας που συνεπάγονται άμεσο κίνδυνο, εφόσον η εν λόγω δυνατότητα ακινητοποιήσεως ασκείται υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

   —	ότι, αφενός, η επίμαχη εθνική κανονιστική ρύθμιση έχει θέσει σε εφαρμογή κρατική εποπτεία, σύμφωνα με τις επιταγές του άρθρου 2 της οδηγίας 2009/40, σχετικά με τον τεχνικό έλεγχο των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους, και

   —

   ότι, αφετέρου, ο κύριος ακινητοποιημένου οχήματος έχει τη δυνατότητα να υποβάλει ένσταση ενώπιον τεχνικού πραγματογνώμονα, υπαλλήλου της διοικητικής υπηρεσίας η οποία είναι αρμόδια για την εποπτεία και τον έλεγχο των κέντρων τεχνικού ελέγχου οχημάτων, και ότι ο εν λόγω πραγματογνώμονας μπορεί να μεταρρυθμίσει την απόφαση περί ακινητοποιήσεως. Εκτός αυτού, σε περίπτωση που ο κύριος του οχήματος αντιτίθεται στην ακινητοποίησή του, μόνον η τροχαία και η αστυνομία έχουν την εξουσία να επιβάλλουν κυρώσεις ή να λαμβάνουν πρακτικά μέτρα καταναγκασμού. Επομένως, η δυνατότητα ακινητοποιήσεως του οχήματος την οποία έχουν οι φορείς οσάκις εντοπίζουν ελαττώματα συνεπαγόμενα άμεσο κίνδυνο δεν συνοδεύεται από καμία εξουσία επιβολής κυρώσεων ή λήψεως πρακτικών μέτρων καταναγκασμού.

   (βλ. σκέψεις 58-61, διατακτ. 2)

5.  Το άρθρο 49 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται προς αυτό εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία εξαρτά τη χορήγηση άδειας σε επιχείρηση ή όμιλο επιχειρήσεων για τη λειτουργία κέντρου τεχνικού ελέγχου οχημάτων από την προϋπόθεση, αφενός, να τηρείται ελάχιστη απόσταση μεταξύ του κέντρου αυτού και άλλων ήδη εγκεκριμένων κέντρων της ίδιας επιχειρήσεως ή ομίλου επιχειρήσεων και, αφετέρου, η εν λόγω επιχείρηση ή όμιλος επιχειρήσεων να μην κατέχει, εφόσον της χορηγηθεί τέτοια άδεια, μερίδιο αγοράς υπερβαίνον το 50 %, εκτός αν αποδεικνύεται, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, ότι η προϋπόθεση αυτή είναι όντως πρόσφορη να επιτύχει τους σκοπούς που συνίστανται στην προστασία των καταναλωτών και στην οδική ασφάλεια χωρίς να υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για την εκπλήρωση των σκοπών αυτών.

   Συγκεκριμένα, αφενός, οι περιορισμοί αυτοί είναι ικανοί να παρακωλύσουν ή να καταστήσουν λιγότερο ελκυστική την άσκηση, εκ μέρους των πολιτών της Ένωσης, της ελευθερίας εγκαταστάσεως την οποία εγγυάται η Συνθήκη ΛΕΕ.

   Αφετέρου, όσον αφορά την έλλειψη αντικειμενικής δικαιολόγησης των εν λόγω περιορισμών, όσον αφορά, πρώτον, την τήρηση ελάχιστων αποστάσεων μεταξύ κέντρων που ανήκουν όχι σε ανταγωνίστριες επιχειρήσεις αλλά στην ίδια επιχείρηση ή όμιλο επιχειρήσεων, ουδόλως αποδεικνύεται ότι η εν λόγω προϋπόθεση είναι αφ’ εαυτής ικανή να οδηγήσει στην επίτευξη του σκοπού που συνίσταται στην παροχή κινήτρων στους φορείς εκμεταλλεύσεως να εγκατασταθούν σε απομονωμένες περιοχές της επικράτειας.

   Όσον αφορά, δεύτερον, την απαγόρευση στους φορείς εκμεταλλεύσεως να κατέχουν μερίδιο αγοράς υπερβαίνοντος το 50 %, η προϋπόθεση αυτή, στο μέτρο που ενδέχεται να επηρεάσει την προϋφιστάμενη δραστηριότητα των κέντρων τεχνικού ελέγχου οχημάτων στη σχετική περιφέρεια καθώς και τη διάρθρωση της αγοράς, δεν φαίνεται εκ προοιμίου πρόσφορη να συμβάλει στην προστασία των καταναλωτών. Συναφώς, ως προς τον σκοπό που αφορά την ποιότητα της υπηρεσίας, το περιεχόμενο της παροχής υπηρεσιών τεχνικού ελέγχου οχημάτων αποτελεί αντικείμενο εναρμονίσεως στο επίπεδο της Ένωσης.

   (βλ. σκέψεις 67, 78-81, 84, διατακτ. 3)