Βρυξέλλες, 26.2.2026

COM(2026) 101 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ProtectEU: Θεματολόγιο για την πρόληψη και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας















1.Εισαγωγή

Το παρόν θεματολόγιο, το οποίο ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της ProtectEU: Ευρωπαϊκή στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια 1 , σηματοδοτεί την έναρξη μιας ανανεωμένης προσπάθειας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού, φαινόμενα τα οποία δεν γνωρίζουν σύνορα ούτε φυσικά ούτε ψηφιακά. Η τρομοκρατία 2 και ο βίαιος εξτρεμισμός 3 παραμένουν μια επίμονη πρόκληση για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Οι αυξανόμενες διασυνδέσεις μεταξύ της τρομοκρατίας και άλλων τομέων εγκληματικότητας, τα δίκτυα με πιο ρευστή δομή και οι λιγότερο ιδεολογικά καθοδηγούμενοι παράγοντες, καθώς και οι ασαφείς γραμμές μεταξύ των διαδικτυακών και των φυσικών επιχειρήσεων, αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση για τον ορισμό και τον εντοπισμό τρομοκρατικών εγκλημάτων. Σ’ αυτό το σύνθετο τοπίο απειλών, η καλύτερη προσέγγιση είναι η ενιαία δράση και, ενώ τα κράτη μέλη παραμένουν αποκλειστικά υπεύθυνα για την εθνική ασφάλεια 4 , η ΕΕ πρέπει να ενεργεί από κοινού με τα κράτη μέλη.

Μολονότι στην ΕΕ έχουν σημειωθεί λιγότερες συντονισμένες τρομοκρατικές επιθέσεις μεγάλης κλίμακας, η απειλή δεν έχει εξαλειφθεί —έχει εξελιχθεί. Μεταξύ του 2019 και του 2023, ο αριθμός των τρομοκρατικών συμβάντων υπερδιπλασιάστηκε (από 57 σε 120), προτού μειωθεί σε 58 το 2024 5 . Μεμονωμένοι δράστες και μικρές κυψέλες έχουν κατά κύριο λόγο την ευθύνη για τις πρόσφατες επιθέσεις. Το συνολικό επίπεδο απειλής παραμένει υψηλό και διαμορφώνεται από τον πολλαπλασιασμό των παραγόντων απειλής 6 . Παρότι η τρομοκρατία των τζιχαντιστών παραμένει η πιο σημαντική και θανατηφόρα τρομοκρατική απειλή 7 , οι τρομοκράτες και οι βίαιοι εξτρεμιστές καθοδηγούνται από ένα αυξανόμενο φάσμα κινήτρων, τα οποία δεν συνδέονται πάντα με μια συγκεκριμένη ιδεολογία, συμπεριλαμβανομένης της απόρριψης των ευρωπαϊκών δημοκρατικών αξιών, του αντισημιτισμού ή του αντιμουσουλμανικού μίσους 8 .

Η ΕΕ έχει ήδη αναλάβει δράση για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού, χρησιμοποιώντας το θεματολόγιο της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας του 2020 9 ως χάρτη πορείας με στόχο τη δημιουργία μιας ασφαλέστερης ΕΕ. Κατά τη δεκαετία που ακολούθησε το κύμα των αποτρόπαιων επιθέσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη, μεταξύ άλλων στο Παρίσι και τις Βρυξέλλες, η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για την ποινικοποίηση των τρομοκρατικών εγκλημάτων, την αντιμετώπιση του τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο και τον περιορισμό της πρόσβασης σε χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, πυροβόλα όπλα και εκρηκτικά. Ενισχύσαμε την ικανότητά μας να εντοπίζουμε και να σταματάμε τις μετακινήσεις τρομοκρατών στα εξωτερικά σύνορα μέσω εκσυγχρονισμένων συστημάτων ασφάλειας και διαχείρισης των συνόρων, καλύτερης ανταλλαγής πληροφοριών και στενότερης συνεργασίας τόσο εντός της ΕΕ όσο και με τρίτες χώρες.

Οι οργανισμοί της ΕΕ έχουν παράσχει επιχειρησιακή στήριξη και εργαλεία στα κράτη μέλη, καθιστώντας αποτελεσματικότερες τις έρευνες και τις διώξεις στον τομέα της τρομοκρατίας, με περισσότερες από 2 000 συλλήψεις και περισσότερες από 1 800 καταδίκες για τρομοκρατικά εγκλήματα 10 κατά την τελευταία πενταετία. Οι δομές στήριξης σε επίπεδο ΕΕ, όπως ο κόμβος γνώσης της ΕΕ για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης και το πρόγραμμα συμβουλών για θέματα προστασίας της ασφάλειας, παρείχαν τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επωφεληθούν από κοινές πρακτικές και εμπειρογνωσία, αυξάνοντας την ανθεκτικότητα σε ολόκληρη την ΕΕ. Με βάση τα επιτεύγματα αυτά, το παρόν θεματολόγιο, το οποίο αναπτύχθηκε σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και άλλους συμφεροντούχους, προσδιορίζει τα εναπομένοντα κενά και καθορίζει συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι εξωτερικές συγκρούσεις δημιουργούν αυξημένους κινδύνους και έχουν αντίκτυπο στην ασφάλεια της ΕΕ. Οι επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και η επακόλουθη σύγκρουση στη Γάζα τροφοδότησαν την ένταση μίσους και την υποκίνηση βίας σε ολόκληρο το ιδεολογικό φάσμα. Φορείς τζιχαντιστικής δράσης εργαλειοποίησαν τα γεγονότα αυτά μέσω της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο και των ρητών εκκλήσεων σε βία. Παρόμοια αφηγήματα έχουν επίσης αξιοποιηθεί από αριστερούς και δεξιούς εξτρεμιστές. Αυτό συμβάλλει στην αύξηση του κινδύνου επιθέσεων. Το Ισλαμικό Κράτος και οι συνδεδεμένες μ’ αυτό οργανώσεις παραμένουν μία από τις κύριες εξωτερικές απειλές για την ΕΕ λόγω της ικανότητάς τους να εμπνέουν επιθέσεις. Η ασταθής κατάσταση στη Συρία εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια λόγω της πιθανής αναζωπύρωσης της οργάνωσης του Ισλαμικού Κράτους και του αβέβαιου μέλλοντος των αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών σε εγκαταστάσεις κράτησης και σε στρατόπεδα στη βορειοανατολική Συρία. Οι τρομοκρατικές οργανώσεις στοχοποιούν ολοένα και περισσότερο το προσωπικό και τις επιχειρήσεις των ανθρωπιστικών οργανώσεων μέσω της βίας, του εκφοβισμού και της παρακώλυσης.

Επιπλέον, στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Ρωσία έχει προβεί σε ολοένα και περισσότερες δολιοφθορές και υβριδικές ενέργειες κατά της ΕΕ. Οι ενέργειες αυτές παραβιάζουν την εδαφική κυριαρχία των κρατών μελών, υπονομεύουν την ακεραιότητα των δημοκρατικών θεσμών και συνιστούν άμεση απειλή για την ασφάλεια και την προστασία του άμαχου πληθυσμού. Συνοδεύονται από συντονισμένες δραστηριότητες επιρροής από παράγοντες που συνδέονται με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης βίαιων εξτρεμιστικών και άλλων διχαστικών αφηγημάτων στην Ευρώπη. Η σύγκρουση ανέδειξε επίσης πιθανούς κινδύνους για την ασφάλεια που συνδέονται με την επιστροφή αλλοδαπών εθελοντών και Ρώσων πρώην μαχητών με πολεμική πείρα.

Η ΕΕ έχει επίσης αντιμετωπίσει σύνθετες απειλές που υποστηρίζονται από τρομοκρατικές ομάδες καθώς και από ξένους κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες. Εχθρικοί παράγοντες καταφεύγουν σε τρομοκρατικούς τρόπους δράσης, όπως η τοποθέτηση αυτοσχέδιων εμπρηστικών μηχανισμών σε αεροπορικά φορτία, οι κυβερνοεπιθέσεις και η δολιοφθορά υποδομών ζωτικής σημασίας, καθώς και στη χρήση τρομοκρατών και βίαιων εξτρεμιστών ως πληρεξουσίων. Εξακολουθούν να υφίστανται καιροσκοπικοί δεσμοί μεταξύ της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος και του κυβερνοεγκλήματος, με τη χρήση μοντέλων «εγκλήματος ως υπηρεσίας», κοινών δεξαμενών στρατολόγησης, εγκληματικών αγορών και υπόγειων τραπεζικών δικτύων 11 . Οι εντεινόμενες διασυνδέσεις μεταξύ της τρομοκρατίας, του κυβερνοεγκλήματος, των εχθρικών εξωτερικών παρεμβάσεων και του οργανωμένου εγκλήματος θέτουν προκλήσεις όσον αφορά τον καταλογισμό της ποινικής ευθύνης και τον συντονισμό των αντιδράσεων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

Ο αριθμός των ανηλίκων που εμπλέκονται στην τρομοκρατία και στον βίαιο εξτρεμισμό έχει αυξηθεί κατακόρυφα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το 2024 σχεδόν το ένα τρίτο των υπόπτων τρομοκρατίας στην ΕΕ ήταν κάτω των 20 ετών, με τον νεότερο να είναι μόλις 12 ετών. Οι περισσότεροι από αυτούς τους ανηλίκους έχουν συνδεθεί με την τζιχαντιστική τρομοκρατία, παρότι ο βίαιος δεξιός εξτρεμισμός έχει κερδίσει έδαφος, ιδίως μέσω δικτύων επιταχυντισμού, «ενεργών συλλόγων» 12 και διαδικτυακών εξτρεμιστικών δικτύων 13 που διαδίδουν βίαιο περιεχόμενο και εξαναγκάζουν ευάλωτους ανηλίκους σε πράξεις αυτοτραυματισμού και βίας. Οι μικτές ιδεολογίες έχουν εξέχουσα θέση, με την έλξη προς τη βία να αποτελεί το κύριο κίνητρο για πολλές επιθέσεις από μεμονωμένους δράστες.  

Οι τρομοκράτες και οι βίαιοι εξτρεμιστές εκμεταλλεύονται ολοένα και περισσότερο το διαδικτυακό οικοσύστημα και τις νέες τεχνολογίες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις πλατφόρμες παιχνιδιών για την ανταλλαγή επιβλαβούς περιεχομένου, τη διάδοση παραπληροφόρησης, τη ριζοσπαστικοποίηση, την άντληση κεφαλαίων και τη στρατολόγηση. Η αλγοριθμική ενίσχυση του εξτρεμιστικού περιεχομένου ευνοεί τη ριζοσπαστικοποίηση. Οι τρομοκρατικοί παράγοντες συντονίζουν σχέδια για διατερματικές κρυπτογραφημένες πλατφόρμες επικοινωνίας (E2EE) και χρηματοδοτούν τα δίκτυα και τις επιθέσεις τους με κρυπτονομίσματα, μη αντικαταστατά ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (NFT) και «ψηφιακή χαβάλα» 14 . Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται καταχρηστικά για τη δημιουργία εγχειριδίων οδηγιών για επιθέσεις. Η τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης (π.χ. για την κατασκευή πυροβόλων όπλων) και η αυξημένη χρήση συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (μη ΕΑ/δρόνοι) επιδεινώνουν περαιτέρω την απειλή.

Με βάση εκτενείς διαβουλεύσεις με τους συμφεροντούχους και τα πρόσφατα συμπεράσματα του Συμβουλίου 15 σχετικά με την τρομοκρατία, το θεματολόγιο συνδυάζει σημαντικές υπό εξέλιξη δραστηριότητες με νέες πρωτοβουλίες, ώστε να συμβαδίζει με το ταχέως εξελισσόμενο τοπίο απειλών. Καθορίζει συγκεκριμένες δράσεις για την πρόβλεψη απειλών, την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης, την προστασία των ανθρώπων τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού, τη διασφάλιση ταχείας και συντονισμένης αντίδρασης σε επιθέσεις και την ενίσχυση της παγκόσμιας καταπολέμησης της τρομοκρατίας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του ανθρωπιστικού δικαίου.

Η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της τρομοκρατίας είναι εκείνη που καταδεικνύει την προσήλωση στις αξίες μας που δέχονται επίθεση· ως εκ τούτου, όλες οι δράσεις βασίζονται στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Για να συμπληρωθεί και να ολοκληρωθεί η απάντηση αυτή, τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν και να επικαιροποιούν τακτικά τις εθνικές στρατηγικές τους, σύμφωνα με το στρατηγικό πλαίσιο που καθορίζεται στο παρόν θεματολόγιο.

2.Πυλώνες για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού

2.1 Πρόβλεψη απειλών

Η ασφάλεια ξεκινά με την αποτελεσματική πρόβλεψη και ανάλυση προοπτικών. Η ΕΕ έχει αναπτύξει ισχυρές ικανότητες επίγνωσης της κατάστασης όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Η Ενιαία Ικανότητα Ανάλυσης Πληροφοριών της ΕΕ (στο εξής: SIAC), το ενιαίο σημείο εισόδου για τις συνεισφορές πληροφοριών των κρατών μελών, παρέχει έγκαιρες αξιολογήσεις απειλών, ενώ η Ευρωπόλ καταρτίζει τακτικές εκθέσεις τάσεων με βάση πληροφορίες για την επιβολή του νόμου.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (στο εξής: ύπατος εκπρόσωπος) θα δώσει προτεραιότητα στην ενίσχυση της SIAC όσον αφορά τους πόρους και τις ικανότητες. Εκτός από την ανάπτυξη ασφαλών διαύλων επικοινωνίας και την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τον προτεινόμενο κανονισμό για την ασφάλεια των πληροφοριών στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, η Επιτροπή και ο ύπατος εκπρόσωπος θα εργαστούν για την περαιτέρω ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του προσωπικού της ΕΕ με σκοπό την προώθηση μιας νοοτροπίας «ανάγκης για κοινοποίηση», διατηρώντας παράλληλα την αρχή της «ανάγκης για γνώση» όσον αφορά τις διαβαθμισμένες πληροφορίες.

Ο δυναμικός και απρόβλεπτος χαρακτήρας των αναδυόμενων απειλών απαιτεί ενισχυμένες ικανότητες πρόβλεψης στον τομέα της επιβολής του νόμου. Όπως ορίζεται στη στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια ProtectEU, η Επιτροπή θα προτείνει την ενίσχυση της αναλυτικής υποστήριξης της Ευρωπόλ, συμπεριλαμβανομένων των ικανοτήτων συλλογής πληροφοριών ανοικτής πηγής (OSINT). Όπου είναι δυνατόν, οι εκθέσεις τάσεων, οι συνόψεις κατάστασης και οι θεματικές αναλύσεις της Ευρωπόλ θα μπορούσαν να διατίθενται σε μη διαβαθμισμένη μορφή, προκειμένου να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις αναδυόμενες τάσεις προς στήριξη των προσπαθειών έγκαιρου εντοπισμού και πρόληψης. Επιπλέον, οι αναλύσεις απειλών που εκπονεί η Επιτροπή, όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια ProtectEU, θα συμβάλουν επίσης στον εντοπισμό των αναδυόμενων απειλών και των πολιτικών μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού. 

Η ανάλυση προοπτικών είναι εξίσου απαραίτητη για τον εντοπισμό των κινδύνων και των ευκαιριών που απορρέουν από τις νέες τεχνολογίες 16 . Το έργο του Κοινού Κέντρου Ερευνών θα συνεχίσει να καθοδηγεί την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας. Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό των νέων τεχνολογιών όσον αφορά την επιβολή του νόμου και να προετοιμαστεί η αντιμετώπιση της κατάχρησής τους από τρομοκράτες και βίαιους εξτρεμιστές, η Επιτροπή θα ενισχύσει την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και της χρηματοδότησης της εσωτερικής ασφάλειας με ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων το 2026 και μετέπειτα. Στις ερευνητικές προτεραιότητες θα περιλαμβάνονται οι ικανότητες έγκαιρου εντοπισμού και η καινοτομία σε τεχνολογίες, όπως η ΤΝ, η αντιμετώπιση της εξτρεμιστικής χρήσης των επιγραμμικών πλατφορμών, οι νέες μέθοδοι χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (π.χ. κρυπτοστοιχεία) και η προστασία των πολιτών και των δημόσιων χώρων από απειλές που θέτει η χρήση εκρηκτικών, δρόνων και όπλων που έχουν κατασκευαστεί με τρισδιάστατη εκτύπωση, καθώς και ο εμβολισμός με οχήματα και η χρήση όπλων με λεπίδα. Για να διασφαλιστεί η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας, η Επιτροπή θα στηρίξει επίσης τη δοκιμή και την ανάπτυξη χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ λύσεων για τον εξοπλισμό των αρχών επιβολής του νόμου με προηγμένα εργαλεία και μεθοδολογίες με σκοπό την αποτελεσματική πρόληψη, εντοπισμό και αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού.

ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή:

·θα στηρίξει την ανάπτυξη ασφαλών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ·

·θα ενισχύσει την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και της χρηματοδότησης για την εσωτερική ασφάλεια·

·θα στηρίξει τη δοκιμή και την ανάπτυξη λύσεων χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ για τον εξοπλισμό των αρχών επιβολής του νόμου με εργαλεία αιχμής.

Ο ύπατος εκπρόσωπος:

·θα ενισχύσει τη SIAC κατά προτεραιότητα σύμφωνα με το κοινό έγγραφο του ύπατου εκπροσώπου και των κρατών μελών.

Η Ευρωπόλ:

·θα ενισχύσει την αναλυτική υποστήριξη και τις ικανότητες συλλογής πληροφοριών ανοικτής πηγής (OSINT).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενθαρρύνονται:

·να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις για τον κανονισμό σχετικά με την ασφάλεια των πληροφοριών στα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης.

2.2 Πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης  

Πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης σημαίνει αντιμετώπιση των παραγόντων που την τροφοδοτούν προτού εδραιωθούν. Απαιτεί προσέγγιση που καλύπτει το σύνολο της κοινωνίας, με τη συμμετοχή συμφεροντούχων από όλους τους τομείς της εκπαίδευσης, των κοινωνικών και πολιτιστικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών για τη νεολαία, των αρχών επιβολής του νόμου, των φυλακών και των υπηρεσιών δικαστικής επιτήρησης, των τοπικών κοινοτήτων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των διαδικτυακών περιβαλλόντων. Η δημιουργία του κόμβου γνώσης της ΕΕ για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης (στο εξής: κόμβος γνώσης) 17 τον Ιούνιο του 2024 και η διάθεση 60 εκατ. EUR σε διάστημα τεσσάρων ετών σηματοδότησαν μια σημαντική αλλαγή στην πολιτική πρόληψης της ΕΕ.

Ο κόμβος γνώσης συνδέει περισσότερους από 6 000 υπευθύνους χάραξης πολιτικής, ερευνητές και επαγγελματίες σε ολόκληρη την Ευρώπη και αναπτύσσει καθοδήγηση για τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και τους επαγγελματίες, πρακτικά εργαλεία, κατάρτιση και εξατομικευμένες υπηρεσίες στήριξης.  Λειτουργεί στο πλαίσιο των στρατηγικών κατευθύνσεων 18 που καθορίζονται από τα κράτη μέλη και θα επικαιροποιηθούν το 2027. Το παρόν θεματολόγιο καθορίζει συγκεκριμένα καθήκοντα για τον κόμβο γνώσης και διασφαλίζει ότι εκπληρώνει πλήρως την εντολή του, μετουσιώνοντάς τα σε επιχειρησιακή στήριξη προς τα κράτη μέλη, βοηθώντας τα να προβλέπουν τους αναδυόμενους κινδύνους και να εντοπίζουν ειδικές ανά χώρα αντιδράσεις στη ριζοσπαστικοποίηση.

2.2.1. Ανάπτυξη εργαλειοθήκης πρόληψης για ανηλίκους

Οι συνέπειες της εμπλοκής των ανηλίκων στη ριζοσπαστικοποίηση και στην τρομοκρατία είναι εκτεταμένες και επηρεάζουν όχι μόνο τους εμπλεκόμενους ανηλίκους, αλλά και τις κοινότητες και τις κοινωνίες στο σύνολό τους. Για να αντιμετωπιστεί το ανησυχητικό ποσοστό των ανηλίκων που ριζοσπαστικοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει τις δραστηριότητες του κόμβου γνώσης και θα παράσχει στρατηγική καθοδήγηση για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης των ανηλίκων. Θα εστιάσει στον έγκαιρο εντοπισμό, στην ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων, στην ανθεκτικότητα μέσω της εκπαίδευσης 19 και της κοινωνικής ένταξης, ιδίως των ευάλωτων ανηλίκων, στη στήριξη των οικογενειών και των κοινοτήτων, στην ασφαλή διαδικτυακή συμμετοχή και στη διατομεακή συνεργασία, αξιοποιώντας επίσης το έργο των υφιστάμενων δικτύων των κέντρων ασφαλούς διαδικτύου στα κράτη μέλη και στις υποψήφιες χώρες.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι προκλήσεις στον τομέα της ψυχικής υγείας μπορούν να καταστήσουν τους ανηλίκους πιο ευάλωτους σε εξτρεμιστικά αφηγήματα, βία και στρατολόγηση. Ως εκ τούτου, θα προωθήσει τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των φορέων πρόληψης και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για την προστασία των παιδιών 20 . Στο πνεύμα αυτό, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενσωματώσουν ψυχοκοινωνική εμπειρογνωσία και στήριξη στα οικεία πλαίσια πρόληψης.

2.2.2.    Οικοδόμηση ανθεκτικών κοινωνιών

Για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινοτήτων, η Επιτροπή δρομολογεί το πρόγραμμα συμμετοχής και ενδυνάμωσης των κοινοτήτων (CEEP), το οποίο διαθέτει 5 εκατ. EUR για να εφοδιάσει την κοινωνία των πολιτών και τους επαγγελματίες με ψηφιακές δεξιότητες για αποτελεσματικές διαδικτυακές παρεμβάσεις και να ενισχύσει τις φωνές των νέων που ασχολούνται με την πρόληψη.

Η προστασία όλων των θρησκευτικών κοινοτήτων από το μίσος, τις διακρίσεις και τη βία παραμένει βασική ευρωπαϊκή δέσμευση. Η Επιτροπή θα επιταχύνει την εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής 21 και θα δημιουργήσει ένα δίκτυο για την αντιμετώπιση της αντισημιτικής ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με την εν λόγω στρατηγική, η SIAC θα συνεχίσει να περιλαμβάνει αναλύσεις συγκεκριμένων απειλών κατά Εβραίων, εβραϊκών κοινοτήτων και χώρων λατρείας στις τακτικές αξιολογήσεις απειλών που διενεργεί. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ακολουθήσουν τις συστάσεις της συνεργασίας βάσει έργου για την πρόληψη και την καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού σε σχέση με τον αντισημιτισμό 22 .

Για να ενισχυθεί η αντίδραση του ποινικού δικαίου σε επίπεδο ΕΕ σε όλες τις μορφές μίσους, συμπεριλαμβανομένου του αυξανόμενου αντιμουσουλμανικού μίσους, η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο ανάληψης νομοθετικής πρωτοβουλίας για την εναρμόνιση του ορισμού των αδικημάτων μίσους που διαπράττονται στο διαδίκτυο 23 . Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με την Ευρωπόλ για τη βελτίωση του εντοπισμού εξτρεμιστικού περιεχομένου με τη βοήθεια ΤΝ, τη βελτίωση της χρήσης κοινών δεικτών απειλών και την ταχύτερη συνεργασία μεταξύ πλατφορμών, αρχών επιβολής του νόμου και ερευνητών, με σκοπό τον εντοπισμό προπαγάνδας που παράγεται από ΤΝ και συντονισμένων εκστρατειών ριζοσπαστικοποίησης.

2.2.3. Αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης στις φυλακές, των αποφυλακισθέντων και διαχείριση της επιστροφής αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών και των μελών των οικογενειών τους

Ενόψει της πιθανής αποφυλάκισης των κρατουμένων που έχουν εκτίσει την ποινή τους αλλά ενδέχεται να έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί 24 , απαιτείται ισχυρότερος συντονισμός και προσαρμοσμένα μέτρα επανένταξης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των σωφρονιστικών αρχών, των αρχών δικαστικής επιτήρησης και των αρχών επιβολής του νόμου και να εφαρμόσουν τεκμηριωμένα προγράμματα απεμπλοκής και επανένταξης.

Ο κόμβος γνώσης θα στηρίξει τις προσπάθειες αυτές αναπτύσσοντας εργαλεία για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων κατά το στάδιο πριν από την αποφυλάκιση, ενώ η Επιτροπή θα παράσχει καθοδήγηση για τη στήριξη των εθνικών προσεγγίσεων όσον αφορά αποφυλακισθέντες που έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί.

Για τη διαχείριση των σύνθετων προκλήσεων που συνδέονται με την επιστροφή αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών και των οικογενειών τους, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να συνεχίσουν να αποτρέπουν τις αναχωρήσεις προς περιοχές συγκρούσεων και να επιδιώκουν την αποτελεσματική δίωξη των αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών που επιστρέφουν. Ο κόμβος γνώσης θα στηρίξει τα κράτη μέλη με εργαλεία για την αξιολόγηση των κινδύνων και την ασφαλή διαχείριση των επιστρεφόντων, καθώς και με κατάρτιση σχετικά με την αποκατάσταση και την επανένταξη, με έμφαση στην προστασία των παιδιών προς το βέλτιστο συμφέρον τους.

2.2.4. Στήριξη των θυμάτων τρομοκρατίας

Τα θύματα της τρομοκρατίας αντιμετωπίζουν μακροχρόνιες συνέπειες και χρειάζονται εξειδικευμένη στήριξη. Οι συννομοθέτες κατέληξαν πρόσφατα σε συμφωνία σχετικά με την προτεινόμενη αναθεώρηση της οδηγίας για τα δικαιώματα των θυμάτων 25 , η οποία θα ενισχύσει την προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων της τρομοκρατίας, συμπληρούμενη από τη νέα στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα των θυμάτων. Η Επιτροπή θα ενισχύσει επίσης την προβολή της Ημέρας Μνήμης της ΕΕ για τα θύματα της τρομοκρατίας και θα στηρίξει τις ενώσεις θυμάτων, προωθώντας τον ενεργό ρόλο τους στα προγράμματα πρόληψης.

ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον κόμβο γνώσης της ΕΕ:

·θα αναπτύξει εργαλειοθήκη πρόληψης για ανηλίκους, συμπεριλαμβανομένου οδηγού για γονείς με σκοπό την προστασία των νέων από τη ριζοσπαστικοποίηση στο διαδικτυακό περιβάλλον και πρακτικών μοντέλων για ανοικτές τηλεφωνικές γραμμές και τηλεφωνικά κέντρα για την αναφορά και την ανάληψη δράσης σχετικά με ενδείξεις ριζοσπαστικοποίησης·

·θα αναπτύξει τυποποιημένες διαδικασίες και κοινή μεθοδολογία αξιολόγησης κινδύνου για τους ριζοσπαστικοποιημένους κρατούμενους κατά το στάδιο πριν από την αποφυλάκιση.

Η Επιτροπή:

·θα δρομολογήσει το πρόγραμμα συμμετοχής και ενδυνάμωσης των κοινοτήτων μαζί με το παρόν θεματολόγιο·

·θα εκπονήσει συστάσεις σχετικά με την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης των ανηλίκων και σχετικά με τους αποφυλακισθέντες·

·θα υποβάλει νέα στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα των θυμάτων·

·θα συνεργαστεί με την Ευρωπόλ για τη βελτίωση του εντοπισμού εξτρεμιστικού περιεχομένου και περιεχομένου εκστρατειών ριζοσπαστικοποίησης με τη βοήθεια ΤΝ.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται:

·να ενσωματώσουν την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης στην εκπαίδευση και τον αθλητισμό, με βάση τις συστάσεις, τα εργαλεία και τις ορθές πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί σε επίπεδο ΕΕ·

·να ενισχύσουν τις εκστρατείες στρατηγικής επικοινωνίας και ευαισθητοποίησης, με βάση τη στήριξη που παρέχεται από τον κόμβο γνώσης της ΕΕ·

·να ενισχύσουν την ανταλλαγή πληροφοριών και να εφαρμόσουν προγράμματα απεμπλοκής και επανένταξης για αποφυλακισθέντες·

·να αποτρέπουν τις αναχωρήσεις προς περιοχές συγκρούσεων και να διώκουν αλλοδαπούς τρομοκράτες μαχητές που επιστρέφουν.

2.3 Προστασία των πολιτών στο διαδίκτυο

Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ έχει δημιουργήσει ένα από τα πλέον προηγμένα κανονιστικά πλαίσια στον κόσμο για την καταπολέμηση της τρομοκρατικής δραστηριότητας στο διαδίκτυο, το οποίο συμπληρώνεται από την εθελοντική συνεργασία των κρατών μελών, των επιγραμμικών πλατφορμών και της Ευρωπόλ.

Ωστόσο, η απειλή συνεχίζει να εξελίσσεται. Τα εξτρεμιστικά δίκτυα προσαρμόζονται γρήγορα, εκμεταλλεύονται τις αναδυόμενες τεχνολογίες και μετακινούνται από τις ανοικτές πλατφόρμες στην εκμετάλλευση κλειστών συνομιλιών και κρυπτογραφημένων υπηρεσιών. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές προκλήσεις για τον εντοπισμό και την πρόληψη τρομοκρατικών σχεδίων, για τη χαρτογράφηση τρομοκρατικών δικτύων και των υποστηρικτών τους, καθώς και για τη διερεύνηση και τη δίωξη τρομοκρατικών δραστηριοτήτων. Επιπλέον, το τρομοκρατικό υλικό πολλαπλασιάζεται ευκολότερα, γεγονός που απαιτεί πιο έξυπνα εργαλεία εντοπισμού, ώστε να διασφαλίζεται ότι το τρομοκρατικό περιεχόμενο που εντοπίζεται δεν επανεμφανίζεται αλλού. Η Επιτροπή θα ενισχύσει την επιβολή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και θα στηρίξει την αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού για το τρομοκρατικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο (στο εξής: κανονισμός TCO), θα καλύψει τα εναπομένοντα κενά και θα διασφαλίσει ταχύτερες και πιο συντονισμένες απαντήσεις για τη διατήρηση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας του διαδικτυακού χώρου έναντι της κατάχρησης, διασφαλίζοντας παράλληλα τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια ProtectEU, η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης σχέδιο δράσης για την προστασία των παιδιών από την εγκληματικότητα, το οποίο θα περιλαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης σε εγκληματικές δραστηριότητες τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού.

2.3.1. Πλήρης αξιοποίηση των κανονιστικών πλαισίων για την αντιμετώπιση του τρομοκρατικού και εξτρεμιστικού περιεχομένου στο διαδίκτυο

Ο κανονισμός για το τρομοκρατικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της διάδοσης τρομοκρατικού υλικού, καθιστώντας δυνατή την ταχεία αφαίρεση τρομοκρατικού περιεχομένου. Η σημασία του αποδείχθηκε μετά τις επιθέσεις της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν εκδόθηκαν αρκετές εκατοντάδες εντολές αφαίρεσης τρομοκρατικού περιεχομένου 26 .

Έως τον Δεκέμβριο του 2025 οι αρχές των κρατών μελών είχαν ήδη αποστείλει 2 032 εντολές αφαίρεσης και περισσότερες από 97 900 παραπομπές για οικειοθελή αφαίρεση 27 . Για την περαιτέρω στήριξη της εφαρμογής, η Ευρωπόλ θα αναπτύξει μια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων ανταλλαγής κωδικών κατακερματισμού [βάση δεδομένων ψηφιακών αποτυπωμάτων («hashes»)] για τρομοκρατικό και βίαιο εξτρεμιστικό περιεχόμενο. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη και στους παρόχους υπηρεσιών φιλοξενίας να επισημαίνουν, να αντιστοιχίζουν και να αφαιρούν με ασφάλεια περιεχόμενο σε όλες τις πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου που αφαιρείται βάσει του κανονισμού TCO.

Η Επιτροπή θα ολοκληρώσει την αξιολόγηση του κανονισμού TCO έως το τέλος του 2026. Με βάση την αξιολόγηση, η Επιτροπή θα διερευνήσει την περαιτέρω ενίσχυση του κανονισμού TCO, ώστε να παραμείνει κατάλληλος για τον επιδιωκόμενο σκοπό, και θα τον απλουστεύσει όπου είναι δυνατόν, διατηρώντας παράλληλα διασφαλίσεις για την αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, η Επιτροπή θα διασφαλίσει την αυστηρή επιβολή άλλης συναφούς νομοθεσίας που προστατεύει τον ψηφιακό χώρο, όπως η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων.

Ο κανονισμός TCO και η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες διαμορφώνουν μια ενισχυμένη και αμοιβαία υποστηρικτική αρχιτεκτονική 28 για την καταπολέμηση της τρομοκρατικής δραστηριότητας και του βίαιου εξτρεμισμού στο διαδίκτυο. Ενώ η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες θεσπίζει οριζόντιο πλαίσιο υποχρεώσεων δέουσας επιμέλειας για τους διαδικτυακούς μεσάζοντες με σκοπό την αντιμετώπιση του παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο και της αλγοριθμικής ενίσχυσής του, καθώς και τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων που συνδέονται με τις υπηρεσίες τους, ο κανονισμός TCO καθορίζει ειδικές τομεακές απαιτήσεις για το τρομοκρατικό περιεχόμενο και ταχεία επιχειρησιακά εργαλεία για την αφαίρεσή του. Οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης έχουν ήδη αναγνωρίσει την τρομοκρατία και τον βίαιο εξτρεμισμό στο διαδίκτυο ως συστημικούς κινδύνους 29 . Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά τα εφαρμοζόμενα μέτρα μετριασμού και θα επιβάλλει την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, όπου απαιτείται.

Επιπλέον, το ευρωπαϊκό συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών διαδραματίζει καίριο ρόλο στη διασφάλιση της αποτελεσματικής και συνεπούς επιβολής της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων των παρόχων υπηρεσιών να αντιμετωπίζουν την παράνομη ριζοσπαστικοποίηση και το βίαιο εξτρεμιστικό περιεχόμενο. Ο κανονισμός για την ΤΝ 30 εναρμονίζει τους κανόνες για την ΤΝ, μεταξύ άλλων για τα εργαλεία ΤΝ υψηλού κινδύνου. Η Επιτροπή θα εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη των αρχών επιβολής του νόμου και του δικαστικού σώματος όσον αφορά τη βελτίωση της ικανότητάς τους να εντοπίζουν και να προλαμβάνουν απειλές με πιστοποιημένα αξιόπιστα συστήματα ΤΝ για χρήσεις υψηλού κινδύνου, με παράλληλο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η στρατηγική εφαρμογής της ΤΝ θα στηρίξει περαιτέρω την ανάπτυξη και την υιοθέτηση λύσεων ΤΝ για σκοπούς εσωτερικής ασφάλειας. Από τον Αύγουστο του 2026 θα εφαρμόζονται οι απαγορεύσεις του κανονισμού για την ΤΝ, με τις οποίες απαγορεύεται η διάθεση στην αγορά της ΕΕ συστημάτων ΤΝ και διαλογικών ρομπότ που χειραγωγούν τους χρήστες, μεταξύ άλλων όταν η εν λόγω χειραγώγηση οδηγεί σε ριζοσπαστικοποίηση με σκοπό τη διάπραξη τρομοκρατικών εγκλημάτων ή άλλων σημαντικών βλαβών. Επιπλέον, εάν τα μεγάλα μοντέλα παραγωγικής ΤΝ ενισχύουν την επιβλαβή χειραγώγηση που οδηγεί σε ριζοσπαστικοποίηση των χρηστών, οι πάροχοι θα πρέπει να αξιολογούν και να μετριάζουν τους εν λόγω κινδύνους, και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία ΤΝ θα συνεργαστεί μαζί τους για την αντιμετώπιση των εν λόγω ζητημάτων.

2.3.2.    Συνεργασία με τον κλάδο

Η εθελοντική συνεργασία με τους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών είναι απαραίτητη για την αντίδραση στις αναδυόμενες τάσεις και στο εξελισσόμενο τοπίο των διαδικτυακών απειλών. Για τον σκοπό αυτόν, το φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο αποτελεί το κύριο μέσο της Επιτροπής και θα ενισχυθεί περαιτέρω. Το φόρουμ αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συνεργασίας ιδιωτικού-δημόσιου τομέα, στο οποίο συμμετέχουν υπουργεία των κρατών μελών της ΕΕ, αρχές επιβολής του νόμου, η κοινωνία των πολιτών και πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των πλατφορμών μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Με τον τρόπο αυτόν καθίσταται δυνατή η ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις προτεραιότητες και υποστηρίζονται συντονισμένες και ολοκληρωμένες αντιδράσεις όσον αφορά την καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης και τον περιορισμό της διάδοσης τρομοκρατικού και βίαιου εξτρεμιστικού περιεχομένου.

Η Επιτροπή θα συνεργαστεί επίσης με το ευρωπαϊκό συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών, σε συνεργασία με συναφείς συμφεροντούχους επιβολής του νόμου και εταιρείες, για την ενίσχυση των προσπαθειών κατά της διάδοσης τρομοκρατικού και βίαιου εξτρεμιστικού περιεχομένου, καθώς και κατά της ριζοσπαστικοποίησης στο διαδίκτυο, στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, ειδικές δράσεις για τη στήριξη των παρόχων διαδικτυακών υπηρεσιών όσον αφορά τη συμμόρφωση με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την επιβολή της. Οι δράσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό αποτελεσματικών μέτρων μετριασμού με στόχο την αντιμετώπιση συστημικών κινδύνων, την ανάπτυξη και εφαρμογή προαιρετικών κατευθυντήριων γραμμών και κωδίκων δεοντολογίας ή πλαισίων εθελοντικής συνεργασίας. Μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν την έκδοση συστάσεων ή συμβουλών προς τους συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών για την υποστήριξη συντονισμένης δράσης σε εθνικό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά υπηρεσίες που δεν χαρακτηρίζονται ως πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες ή μηχανές αναζήτησης. Μπορούν επίσης να εστιάσουν στην ενίσχυση και στον εξορθολογισμό της ανταλλαγής σχετικών πληροφοριών για τις τάσεις και τους αναδυόμενους κινδύνους που συνδέονται με τις υπηρεσίες που παρέχονται από διαδικτυακούς μεσάζοντες.

Οι θεωρίες συνωμοσίας, τα εξτρεμιστικά αφηγήματα και το ακραίο βίαιο και οριακό περιεχόμενο τροφοδοτούν τη ριζοσπαστικοποίηση και την πόλωση. Στο πλαίσιο του φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο, η Ευρωπόλ θα διευκολύνει τη συνεργασία με παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών για τη βελτίωση του χειρισμού του εν λόγω περιεχομένου, όταν ενσωματώνεται σε αφηγήματα που υποκινούν ή στρατολογούν για τρομοκρατικές πράξεις 31 , με παράλληλο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Τρομοκράτες και εξτρεμιστικοί παράγοντες εκμεταλλεύονται ολοένα και περισσότερο τα διαδικτυακά παιχνίδια για τη διάδοση προπαγάνδας, την απευαισθητοποίηση στη βία και τη στρατολόγηση οπαδών, συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, το φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο θα προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ του τομέα των διαδικτυακών παιχνιδιών και των αρχών επιβολής του νόμου με έμφαση στην προστασία των ανηλίκων και θα διερευνήσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης κατευθυντήριων γραμμών για την πρόληψη της στρατολόγησης σ’ αυτούς τους χώρους. Η Ευρωπόλ θα αναπτύξει ειδική ικανότητα παρακολούθησης και ανάλυσης της εν λόγω κατάχρησης. Επιπλέον, η Επιτροπή θα εξετάσει τις πτυχές ασφάλειας των διαδικτυακών παιχνιδιών στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της για τα βιντεοπαιχνίδια, η οποία θα εκδοθεί το 2026.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα παρακολουθεί ότι οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών τηρούν τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο του κώδικα δεοντολογίας για την καταπολέμηση της παράνομης ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο.

2.3.3.    Διασφάλιση αποτελεσματικής και συντονισμένης αντιμετώπισης κρίσεων στο διαδίκτυο

Το πρωτόκολλο κρίσεων της ΕΕ προβλέπει εθελοντικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου και των παρόχων διαδικτυακών υπηρεσιών κατόπιν τρομοκρατικής επίθεσης με σημαντικές επιπτώσεις στο διαδίκτυο. Θα αναθεωρηθεί και θα μετατραπεί σε πλαίσιο της ΕΕ για την αντιμετώπιση κρίσεων στο διαδίκτυο και θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να το χρησιμοποιούν όταν ένα περιστατικό οδηγεί σε αυξημένη διαδικτυακή δραστηριότητα που σχετίζεται με επίθεση, καθώς και να το ενσωματώσουν στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, διασφαλίζοντας έτσι μια συντονισμένη αντίδραση που αξιοποιεί τις διατάξεις της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση κρίσεων. Η Ευρωπόλ θα διευκολύνει την επιχειρησιακή αντιμετώπιση κρίσεων μέσω τεχνικής πλατφόρμας που θα καθιστά δυνατή την ταχεία συντονισμένη δράση. Η Επιτροπή θα αναπτύξει επίσης κατευθυντήριες γραμμές για τις αρχές επιβολής του νόμου και για τους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών σχετικά με τον χειρισμό οπτικοακουστικού υλικού από παρευρισκομένους (bystander footage) σε τρομοκρατικές επιθέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπρέπεια των θυμάτων.

Το ευρωπαϊκό συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών επεξεργάζεται πρακτικές συμβουλές για την υποστήριξη των συντονιστών ψηφιακών υπηρεσιών στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις σχετικές υποχρεώσεις. Οι υποχρεώσεις αυτές απαιτούν από τους παρόχους υπηρεσιών φιλοξενίας να ειδοποιούν αμελλητί τις αρχές επιβολής του νόμου ή τις δικαστικές αρχές. Αυτό ισχύει όταν οι πάροχοι λαμβάνουν γνώση πληροφοριών που γεννούν υπόνοιες ότι διαπράττεται, ότι έχει διαπραχθεί ή ότι είναι πιθανό να διαπραχθεί ποινικό αδίκημα που συνεπάγεται απειλή για τη ζωή ή την ασφάλεια προσώπου. Τα αδικήματα αυτά μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν μορφές τρομοκρατίας και παράνομου βίαιου εξτρεμισμού.

ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή:

·θα διερευνήσει την αναθεώρηση του κανονισμού TCO, με βάση την αξιολόγησή του·

·θα συνεχίσει να παρακολουθεί και να εντείνει την επιβολή των υποχρεώσεων των πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών και μηχανών αναζήτησης στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, με σκοπό τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τη διάδοση τρομοκρατικού και βίαιου εξτρεμιστικού περιεχομένου·

·θα διευκολύνει τη στενότερη συνεργασία μεταξύ του ευρωπαϊκού συμβουλίου ψηφιακών υπηρεσιών και των αρχών επιβολής του νόμου και των εταιρειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού στο διαδίκτυο·

·θα αναπτύξει νέο άξονα εργασίας στο πλαίσιο του φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο με στόχο την ενίσχυση των μηχανισμών υποστήριξης των χρηστών των παρόχων διαδικτυακών υπηρεσιών και των θετικών παρεμβάσεων για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης στο διαδίκτυο·

·θα ενσωματώσει το πλαίσιο της ΕΕ για την αντιμετώπιση κρίσεων στο διαδίκτυο στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες·

·θα αναπτύξει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον χειρισμό οπτικοακουστικού υλικού από παρευρισκομένους σε τρομοκρατικές επιθέσεις.

Η Ευρωπόλ:

·θα αναπτύξει ευρωπαϊκή βάση δεδομένων ανταλλαγής κωδικών κατακερματισμού για τρομοκρατικό και εξτρεμιστικό περιεχόμενο·

·θα διευκολύνει τη συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ με παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών για τη βελτίωση του χειρισμού μορφών παράνομου περιεχομένου που συνδέεται με την τρομοκρατία και άλλου επιβλαβούς περιεχομένου·

·θα παρακολουθεί την εξτρεμιστική κατάχρηση των πλατφορμών διαδικτυακών παιχνιδιών και θα παρέχει τακτικές αξιολογήσεις·

·θα δημιουργήσει πλατφόρμα για την αντιμετώπιση κρίσεων.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται:

·να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή του κανονισμού TCO και της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών καλούνται:

·να επανεξετάζουν και να επικαιροποιούν τακτικά τους όρους και τις προϋποθέσεις τους ώστε να αντικατοπτρίζουν τις εξελισσόμενες απειλές·

·να ενισχύσουν τους μηχανισμούς παρακολούθησης για τον εντοπισμό και την ταχεία αφαίρεση τρομοκρατικού περιεχομένου·

·να ενισχύσουν τη συνεργασία με τις εθνικές αρχές και την Ευρωπόλ για τη διασφάλιση έγκαιρων ανταλλαγών και συντονισμένων αντιδράσεων.

2.4 Προστασία των πολιτών στο φυσικό περιβάλλον

Τα τελευταία έτη έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε ολόκληρη την ΕΕ όσον αφορά την προστασία των πολιτών, των δημόσιων χώρων και των υποδομών ζωτικής σημασίας από τρομοκρατικές επιθέσεις. Η ΕΕ παρέχει πρακτική στήριξη μέσω των συμβούλων της για θέματα προστασίας της ασφάλειας, οι οποίοι μπορούν να παρέχουν συμβουλές σχετικά με τα τρωτά σημεία και να διατυπώνουν συγκεκριμένες συστάσεις για βελτίωση. Παράλληλα, το πρόγραμμα της ΕΕ για την αναχαίτιση δρόνων 32  έχει ενισχύσει τις ικανότητες επιβολής του νόμου για την αντιμετώπιση της απειλής που συνιστούν οι μη συνεργάσιμοι δρόνοι. Η έκδοση της οδηγίας για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων 33 το 2022 αποτέλεσε βασικό βήμα, μετατοπίζοντας την προσέγγιση της ΕΕ από την «προστασία» στην «ανθεκτικότητα».

Ωστόσο, οι τρομοκράτες συνέχισαν να διευρύνουν τα μέσα που διαθέτουν για τη διάπραξη επιθέσεων: από νέες τεχνολογίες, όπως οι δρόνοι και τα όπλα που έχουν κατασκευαστεί με τρισδιάστατη εκτύπωση, έως απλές μεθόδους χαμηλού κόστους, όπως τα όπλα με λεπίδα και ο εμβολισμός με οχήματα. Η πρόσβαση στα μέσα για τη διάπραξη επιθέσεων πρέπει να περιοριστεί περαιτέρω και τα εργαλεία για την προστασία των δημόσιων χώρων και των υποδομών ζωτικής σημασίας πρέπει να ενισχυθούν. Παράλληλα, για την αντιμετώπιση των μετακινήσεων τρομοκρατών και της πιθανής επιστροφής αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών, είναι αναγκαία η αναβάθμιση των υφιστάμενων μέτρων της ΕΕ για τη θωράκιση των εξωτερικών συνόρων και την παρεμπόδιση των μετακινήσεων τρομοκρατών.

2.4.1. Παρεμπόδιση των μετακινήσεων τρομοκρατών

Η ισχυρή προστασία των εξωτερικών συνόρων αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας της ΕΕ κατά των μετακινήσεων τρομοκρατών. Μόλις καταστούν πλήρως επιχειρησιακά, τα νέα συστήματα πληροφοριών μεγάλης κλίμακας της ΕΕ —ιδίως το σύστημα εισόδου/εξόδου (στο εξής: ΣΕΕ), το Ευρωπαϊκό Σύστημα Αδειοδότησης Ταξιδιού (στο εξής: ETIAS), το αναθεωρημένο Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (στο εξής: VIS) και το πλαίσιο διαλειτουργικότητας— θα παρέχουν στα κράτη μέλη ουσιώδεις πληροφορίες σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών που εισέρχονται στην ΕΕ. Τα συστήματα αυτά θα στηρίζουν επίσης τις εθνικές αρχές στην ανάσχεση ατόμων που συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων των υπόπτων για τρομοκρατία.

Ο εντοπισμός αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών και υπόπτων τρομοκρατίας στα σύνορα απαιτεί επίσης έγκαιρη πρόσβαση σε δεδομένα. Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή, από κοινού με την Ευρωπόλ, θα ενισχύσει τη συνεργασία της με αξιόπιστες τρίτες χώρες για την απόκτηση βιογραφικών και βιομετρικών δεδομένων ατόμων που μπορεί να συνιστούν τρομοκρατική απειλή, με σκοπό την καταχώρισή τους στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (στο εξής: SIS) σε πλήρη συμμόρφωση με τα ισχύοντα ενωσιακά και εθνικά νομικά πλαίσια. Για να ενισχυθεί αυτή η ροή πληροφοριών, η «ενημερωτική καταχώριση» 34 του SIS προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία το 2026. Κατόπιν πρότασης της Ευρωπόλ και βάσει πληροφοριών από τρίτες χώρες, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να εισάγουν σχετικές καταχωρίσεις στο SIS, διασφαλίζοντας ότι οι συνοριακές αρχές και οι αρχές επιβολής του νόμου έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τρομοκράτες και υπόπτους 35 .  

Σε συνέχεια των πρόσφατων συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες για την ενίσχυση των κοινών προσπαθειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας 36 , στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν, η Επιτροπή θα προτείνει τη μελλοντική πορεία για μια «διαδικασία μετά από θετικό αποτέλεσμα αναζήτησης» για την περαιτέρω ανταλλαγή θετικών αποτελεσμάτων σχετικά με καταχωρίσεις που συνδέονται με την τρομοκρατία με κράτη μέλη που συμμετέχουν σε εθελοντική βάση. Θα αξιολογήσει επίσης την εφαρμογή των καταχωρίσεων άρνησης εισόδου 37  και θα επικαιροποιήσει το εγχειρίδιο SIS, ανάλογα με τις ανάγκες. Επιπλέον, η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για την προώθηση της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με άτομα που ενδέχεται να συνιστούν τρομοκρατική ή βίαιη εξτρεμιστική απειλή («Gefährder») 38 .

Όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια ProtectEU, η Επιτροπή θα αξιολογήσει μέτρα για την ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών με αξιόπιστες τρίτες χώρες για σκοπούς επιβολής του νόμου και διαχείρισης των συνόρων. Για σκοπούς ασφάλειας και διαχείρισης των συνόρων, αυτό θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω τεχνικής λύσης που θα καθιστά δυνατή την ελεγχόμενη και περιορισμένη ανταλλαγή επιλεγμένου υποσυνόλου δεδομένων από βάσεις δεδομένων της ΕΕ, βάσει διεθνούς συμφωνίας και κατά τρόπο αμοιβαίο. Για σκοπούς επιβολής του νόμου, αυτό θα μπορούσε να υλοποιηθεί με την επέκταση του πλαισίου αυτοματοποιημένης ανταλλαγής αστυνομικών πληροφοριών της ΕΕ (Prüm) και του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) σε αξιόπιστες τρίτες χώρες, ενισχύοντας τις διασυνοριακές έρευνες, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των προτύπων της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων και την ασφάλεια.

Η νέα διαδικασία ελέγχου διαλογής 39 , η οποία θα τεθεί σε εφαρμογή τον Ιούνιο του 2026, θα διευκολύνει την εξακρίβωση ταυτότητας υπηκόων τρίτων χωρών που διήλθαν παράνομα τα εξωτερικά σύνορα ή διαμένουν παράνομα στην επικράτεια των κρατών μελών χωρίς να έχουν υποβληθεί σε ελέγχους εισόδου. Θα πρέπει να διενεργούνται συστηματικοί έλεγχοι ώστε να αξιολογείται αν τα άτομα αυτά συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια. Για τα άτομα που συνιστούν τρομοκρατική απειλή, μπορούν να κινηθούν διαδικασίες ποινικού δικαίου και έκδοσης. Η Επιτροπή θα προωθήσει την αποτελεσματική επιστροφή των ατόμων που συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια, διευκολύνοντας την ταχεία έγκριση αυστηρότερων κανόνων στην πρόταση κανονισμού για τη διαδικασία επιστροφής 40 και μέσω του έργου του συντονιστή επιστροφών και του δικτύου υψηλού επιπέδου για τις επιστροφές. Η Επιτροπή ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να ενισχύουν τη συνεργασία και τον συντονισμό μεταξύ των αντιτρομοκρατικών αρχών και των αρχών μετανάστευσης και ασύλου.

Επιπλέον, οι εκ των προτέρων ταξιδιωτικές πληροφορίες [όπως οι εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες (API) και τα δεδομένα από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR)] είναι απαραίτητες ώστε οι αρχές επιβολής του νόμου να σχεδιάζουν και να αναπτύσσουν αποτελεσματικά δράσεις καταπολέμησης της τρομοκρατίας τόσο στα εξωτερικά σύνορα όσο και εντός του εδάφους της ΕΕ. Το ισχύον πλαίσιο της ΕΕ περιορίζεται στις εμπορικές αεροπορικές μεταφορές, γεγονός που δημιουργεί νομικά και επιχειρησιακά κενά που ενδέχεται να εκμεταλλευτούν οι τρομοκράτες για να μετακινηθούν εντός της ΕΕ. Η Επιτροπή, σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη και τον κλάδο των μεταφορών, διερευνά επιλογές για την επέκταση του ισχύοντος πλαισίου σε άλλους τρόπους μεταφοράς, όπως οι θαλάσσιες και χερσαίες μεταφορές, καθώς και σε ιδιωτικές πτήσεις, και για την ενίσχυση της οδηγίας PNR, με την επιφύλαξη της αξιολόγησής της 41 .

2.4.2. Περιορισμός της πρόσβασης σε μέσα που χρησιμοποιούνται για τη διάπραξη επιθέσεων

Ο περαιτέρω περιορισμός της πρόσβασης σε μέσα που χρησιμοποιούνται για τη διάπραξη επιθέσεων είναι καίριας σημασίας. Οι πρόσφατες κατασχέσεις, συμπεριλαμβανομένων πυροβόλων όπλων που έχουν κατασκευαστεί με τρισδιάστατη εκτύπωση, καταδεικνύουν τη συνεχιζόμενη διαθεσιμότητα όπλων, ιδίως μεταξύ δεξιών τρομοκρατών και βίαιων εξτρεμιστών 42 . Η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση για την εναρμόνιση της ποινικοποίησης της διακίνησης πυροβόλων όπλων και άλλων αδικημάτων που σχετίζονται με πυροβόλα όπλα στις αρχές του 2026, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης δημιουργίας, κατοχής και διάδοσης σχεδίων για την κατασκευή τρισδιάστατα εκτυπωμένων πυροβόλων όπλων.

Οι τρομοκράτες και οι βίαιοι εξτρεμιστές εξακολουθούν επίσης να δείχνουν ενδιαφέρον για αυτοσχέδια εκρηκτικά, όπως αποδεικνύεται από εγχειρίδια και εκπαιδευτικό υλικό που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, η Επιτροπή επανεξετάζει τον κανονισμό της ΕΕ σχετικά με τις πρόδρομες ουσίες εκρηκτικών υλών 43 . Η προσφάτως ολοκληρωθείσα αξιολόγηση της οδηγίας για τα είδη πυροτεχνίας 44 εντόπισε ελλείψεις στη δημόσια ασφάλεια, ιδίως την ευρεία προσβασιμότητα των επαγγελματικών πυροτεχνημάτων υψηλού κινδύνου σε μη εξουσιοδοτημένους χρήστες. Η Επιτροπή αξιολογεί τις επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αναθεώρησης της οδηγίας.

Οι χημικοί, βιολογικοί, ραδιολογικοί και πυρηνικοί (ΧΒΡΠ) κίνδυνοι στο πλαίσιο της τρομοκρατίας είναι γεγονότα χαμηλής πιθανότητας, αλλά υψηλού αντικτύπου, για τα οποία η ετοιμότητα σε επίπεδο ΕΕ είναι καίριας σημασίας. Η Επιτροπή θα υποβάλει νέο σχέδιο δράσης ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων στον τομέα των ΧΒΡΠ το 2026. Θα προτείνει, μεταξύ άλλων, ένα πιο ισχυρό πρόγραμμα σε επίπεδο ΕΕ για κατάρτιση και ασκήσεις, και θα διερευνήσει τις δυνατότητες αντιμετώπισης της κατάχρησης νέων τεχνολογιών, όπως η σύνθεση νουκλεϊνικών οξέων και η βιοτεχνολογία που βασίζεται στην ΤΝ. Παράλληλα, η στρατηγική της ΕΕ για τη δημιουργία αποθεμάτων και η στρατηγική της ΕΕ για τα ιατρικά αντίμετρα θα ενισχύσουν την ετοιμότητα στον τομέα της υγείας για τον μετριασμό των επιπτώσεων των ΧΒΡΠ κινδύνων.  

2.4.3. Αντιμετώπιση της απειλής που συνιστούν οι δρόνοι

Η ΕΕ πρέπει επίσης να είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει τις απειλές που προκύπτουν από τη χρήση νέων και αναδυόμενων τεχνολογιών, όπως η κακόβουλη χρήση δρόνων από τρομοκράτες. Οι δρόνοι, είτε εναέρια είτε θαλάσσια, είτε υποθαλάσσια είτε χερσαία, θέτουν σημαντικές προκλήσεις για την προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας και των δημόσιων χώρων. Με βάση την ανακοίνωση του 2023 σχετικά με την αντιμετώπιση δυνητικών απειλών που θέτουν οι δρόνοι 45 , καθώς και με βάση τη στρατηγική δρόνων 2.0 46 , η Επιτροπή παρουσίασε προσφάτως ένα ολοκληρωμένο διατομεακό σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ασφάλεια των δρόνων και την αναχαίτισή τους. Το νέο σχέδιο δράσης θα ενισχύσει περαιτέρω τις ικανότητες των αρχών επιβολής του νόμου και των σωμάτων συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής για την αντιμετώπιση των απειλών που θέτουν οι δρόνοι με εξειδικευμένη εκπαίδευση στην αναχαίτιση δρόνων, πιθανή ανάπτυξη πλατφόρμας συμβάντων δρόνων, καθώς και με συγκέντρωση και κοινή χρήση πόρων.

2.4.4. Προστασία των δημόσιων χώρων

Οι δημόσιοι χώροι παραμένουν οι κύριοι στόχοι των τρομοκρατικών επιθέσεων. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να υιοθετηθεί η αρχή ασφάλειας βάσει σχεδιασμού κατά τον σχεδιασμό αστικών περιοχών, δημόσιων χώρων και τόπων λατρείας σε ολόκληρη την Ευρώπη 47 . Η ασφάλεια βάσει σχεδιασμού θα πρέπει να αποτελεί κοινή ευθύνη που θα βασίζεται στην ισχυρή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα αξιολογήσει και θα εξετάσει επιλογές για την καθιέρωση «δέσμευσης προστασίας» από τους φορείς εκμετάλλευσης δημόσιων χώρων (π.χ. αθλητικές εγκαταστάσεις, αίθουσες συναυλιών, χώροι λατρείας) για την εφαρμογή μέτρων ασφάλειας βάσει κινδύνου έναντι πιθανών τρομοκρατικών απειλών σε δημόσιους χώρους.

Παράλληλα, η Επιτροπή επενδύει 30 εκατ. EUR σε έργα που αποσκοπούν στη βελτίωση της συνολικής ασφάλειας των δημόσιων χώρων, με έμφαση στους χώρους λατρείας όλων των θρησκειών, στις ΧΒΡΠ απειλές, στη διακίνηση πυροβόλων όπλων, στους σκύλους ανίχνευσης εκρηκτικών και στους μη συνεργάσιμους δρόνους. 5 εκατ. EUR από το ανωτέρω ποσό προορίζονται για την προστασία των εβραϊκών χώρων λατρείας, ενώ τα έργα έχουν προγραμματιστεί να αποφέρουν αποτελέσματα έως το 2027 48 . Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει την προστασία των χώρων λατρείας στο πλαίσιο του προτεινόμενου τριπλασιασμού της χρηματοδότησης για τις πολιτικές εσωτερικών υποθέσεων στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (στο εξής: ΠΔΠ) 49 .

Για την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η Επιτροπή θα αναβαθμίσει το φόρουμ της ΕΕ για την προστασία των δημόσιων χώρων 50 ώστε να δημιουργηθεί ένα συμβουλευτικό όργανο για τη στήριξη της χάραξης πολιτικής. Από κοινού με το φόρουμ, η Επιτροπή θα επικαιροποιήσει τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ σχετικά με τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την προστασία των δημόσιων χώρων και τις εθνικές βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τα μέτρα προστασίας των δημόσιων χώρων, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των χώρων λατρείας, με βάση τα αποτελέσματα των έργων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ στον τομέα αυτόν.

Το πρόγραμμα συμβουλών για θέματα προστασίας της ασφάλειας έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη ικανοτήτων για τη διενέργεια αξιολογήσεων τρωτότητας των δημόσιων χώρων και των υποδομών ζωτικής σημασίας, με περισσότερες από 50 συμβουλευτικές αποστολές να έχουν πραγματοποιηθεί από το 2022. Για να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση από τα κράτη μέλη, το 2026 η Επιτροπή θα αξιολογήσει το πρόγραμμα και στοχεύει να το ενισχύσει τόσο οικονομικά όσο και επιχειρησιακά στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.

Σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής για την ανίχνευση ακτίνων Χ και μετάλλων 51 , η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, θα αναπτύξει περαιτέρω προαιρετικές απαιτήσεις επιδόσεων για εξοπλισμό ανίχνευσης πέραν του τομέα της αεροπορίας και θα δρομολογήσει προαιρετικά συστήματα επαλήθευσης και πιστοποίησης για την ανίχνευση χημικών ουσιών, εκρηκτικών και πυροβόλων όπλων, καθώς και σκύλων ανίχνευσης.

2.4.5. Ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων, ασφάλεια των μεταφορών και της αλυσίδας εφοδιασμού

Παρότι τα κράτη μέλη ανέφεραν μόνο τέσσερις επιθέσεις που χαρακτηρίστηκαν «τρομοκρατικές» κατά υποδομών ζωτικής σημασίας το 2024 52 , εντείνεται η ανησυχία σχετικά με περιστατικά που συνδέονται με υβριδικές εκστρατείες και πιθανές πράξεις δολιοφθοράς από εχθρικούς κρατικούς παράγοντες και τους πληρεξουσίους τους. Για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεταφέρουν και να εφαρμόσουν επειγόντως την οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων (στο εξής: οδηγία CER) και την οδηγία NIS2 53 . Σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα διοργανωθούν ασκήσεις σε επίπεδο ΕΕ για τη δοκιμή της φυσικής ανθεκτικότητας και της κυβερνοανθεκτικότητας των υποδομών ζωτικής σημασίας σε σημαντικά διασυνοριακά περιστατικά. Για τη στήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής της οδηγίας CER και για την ενίσχυση της διασυνοριακής και διατομεακής ανθεκτικότητας των υποδομών ζωτικής σημασίας έναντι ανθρωπογενών απειλών, η Επιτροπή θα διαθέσει 15 εκατ. EUR για έργα και θα εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη κρίσιμων οντοτήτων που προσδιορίζονται από τα κράτη μέλη στα οικεία μέτρα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Επιπλέον, η Επιτροπή πρότεινε την περαιτέρω ενίσχυση της προστασίας και της ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων στον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ.

Οι μεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν ιδιαίτερα προβεβλημένο στόχο και αναμένεται ότι η απειλή θα συνεχίσει να εξελίσσεται με διάφορους τρόπους δράσης για την πραγματοποίηση επιθέσεων. Με βάση την ολοκληρωμένη χαρτογράφηση των κινδύνων για την αεροπορική ασφάλεια, η Επιτροπή θα αναπτύξει μια νέα βάση αναφοράς της ΕΕ για την αεροπορική ασφάλεια, ανθεκτική στις μελλοντικές εξελίξεις, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της νομοθεσίας για την αεροπορική ασφάλεια (AVSEC) 54 , ώστε να καταστεί δυνατή η άμεση αντίδραση, ενώ παράλληλα διατηρείται η ζώνη ενιαίας ασφάλειας εντός της ΕΕ. Η Επιτροπή πρότεινε επίσης τη θέσπιση συστήματος αναφοράς περιστατικών αεροπορικής ασφάλειας της ΕΕ, ώστε να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με περιστατικά και συμβάντα ασφάλειας, με βάση τους υφιστάμενους μηχανισμούς, και την ανάπτυξη διυπηρεσιακού μηχανισμού προειδοποίησης για απειλές σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό την αντιμετώπιση πιθανών αναδυόμενων κρίσεων στις μεταφορές και στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Ως αποτέλεσμα περιστατικών που αφορούν αεροπορικό φορτίο, οι κανόνες της ΕΕ για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες τροποποιήθηκαν 55 ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα και η προστασία της αλυσίδας εφοδιασμού αεροπορικού φορτίου και ταχυδρομείου. Για τον μετριασμό των επιθέσεων και της δολιοφθοράς κατά των σιδηροδρόμων, η Επιτροπή και ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων της ΕΕ (ERA) θα ενισχύσουν την αξιοπιστία του συστήματος διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της λειτουργίας σε περίπτωση δυσλειτουργίας του συστήματος.

Στο πλαίσιο της ενωσιακής στρατηγικής για τους λιμένες, η Επιτροπή θα ενισχύσει περαιτέρω τη νομοθεσία για την ασφάλεια στη θάλασσα με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αναδυόμενων απειλών, την ενίσχυση της ασφάλειας της αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ και την αξιολόγηση της θέσπισης ελέγχων ιστορικού για τους λιμενεργάτες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί επίσης με τις αρχές επιβολής του νόμου και με τις τελωνειακές αρχές, με διεθνείς οργανισμούς, με τρίτες χώρες και με τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να μετριαστούν οι ΧΒΡΠ απειλές στις θαλάσσιες αλυσίδες εφοδιασμού.

ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή:

·θα προτείνει τη μελλοντική πορεία για μια «διαδικασία μετά από θετικό αποτέλεσμα αναζήτησης» στο πλαίσιο της αξιολόγησης του SIS·

·θα υποστηρίξει την έναρξη λειτουργίας των ενημερωτικών καταχωρίσεων στο SIS·

·θα εξετάσει επιλογές για την ενίσχυση και την επέκταση του πλαισίου ταξιδιωτικών πληροφοριών της ΕΕ (API/PNR)·

·θα υποβάλει νομοθετική πρόταση για την εναρμόνιση της ποινικοποίησης των αδικημάτων που σχετίζονται με πυροβόλα όπλα·

·θα αναθεωρήσει τον κανονισμό για τις πρόδρομες ουσίες εκρηκτικών υλών·

·θα υποβάλει νέο σχέδιο δράσης ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων στον τομέα των ΧΒΡΠ· 

·θα εφαρμόσει το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ασφάλεια των δρόνων και την αναχαίτισή τους·

·θα αξιολογήσει και θα εξετάσει επιλογές για την καθιέρωση «δέσμευσης προστασίας» για τους φορείς εκμετάλλευσης δημόσιων χώρων·

·θα αναβαθμίσει το πρόγραμμα συμβουλών για θέματα προστασίας της ασφάλειας στο πλαίσιο του νέου ΠΔΠ.

Η Επιτροπή, από κοινού με την Ευρωπόλ:

·θα ενισχύσει τη συνεργασία της με αξιόπιστες τρίτες χώρες για την απόκτηση δεδομένων επαρκούς ποιότητας (βιογραφικών, βιομετρικών και συναφών δεδομένων) σχετικά με άτομα που μπορεί να συνιστούν τρομοκρατική απειλή.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει:

·να αξιοποιήσουν πλήρως τις υφιστάμενες διαδικασίες και τα υφιστάμενα συστήματα στα σύνορα για την ασφάλεια και τη διαχείριση των συνόρων·

·να ενισχύσουν τους βιομετρικούς ελέγχους και να διεξάγουν υποχρεωτικούς συστηματικούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ·

·να εισαγάγουν πλήρως το ΣΕΕ και να επιταχύνουν τις προετοιμασίες για την έναρξη λειτουργίας του ETIAS·

·να εφαρμόσουν τις συστάσεις του μηχανισμού αξιολόγησης και παρακολούθησης του Σένγκεν·

·να μεταφέρουν ταχέως στο εθνικό δίκαιο και να εφαρμόσουν την οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων και την οδηγία NIS2.

2.5 Αντιμετώπιση απειλών και επιθέσεων

Η Ευρωπόλ και η Eurojust προσφέρουν πολύτιμη επιχειρησιακή υποστήριξη και εμπειρογνωσία στα κράτη μέλη όσον αφορά τις έρευνες και τις διώξεις για την τρομοκρατία. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί η ταχεία και συντονισμένη αντίδραση σε τρομοκρατικές απειλές και επιθέσεις, πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω η αντίδραση των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Επιπλέον, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την κάλυψη των εναπομενόντων κενών, ώστε να αποτραπεί η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στο να μην επιτρέπει τη χρήση δημόσιων πόρων για την προώθηση του εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας.

2.5.1. Καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης του βίαιου εξτρεμισμού

Η απειλή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας εξελίσσεται ραγδαία, επωφελούμενη από την επέκταση των χρηματοδοτικών μέσων, όπως τα κρυπτοστοιχεία, η ψηφιακή χαβάλα και οι διαδικτυακές υπηρεσίες πληρωμών. Ταυτόχρονα, ο παγκόσμιος χαρακτήρας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών απαιτεί μια δυναμική ευρωπαϊκή απάντηση στη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, το οποίο επικαιροποιήθηκε για τελευταία φορά το 2024. Τα κράτη μέλη καλούνται να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο την 6η οδηγία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες έως τις 10 Ιουλίου 2027, εγκαίρως για την έναρξη εφαρμογής του κανονισμού της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η διασύνδεση των μητρώων τραπεζικών λογαριασμών έως το 2029 θα ενισχύσει περαιτέρω το πλαίσιο αυτό. Επιπλέον, από το 2010 η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το πρόγραμμα παρακολούθησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (TFTP) επιτρέπει στα κράτη μέλη, την Ευρωπόλ και την Eurojust να ζητούν από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να διενεργεί αναζήτηση σε δεδομένα χρηματοπιστωτικών μηνυμάτων, παρέχοντας πολύτιμες ενδείξεις για την ταυτοποίηση τρομοκρατών και των χρηματοδοτών τους.

Προκειμένου να καλυφθούν τα υφιστάμενα κενά στην παρακολούθηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, η Επιτροπή θα δρομολογήσει μελέτη στις αρχές του 2026 για την αξιολόγηση και τον προσδιορισμό των μέτρων που απαιτούνται για τη θέσπιση μελλοντικού νέου συστήματος σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάκτηση χρηματοπιστωτικών δεδομένων με σκοπό την παρακολούθηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και των προϊόντων του οργανωμένου εγκλήματος. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να θεσπιστεί έως το 2030 και να αποσκοπεί στην κάλυψη των ενδοενωσιακών συναλλαγών και των συναλλαγών στον ενιαίο χώρο πληρωμών σε ευρώ (ΕΧΠΕ), των μεταφορών κρυπτοστοιχείων, των ηλεκτρονικών και εμβασματικών πληρωμών ή μεταφορών.

Το δίκτυο χρηματοοικονομικών ερευνητών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας παρέχει πλατφόρμα για ανταλλαγές σχετικά με έρευνες και βέλτιστες πρακτικές σε ευρύ φάσμα μεθόδων χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και αναδυόμενων τάσεων, όπως η χρήση κρυπτοστοιχείων, η κατάχρηση μη κερδοσκοπικών οργανώσεων και πλατφορμών μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η χαβάλα και άλλα άτυπα τραπεζικά συστήματα. Το δίκτυο δημιουργεί εταιρικές σχέσεις με συμφεροντούχους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και με χώρες-εταίρους εκτός της ΕΕ και αποσκοπεί στη συστηματική αξιοποίηση των συνεισφορών της σύμπραξης της Ευρωπόλ με τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα για την ανταλλαγή χρηματοοικονομικών πληροφοριών. 

Η Επιτροπή θα στηρίξει επίσης τη στενότερη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (στο εξής: ΜΧΠ), των αρχών επιβολής του νόμου, των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των εταιρειών χρηματοοικονομικής τεχνολογίας και των παρόχων διαδικτυακών υπηρεσιών. Ειδικότερα, η αντιμετώπιση της ανεπιθύμητης ξένης χρηματοδότησης (στο εξής: ΑΞΧ) 56 απαιτεί στενότερη συνεργασία μεταξύ των ΜΧΠ και των υπηρεσιών πληροφοριών, με βάση τα υφιστάμενα πρωτόκολλα για την ανταλλαγή πληροφοριών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι ΜΧΠ έχουν την εντολή και την ικανότητα να εντοπίζουν και να ανταλλάσσουν υποθέσεις που σχετίζονται με την ΑΞΧ. Οι εθνικές εκτιμήσεις κινδύνου για τους κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας θα πρέπει επίσης να καλύπτουν την ΑΞΧ, ώστε οι ΜΧΠ να μπορούν να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν περιπτώσεις ΑΞΧ με συνέπεια.

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται καταχρηστικά για τη χρηματοδότηση έργων που προωθούν ριζοσπαστικές ή εξτρεμιστικές απόψεις. Με τον αναθεωρημένο δημοσιονομικό κανονισμό 57 , η συμμετοχή σε οποιαδήποτε παράνομη συμπεριφορά που έχει ως αποτέλεσμα την «υποκίνηση διακρίσεων, μίσους ή βίας» συνιστά σαφή λόγο αποκλεισμού από τη χρηματοδότηση της ΕΕ. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή, μεταξύ άλλων με την ευαισθητοποίηση, τη δημιουργία εσωτερικού δικτύου για την ανταλλαγή πληροφοριών και την ενίσχυση των διαδικασιών ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πληροφορίες από τα κράτη μέλη και από άλλες πηγές, όπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση του σεβασμού των αξιών της ΕΕ από τους δικαιούχους και τα έργα.

Η αποτελεσματική προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ βασίζεται επίσης στην ενεργό συμβολή των κρατών μελών με την παροχή πληροφοριών για τη στήριξη των προσπαθειών της Επιτροπής. Το αποτέλεσμα της επανεξέτασης της αρχιτεκτονικής για την καταπολέμηση της απάτης το 2026 θα ενισχύσει την εποπτεία και τη λογοδοσία, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. 

2.5.2. Ενίσχυση της αντίδρασης των αρχών επιβολής του νόμου

Όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια ProtectEU, η Επιτροπή θα προτείνει μια φιλόδοξη αναθεώρηση της εντολής της Ευρωπόλ, η οποία θα ενισχύσει τον ρόλο της ως κεντρικού κόμβου πληροφοριών, τεχνολογίας και καινοτομίας για την επιβολή του νόμου, ώστε να προσφέρει μεγαλύτερη στήριξη στα κράτη μέλη τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε εγκληματολογικό επίπεδο.

Με την επιφύλαξη της επανεξέτασης της εντολής της Ευρωπόλ, το Ευρωπαϊκό Αντιτρομοκρατικό Κέντρο της Ευρωπόλ (στο εξής: ECTC) θα πρέπει να ενοποιήσει και να αναπτύξει περαιτέρω τις επιχειρησιακές πληροφορίες για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας που προορίζονται για τις αρχές επιβολής του νόμου στον κεντρικό του κόμβο πληροφοριών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Ο κόμβος αυτός θα μπορούσε επίσης να καταστήσει δυνατή την ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου και να προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου και του ιδιωτικού τομέα. Από εγκληματολογικής πλευράς, το ECTC, σε συνεργασία με το εργαστήριο καινοτομίας της Ευρωπόλ, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για το Κυβερνοέγκλημα (EC3) και άλλα σχετικά κέντρα, θα ενισχύσει την επιχειρησιακή, αναλυτική και τεχνική υποστήριξη προς τα κράτη μέλη. Θα αναπτύξει ικανότητες για την επεξεργασία μεγάλων και σύνθετων συνόλων δεδομένων και θα αναπτύξει εργαλεία για τον εντοπισμό και την παρεμπόδιση τρομοκρατικού και εξτρεμιστικού διαδικτυακού περιεχομένου, καθώς και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να στηρίζει τα ευρωπαϊκά δίκτυα επιβολής του νόμου 58 . Θα συνεργαστεί επίσης στενά με τα κράτη μέλη για την επικαιροποίηση της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επιχειρησιακή συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου 59 , ώστε να διευκολυνθεί η επιχειρησιακή συνδρομή σε διασυνοριακά σενάρια, συμπεριλαμβανομένης της μετακίνησης επιχειρησιακών ομάδων και εξοπλισμού για ασκήσεις, όχι μόνο κατά τη διάρκεια κρίσεων.

2.5.3. Ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της δικαιοσύνης

Για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής και βίαιης εξτρεμιστικής απειλής στην παρούσα ψηφιακή εποχή, η νόμιμη πρόσβαση των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών σε δεδομένα είναι καίριας σημασίας. Η εφαρμογή του χάρτη πορείας του 2025 σχετικά με την αποτελεσματική και νόμιμη πρόσβαση σε δεδομένα για την επιβολή του νόμου 60 θα συμβάλει στην αντιμετώπιση σημαντικών προκλήσεων που παρακωλύουν την επιτυχή διεξαγωγή ερευνών και διώξεων. Οι κανόνες της ΕΕ για τη διασυνοριακή πρόσβαση σε ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία 61 θα τεθούν σε εφαρμογή τον Αύγουστο του 2026, επιτρέποντας στις δικαστικές αρχές να διατηρούν και να λαμβάνουν αποδεικτικά στοιχεία απευθείας από παρόχους υπηρεσιών που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην ΕΕ. Με βάση το χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο SIRIUS 62 και τη μελλοντική έναρξη ισχύος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο και του δεύτερου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, η διεθνής συνεργασία για τη λήψη ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων θα ενισχυθεί μέσω ειδικής κατάρτισης και ανταλλαγής πληροφοριών.

Η δικαστική συνεργασία και η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με υποθέσεις τρομοκρατίας είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής απειλής κατά τα στάδια της πρόληψης και της αντιμετώπισης. Για να διευκολυνθεί ο εντοπισμός διασυνοριακών συνδέσεων μεταξύ υποθέσεων τρομοκρατίας, η Eurojust θα αναβαθμίσει το ευρωπαϊκό Δικαστικό Αντιτρομοκρατικό Μητρώο με βάση ένα νέο προηγμένο σύστημα διαχείρισης υποθέσεων που θα τεθεί σε εφαρμογή πριν από την 1η Δεκεμβρίου 2027. Τα κράτη μέλη καλούνται να διαβιβάζουν εγκαίρως πληροφορίες σχετικά με υποθέσεις τρομοκρατίας στην Eurojust. Η αναθεώρηση της εντολής της Eurojust θα συμβάλει στην ενίσχυση της ικανότητάς της για ανάλυση και θα καταστήσει δυνατή τη στενότερη συνεργασία με την Ευρωπόλ, ενισχύοντας τη στήριξη στις διασυνοριακές έρευνες και διώξεις σε θέματα τρομοκρατίας. Επιπλέον, η οδηγία του 2016 για τις δικονομικές εγγυήσεις για τα παιδιά 63 θα συνεχίσει να παρέχει στοχευμένη στήριξη και μέτρα προστασίας για τα παιδιά που εισέρχονται στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης. Τα αποδεικτικά στοιχεία από το πεδίο της μάχης είναι απαραίτητα για τη δίωξη των αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών που επιστρέφουν. Τα δεδομένα που προέρχονται από αποδεικτικά στοιχεία πεδίου μάχης, μόλις εισαχθούν στο SIS, συμβάλλουν επίσης στον εντοπισμό αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών στα σύνορα της ΕΕ. Η λήξη της αποστολής της ερευνητικής ομάδας των Ηνωμένων Εθνών για την προώθηση της λογοδοσίας για εγκλήματα που διαπράττονται από το Ντάες/Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε (ΙΚΙΛ) (στο εξής: UNITAD) περιορίζει τη διαθεσιμότητα αποδεικτικών στοιχείων από το πεδίο της μάχης. Η Επιτροπή, από κοινού με την Eurojust, θα διερευνήσει αν και με ποιον τρόπο οι πληροφορίες που συλλέγονται από τις ιρακινές αρχές και την UNITAD θα μπορούσαν να καταστούν προσβάσιμες στα κράτη μέλη μέσω ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ της Eurojust και του Εθνικού Κέντρου Διεθνούς Δικαστικής Συνεργασίας του Ιράκ και αν οι πληροφορίες που συνδέονται με μεμονωμένες υποθέσεις θα μπορούσαν να αποθηκεύονται στη βάση δεδομένων της Eurojust για βασικά διεθνή εγκλήματα.

ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή:

·θα αξιολογήσει και θα προσδιορίσει τα αναγκαία μέτρα για τη δημιουργία συστήματος ανάκτησης χρηματοοικονομικών δεδομένων της ΕΕ με σκοπό την παρακολούθηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και των εσόδων από το οργανωμένο έγκλημα·

·θα ενισχύσει το σύστημα προστασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ από καταχρηστική χρήση, μεταξύ άλλων μέσω της επανεξέτασης της αρχιτεκτονικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης·

·θα προτείνει αναθεωρήσεις των εντολών της Ευρωπόλ και της Eurojust, ενισχύοντας τον ρόλο τους στην επιβολή του νόμου και στη δικαστική αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και την Ευρωπόλ, η Επιτροπή:

·θα ενισχύσει τη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ), των αρχών επιβολής του νόμου, των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των εταιρειών χρηματοοικονομικής τεχνολογίας, των παρόχων διαδικτυακών υπηρεσιών και των πλατφορμών μέσων κοινωνικής δικτύωσης·

·θα υλοποιήσει τις δράσεις του χάρτη πορείας σχετικά με τη νόμιμη και αποτελεσματική πρόσβαση σε δεδομένα για την επιβολή του νόμου.

Η Ευρωπόλ:

·θα εδραιώσει και θα αναπτύξει περαιτέρω τον κεντρικό κόμβο πληροφοριών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

·θα ενισχύσει την επιχειρησιακή, αναλυτική και τεχνική υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για την επιβολή του νόμου και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Σε συνεργασία με την Επιτροπή, η Eurojust:

·θα διερευνήσει τρόπους ώστε οι πληροφορίες που συλλέγονται από την UNITAD και τις ιρακινές αρχές να καταστούν προσβάσιμες στα κράτη μέλη.

2.6Συνεργασία με διεθνείς εταίρους

Οι εξωτερικές και εσωτερικές διαστάσεις της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού είναι άρρηκτα συνδεδεμένες 64 . Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον ύπατο εκπρόσωπο και τον συντονιστή αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ, θα ενισχύσει τη διεθνή συνεργασία σε όλους τους πυλώνες του παρόντος θεματολογίου, ακολουθώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα.

2.6.1. Περιοριστικά μέτρα κατά της τρομοκρατίας

Η καταχώριση προσώπων, ομάδων και οντοτήτων στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας 65 (στο εξής: κατάλογος τρομοκρατών της ΕΕ) παραμένει ζωτικής σημασίας εργαλείο για την εξάρθρωση των τρομοκρατικών δικτύων. Ο κατάλογος τρομοκρατών της ΕΕ θα πρέπει να επικαιροποιείται συνεχώς ώστε να αντικατοπτρίζει και να αντιμετωπίζει τις εξελισσόμενες απειλές, διακόπτοντας τις χρηματοοικονομικές ροές και αποτρέποντας τη στήριξη τρομοκρατικών δραστηριοτήτων. Ο ύπατος εκπρόσωπος και τα κράτη μέλη της ΕΕ αξιολογούν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να καταστεί ο κατάλογος τρομοκρατών της ΕΕ πιο αποτελεσματικός, επιχειρησιακός και ευέλικτος. Η επέκταση του πεδίου εφαρμογής του καθεστώτος και η στενότερη συνεργασία με ομόφρονες τρίτες χώρες θα συμβάλουν στη λειτουργικότητά του.   

2.6.2. Προώθηση διεθνών συμφωνιών

Η Επιτροπή θα προτείνει την υπογραφή και τη σύναψη, εξ ονόματος της ΕΕ, του νέου πρωτοκόλλου για την τροποποίηση του ορισμού των τρομοκρατικών εγκλημάτων στη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της τρομοκρατίας. Μόλις τεθεί σε ισχύ, το πλαίσιο θα παρέχει έναν κοινό πανευρωπαϊκό ορισμό των τρομοκρατικών εγκλημάτων για περισσότερες από 40 χώρες.

Η Επιτροπή αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση της εξωτερικής συνεργασίας της Ευρωπόλ και της Eurojust για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας μέσω διεθνών συμφωνιών για την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, με έμφαση σε βασικές περιοχές.

2.6.3. Εμβάθυνση της διμερούς και περιφερειακής συνεργασίας

Η συνεργασία με τους εταίρους της διεύρυνσης θα ενισχυθεί ώστε να διευκολυνθεί η επιτάχυνση της ενσωμάτωσής τους στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της ΕΕ και να προωθηθεί η ευθυγράμμιση των νομικών και στρατηγικών πλαισίων τους με το κεκτημένο και τα πρότυπα της ΕΕ. Όπου είναι δυνατόν, οι εταίροι θα ενσωματωθούν σταδιακά σε δράσεις της ΕΕ, όπως ο κόμβος γνώσης για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης και οι δραστηριότητες της Ευρωπόλ, της Eurojust και του CEPOL, και θα επωφεληθούν από τα εργαλεία, την καθοδήγηση και την ανάπτυξη ικανοτήτων που παρέχονται στα κράτη μέλη. 

Το νέο κοινό σχέδιο δράσης σχετικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού για τα Δυτικά Βαλκάνια 2025-2030 στηρίζει επίσης την ευθυγράμμιση των χωρών αυτών με το κεκτημένο της ΕΕ, προωθεί την επιχειρησιακή συνεργασία και ενισχύει τις ικανότητες των εταίρων μας στην περιοχή. Οι υποψήφιες χώρες και τα δυνάμει υποψήφια μέλη θα επωφεληθούν περαιτέρω από ειδική τεχνική βοήθεια, ανάπτυξη ικανοτήτων και χρηματοδότηση έργων από την ΕΕ, για παράδειγμα όσον αφορά την προστασία των δημόσιων χώρων και των υποδομών ζωτικής σημασίας ή τη διαχείριση των συνόρων.

Η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική κατέχουν στρατηγική θέση στον παγκόσμιο αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Στο πλαίσιο του συμφώνου για τη Μεσόγειο, η στήριξη της ΕΕ θα εστιάσει στην ενίσχυση της διαχείρισης των συνόρων, στην ενίσχυση της επιβολής του νόμου και της δικαστικής συνεργασίας, καθώς και στην πρόληψη του βίαιου εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας, με την υποστήριξη του κόμβου γνώσης για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης. Ο περιφερειακός διάλογος για την εσωτερική ασφάλεια θα συμβάλει στην καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας. 

Η ΕΕ θα συνεχίσει να στηρίζει την ανάκαμψη της Συρίας, μέσω της στήριξης της ειρηνικής και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης και συμφιλίωσης εντός της Συρίας, καθώς και της περιφερειακής επανένταξής της. Επιπλέον, η ΕΕ θα παράσχει δέσμη χρηματοδοτικής στήριξης ύψους περίπου 620 εκατ. EUR για το 2026 και το 2027, συμπεριλαμβανομένης της ανθρωπιστικής βοήθειας, της στήριξης για την έγκαιρη ανάκαμψη και της διμερούς στήριξης, συνεχίζοντας παράλληλα τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κρίσης στη βορειοανατολική Συρία και στους καταυλισμούς. Η Επιτροπή ενθαρρύνει επίσης τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 23ης Ιουνίου 2025, σχετικά με τη Συρία, καθώς και τις συστάσεις του σχεδίου δράσης για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής απειλής που προέρχεται από τη Συρία που εξέδωσε ο συντονιστής αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ.

Στην Αφρική, ιδίως στην υποσαχάρια Αφρική, διάφορες τρομοκρατικές ομάδες ενισχύουν τη δύναμή τους. Η κατάσταση στην Κεντρική και Νότια Ασία, με τις αυξανόμενες περιφερειακές εντάσεις και την επέκταση της επιρροής του IS-KP, απαιτεί επίσης στενή παρακολούθηση. Η ΕΕ θα ενισχύσει την ολοκληρωμένη αντίδρασή της ενσωματώνοντας ζητήματα ασφάλειας στην προσέγγιση 360 μοιρών της Global Gateway και ενισχύοντας την άμεση στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων. Τα προγράμματα θα ενισχύσουν την ασφάλεια των συνόρων, θα στηρίξουν την επιχειρησιακή συνεργασία, θα ενισχύσουν τις ικανότητες εντοπισμού και διακοπής των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών, θα αντιμετωπίσουν την εξτρεμιστική και βίαιη προπαγάνδα, θα αντιμετωπίσουν την κατάχρηση των νέων τεχνολογιών και την επέκταση της σχέσης τρομοκρατίας-οργανωμένου εγκλήματος σε διάφορες περιοχές, θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της κοινότητας έναντι της ριζοσπαστικοποίησης και της στρατολόγησης σε τρομοκρατικές ομάδες και θα διευκολύνουν την αποκατάσταση και την επανένταξη πρώην μαχητών και των οικογενειών τους.

Ο συντονισμός της εξωτερικής δράσης της ΕΕ και των κρατών μελών σε τρίτες χώρες είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την αποφυγή αλληλεπικαλύψεων. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα χαρτογραφεί τακτικά τα έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, θα καλλιεργεί νέες πρωτοβουλίες της «Ομάδας Ευρώπη» και θα προωθεί συνέργειες μεταξύ της δράσης της ΕΕ και των αποστολών και επιχειρήσεων της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας σε χώρες που πλήττονται ιδιαίτερα από την τρομοκρατία.

Οι διάλογοι για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας διευκολύνουν τις στρατηγικές ανταλλαγές με τρίτες χώρες και θα πρέπει να οδηγούν σε σαφή και εφαρμόσιμα συμπεράσματα που υλοποιούνται αποτελεσματικά. Το δίκτυο εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας είναι καίριας σημασίας για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της ασφάλειας σε τρίτες χώρες. Ο ύπατος εκπρόσωπος θα εργαστεί για την ενίσχυση του δικτύου, διασφαλίζοντας ευρύτερη περιφερειακή κάλυψη και στενότερη συνεργασία, αντιμετωπίζοντας τη σχέση τρομοκρατίας-οργανωμένου εγκλήματος, τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και την προπαγάνδα.

2.6.4. Ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ σε πολυμερές επίπεδο

Ο ύπατος εκπρόσωπος, η Επιτροπή και ο συντονιστής αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ θα εξασφαλίσουν στενό συντονισμό της ΕΕ και ισχυρότερη ηγεσία της ΕΕ στα πολυμερή φόρουμ. Η ΕΕ θα συνεχίσει να αξιοποιεί τη συμπροεδρία της στο παγκόσμιο φόρουμ κατά της τρομοκρατίας (GCTF) για την προώθηση της αντιτρομοκρατικής δράσης με πολιτική καθοδήγηση και την προώθηση βιώσιμων και συντονισμένων πολυμερών προσπαθειών.

Η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει επίσης τον ρόλο της στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Συνασπισμού για την καταπολέμηση του Da’esh για την ενίσχυση του συντονισμού στην περιοχή. Το 2026 η ΕΕ, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επανεξέταση της παγκόσμιας στρατηγικής των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, με σκοπό την προώθηση των αξιών και των προτεραιοτήτων της ΕΕ, και θα συνεχίσει να συμβάλλει στην υπό εξέλιξη διαδικασία μεταρρύθμισης των Ηνωμένων Εθνών, την πρωτοβουλία UN80, η οποία περιλαμβάνει την αρχιτεκτονική των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Η συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης, την ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης (FATF), την Ιντερπόλ και το ΝΑΤΟ θα συνεχιστεί σε θεματική βάση. Μέσω της συνεργασίας με φόρουμ όπως η ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης και το παγκόσμιο φόρουμ κατά της τρομοκρατίας, η ΕΕ θα αντιμετωπίσει επίσης τις αλληλένδετες προκλήσεις που θέτουν η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, η στρατολόγηση και η προπαγάνδα, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το παγκόσμιο φόρουμ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στο διαδίκτυο (GIFCT) θα παραμείνει επίσης βασικός εταίρος της Επιτροπής. Τέλος, η Επιτροπή θα συνεχίσει τη συμμετοχή της στο ίδρυμα Christchurch Call Foundation 66 .

ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή:

·θα προτείνει την υπογραφή και τη σύναψη του πρωτοκόλλου για την τροποποίηση του ορισμού των τρομοκρατικών εγκλημάτων στη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της τρομοκρατίας·

·θα εισηγηθεί στο Συμβούλιο να εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να διαπραγματευθεί διεθνείς συμφωνίες με περαιτέρω τρίτες χώρες σχετικά με τη συνεργασία με την Eurojust και την Ευρωπόλ·

·θα στηρίξει την εφαρμογή του κοινού σχεδίου δράσης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού με τα Δυτικά Βαλκάνια 2025-2030·

·θα επεκτείνει τις δραστηριότητες του κόμβου γνώσης στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες και στην περιοχή της Μεσογείου·

·θα ενσωματώσει ζητήματα ασφάλειας σε προγράμματα στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway και θα ενισχύσει την άμεση στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων.

Η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη της ΕΕ:

·θα χαρτογραφεί τακτικά τα έργα καταπολέμησης της τρομοκρατίας και πρόληψης και αντιμετώπισης του βίαιου εξτρεμισμού (CT/PCVE) που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη.

Ο ύπατος εκπρόσωπος:

·από κοινού με την Επιτροπή, τον συντονιστή αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ και τα κράτη μέλη, θα καταστήσει περαιτέρω επιχειρησιακή την υλοποίηση των διαλόγων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

·θα ενισχύσει το δίκτυο εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας· 

·από κοινού με την Επιτροπή και τον συντονιστή αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ θα εξασφαλίσει στενό συντονισμό της ΕΕ και ισχυρή ηγεσία της ΕΕ στα πολυμερή φόρουμ.

Ο ύπατος εκπρόσωπος και το Συμβούλιο θα πρέπει:

·να επανεξετάσουν την κοινή θέση 2001/931/ΚΕΠΠΑ («κατάλογος τρομοκρατών της ΕΕ»).

3.Συμπέρασμα

Η τρομοκρατία και ο βίαιος εξτρεμισμός εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση για την ασφάλεια της Ευρώπης. Το παρόν θεματολόγιο καθορίζει την αντίδραση της ΕΕ: συλλογική δέσμευση για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών με προνοητικότητα, ενότητα και αποφασιστικότητα. Καθοδηγεί όλες τις προσπάθειές μας: πρόληψη πριν εγκαθιδρυθεί η βία, προστασία εκεί όπου οι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι και δικαιοσύνη κατά εκείνων που επιδιώκουν να προκαλέσουν βλάβη.

Μέσω του παρόντος θεματολογίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ενισχύσει τη συλλογική της ικανότητα να προβλέπει απειλές, να προλαμβάνει τη ριζοσπαστικοποίηση, να προστατεύει τους πολίτες της τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου και να αντιδρά σθεναρά όταν σημειώνονται επιθέσεις, εξορθολογίζοντας την προσέγγιση αυτήν εντός και εκτός των συνόρων της. Το θεματολόγιο θα υλοποιήσει φιλόδοξες δράσεις σε όλους τους πυλώνες, με προτεραιότητα τις διάφορες πρωτοβουλίες που αντιμετωπίζουν τις αναδυόμενες προκλήσεις, όπως:

·εργαλειοθήκη πρόληψης για την αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης των ανηλίκων·

·πιθανή ενίσχυση του κανονισμού για το τρομοκρατικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο·

·διαδικασία «μετά από θετικό αποτέλεσμα αναζήτησης» για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με θετικά αποτελέσματα όσον αφορά καταχωρίσεις που σχετίζονται με την τρομοκρατία στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν· και

·νέο σύστημα ανάκτησης χρηματοοικονομικών δεδομένων της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα προωθήσει την επίτευξη αποτελεσμάτων σε όλους τους πυλώνες, θα παρακολουθεί την εφαρμογή και θα διασφαλίσει ότι τα μέσα, η νομοθεσία και η χρηματοδότηση της Ένωσης αξιοποιούνται στο έπακρο. Η Επιτροπή θα ενημερώσει και θα εξασφαλίσει τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, του συντονιστή αντιτρομοκρατικής δράσης της ΕΕ, των κρατών μελών, του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίηση του παρόντος θεματολογίου.

(1)

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την ProtectEU: Ευρωπαϊκή στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια [COM(2025) 148 final] . Το παρόν θεματολόγιο συμπληρώνει τα παραδοτέα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την Ένωση Ετοιμότητας [JOIN(2025) 130 final], Διαφύλαξη της ειρήνης — Χάρτης πορείας για την αμυντική ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030 [ JOIN(2025) 27 final ], Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας: Ενδυνάμωση ισχυρών και ανθεκτικών δημοκρατιών [ JOIN(2025) 791 final ].

(2)

Τα τρομοκρατικά εγκλήματα ορίζονται στο άρθρο 3 της οδηγίας (ΕΕ) 2017/541 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας ως εξής: «τα τρομοκρατικά εγκλήματα είναι εγκληματικές πράξεις οι οποίες είναι δυνατόν, λόγω της φύσης τους, να πλήξουν σοβαρά χώρα ή διεθνή οργανισμό, όταν τελούνται εκ προθέσεως και με τρομοκρατικό σκοπό».

(3)

Δεν υπάρχει νομικός ορισμός του βίαιου εξτρεμισμού σε επίπεδο ΕΕ. Οι βίαιες εξτρεμιστικές πράξεις δεν πληρούν το όριο που θέτει ο ορισμός των τρομοκρατικών εγκλημάτων· ωστόσο, συνιστούν σοβαρή απειλή για την ασφάλεια. Στο πλαίσιο συνεργασίας βάσει έργου για τον βίαιο ακροδεξιό εξτρεμισμό (VRWE) αναπτύχθηκε ένας ορισμός εργασίας.

(4)

Άρθρο 4 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

(5)

Ευρωπόλ, European Union Terrorism Situation and Trend Report (TE-SAT) [Έκθεση για την κατάσταση και τις τάσεις της τρομοκρατίας στην ΕΕ (TE-SAT)], 2025.

(6)

Με βάση τις πρόσφατες αξιολογήσεις απειλών της Ευρωπόλ (TE-SAT) και του EU Intcen (εμπιστευτικές).

(7)

Ευρωπόλ, TE-SAT 2025.

(8)

Άλλα κίνητρα είναι το μίσος κατά των ΛΟΑΤΚΙ+, ο μισογυνισμός, ο ρατσισμός, οι αντισυστημικές ιδεολογίες, ο μηδενισμός και ο «επιταχυντισμός», μια σειρά ιδεολογιών που υποστηρίζουν ότι η υφιστάμενη κατάσταση της κοινωνίας είναι ανεπανόρθωτη και απαιτεί την καταστροφή του «συστήματος» και μια «νέα αρχή».

(9)

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Θεματολόγιο της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας: πρόβλεψη, πρόληψη, προστασία και αντιμετώπιση [COM(2020) 795 final] .

(10)

Ευρωπόλ, εκθέσεις TE-SAT 2021-2025.

(11)

Ευρωπόλ, EU Serious and Organised Crime Threat Assessment (Αξιολόγηση της απειλής όσον αφορά το σοβαρό και το οργανωμένο έγκλημα στην ΕΕ), (EU-SOCTA), 2025· Beneath the Surface: Terrorist and Violent Extremist Use of the Dark Web and Cybercrime-As-A-Service for Cyber-Attacks | Office of Counter-Terrorism (Κάτω από την επιφάνεια: Χρήση του σκοτεινού διαδικτύου και του κυβερνοεγκλήματος ως υπηρεσίας για κυβερνοεπιθέσεις από τρομοκράτες και βίαιους εξτρεμιστές | Γραφείο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας).

(12)

Οι ενεργοί σύλλογοι (active clubs) είναι χαλαρά οργανωμένα εξτρεμιστικά δίκτυα τα οποία επικεντρώνονται στη φυσική κατάσταση ή στις πολεμικές τέχνες, τα οποία λειτουργούν ως κόμβοι ιδεολογίας, συνοχής και στρατολόγησης σε κύκλους βίαιου ακροδεξιού εξτρεμισμού.

(13)

Γνωστά ως δίκτυα «764» ή «Com».

(14)

Η ψηφιακή χαβάλα (hawala) παρέχει μια μέθοδο διασυνοριακών, ψευδοανώνυμων μεταφορών μέσω διαφόρων ψηφιακών μεθόδων (τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών, κινητό χρήμα κ.λπ.), η οποία προσομοιάζει με το φυσικό άτυπο δίκτυο της χαβάλα, ενώ παράλληλα εισάγει πρόσθετα επίπεδα ασφάλειας. (TE-SAT 2025).

(15)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 2022, σχετικά με την προστασία των Ευρωπαίων από την τρομοκρατία: επιτεύγματα και επόμενα βήματα.

Συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2024, σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες για την ενίσχυση των κοινών προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

(16)

Βλ. δημοσίευση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής με τίτλο « Emerging risks and opportunities for EU internal security stemming from new technologies (2025) » (Αναδυόμενοι κίνδυνοι και ευκαιρίες για την εσωτερική ασφάλεια της ΕΕ που απορρέουν από τις νέες τεχνολογίες) EUR 40239 JRC139674.

(17)

  Κόμβος γνώσης για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης .

(18)

  Στρατηγικές κατευθύνσεις για μια συντονισμένη προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης .

(19)

Για περαιτέρω μέτρα σχετικά με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσω της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα μέσα ενημέρωσης, τον ψηφιακό γραμματισμό και την αγωγή του πολίτη, βλ.: Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας: Ενδυνάμωση ισχυρών και ανθεκτικών δημοκρατιών [JOIN(2025) 791 final] . Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας [JOIN(2025) 791 final].

(20)

Σύμφωνα με τη σύσταση (ΕΕ) 2024/1238 της Επιτροπής, της 23ης Απριλίου 2024, σχετικά με την ανάπτυξη και την ενίσχυση ολοκληρωμένων συστημάτων προστασίας των παιδιών με γνώμονα το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού . 

(21)

  Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής (2021-2030) [COM(2021) 615 final].

(22)

  European Commission Set of Recommendations from the PBC Antisemitism in Preventing and Countering Violent Extremism (P/CVE) March 2025 [Δέσμη συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από τη συνεργασία βάσει έργου για την πρόληψη και την καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού σε σχέση με τον αντισημιτισμό (P/CVE), Μάρτιος 2025]. Σε συνέχεια αυτών των συστάσεων, ο κόμβος γνώσης της ΕΕ εκπόνησε εγχειρίδιο σχετικά με τα βασικά σύμβολα, τα αφηγήματα και τους μηχανισμούς αναφοράς , το οποίο θα δημοσιευθεί.

(23)

Σε επίπεδο ΕΕ, το ισχύον νομικό πλαίσιο που προβλέπεται από την απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου για την καταπολέμηση ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας (απόφαση-πλαίσιο 2008/913/ΔΕΥ του Συμβουλίου) και από την οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας [οδηγία (ΕΕ) 2024/138] καλύπτει μόνο τα αδικήματα μίσους που διαπράττονται για ρατσιστικούς και ξενοφοβικούς λόγους και την κυβερνοϋποκίνηση βίας ή μίσους λόγω φύλου, αντίστοιχα.

(24)

Σύμφωνα με τις αξιολογήσεις της Ευρωπόλ (μη δημόσια δεδομένα).

(25)

  Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποίησης της οδηγίας 2012/29/ΕΕ για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαισίου 2001/220/ΔΕΥ του Συμβουλίου [COM(2023) 424 final].

(26)

Ευρωπόλ, στοιχεία από τη βάση δεδομένων «Point d’Entrée pour le Retrait de Contenus terroristes sur Internet» (PERCI).

(27)

Ό.π.

(28)

  Η Επιτροπή αξιολογεί την αλληλεπίδραση της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες με άλλες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ και το κατώτατο όριο ορισμού της για τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης | Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης .

(29)

  Η έκθεση σχετικά με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες παρουσιάζει το τοπίο των συστημικών κινδύνων στο διαδίκτυο | Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης .

(30)

  Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 300/2008, (ΕΕ) αριθ. 167/2013, (ΕΕ) αριθ. 168/2013, (ΕΕ) 2018/858, (ΕΕ) 2018/1139 και (ΕΕ) 2019/2144 και των οδηγιών 2014/90/ΕΕ, (ΕΕ) 2016/797 και (ΕΕ) 2020/1828 (κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη).

(31)

Η αποφυγή παράλληλων ενεργειών (deconfliction) αναφέρεται στη διαδικασία διασταύρωσης επιχειρησιακών πληροφοριών και συντονισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων μεταξύ των αρμόδιων αρχών για την αποφυγή επικαλύψεων ή παρεμβολών μεταξύ παράλληλων ερευνών.

(32)

Το πρόγραμμα δρομολογήθηκε με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την αντιμετώπιση δυνητικών απειλών που θέτουν οι δρόνοι [COM(2023) 659 final].

(33)

  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων και την κατάργηση της οδηγίας 2008/114/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 333 της 27.12.2022, σ. 164).

(34)

  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1190 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Ιουλίου 2022, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1862 όσον αφορά την εισαγωγή ενημερωτικών καταχωρίσεων στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών προς το συμφέρον της Ένωσης (ΕΕ L 185 της 12.7.2022, σ. 1).

(35)

 Ό.π. 

(36)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2024, σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες για την ενίσχυση των κοινών προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

(37)

Άρθρο 24 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1862 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη χρήση του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) στον τομέα της αστυνομικής συνεργασίας και της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (ΕΕ L 312 της 7.12.2018, σ. 56).

(38)

/ Σημείωμα του Συμβουλίου με τίτλο «A shared understanding of when a person should be regarded as a potential terrorist or violent extremist threat» (Κοινή αντίληψη σχετικά με το πότε ένα πρόσωπο θα πρέπει να θεωρείται ενδεχόμενη τρομοκρατική ή βίαιη εξτρεμιστική απειλή) («Gefährder») ST 8807 2024 REV 1 — ΣΗΜΕΙΩMA.

(39)

  Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1356 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, για τη θέσπιση ελέγχου διαλογής υπηκόων τρίτων χωρών στα εξωτερικά σύνορα (ΕΕ L, 2024/1356, 22.5.2024).

(40)

  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινού συστήματος για την επιστροφή των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και την κατάργηση της οδηγίας 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της οδηγίας 2001/40/ΕΚ του Συμβουλίου και της απόφασης 2004/191/ΕΚ του Συμβουλίου [COM(2025) 101 final].

(41)

  Οδηγία (ΕΕ) 2016/681 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, σχετικά με τη χρήση των δεδομένων που περιέχονται στις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR) για την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 132).

(42)

Ευρωπόλ, TE-SAT 2025.

(43)

Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1148 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 98/2013 (ΕΕ L 186 της 11.7.2019, σ. 1).

(44)

  Commission Staff Working Document Evaluation of Directive 2013/29/EU of the European Parliament and of the Council of 12 June 2013 on the harmonisation of the laws of the Member States relating to the making available on the market of pyrotechnic articles (Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, αξιολόγηση της οδηγίας 2013/29/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 2013, για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα στην αγορά ειδών πυροτεχνίας) (αναδιατύπωση) [SWD(2025) 269 final].

(45)

  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την αντιμετώπιση δυνητικών απειλών που θέτουν οι δρόνοι [COM(2023) 659 final].

(46)

  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Στρατηγική δρόνων 2.0 για ένα έξυπνο και βιώσιμο οικοσύστημα μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ευρώπη [COM(2022) 652 final].

(47)

 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Security by Design: Protection of public spaces from terrorist attacks (Ασφάλεια βάσει σχεδιασμού: προστασία των δημόσιων χώρων από τρομοκρατικές επιθέσεις), 2023, JRC131172.

(48)

Βλ. έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων του ΤΕΑ για την προστασία των δημόσιων χώρων: ISF-2024-TF2-AG-PROTECT .

(49)

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση της ενωσιακής στήριξης στον τομέα της εσωτερικής ασφάλειας για την περίοδο από το 2028 έως το 2034.

(50)

 Το φόρουμ της ΕΕ για την προστασία των δημόσιων χώρων συγκεντρώνει περιφερειακές και τοπικές αρχές, ιδιωτικούς φορείς εκμετάλλευσης δημόσιων χώρων, τον ιδιωτικό τομέα και οργανώσεις θρησκευτικού χαρακτήρα για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τα μέτρα προστασίας.

(51)

  Σύσταση (ΕΕ) 2022/1341 της Επιτροπής, της 23ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τις προαιρετικές απαιτήσεις επιδόσεων για τον ακτινοσκοπικό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται σε δημόσιους χώρους (πέραν του τομέα της αεροπορίας) (C/2022/4179).

Σύσταση (ΕΕ) 2023/1468 της Επιτροπής, της 10ης Μαΐου 2023, σχετικά με τις προαιρετικές ενωσιακές απαιτήσεις επιδόσεων για τον εξοπλισμό ανίχνευσης μετάλλων που χρησιμοποιείται σε δημόσιους χώρους (πλην του τομέα της αεροπορίας) (C/2023/3039).

(52)

Ευρωπόλ, TE-SAT 2025.

(53)

  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 910/2014 και της οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 (οδηγία NIS 2) (ΕΕ L 333 της 27.12.2022, σ. 80).

(54)

Commission Staff Working Document on a new approach towards an enhanced and more resilient aviation security policy (Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με μια νέα προσέγγιση προς μια ενισχυμένη και ανθεκτικότερη πολιτική αεροπορικής ασφάλειας) [SWD(2023) 37 final].

(55)

 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2025/920 της Επιτροπής, της 19ης Μαΐου 2025· εκτελεστική απόφαση (SENSITIVE) της Επιτροπής, της 19ης Μαΐου 2025 [COM(2025) 3014 final].

(56)

Χρηματοοικονομικές ροές από ξένους κρατικούς ή μη κρατικούς φορείς προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ και ασκούν ή προτίθενται να ασκήσουν κακόβουλη επιρροή στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, διευκολύνοντας δραστηριότητες που αμφισβητούν τις αξίες της ΕΕ (μη νομικά δεσμευτικός ορισμός που χρησιμοποιείται από τον κόμβο γνώσης της ΕΕ για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης).

(57)

Άρθρο 138 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο iv) και αιτιολογική σκέψη 113 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Σεπτεμβρίου 2024, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (αναδιατύπωση) (ΕΕ L, 2024/2509, 26.9.2024).

(58)

AIRPOL, AQUAPOL, ENLETS, ESG, EIFS, HRSN, RAIPOL και ATLAS.

(59)

  Σύσταση (ΕΕ) 2022/915 του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 2022, σχετικά με την επιχειρησιακή συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου (ΕΕ L 158 της 13.6.2022, σ. 53).

(60)

  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Χάρτης πορείας σχετικά με τη νόμιμη και αποτελεσματική πρόσβαση σε δεδομένα για την επιβολή του νόμου [COM(2025) 349 final].

(61)

  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1543 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2023, σχετικά με τις ευρωπαϊκές εντολές υποβολής στοιχείων και τις ευρωπαϊκές εντολές διατήρησης στοιχείων για ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία σε ποινικές διαδικασίες και για την εκτέλεση περιοριστικών της ελευθερίας ποινών κατόπιν ποινικών διαδικασιών (ΕΕ L 191 της 28.7.2023, σ. 118).

(62)

 Το χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο SIRIUS χρησιμεύει ως κεντρικό σημείο αναφοράς για τη λήψη ηλεκτρονικών δεδομένων από παρόχους υπηρεσιών που εδρεύουν σε άλλες δικαιοδοσίες για περισσότερα από 8 000 μέλη από 47 δικαιοδοσίες.

(63)

  Οδηγία (ΕΕ) 2016/800 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, σχετικά με τις δικονομικές εγγυήσεις για τα παιδιά που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (ΕΕ L 132 της 21.5.2016, σ. 1).

(64)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση των εξωτερικών και εσωτερικών διασυνδέσεων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού της 16ης Δεκεμβρίου 2024.

(65)

  Κοινή θέση του Συμβουλίου, της 27ης Δεκεμβρίου 2001, για την εφαρμογή ειδικών μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (2001/931/ΚΕΠΠΑ) (ΕΕ L 344 της 28.12.2001, σ. 93).

(66)

 Το ίδρυμα Christchurch Call Foundation αποτελεί μη κυβερνητική οργάνωση που ιδρύθηκε από τη Νέα Ζηλανδία και τη Γαλλία ως απάντηση στην αποτρόπαια τρομοκρατική επίθεση στο Christchurch το 2019, με στόχο την εξάλειψη του τρομοκρατικού και βίαιου εξτρεμιστικού περιεχομένου στο διαδίκτυο.