ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ

στην υπόθεση C-58/90 ( *1 )

Ι — Πραγματικά περιστατικά

Κατόπιν της καταγγελίας που της υπέβαλε ένας Βέλγος υπήκοος, ο Philip Dudál, που ζήτησε ανεπιτυχώς της αναγνώριση στην Ιταλία διπλώματος φυσικοθεραπευτή και θεραπευτή με ειδίκευση στις παθήσεις των οστών αποκτηθέντος στο εξωτερικό, καθώς και αιτήσεως που υποβλήθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή έλαβε γνώση του ιταλικού νόμου αριθ. 752, της 8ης Νοεμβρίου 1984 (GURI αριθ. 311 της 12.11.1984, σ. 9427).

Το εν λόγω κείμενο, όπως συμπληρώθηκε με το εκτελεστικό διάταγμα της 16ης Ιουλίου 1986 (GURI αριθ. 302 της 31.12.1986, σ. 24), παρέχει μόνο στους Ιταλούς υπηκόους τη δυνατότητα αναγνωρίσεως διπλωμάτων κτηθέντων στην αλλοδαπή που επιτρέπουν την άσκηση παραϊατρικών επαγγελμάτων, ήτοι βοηθητικά του ιατρικού επαγγέλματα και επαγγέλματα τεχνικοϊατρικής φύσεως για τα οποία δεν απαιτείται πανεπιστημιακός τίτλος. Το γεγονός ότι αποκλείονται του εν λόγω δικαιώματος οι υπήκοοι άλλων κρατών μελών κάτοχοι των ιδίων διπλωμάτων αποδεικνύεται από το έγγραφο της 12ης Οκτωβρίου 1987 του Υπουργείου Υγείας προς τον Philip Dudál, όπου επιβεβαιώνεται ότι ο προαναφερθείς νόμος προβλέπει « ως προϋπόθεση sine qua non » της αναγνωρίσεως « την κατοχή της ιταλικής ιθαγένειας ».

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή, με έγγραφο της 19ης Σεπτεμβρίου 1988, κάλεσε την Ιταλική Δημοκρατία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της εντός προθεσμίας δύο μηνών, κατόπιν δε, ελλείψει απαντήσεως εκ μέρους των ιταλικών αρχών, εξέδωσε, στις 15 Ιουλίου 1989, αιτιολογημένη γνώμη με την οποία κάλεσε την Ιταλική Δημοκρατία να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα εντός προθεσμίας δύο μηνών.

ΙΙ — Έγγραφη διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

Η προσφυγή της Επιτροπής πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 8 Μαρτίου 1990. Η έγγραφη διαδικασία εξελίχθηκε κανονικά αλλά, με έγγραφο της της 7ης Αυγούστου 1990 προς το Δικαστήριο, η Ιταλική Κυβέρνηση παραιτήθηκε του δικαιώματος καταθέσεως υπομνήματος ανταπαντήσεως.

Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, και κατόπιν ακροάσεως του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.

Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητεί από το Δικαστήριο:

Η Ιταλική Δημοκρατία δηλώνει απλώς ότι η διάκριση την οποία η Επιτροπή προβάλλει ως παράβαση των άρθρων 48, 52 και 59 της Συνθήκης είναι βέβαιον ότι αποκλείεται να υπάρξει στο μέλλον.

III — Ισχυρισμοί και επιχειρήματα των διαδίκων

Η Επινροπή θεωρεί ότι ο υπό κρίση ιταλικός νόμος εισάγει προφανή διάκριση βασιζόμενη στην ιθαγένεια, που αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την πρόσβαση στις επαγγελματικές δραστηριότητες για τις οποίες πρόκειται υπό την ιδιότητα του μισθωτού ( άρθρο 48 ) ή μη μισθωτού εργαζομένου ( άρθρο 52 ), καθώς και για την παροχή υπηρεσιών (άρθρο 59), ενώ το εμπόδιο αυτό δεν υφίσταται για τους Ιταλούς υπηκόους που είναι κάτοχοι των ιδίων διπλωμάτων. Με έγγραφο του προς το Υπουργείο Εξωτερικών της 19ης Σεπτεμβρίου 1988, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής αναφέρεται στη σαφή και πάγια σχετική νομολογία του Δικαστηρίου από της εκδόσεως της αποφάσεως της 21ης Ιουνίου 1974, υπόθεση 2/74, Revners (Race. 1974, σ. 631).

Στο εν λόγω έγγραφο καθώς και στην από 15 Ιουνίου 1988 αιτιολογημένη γνώμη της η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το διάταγμα της 16ης Ιουλίου 1986 εξαρτά την αναγνώριση των διπλωμάτων από την ύπαρξη συμφωνίας περί αμοιβαιότητας με το ενδιαφερόμενο κράτος. Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ότι, ελλείψει εναρμονίσεως των όρων προσβάσεως στα επαγγέλματα για τα οποία πρόκειται, τα κράτη μέλη δικαιούνται να καθορίζουν τις γνώσεις και τα προσόντα που είναι αναγκαία για την άσκηση των εν λόγω επαγγελμάτων και να απαιτούν την προσκόμιση διπλώματος με το οποίο να βεβαιώνεται η ύπαρξη αυτών των γνώσεων και προσόντων. Ωστόσο, εκτιμά, βάσει της αποφάσεως της 15ης Οκτωβρίου 1987, υπόθεση 222/86, Heylens ( Συλλογή 1987, σ. 4097 ), ότι το κράτος μέλος υποδοχής δεν μπορεί να επιβάλει, σε υπήκοο άλλου κράτους μέλους κάτοχο διπλώματος αποκτηθέντος σε κράτος μέλος άλλο από το κράτος υποδοχής, να αποκτήσει δίπλωμα στο τελευταίο αυτό κράτος χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι γνώσεις και τα προσόντα που έχουν αποκτηθεί στο άλλο κράτος μέλος και έχουν κατοχυρωθεί με σχετικό δίπλωμα. Κατά την Επιτροπή, το κράτος μέλος υποδοχής υποχρεούται να καθορίσει μία διαδικασία επιτρέπουσα τη σύγκριση των αποκτηθέντων σε άλλο κράτος μέλος προσόντων του ενδιαφερομένου με τα προσόντα που απαιτούνται στο κράτος υποδοχής- εξάλλου, το κράτος υποδοχής μπορεί να αξιώνει την ύπαρξη των ελλιπόντων μόνο προσόντων, υπό τον όρον ότι αυτά είναι αναγκαία για την άσκηση των επαγγελμάτων για τα οποία πρόκειται. Κατά την Επιτροπή, η εν λόγω υποχρέωση, που απορρέει από το κοινοτικό δίκαιο, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εξαρτάται από τον όρο της αμοιβαιότητος, καθόσον αυτός δεν συνιστά αρχή του κοινοτικού δικαίου (απόφαση της 22ας Μαρτίου 1977, υπόθεση 78/76, Steinicke και Weinling, Race. 1977, σ. 595 ).

Η ΙναΑική Κυβέρνηση αναφέρεται κυρίως στα πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στην υποβολή της καταγγελίας του Philip Dudál στην Επιτροπή. Επισημαίνει ότι το διοικητικό δικαστήριο της περιφερείας του Latium ακύρωσε την υπουργική απόφαση περί απορρίψεως της αιτήσεως για αναγνώριση του διπλώματος ως αντίθετη προς το κοινοτικό δίκαιο. Δεδομένου ότι το Υπουργείο Υγείας παραιτήθηκε της εφέσεως ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας, υποχρεούται να επανεξετάσει την αίτηση του ενδιαφερομένου και να προχωρήσει στην αναγνώριση του διπλώματος υπό τους όρους που ισχύουν για τους Ιταλούς υπηκόους.

Γενικότερα, η Ιταλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, βάσει της γενικής αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, τα δεσμευτικά αποτελέσματα της αποφάσεως του διοικητικού δικαστηρίου εκτείνονται στη μέλλουσα εφαρμογή του νόμου του 1984 επί αναλόγων περιπτώσεων, οπότε ασφαλώς αποκλείεται οποιαδήποτε διάκριση αντίθετη προς τα άρθρα 48, 52 και 59 της Συνθήκης στο μέλλον.

Η Επιτροπή επιχαίρει για το αποτέλεσμα αυτό. Ωστόσο, παρατηρεί ότι η εν λόγω εξέλιξη δεν έθεσε τέλος στην παράβαση. Αναφερόμενη σε σχετική και πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, θεωρεί ότι η συνεπαγόμενη διακρίσεις ρύθμιση.του νόμου 1984 παρατείνει « μία κατάσταση αβεβαιότητος ως προς τις δυνατότητες επικλήσεως του κοινοτικού δικαίου » και, επομένως, « μία αβέβαιη πραγματική κατάσταση για τους ενδιαφερομένους», την οποία και επιτείνει η πρόσφατη θέσπιση του εν λόγω νόμου.

Gordon Slynn

εισηγητής δικαστής

( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΊΟΥ

της 25ης Ιουλίου 1991 ( *1 )

Στην υπόθεση C-58/90,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Giulliano Marenco, νομικό σύμβουλο, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Guido Berardis, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, centre Wagner, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τον Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο δικαστικού των διπλωματικών υπηρεσιών, επικουρούμενο από τον Pier Giorgio Ferri, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την ιταλική πρεσβεία, 5, rue Marie-Adélaïde,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να διαπιστωθεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παρέχοντας μόνο στους Ιταλούς υπηκόους τη δυνατότητα αναγνωρίσεως, στην Ιταλία, τίτλων αποκτηθέντων στην αλλοδαπή που επιτρέπουν την άσκηση παραϊατρικών επαγγελμάτων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 48, 52 και 59 της Συνθήκης ΕΟΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

συγκείμενο από τους Ο. Due, Πρόεδρο, T. F. O'Higgins, J. C. Moitinho de Almeida και G. C. Rodríguez Iglesias, προέδρους τμήματος, Sir Gordon Slynn, R. Joliét, F. Α. Schockweiler, F. Grévisse και M. Zuleeg, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: M. Darmon

γραμματέας: D. Louterman, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση,

αφού άκουσε τις προφορικές αναπτύξεις της Επιτροπής κατά τη συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 1991,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της ιδίας ημέρας,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Επί των δικαστικών εξόδων

( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.