ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 15.10.2025
COM(2025) 640 final
2023/0163(COD)
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ
σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
σχετικά με τη
θέση του Συμβουλίου για την έκδοση του νέου κανονισμού σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1406/2002
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
2023/0163 (COD)
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ
σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
σχετικά με τη
θέση του Συμβουλίου για την έκδοση του νέου κανονισμού σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1406/2002
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
1.Ιστορικό
|
Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο
[έγγραφο COM(2023) 269 final – 2023/0163 COD]:
|
1 Ιουνίου 2023
|
|
Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής:
|
20 Σεπτεμβρίου 2023
|
|
Ημερομηνία καθορισμού της θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση:
|
12 Μαρτίου 2024
|
|
Ημερομηνία καθορισμού της θέσης του Συμβουλίου:
|
13 Οκτωβρίου 2025
|
2.Αντικείμενο της πρότασης της Επιτροπής
Ο κανονισμός σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (στο εξής: EMSA) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 είναι μία από τις πέντε νομοθετικές προτάσεις που εγκρίθηκαν την 1η Ιουνίου 2023 από την Επιτροπή ως επικαιροποίηση προηγούμενων δεσμών μέτρων για την ασφάλεια στη θάλασσα.
Ο EMSA διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα, στηρίζοντας τα κράτη μέλη και την Επιτροπή και συμβάλλοντας παράλληλα στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση του ναυτιλιακού τομέα της ΕΕ. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι ο Οργανισμός διαθέτει την κατάλληλη εντολή και τους κατάλληλους πόρους για να συνεχίσει τις δραστηριότητές του κατά τα επόμενα έτη.
Ο EMSA έχει αναλάβει πολλά νέα καθήκοντα μετά την τελευταία σημαντική τροποποίηση της εντολής του το 2013. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά δεν αντικατοπτρίζονται δεόντως στην εντολή του. Τα περισσότερα από αυτά τα νέα καθήκοντα απορρέουν από την αυξανόμενη σημασία της πράσινης μετάβασης και της απανθρακοποίησης του τομέα, όπου η ΕΕ πρωτοστατεί τόσο σε εσωτερικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, η ανάπτυξη ενός ευρέος φάσματος βάσεων δεδομένων και εργαλείων ΤΠ με την πάροδο του χρόνου καθιστά τον Οργανισμό πλέον κατάλληλο να στηρίξει την απολύτως απαραίτητη ψηφιοποίηση των θαλάσσιων υπηρεσιών, καθώς και την κυβερνοασφάλεια και την επιτήρηση.
Ταυτόχρονα, η εντολή του EMSA πρέπει να είναι ανθεκτική στις μελλοντικές εξελίξεις. Πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στα νέα καθήκοντα που θα ανατεθούν στον Οργανισμό με την επικείμενη νομοθεσία της ΕΕ, όπως η δέσμη μέτρων για τη ναυτιλία, η οποία περιλαμβάνει νέες αρμοδιότητες για τον Οργανισμό όσον αφορά τη στήριξη των κρατών μελών στους τομείς της ασφάλειας και της βιωσιμότητας στη θάλασσα.
Ως εκ τούτου, η πρόταση αναθεώρησης της εντολής του EMSA αντικατοπτρίζει τον αυξημένο ρόλο που διαδραματίζει ήδη σήμερα ο Οργανισμός, καθώς και τον ρόλο που αναμένεται να διαδραματίσει στο μέλλον. Αν και λεπτομερής, η εντολή θα πρέπει να παραμείνει ευέλικτη, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο EMSA μπορεί να παραμείνει ευέλικτος όσον αφορά την ανταπόκριση στις ανάγκες των κρατών μελών και της Επιτροπής —τόσο για τη στήριξη της εφαρμογής νέων προτεραιοτήτων πολιτικής όσο και για την αντιμετώπιση κρίσεων. Ο αυξημένος ρόλος του EMSA συνεπάγεται πρόσθετους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για τον Οργανισμό.
Η Επιτροπή πρότεινε ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 να αντικατασταθεί από νέα πράξη, λόγω του σημαντικού αριθμού αλλαγών που έχουν επέλθει στα καθήκοντα και στην εσωτερική οργάνωση του Οργανισμού.
3.Παρατηρήσεις για τη θέση του Συμβουλίου
Η θέση του Συμβουλίου αποτυπώνει πλήρως την πολιτική συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στις 20 Μαΐου 2025. Τα κύρια σημεία της συμφωνίας είναι τα ακόλουθα:
·Όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και τα καθήκοντα του Οργανισμού, η συντριπτική πλειονότητα των καθηκόντων που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Επιτροπής διατηρήθηκε, με ορισμένες αλλαγές στη διατύπωση και επικαιροποιήσεις όσον αφορά την τελική έκδοση της πρόσφατα εγκριθείσας δέσμης μέτρων για την ασφάλεια στη θάλασσα, την ανακύκλωση πλοίων, την εκτίμηση κινδύνου σχετικά με τη ρύπανση, τα καθήκοντα απανθρακοποίησης, τα καθήκοντα θαλάσσιας επιτήρησης και την προσθήκη νέων καθηκόντων. Ωστόσο, καταργήθηκε η τεχνική βοήθεια του EMSA προς την Επιτροπή ή τα κράτη μέλη σχετικά με την οδηγία‑πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική και τα οξείδια του αζώτου (NOx).
·Όσον αφορά τις διεθνείς πτυχές, οι συννομοθέτες συμφώνησαν ότι ο EMSA μπορεί να τοποθετήσει προσωπικό για την υποστήριξη της Επιτροπής και των κρατών μελών στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό στο Λονδίνο. Οι συννομοθέτες συμφώνησαν τελικά να διατηρηθεί η αναφορά στη διεθνή στρατηγική του Οργανισμού που πρόκειται να εγκριθεί από το διοικητικό συμβούλιο του EMSA στο πλαίσιο του ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού του Οργανισμού.
·Όσον αφορά τη διακυβέρνηση, και παρά την ισχυρή θέση του Συμβουλίου να μειώσει τον αριθμό των εκπροσώπων της Επιτροπής στο διοικητικό συμβούλιο του EMSA, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να διατηρήσουν τους τέσσερις εκπροσώπους της Επιτροπής.
·Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να διαγράψουν την εκτελεστική επιτροπή, καθώς και την απαίτηση θετικής ψήφου της Επιτροπής επί των σχεδίων αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου σχετικά με θέματα ανθρώπινων πόρων και προϋπολογισμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μειώθηκε ο επιδιωχθείς ενισχυμένος εποπτικός ρόλος της Επιτροπής και των κρατών μελών επί του Οργανισμού.
·Ωστόσο, τον ρόλο του εκτελεστικού συμβουλίου για τον EMSA διαδραματίζει ήδη εν μέρει μια συμβουλευτική επιτροπή του συμβουλίου, η οποία περιλαμβάνει δύο εκπροσώπους της Επιτροπής και είναι επιφορτισμένη με την κατάρτιση αποφάσεων επί θεμάτων προϋπολογισμού και ανθρώπινων πόρων. Μολονότι η απόρριψη της εκτελεστικής επιτροπής μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις, ο σημερινός ρόλος και η σύνθεση της συμβουλευτικής επιτροπής θα χρησιμεύσουν ως παράγοντας μετριασμού.
·Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του τριμερούς διαλόγου, οι συννομοθέτες συμφώνησαν επί μηχανισμού προειδοποίησης που θα ενεργοποιείται εάν η Επιτροπή εγείρει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με προτάσεις αποφάσεων επί θεμάτων σχετικών με τον δημοσιονομικό κανονισμό-πλαίσιο, τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης και το καθεστώς που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, όσον αφορά τον κανόνα ψηφοφορίας, οι συννομοθέτες δεν έλαβαν υπόψη τις έντονες επιφυλάξεις που εξέφρασε η Επιτροπή και συμφώνησαν να μεταβούν από την ομοφωνία στην πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων κατά την έγκριση αποφάσεων από το διοικητικό συμβούλιο μετά την ενεργοποίηση του συστήματος προειδοποίησης από την Επιτροπή. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα αποδυναμωθεί το αποτρεπτικό αποτέλεσμα της διάταξης και, κατά συνέπεια, θα μειωθεί η ικανότητα της Επιτροπής να διασφαλίζει τη συμμόρφωση με το δίκαιο της Ένωσης σε θέματα ανθρώπινων πόρων και προϋπολογισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε δήλωση διά της οποίας ζητεί διαρθρωμένο συντονισμό μεταξύ του Οργανισμού, του διοικητικού συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με τα σχέδια αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου επί των εν λόγω θεμάτων.
·Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να αλλάξουν τους κανόνες ψηφοφορίας στο διοικητικό συμβούλιο από απόλυτη πλειοψηφία σε πλειοψηφία δύο τρίτων όσον αφορά την έκδοση γνώμης σχετικά με τους λογαριασμούς, τους κανόνες του διοικητικού συμβουλίου, την εσωτερική δομή του οργανισμού, τις ρυθμίσεις με τρίτες χώρες και τον διορισμό, την παύση και την παράταση της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή. Επιπλέον, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να επανατεθεί σε ισχύ η τρέχουσα δυνατότητα του διοικητικού συμβουλίου να ενεργεί κατόπιν πρότασης απομάκρυνσης του εκτελεστικού διευθυντή, διατυπωμένης όχι μόνο από την Επιτροπή, αλλά και από το ένα τρίτο τουλάχιστον των μελών του διοικητικού συμβουλίου που διαθέτουν δικαίωμα ψήφου.
·Όσον αφορά τον εκτελεστικό διευθυντή, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να προσθέσουν τη γεωγραφική ισορροπία ως αρχή που πρέπει να τηρείται κατά τη διαδικασία προεπιλογής της Επιτροπής. Επιπρόσθετα, συμφώνησαν ότι πριν από τον διορισμό, και πιθανώς πριν και από την παράταση της θητείας του, ο επιλεγείς υποψήφιος ή ο εν ενεργεία εκτελεστικός διευθυντής θα καλείται να προβεί σε δήλωση ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να απαντήσει σε ερωτήσεις των μελών της.
·Οι συννομοθέτες συμφώνησαν ότι, όσον αφορά την παράταση της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή, η διπλή αξιολόγηση (η οποία λαμβάνει υπόψη την αξιολόγηση των επιδόσεων του εκτελεστικού διευθυντή και των μελλοντικών καθηκόντων και προκλήσεων του Οργανισμού) πρέπει να διαβιβάζεται στο διοικητικό συμβούλιο προς ενημέρωση, μαζί με την πρόταση περί παράτασης της Επιτροπής. Οι συννομοθέτες συμφώνησαν επίσης να διαγραφεί η μεταβατική διάταξη σχετικά με την παράταση της διάρκειας της θητείας του σημερινού εκτελεστικού διευθυντή για ένα έτος.
·Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να διατηρήσουν τη δυνατότητα του Οργανισμού να δημιουργεί περιφερειακά κέντρα στα κράτη μέλη της ΕΕ, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, προκειμένου να εκτελεί ορισμένα από τα καθήκοντά του με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο.
·Τέλος, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να καταργήσουν τη δυνατότητα του Οργανισμού να καθορίζει και να εισπράττει τέλη επί του παρόντος: κάθε ενδεχόμενη ανάγκη θέσπισης συστήματος τελών με προσδιορισμό των υπηρεσιών που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από τέλη θα αξιολογείται στο πλαίσιο της περιοδικής αξιολόγησης του Οργανισμού, το αργότερο πέντε έτη μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.
4.Συμπέρασμα
Με πνεύμα συμβιβασμού, η Επιτροπή υποστηρίζει τα αποτελέσματα των διοργανικών διαπραγματεύσεων και, ως εκ τούτου, μπορεί να αποδεχθεί τη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση, επιτρέποντας έτσι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνει το τελικό κείμενο σε δεύτερη ανάγνωση,
5.ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Η Επιτροπή προέβη σε μονομερή δήλωση, η οποία περιλαμβάνεται στο προσάρτημα.
Προσάρτημα
Δήλωση της Επιτροπής σχετικά με το σύστημα προειδοποίησης για θέματα ανθρώπινων πόρων και προϋπολογισμού (άρθρο 20 παράγραφος 2)
«Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η τελική συμφωνία που επιτεύχθηκε από τους συννομοθέτες σχετικά με την τροποποιημένη πρόταση κανονισμού για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (στο εξής: EMSA) εισάγει αλλαγές στη διακυβέρνηση σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Οι αλλαγές αυτές μειώνουν την ικανότητα της Επιτροπής να διασφαλίζει τη συμμόρφωση με το δίκαιο της Ένωσης σε θέματα ανθρώπινων πόρων και προϋπολογισμού.
Η μετάβαση από την ομοφωνία στην πλειοψηφία τεσσάρων πέμπτων κατά τον δεύτερο γύρο ψηφοφορίας σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 2 αποδυναμώνει την αποτελεσματικότητα της Επιτροπής όσον αφορά τη διασφάλιση της χρηστής διοίκησης και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Αυτό συνεπάγεται τον κίνδυνο να εγκριθούν αποφάσεις που αντιβαίνουν στο εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο της Ένωσης —ιδίως στον δημοσιονομικό κανονισμό-πλαίσιο και στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης και στο καθεστώς που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης— παρά την επίσημη αντίρρηση της Επιτροπής. Θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε σοβαρούς οικονομικούς κινδύνους και κινδύνους φήμης όχι μόνο για τον EMSA αλλά και για την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλεί τον Οργανισμό και το διοικητικό του συμβούλιο να συνεργαστούν έγκαιρα και με διαρθρωμένο τρόπο με την Επιτροπή για όλα τα σχέδια αποφάσεων που πρόκειται να υποβληθούν προς έγκριση.»