1. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής – Συλλογικές συμβάσεις για την επίτευξη στόχων κοινωνικής πολιτικής – Πράξη τροποποιήσεως εθνικής συλλογικής συμβάσεως που θεσπίζει επικουρικό σύστημα επιστροφής των δαπανών υγειονομικής περιθάλψεως – Απόφαση των δημοσίων αρχών με την οποία καθίσταται υποχρεωτική η υπαγωγή στο εν λόγω σύστημα – Δεν απαγορεύεται
(Άρθρο 4 § 3 ΣΛΕΕ· άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
2. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Επιχείρηση – Έννοια – Φορέας υπεύθυνος για τη διαχείριση συστήματος επικουρικής επιστροφής των δαπανών υγειονομικής ασφάλισης – Περιλαμβάνεται – Προϋποθέσεις
(Άρθρα 101 ΣΛΕΕ και 102 ΣΛΕΕ)
3. Ανταγωνισμός – Δημόσιες επιχειρήσεις και επιχειρήσεις στις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα – Επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος – Φορέας υπεύθυνος για τη διαχείριση συστήματος επικουρικής επιστροφής των δαπανών υγειονομικής ασφάλισης – Υποχρεωτική υπαγωγή για όλες τις επιχειρήσεις του οικείου επαγγελματικού τομέα χωρίς να προβλέπεται απαλλαγή – Επιτρέπεται
(Άρθρα 102 ΣΛΕΕ και 106 ΣΛΕΕ)
1. Δεν εμπίπτει στο άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, ως εκ της φύσεώς της και του σκοπού της, η συμφωνία που συνήφθη υπό μορφή πράξεως τροποποιήσεως εθνικής συλλογικής συμβάσεως και αποτελεί, επομένως, το αποτέλεσμα συλλογικής διαπραγματεύσεως μεταξύ των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων συγκεκριμένου τομέα, η οποία θέτει σε εφαρμογή, στον εν λόγω τομέα, ένα επικουρικό σύστημα επιστροφής των δαπανών υγειονομικής περιθάλψεως το οποίο συμβάλλει στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων όχι μόνον επειδή τους παρέχει τα αναγκαία μέσα για την αντιμετώπιση των δαπανών λόγω ασθένειας, εργατικού ατυχήματος, επαγγελματικής ασθένειας ή ακόμη και μητρότητας, αλλά και επειδή μειώνει τις δαπάνες που θα βάρυναν τους εργαζομένους, εάν δεν υπήρχε η συλλογική σύμβαση. Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η προσχώρηση σε μια τέτοια συμφωνία είναι υποχρεωτική για όλες τις επιχειρήσεις του οικείου επαγγελματικού τομέα κράτους μέλους χωρίς δυνατότητα απαλλαγής από την ασφάλιση.
Δεδομένου ότι μια τέτοια συμφωνία δεν εμπίπτει στο άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, οι δημόσιες αρχές είναι ελεύθερες να την καταστήσουν δεσμευτική για όσους δεν δεσμεύονται επισήμως από αυτήν.
Επομένως, το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕE, δεν απαγορεύει απόφαση των δημοσίων αρχών με την οποία καθίσταται δεσμευτική, κατόπιν αιτήσεως των οργανώσεων που εκπροσωπούν τους εργοδότες και τους εργαζόμενους συγκεκριμένου τομέα, συμφωνία καταρτισθείσα κατόπιν συλλογικών διαπραγματεύσεων η οποία προβλέπει την υποχρεωτική υπαγωγή σε επικουρικό σύστημα επιστροφής των δαπανών υγειονομικής περιθάλψεως για το σύνολο των επιχειρήσεων του εν λόγω τομέα, χωρίς δυνατότητα απαλλαγής από την υποχρέωση αυτή.
(βλ. σκέψεις 31-33, 36, 38-39, διατακτ. 1)
2. Στο πλαίσιο του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης, η έννοια της επιχειρήσεως περιλαμβάνει κάθε φορέα ο οποίος ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος που τον διέπει και του τρόπου χρηματοδοτήσεώς του. Οικονομική δραστηριότητα αποτελεί κάθε δραστηριότητα η οποία συνίσταται στην προσφορά αγαθών ή υπηρεσιών σε ορισμένη αγορά.
Σύστημα επικουρικής επιστροφής των δαπανών υγειονομικής περιθάλψεως, εφόσον προβλέπει υποχρεωτική επικουρική κοινωνική προστασία για όλους τους εργαζόμενους ενός οικονομικού τομέα, επιδιώκει κοινωνικό σκοπό. Ωστόσο, το γεγονός ότι σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως επιδιώκει κοινωνικό σκοπό δεν αρκεί, αφ’ εαυτού, να αποκλείσει την πιθανότητα χαρακτηρισμού της οικείας δραστηριότητας ως οικονομικής. Πρέπει επίσης, αφενός, το σύστημα αυτό να εφαρμόζει την αρχή της αλληλεγγύης και, αφετέρου, να υπόκειται σε κρατική εποπτεία.
Ανάλογα με τις περιστάσεις υπό τις οποίες έχει ανατεθεί σε ένα φορέα η εξασφάλιση της διαχείρισης ενός επικουρικού συστήματος υγειονομικής περιθάλψεως και ανάλογα με το περιθώριο διαπραγμάτευσης που διαθέτει όσον αφορά τις λεπτομέρειες των υποχρεώσεών του, ο εν λόγω φορέας, μολονότι δεν είναι κερδοσκοπική επιχείρηση και ενεργεί βάσει της αρχής της αλληλεγγύης, μπορεί να χαρακτηριστεί ως επιχείρηση ασκούσα οικονομική δραστηριότητα η οποία έχει επιλεγεί από τους κοινωνικούς εταίρους βάσει χρηματοπιστωτικών και οικονομικών εκτιμήσεων μεταξύ άλλων επιχειρήσεων τις οποίες ανταγωνίζεται στην αγορά για τις υπηρεσίες ασφαλιστικής κάλυψης που παρέχει.
(βλ. σκέψεις 41-42, 44-46, 64-65)
3. Εάν η δραστηριότητα που συνίσταται στη διαχείριση ενός συστήματος επικουρικής επιστροφής των δαπανών υγειονομικής περιθάλψεως χαρακτηριστεί ως οικονομική, τα άρθρα 102 ΣΛΕΕ και 106 ΣΛΕΕ δεν απαγορεύουν στις δημόσιες αρχές να χορηγήσουν σε ασφαλιστικό φορέα το αποκλειστικό δικαίωμα διαχείρισης του συστήματος αυτού, χωρίς καμία δυνατότητα απαλλαγής από την υποχρέωση υπαγωγής στο εν λόγω σύστημα των επιχειρήσεων του οικείου τομέα δραστηριοτήτων.
Συγκεκριμένα, η κατάργηση μιας τέτοιας υποχρεωτικής υπαγωγής χωρίς δυνατότητα απαλλαγής θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία του οικείου φορέα να εκπληρώσει υπό οικονομικώς αποδεκτούς όρους την αποστολή του γενικού οικονομικού συμφέροντος που του έχει ανατεθεί.
(βλ. σκέψεις 80-81, διατακτ. 2)