—

η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Peter Karpenstein, μέλος της νομικής υπηρεσίας της,

1

Με Διάταξη της 30ής Αυγούστου 1984, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 20 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, το Bayerisches Oberstes Landesgericht υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 112 ).

2

Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας που κινήθηκε κατά του Röser ( στο εξής: κατηγορούμενου ) επειδή παρέβη τις διατάξεις του άρθρου 67, παράγραφος 1, περίπτωση 1, του γερμανικού νόμου περί οίνου, που απαγορεύει την εκ προθέσεως παρασκευή προϊόντων κατά παράβαση του άρθρου 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 337/79, το οποίο προβλέπει ότι η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο « δεν επιτρέπεται εκτός αν γίνεται μόνο μία φορά, κατά τη μεταποίηση των νωπών σταφυλών, του γλεύκους σταφυλής, του μερικώς ζυμωθέντος γλεύκους ή του νέου οίνου ακόμη εν ζυμώσει, σε οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή σε επιτραπέζιο οίνο, στην αμπελουργική ζώνη όπου ετρυ-γήθησαν οι υπό επεξεργασία σταφυλές ».

3

Όπως προκύπτει από τη Διάταξη περί παραπομπής και τη δικογραφία, το 1982 ο κατηγορούμενος εμπλούτισε, στην οιναποθήκη του στο Kitzingen ( αμπελουργική ζώνη Α ) 1659 λίτρα Federweißer που είχε παραχθεί από σταφύλια τρυγηθέντα στην Ιταλία (αμπελουργική ζώνη Γ II σύμφωνα με το άρθρο 32, παράγραφος 1, εδάφιο 2, του κανονισμού 337/79 ) με συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλής, αυξάνοντας με τον τρόπο αυτό τον αλκοολικό τίτλο του κατ' όγκο. Το « Federweißer », το οποίο πωλείται ευχερώς στη Γερμανία με αυτή την ονομασία, είναι γλεύκος σταφυλής που έχει ζυμωθεί μερικώς και παραδίδεται συνήθως στον καταναλωτή σε μη σφραγισμένα δοχεία και καταναλώνεται αμέσως αν δεν καταναλωθεί αμέσως και η διαδικασία ζυμώσεως συνεχιστεί, το Federweißer μετατρέπεται κατ' αρχάς σε νέο οίνο, στη συνέχεια σε επιτραπέζιο οίνο ή σε οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο, κατά την έννοια του άρθρου 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 337/79. Επομένως δεν αποτελεί καθαυτό οίνο.

4

Διωκόμενος λόγω παραβάσεως εκ προθέσεως της διατάξεως του άρθρου 36, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 337/79, ο κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται στη μεταποίηση που πραγματοποιείται στο στάδιο των προϊόντων βάσεως και των ενδιάμεσων προϊόντων, αλλά μόνο όταν η μεταποίηση έχει ως σκοπό την παραγωγή επιτραπέζιου οίνου ή οίνου κατάλληλου να δώσει επιτραπέζιο οίνο.

5

Το Bayerisches Oberstes Landesgericht, ενώπιον του οποίου η εισαγγελική αρχή άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως περί απαλλαγής του κατηγορουμένου που εξέδωσε σε πρώτο βαθμό το Amtsgericht Würzburg, αν και έκρινε ως δυνατή την ερμηνεία που δίνει ο κατηγορούμενος, θεωρεί ότι σοβαροί λόγοι συνηγορούν υπέρ της δυνατότητας εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως και στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες η μεταποίηση ολοκληρώνεται στο στάδιο παραγωγής ενός προϊόντος βάσεως ή ενός ενδιάμεσου προϊόντος, χωρίς να έχει ως στόχο την παραγωγή των οίνων που προβλέπονται στο προαναφερθέν άρθρο 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος.

6

Ως προς το σημείο αυτό, το εθνικό δικαστήριο συνδυάζει τη διάταξη του άρθρου 36 με τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 337/79, τα οποία καθορίζουν τις επιτρεπόμενες μεθόδους και το επιτρεπόμενο όριο αυξήσεως του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο των προϊόντων βάσεως και των ενδιάμεσων προϊόντων, χωρίς η εφαρμογή τους να εξαρτάται από την τελική χρησιμοποίηση των εν λόγω προϊόντων.

7

Εξάλλου, το εθνικό δικαστήριο θεωρεί ότι μια στενή ερμηνεία, η οποία να αποκλείει την εφαρμογή στα ενδιάμεσα προϊόντα, δεν συμβιβάζεται επίσης με το βασικό σκοπό του άρθρου 36, που έγκειται στη δυνατότητα καλύτερου ελέγχου στη ζώνη παραγωγής καθώς και στην επιδίωξη η παραγωγή να πραγματοποιείται όσο το δυνατό πλησιέστερα στον τόπο καταγωγής των σταφυλιών που χρησιμοποιούνται.

8

Τέλος, κατά το εθνικό δικαστήριο, το Federweißer μπορεί, ως γλεύκος σταφυλιών που έχει ζυμωθεί μερικώς, να μεταποιηθεί σε οίνο ικανό να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή σε επιτραπέζιο οίνο και επομένως δύσκολα μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ του Federweißer ως τελικού προϊόντος και του Federweißer ως ενδιάμεσου προϊόντος.

9

Υπ' αυτές τις συνθήκες, το Bayerisches Oberstes Landesgericht ανέβαλε την έκδοση οριστικής αποφάσεως και ζήτησε από το Δικαστήριο την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως επί του ακόλουθου ερωτήματος:

« Πρέπει το άρθρο 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού (ΕΟΚ) 337/79 του Συμβουλίου να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο κατά τη μεταποίηση μερικώς ζυμωθέντος γλεύκους σταφυλών επιτρέπεται να πραγματοποιηθεί μόνο σ' εκείνη την αμπελουργική ζώνη, στην οποία τρυγήθηκαν τα χρησιμοποιηθέντα νωπά σταφύλια, ακόμη και όταν αυτό το γλεύκος δεν προορίζεται για οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή για επιτραπέζιο οίνο, αλλά για να διατεθεί στον τελικό καταναλωτή ως Federweißer ( νέος οίνος ακόμη εν ζυμώσει ); »

10

Μόνον η Επιτροπή κατέθεσε παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου.

11

Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι διατάξεις των άρθρων 32 και 33 του κανονισμού 337/79 επιτρέπουν την αύξηση του αλκοολικού τίτλου μόνο υπό ορισμένες αυστηρές προϋποθέσεις που αφορούν τις μεθόδους εμπλουτισμού και τον ελάχιστο και μέγιστο αλκοολικό τίτλο κατ' όγκο πριν και μετά τον εμπλουτισμό.

12

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το άρθρο 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 337/79 έχει ως σκοπό να διευκολύνει τον έλεγχο της εφαρμογής των διατάξεων αυτών επιτρέποντας τον εμπλουτισμό μόνο στην αμπελουργική ζώνη στην οποία τρυγήθηκαν τα σταφύλια. Αν ο εν λόγω περιορισμός κατά τόπο δεν ίσχυε για τα προϊόντα βάσεως και τα ενδιάμεσα προϊόντα, ο έλεγχος αυτός θα ήταν ουσιαστικά αδύνατος, δεδομένου ότι, κατ' αυτή την ερμηνεία, ο εμπλουτισμός δεν χρειάζεται να δηλωθεί στις αρμόδιες αρχές, εφόσον η υποχρέωση για την υποβολή της δήλωσης αυτής, η οποία επιβάλλεται από το άρθρο 36, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, εξαρτάται από το αν εφαρμόζεται η διάταξη του πρώτου εδαφίου, της οποίας η ερμηνεία ζητείται.

13

Η Επιτροπή παρατηρεί πάντως ότι, παρά το σκοπό της εν λόγω διατάξεως, το γράμμα της δεν μνημονεύει τα ενδιάμεσα προϊόντα, όπως είναι το προκείμενο προϊόν. Θεωρεί ότι πρόκειται στην περίπτωση αυτή για κενό της τωρινής διατύπωσης της εν λόγω διατάξεως, που πρέπει να διορθωθεί με νέα διατύπωση, ώστε να συμπεριληφθούν σ' αυτή ρητώς τα ενδιάμεσα ποτά που δεν είναι ακόμη επιτραπέζιοι οίνοι ή οίνοι ικανοί να δώσουν επιτραπέζιο οίνο.

14

Η Επιτροπή φρονεί ότι το γεγονός ότι η τήρηση της επίμαχης διάταξης του άρθρου 36 αποτελεί αντικείμενο ποινικών διατάξεων στη νομοθεσία των κρατών μελών δεν επιτρέπει να δοθεί ευρεία ερμηνεία στην εν λόγω διάταξη, ακόμη και αν αυτή η ερμηνεία ήταν σύμφωνη προς την οικονομία του κανονισμού 337/79 και προς το βασικό του στόχο, όπως αναπτύχθηκε πιο πάνω, και καθιστά υποχρεωτική την αποδοχή μιας συσταλτικής ερμηνείας, σύμφωνης προς το γράμμα της διάταξης, βάσει της οποίας η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται μόνο στον οίνο που είναι κατάλληλος για να δώσει επιτραπέζιο οίνο και στον επιτραπέζιο οίνο.

15

Καταρχάς πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, όπως δέχτηκε και το Δικαστήριο με την απόφαση της 21ης Μαρτίου 1972 ( Εισαγγελική Αρχή κατά SAIL, υπόθεση 82/71, Sig. σ. 119 ), το άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΟΚ « δεν κάνει καμία διάκριση ανάλογα με τον ποινικό ή μη χαρακτήρα της ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων διαδικασίας, στο πλαίσιο της οποίας διατυπώθηκαν τα προδικαστικά ερωτήματα », δεδομένου ότι « η αποτελεσματικότητα του κοινοτικού δικαίου δεν μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τους διαφόρους τομείς του εθνικού δικαίου εντός των οποίων μπορούν να γίνουν αισθητά τα αποτελέσματα του ».

16

Στη συνέχεια πρέπει να σημειωθεί ότι το πιο πάνω περιγραφέν προϊόν, που αποκαλείται « Federweißer », δεν είναι παρά γλεύκος σταφυλιών που βρίσκεται σ' ορισμένο στάδιο ζυμώσεως και εκ του λόγου αυτού εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 337/79. Πράγματι, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού 337/79 και την τέταρτη παράγραφο του ίδιου άρθρου, η οποία το αναφέρει μεταξύ των προϊόντων που ρυθμίζει ο κανονισμός, το γλεύκος σταφυλιών που έχει ζυμωθεί μερικώς διέπεται από τους κανόνες που θεσπίζονται από τον κανονισμό 337/79 και ο ορισμός του αναφέρεται στο παράρτημα II του κανονισμού.

17

Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι από την οικονομία και το σύστημα των διατάξεων που περιέχονται στον τίτλο IV του κανονισμού 337/79, ο οποίος φέρει την επικεφαλίδα « κανόνες που αφορούν μερικές οινολογικές πρακτικές και τη διάθεση στην κατανάλωση », προκύπτει ότι οι εν λόγω διατάξεις καθόρισαν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν την αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου των αμπελοοινικών προϊόντων. Από αυτό προκύπτει ότι η εν λόγω αύξηση καταρχήν απαγορεύεται και, επομένως, η απαγόρευση συνιστά εν προκειμένω τον κανόνα.

18

Από το σύστημα που θεσπίζουν οι διατάξεις αυτές συνάγεται ότι η άδεια για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο προϋποθέτει τη συγκέντρωση όλων των προϋποθέσεων που απαιτούνται από τα άρθρα 32, 33 και 36 του κανονισμού 337/79 και ότι, συνεπώς, αν δεν συντρέχει μία από τις προϋποθέσεις αυτές, υπερισχύει η απαγόρευση πραγματοποιήσεως της επεξεργασίας αυτής.

19

Το άρθρο 32 του κανονισμού 337/79 αποσκοπεί στον καθορισμό της πρώτης από τις προϋποθέσεις για την παρέκκλιση από την εν λόγω καταρχήν απαγόρευση, προβλέποντας ότι η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου μπορεί να επιτραπεί μόνο αν ο εν λόγω φυσικός τίτλος έχει ορισμένη ελάχιστη τιμή, που καθορίζεται ανάλογα με τις αμπελουργικές ζώνες, και ότι η εν λόγω αύξηση δεν μπορεί να υπερβεί ορισμένα όρια, τα οποία επίσης καθορίζονται ανάλογα με την αμπελουργική ζώνη.

20

To άρθρο 33 του κανονισμού 337/79, στο οποίο παραπέμπει το προαναφερθέν άρθρο 32, προσθέτει στην προϋπόθεση αυτή άλλη μία: τη χρησιμοποίηση για την επίτευξη της αύξησης του αλκοολικού τίτλου μόνο μιας από τις μεθόδους που απαριθμεί κατά τρόπο αποκλειστικό και μάλιστα σύμφωνα με τις παραδοσιακές οινολογικές πρακτικές κάθε περιοχής.

21

Το άρθρο 36 του κανονισμού 337/79 προβλέπει και άλλες ακόμη προϋποθέσεις για τη χορήγηση της άδειας για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο: προβλέπει ότι πρέπει να πρόκειται για τη μεταποίηση « των νωπών σταφυλών, του γλεύκους σταφυλής, του μερικώς ζυμωθέντος γλεύκους σταφυλής ή του νέου οίνου ακόμη εν ζυμώσει σε οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή σε επιτραπέζιο οίνο » και, επιπλέον, η εν λόγω επεξεργασία να πραγματοποιείται μόνο μία φορά κατά τη μεταποίηση αυτή και μόνο εντός της αμπελουργικής ζώνης όπου τρυγήθηκαν τα υπό επεξεργασία νωπά σταφύλια. Από αυτό συνάγεται ότι στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η επεξεργασία δεν πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια διαδικασίας μεταποιήσεως που να καταλήγει στην παραγωγή « οίνου κατάλληλου να δώσει επιτραπέζιο οίνο » ή « επιτραπέζιου οίνου », δεν μπορεί να χορηγηθεί η άδεια για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο.

22

Το γράμμα του προαναφερθέντος άρθρου 36 δεν είναι βεβαίως σαφές ως προς το θέμα αυτό στη γερμανική του απόδοση και μπορεί να ερμηνευτεί έτσι ώστε η απαγόρευση πραγματοποιήσεως πράξεων εμπλουτισμού περισσότερο από μία φορά και εκτός της αμπελουργικής ζώνης εντός της οποίας τρυγήθηκαν τα σταφύλια να ισχύει μόνο για την περιγραφείσα μεταποίηση των προϊόντων που αναφέρονται σ' αυτό. Πάντως, από συγκριτική εξέταση των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων και ιδίως του αγγλικού, γαλλικού και ιταλικού κειμένου, που έχουν διατυπωθεί χωρίς διφορούμενα, προκύπτει ότι η διάταξη αυτή πρέπει να νοηθεί ως επιτρέπουσα τις εν λόγω πράξεις, εφόσον πραγματοποιούνται μία μόνο φορά και εντός της αμπελουργικής ζώνης στην οποία τρυγήθηκαν τα σταφύλια, μόνο καθόσον πραγματοποιούνται κατά τη μεταποίηση των προϊόντων που αναφέρει σε οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή σε επιτραπέζιο οίνο. Εξάλλου, η ερμηνεία αυτή συμβιβάζεται με το στόχο της διάταξης αυτής, η οποία εντάσσεται σ' ένα σύνολο κανόνων που αποβλέπουν σε αυστηρή ρύθμιση των μεθόδων εμπλουτισμού.

23

Δεδομένου ότι το Federweißer δεν είναι παρά γλεύκος σταφυλών σε σχετικά προχωρημένο στάδιο ζυμώσεως, δεν μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 36, να επιτραπεί η αύξηση του φυσικού αλκοολικού του τίτλου παρά μόνο αν το τελικό προϊόν της διαδικασίας μεταποιήσεως συνιστά οίνο κατάλληλο για να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή επιτραπέζιο οίνο.

24

Κατόπιν αυτού, με το ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο ερωτάται κατ' ουσία αν μπορεί, με ευρεία ερμηνεία του άρθρου 36, να επιτραπεί η αύξηση του αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο ακόμη και στην περίπτωση διαδικασίας μεταποιήσεως που δεν φθάνει μέχρι την παραγωγή οίνου κατάλληλου για να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή την παραγωγή επιτραπέζιου οίνου, αλλά σταματά στο προηγούμενο στάδιο του Federweißer, το οποίο πωλείται στους καταναλωτές ως τελικό προϊόν.

25

Πρέπει να γίνει δεκτό σχετικώς ότι ο στόχος του άρθρου 36 δεν επιτρέπει την ευρεία ερμηνεία του. Πράγματι, ο στόχος του εν λόγω άρθρου, που εντάσσεται στο πλαίσιο των σκοπών του κανονισμού 337/79, ο οποίος αποβλέπει στην προώθηση της παραγωγής οίνων ποιότητας, συνίσταται στη διευκόλυνση του ελέγχου της τήρησης των προϋποθέσεων που θεσπίζουν τα άρθρα 32 και 33 καθώς και όλων των προϋποθέσεων που θεσπίζονται σχετικώς από τον κανονισμό. Ο στόχος αυτός θα διακυβευόταν, αν γινόταν δεκτή η δυνατότητα αυξήσεως του αλκοολικού τίτλου σ' όλες τις περιπτώσεις στις οποίες η διαδικασία μεταποιήσεως σταματά σε προϊόν προοριζόμενο να πωληθεί στους καταναλωτές, το στάδιο παραγωγής του οποίου προηγείται από αυτό του οίνου που είναι κατάλληλος για να δώσει επιτραπέζιο οίνο.

26

Επομένως, στο Bayerisches Oberstes Landesgericht πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 337/79 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο κατά την επεξεργασία μερικώς ζυμωθέντος γλεύκους σταφυλών δεν μπορεί να επιτραπεί στην περίπτωση που το γλεύκος αυτό δεν προορίζεται να μεταποιηθεί σε οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή σε επιτραπέζιο οίνο, αλλά να πωληθεί στον τελικό καταναλωτή ως Federweißer ( νέος οίνος ακόμη εν ζυμώσει ).

27

Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με Διάταξη της 30ής Αυγούστου 1984 το Bayerisches Oberstes Landesgericht, αποφαίνεται:

Το άρθρο 36, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 337/79 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η αύξηση του φυσικού αλκοολικού τίτλου κατ' όγκο κατά την επεξεργασία μερικώς ζυμωθέντος γλεύκους σταφυλών δεν μπορεί να επιτραπεί στην περίπτωση που το γλεύκος αυτό δεν προορίζεται να μεταποιηθεί σε οίνο κατάλληλο να δώσει επιτραπέζιο οίνο ή σε επιτραπέζιο οίνο, αλλά να πωληθεί στον τελικό καταναλωτή ως Federweißer ( νέος οίνος ακόμη εν ζυμώσει ).