ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 14.1.2026
COM(2026) 21 final
2025/3500(APP)
Τροποποιημένη πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Η παρούσα πρόταση τροποποίησης του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 1 υποβάλλεται μαζί με την πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του δανείου στήριξης της Ουκρανίας και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2024/792 για τη θέσπιση του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία 2 .
Μετά την απρόκλητη και αδικαιολόγητη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ένωση έχει παράσχει ουσιαστική στήριξη στην Ουκρανία μέσω σειράς χρηματοδοτικών μέτρων. Η Ουκρανία θα χρειαστεί συνεχή βοήθεια, η οποία θα πρέπει να παρασχεθεί στο πλαίσιο του προτεινόμενου νέου κανονισμού για τη θέσπιση του δανείου στήριξης της Ουκρανίας.
Η τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 θα επεκτείνει τη δημοσιονομική εγγύηση, η οποία επί του παρόντος εφαρμόζεται, κατά κανόνα, στα δάνεια προς την Ουκρανία στο πλαίσιο του μέσου ΜΧΣ+ 3 , του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία 4 και της ΜΧΣ προς την Ουκρανία στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας για τα δάνεια προς την Ουκρανία 5 , ώστε να καλύπτει επίσης τη χρηματοδοτική συνδρομή προς την Ουκρανία βάσει του κανονισμού (ΕΕ) XXX/XXX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η εγγύηση αυτή θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι αναγκαίοι πόροι θα είναι πάντοτε διαθέσιμοι εγκαίρως, ώστε να μπορεί η Ένωση να εκπληρώνει όλες τις οικονομικές υποχρεώσεις της έναντι των πιστωτών της. Κατά συνέπεια, εάν η Ένωση πρέπει να εκπληρώσει υποχρεώσεις αποπληρωμής από πόρους του προϋπολογισμού της Ένωσης —σε περίπτωση που δικαιούχο κράτος δεν καταβάλει εγκαίρως την οφειλόμενη πληρωμή— τα αναγκαία ποσά θα κινητοποιηθούν πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ έως το ανώτατο όριο των ιδίων πόρων (από το λεγόμενο «περιθώριο»).
Η δημοσιονομική κάλυψη από το περιθώριο θα πρέπει να ισχύει για χρηματοδοτική συνδρομή υπό μορφή δανείου προς την Ουκρανία ύψους 90 000 000 000 EUR, το οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας.
Στήριξη της Ουκρανίας υπό ευνοϊκούς όρους
Για να παρασχεθεί στην Ουκρανία υποστήριξη υπό ευνοϊκούς όρους και να αποφευχθεί η αύξηση των πιέσεων που δέχονται τα δημόσια οικονομικά της, ο προϋπολογισμός της Ένωσης θα καλύψει το κόστος που απορρέει από τον δανεισμό για χορήγηση δανείου παρέχοντας επιδότηση του κόστους δανεισμού. Το κόστος αυτό περιλαμβάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους (κόστος χρηματοδότησης και κόστος έκδοσης και διαχείρισης ρευστότητας) και το σχετικό διοικητικό κόστος. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο ενός νέου θεματικού ειδικού μέσου, του δανειακού μέσου για την Ουκρανία, πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ. Κατά την κινητοποίησή του δανειακού μέσου για την Ουκρανία στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού, θα λαμβάνονται υπόψη τα δημοσιονομικά διαθέσιμα σε άλλα ειδικά μέσα, οι εφαρμοστέοι τομεακοί κανόνες, οι όποιες νομικές ή άλλες υποχρεώσεις, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του μέσου EURI, οι προτεραιότητες, η συνετή κατάρτιση του προϋπολογισμού και η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Το άρθρο 312 της ΣΛΕΕ αποτελεί τη νομική βάση για την έγκριση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Η πρωτοβουλία εμπίπτει σε τομέα πολιτικής στον οποίο η ΕΕ έχει αποκλειστική αρμοδιότητα (δυνάμει του άρθρου 312 της ΣΛΕΕ). Συνεπώς, δεν έχει εφαρμογή η αρχή της επικουρικότητας.
•Αναλογικότητα
Οι αλλαγές είναι αναλογικές προς την επείγουσα ανάγκη θέσπισης ενός μέσου για την παροχή στήριξης στην Ουκρανία, το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί μόνον αφού θεσπιστεί η δημοσιονομική κάλυψη των δανείων προς την Ουκρανία.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Κεφάλαιο I – Γενικές διατάξεις·
Άρθρο 2 — Τήρηση των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ
Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093, τα ποσά που απαιτούνται για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αποπληρωμής της Ένωσης στο πλαίσιο δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων, σε περίπτωση που η Ένωση δεν λάβει εγκαίρως την οφειλόμενη πληρωμή από το δικαιούχο κράτος (δηλαδή η παροχή εγγύησης για χρηματοδοτική συνδρομή προς τα κράτη μέλη και την Ουκρανία), παρέχονται πέραν των ανωτάτων ορίων του ΠΔΠ.
Το παρεχόμενο ποσό δεν μπορεί να οδηγήσει σε υπέρβαση του ανώτατου ορίου των ιδίων πόρων. Ως εκ τούτου, η διάταξη με την οποία επεκτείνεται η δημοσιονομική κάλυψη από το περιθώριο στην εγγύηση για χρηματοδοτική συνδρομή προς την Ουκρανία βάσει του κανονισμού για το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας είναι συμβατή με τις παραγράφους 1 και 3 του άρθρου 312 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τις οποίες το ΠΔΠ «εξασφαλίζει την ομαλή εξέλιξη των δαπανών της Ένωσης εντός των ορίων των ιδίων της πόρων» και «προβλέπει οποιαδήποτε άλλη διάταξη χρήσιμη για την ομαλή διεξαγωγή της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού».
Κεφάλαιο 3 — Ειδικά μέσα
Τμήμα 1 - Θεματικά ειδικά μέσα
Άρθρο 10γ — Δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας
Το νέο αυτό άρθρο προστίθεται για να προβλεφθεί ένα νέο θεματικό ειδικό μέσο, το «Δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας».
Οι συγκεκριμένες δαπάνες για τις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί το δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας είναι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, το οποίο περιλαμβάνει το κόστος χρηματοδότησης και το κόστος έκδοσης και διαχείρισης ρευστότητας που οφείλονται σε σχέση με τα κεφάλαια που λαμβάνονται ως δάνειο από τις κεφαλαιαγορές για δάνειο προς την Ουκρανία, το οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Επεκτείνοντας την παροχή εγγύησης για χρηματοδοτική συνδρομή πέραν των ανωτάτων ορίων του ΠΔΠ προς την Ουκρανία για την προτεινόμενη χρηματοδοτική συνδρομή επιπλέον της χρηματοδοτικής συνδρομής προς τα κράτη μέλη της ΕΕ και την Ουκρανία στο πλαίσιο του μέσου ΜΧΣ+, του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία και της ΜΧΣ προς την Ουκρανία στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας για τα δάνεια προς την Ουκρανία, η πρόταση θα καταστήσει δυνατή την αποτελεσματικότερη χρήση των δημοσιονομικών πόρων εντός των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ. Η δυνατότητα παροχής της εγγύησης πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ θα προσφέρει πλήρη κάλυψη της χρηματοδοτικής συνδρομής που θα διατεθεί στην Ουκρανία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) XXX/XXX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου κατά τα επόμενα έτη, σύμφωνα με την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
Το ειδικό μέσο «δανειακό μέσο για την Ουκρανία» που περιλαμβάνεται στην παρούσα πρόταση θα κινητοποιηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού που προβλέπεται στο άρθρο 314 της ΣΛΕΕ, για ποσά που καθορίζονται σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διαδικασίες που προβλέπονται στις σχετικές βασικές πράξεις. Κατά την τρέχουσα περίοδο του ΠΔΠ, τα κεφάλαια που λαμβάνονται ως δάνειο για τη χρηματοδότηση του δανείου προς την Ουκρανία αναμένεται να επιφέρουν κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, το οποίο θα τιμολογηθεί το 2027, η κάλυψη του οποίου ενδέχεται να απαιτήσει την κινητοποίηση του ειδικού μέσου «δανειακού μέσου στήριξης της Ουκρανίας». Κατά την κινητοποίηση του δανειακού μέσου στήριξης της Ουκρανίας στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού, θα λαμβάνονται υπόψη τα δημοσιονομικά διαθέσιμα σε άλλα ειδικά μέσα, οι εφαρμοστέοι τομεακοί κανόνες, οι όποιες νομικές ή άλλες υποχρεώσεις, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του μέσου EURI, οι προτεραιότητες, η συνετή κατάρτιση του προϋπολογισμού και η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
Δεδομένου ότι οι δαπάνες που σχετίζονται με τα ειδικά μέσα εγγράφονται στον προϋπολογισμό «πέραν» των σχετικών ανώτατων ορίων του ΠΔΠ, η παρούσα πρόταση δεν επηρεάζει τα ανώτατα όρια του ΠΔΠ.
2025/3500 (APP)
Τροποποιημένη πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 312,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 106α,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου6,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Μετά τον απρόκλητο και αδικαιολόγητο επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Ένωση έχει στηρίξει την Ουκρανία με σειρά χρηματοδοτικών μέτρων.
(2)Η Ουκρανία θα χρειαστεί συνεχή χρηματοδοτική και οικονομική συνδρομή με προβλέψιμο, συνεχή, ομαλό, ευέλικτο και έγκαιρο τρόπο, η οποία θα καλύπτει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες που προκύπτουν κυρίως από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας. Για τον σκοπό αυτόν, η Ένωση θέσπισε νέο μέσο δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) XXX/XXX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Στο πλαίσιο του εν λόγω μέσου, η προβλεπόμενη χρηματοδοτική συνδρομή θα παρέχεται υπό μορφή δανείων.
(3)Με την απόφαση (ΕΕ) XXX του Συμβουλίου 6 εγκρίθηκε ενισχυμένη συνεργασία για τη θέσπιση δανείου στήριξης της Ουκρανίας, ύψους 90 000 000 000 EUR. . Σύμφωνα με το άρθρο 332 της ΣΛΕΕ, οι δαπάνες που απορρέουν από την εφαρμογή ενισχυμένης συνεργασίας βαρύνουν τα συμμετέχοντα κράτη μέλη. Το διοικητικό κόστος που σχετίζεται με την εφαρμογή τυχόν ενισχυμένων συνεργασιών θα πρέπει να βαρύνει τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
(4)Για τον σκοπό αυτόν, ηΗ εγγύηση του προϋπολογισμού της Ένωσης θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύψει τη χρηματοδοτική συνδρομή υπό μορφή δανείου προς την Ουκρανία, ύψους 90 000 000 000 EUR που εφαρμόζεται στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας βάσει του κανονισμού (ΕΕ) XXX/XXX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η εγγύηση αυτή θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι αναγκαίοι πόροι θα είναι πάντα διαθέσιμοι εγκαίρως, ώστε να μπορεί η Ένωση να εκπληρώνει όλες τις οικονομικές υποχρεώσεις της έναντι των πιστωτών της.
(5)Θα πρέπει να μπορούν να κινητοποιηθούν οι αναγκαίες πιστώσεις στον προϋπολογισμό της Ένωσης πέραν των ανώτατων ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τη χρηματοδοτική συνδρομή προς την Ουκρανία. Η δυνατότητα αυτή δεν θα πρέπει να θίγει την υποχρέωση τήρησης του ανώτατου ορίου των ιδίων πόρων που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053 του Συμβουλίου.
(6)Για να παρασχεθεί υποστήριξη στην Ουκρανία υπό ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους, είναι σκόπιμο να θεσπιστεί ένα νέο θεματικό ειδικό μέσο, το «δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας», το οποίο θα καταστήσει δυνατή τη χρηματοδότηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους περιλαμβάνει το κόστος χρηματοδότησης και το κόστος έκδοσης και διαχείρισης ρευστότητας που οφείλονται σε σχέση με τα κεφάλαια που λαμβάνονται ως δάνειο από τις κεφαλαιαγορές για δάνειο προς την Ουκρανία, το οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας. Δεδομένου ότι η τιμολόγηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους που σχετίζεται με το δάνειο προς την Ουκρανία αναμένεται να αρχίσει το τελευταίο έτος του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027, κατά την κινητοποίηση του δανειακού μέσου στήριξης της Ουκρανίας στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη τα δημοσιονομικά διαθέσιμα σε άλλα ειδικά μέσα, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των εφαρμοστέων τομεακών κανόνων, των όποιων νομικών ή άλλων υποχρεώσεων, μεταξύ άλλων βάσει του άρθρου 10α του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου 7 , των προτεραιοτήτων, της συνετής κατάρτισης του προϋπολογισμού και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
(7)Λαμβανομένου υπόψη του επείγοντος χαρακτήρα που συνεπάγονται οι έκτακτες ανάγκες της Ουκρανίας λόγω του απρόκλητου και αδικαιολόγητου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας, κρίνεται σκόπιμο να εφαρμοστεί η παρέκκλιση από την προθεσμία των οκτώ εβδομάδων που αναφέρεται στο άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.
(8)Επομένως, ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.
(9)Δεδομένης της κατάστασης στην Ουκρανία και για να καταστεί δυνατή η ταχεία εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό, αυτός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει επειγόντως την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 τροποποιείται ως εξής:
(1)Το άρθρο 2 τροποποιείται ως εξής:
α)στην παράγραφο 2, το πρώτο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«2. Όταν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν οι πόροι από τα ειδικά μέσα που προβλέπονται στα άρθρα 8, 9, 10, 10α, 10β, 10γ και 12, οι πιστώσεις για αναλήψεις υποχρεώσεων και οι αντίστοιχες πιστώσεις για πληρωμές εγγράφονται στον προϋπολογισμό πέραν των σχετικών ανώτατων ορίων του ΠΔΠ.»·
β)στην παράγραφο 3 Στο άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 προστίθεται το ακόλουθο εδάφιο:
«Όταν είναι αναγκαίο να παρασχεθεί εγγύηση για χρηματοδοτική συνδρομή υπό μορφή δανείου προς την Ουκρανία, το οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας βάσει του κανονισμού (ΕΕ) XXX/XXX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και έχει εγκριθεί σύμφωνα με το άρθρο 223 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509, το αναγκαίο ποσό παρέχεται πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ. »
(2)προστίθεται το ακόλουθο άρθρο 10γ:
«Άρθρο 10γ
Δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας
Το δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί με αποκλειστικό σκοπό τη χρηματοδότηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους του δανείου προς την Ουκρανία, το οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας. Το δανειακό μέσο στήριξης της Ουκρανίας μπορεί να κινητοποιείται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού που προβλέπεται στο άρθρο 314 της ΣΛΕΕ.»
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο/Η Πρόεδρος